Sociale basis in Nissewaard

Sociale basis in Nissewaard

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...............................................................................................................................................2 Inleiding.........................................................................................................................................................4 1 Bouwen aan de sociale basis.......................................................................................................................5 1.1 Wat is de sociale basis?........................................................................................................................5 1.2 Urgentie...............................................................................................................................................6 1.3 Randvoorwaarden................................................................................................................................6 1.4 Onze ambitie........................................................................................................................................7 1.5 Geleerde lessen....................................................................................................................................7 1.6

Leeswijzer.............................................................................................................................................8 2 Toegankelijke voorzieningen in de buurt....................................................................................................9 2.1 Gebiedsgericht werken........................................................................................................................9 2.2 Kernpunten........................................................................................................................................10 2.3 High Five straten................................................................................................................................10 2.4 Vindbaar aanbod................................................................................................................................11 3 Ondersteunen van vrijwilligers..................................................................................................................11 3.1 Waardering en erkenning...................................................................................................................12 3.2 Nissewaard voor Elkaar......................................................................................................................13 3.3

Samenwerking....................................................................................................................................13 4 Kijken naar wat wél kan............................................................................................................................14 5 Samen meer bereiken...............................................................................................................................15 5.1 Gezamenlijke verantwoordelijkheid...................................................................................................16 5.2 Lokaal team Thuis in Nissewaard.......................................................................................................16 5.3 Netwerken..........................................................................................................................................17 5.4 Collectief aanbod...............................................................................................................................17 6 Ruimte voor ontmoeting en activiteiten...................................................................................................18 6.1 Ontmoeting........................................................................................................................................19 6.2

Buitenruimte......................................................................................................................................19 7 Ondersteunen van de mantelzorger.........................................................................................................20 7.1 Vinden en verbinden..........................................................................................................................21 7.2 Versterken en verlichten....................................................................................................................21 7.3 Meeliften op landelijke ontwikkelingen.............................................................................................22 8 Monitoring................................................................................................................................................22 8.1 Startfoto.............................................................................................................................................22 8.1.1 Eigen regie en sociale cohesie.....................................................................................................23 8.1.2 Randvoorwaarden.......................................................................................................................23 8.1.3

Bouwstenen................................................................................................................................24 8.2 Werkwijze...........................................................................................................................................25

2

9 De rol van de gemeente............................................................................................................................25 Bijlage 1: Infographic Integraal Beleidskader Sociaal Domein......................................................................27 Bijlage 2: Begrippenlijst................................................................................................................................28 Bijlage 3: Samenvatting New Town data......................................................................................................30

3

Inleiding In Nissewaard willen we dat iedereen mee kan doen. We gunnen elke inwoner een gezond en gelukkig leven in Nissewaard. Dat je je prettig voelt in je buurt, anderen kunt ontmoeten, hulp kunt krijgen als dat nodig is en dat je weet waar je terechtkunt. Dat is waar dit document over gaat: de sociale basis. Over alles wat we samendoen om ervoor te zorgen dat inwoners zich ondersteund voelen, zodat professionele en gespecialiseerde hulp minder nodig is. En met we wordt niet alleen de gemeente bedoeld. We, dat zijn wij allemaal. Inwoners, vrijwilligers, zorgverleners, kinderopvang, wijkcentra of dorpshuizen, sportclubs, maatschappelijke organisaties. Iedereen die elke dag iets bijdraagt aan een sociale, sterke samenleving. Dit document is tot stand gekomen dankzij de inzet en betrokkenheid van heel veel mensen en organisaties in Nissewaard. Er is geluisterd naar ervaringen uit de praktijk: wat werkt, wat is waardevol, en waar is nog winst te behalen? Het is geen verhaal van de gemeente alleen, maar van ons allemaal. Want een sterke sociale basis bouw je samen. Tegelijkertijd weten we dat er veel verandert. De zorg wordt duurder, terwijl er minder mensen beschikbaar zijn om die zorg te leveren. Landelijk verschuift de aandacht steeds meer naar gezondheid en preventie.

Dat vraagt van ons dat we anders gaan kijken: niet alleen naar wat er moet gebeuren als het misgaat, maar vooral naar wat mensen nodig hebben om zelf of samen verder te kunnen. Daarvoor is een sterke sociale basis nodig. We staan dus op een kruispunt. In 2022 hebben we als gemeente het Integraal Beleidskader Sociaal Domein (Bijlage 1) vastgesteld. Deze nota is daar een vervolg op. We geven nu richting aan de sociale basis, met heldere bouwstenen en keuzes voor de komende jaren. Er gaat al veel goed in Nissewaard, en dat willen we behouden. Tegelijk zien we dat er ook dingen beter kunnen. Deze nota is een uitnodiging aan iedereen om mee te blijven bouwen aan een sociale basis die werkt voor iedereen, jong en oud, in elke wijk en kern. Laten we dat samen blijven doen. Jeroen Postma & Hanneke Stengs Wethouders Sociaal Domein Gemeente Nissewaard

4

1

Bouwen aan de sociale basis

1.1

Wat is de sociale basis?

De sociale basis ís er al. We maken er allemaal deel van uit en we geven er samen betekenis aan. Voor de een is het een goede buur die een pannetje soep brengt, voor de ander een avond plezier bij de sportvereniging. Het zijn de momenten en contacten die ons verbinden, die ons helpen en die het leven in Nissewaard fijner maken. Samen met inwoners, vrijwilligers, verenigingen, organisaties en partners hebben we opgehaald wat de sociale basis voor ons betekent en wat nodig is om die sterker te maken. Alle ervaringen, ideeën en voorbeelden hebben we samengebracht in dit stuk. Het laat zien hoe we de kracht die er al is, kunnen ondersteunen en verder uitbouwen. We bedoelen graag hetzelfde als we het met elkaar hebben over de sociale basis. Daarom schetsen we hier onze definitie. De sociale basis is voor iedereen. In Nissewaard vinden we het belangrijk dat mensen hier met plezier wonen, hun leven op hun eigen manier kunnen invullen en hulp krijgen als dat nodig is. De sociale basis helpt daarbij. We kijken naar drie niveaus: wat iemand zelf kan doen en het netwerk van familie, vrienden of buren (persoonlijk), meedoen door elkaar te ontmoeten en het opbouwen van sociale contacten (gemeenschappelijk), en de steun die professionele organisaties kunnen bieden (institutioneel) 1. Voorzieningen in de sociale basis zijn laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar, zonder verwijsbriefje.

Dus. Dat schoolplein waar ouders elkaar ontmoeten: sociale basis. De gemeenschappelijke buurtmoestuin: sociale basis. De tennisvereniging waar vele matchpoints gewonnen of verloren worden: sociale basis. Een groepstraining die vrouwen helpt hun veerkracht terug te vinden: sociale basis. De sociale basis is van ons allemaal. Samen dragen we verantwoordelijkheid voor het versterken ervan.

Figuur 1: Drie lagen van de sociale basis. (Movisie, 2023)

1

A. Britt, M. Kwakernaak, et al. ‘Leren, sturen en verantwoorden in de sociale basis’, Utrecht: Verwey-Jonker Instituut (2022). Het model is ontwikkeld in samenwerking met Jochum Deuten.

5

1.2

Urgentie

Waarom maken we deze nota? We zien kansen om de sociale basis verder te versterken. De samenleving verandert in hoog tempo, en dat vraagt om een hernieuwde kijk op een sterke sociale basis in Nissewaard. Er zijn verschillende redenen waarom het juist nu nodig is om de richting voor de komende jaren te bepalen en concrete stappen te zetten. Spijkenisse is een New Town: een stad die vanaf de jaren ’70 helemaal nieuw is gebouwd. In tegenstelling tot oude steden die langzaam groeien, is een New Town in een korte periode bedacht en gebouwd. Daardoor spelen hier andere problemen dan in oudere gemeenten. In Spijkenisse hebben meer mensen het moeilijk, bijvoorbeeld met geld of hun gezondheid. Ook worden niet alle buurten ervaren als fijn om in te wonen. De omgeving raakt achterop. Er is al veel onderzoek gedaan naar New Towns, en ook speciaal naar de situatie in Nissewaard. In bijlage 3 is een samenvatting terug te vinden van relevante data voor de sociale basis. Ook maken we ons zorgen over de zorg. De kosten blijven stijgen, terwijl er steeds minder mensen zijn die in de zorg of het welzijnswerk kunnen of willen werken. In Nissewaard komt daar nog bij dat we te maken hebben met dubbele vergrijzing, en dat gebeurt hier al 10 jaar eerder dan in de rest van Nederland. Dat betekent: er komen meer ouderen en die ouderen worden ook steeds ouder.

Tegelijk daalt het aantal volwassenen dat werkt, waardoor er straks te weinig mensen zijn om voor anderen te zorgen 2. We zien de druk ontstaan op onze voorzieningen die we nu hebben. Daarom moeten we anders gaan denken over hoe we inwoners ondersteunen, want de gemeente is verantwoordelijk dat er voorzieningen en juiste ondersteuning is voor inwoners. Het is belangrijk om problemen eerder te signaleren en mensen zoveel mogelijk te ondersteunen in hun eigen omgeving. De uitdagingen die op ons afkomen laten zien dat het nog meer nodig is om samen te werken in het sociaal domein. Want de uitdagingen zijn groot en ingewikkeld, en we kunnen die alleen samen aanpakken. Samenwerken is niet langer iets wat we graag willen, maar iets wat echt nodig is. We willen zorg, welzijn, onderwijs en werk & inkomen beter op elkaar laten aansluiten. Als we dit goed organiseren, kunnen we inwoners sneller, makkelijker en beter helpen. Tot slot is er behoefte aan een gezamenlijke richting. Zonder duidelijke koers blijft de sociale basis versnipperd en is het voor professionals en organisaties lastig om samen te werken aan hetzelfde doel. Deze nota helpt ons om focus aan te brengen en samen te bouwen aan een sterke, toegankelijke en toekomstbestendige sociale basis in Nissewaard.

1.3

Randvoorwaarden

Een sterke sociale basis begint bij inwoners die mee kunnen doen en hun eigen leven kunnen leiden zonder voortdurende zorgen over hen dagelijks bestaan. En dat ze zichzelf kunnen en mogen zijn. Daarom zijn bestaanszekerheid en inclusie belangrijke randvoorwaarden voor een sterke sociale basis en de koers die wij willen varen. Zonder deze randvoorwaarden is het voor mensen moeilijk om deel te nemen aan de sociale basis of om iets voor een ander te doen. In Nederland is er geen één betekenis van het woord bestaanszekerheid. Maar we zijn het er wel over eens wat ervoor nodig is: mensen moeten toegang hebben tot basiszaken zoals genoeg inkomen, een veilige en betaalbare woning, eten, kleding en toegang tot goede zorg. Als dit op orde is, hebben mensen meer ruimte om zich te richten op andere dingen in het leven, zoals werk, opleiding, sociale contacten en persoonlijke groei.

2

Regiobeeld Zuid-Hollandse Eilanden (2023) van Zorgverzekeraar CZ en ZHE-BAR gemeenten.

6

Maar als deze zekerheid ontbreekt, ontstaat er stress en onzekerheid. Onderzoek laat zien dat mensen die financieel niet rondkomen, vaak te maken krijgen met meerdere problemen tegelijk, zoals schulden, gezondheidsklachten, relatieproblemen of het verliezen van werk of een woning. Dat kan ervoor zorgen dat mensen niet meer verder komen en zich steeds meer afzonderen van anderen. Om te voorkomen dat kleine problemen groter worden, Het is belangrijk om op tijd te merken wanneer iemand hulp nodig heeft. In het Coalitieakkoord 2022-2026 staat: “In Nissewaard telt en doet iedere inwoner mee.” Dat betekent dat iedereen erbij hoort, zich welkom voelt en mee kan doen in de samenleving. Eind 2024 is de visie op inclusie “Jij hoort erbij” vastgesteld. We willen voorkomen dat mensen buitengesloten worden. Daarom zorgen we dat drempels worden weggehaald, of het nu gaat om een fysieke beperking, sociale uitsluiting of moeite met informatie vinden en begrijpen. Iedereen moet zichzelf kunnen zijn. We vinden het belangrijk om verschillen tussen mensen te erkennen en te waarderen. Juist die verschillen maken onze samenleving sterker. Inclusie is voor ons een randvoorwaarde voor een sterke sociale basis. We willen dat alle inwoners zich veilig voelen, serieus genomen worden, doen waar ze goed in zijn en het gevoel hebben dat ze erbij horen.

1.4

Onze ambitie

Wij gaan de aankomende jaren gezamenlijk werken aan het verder versterken van de sociale basis. We doen dit omdat we willen dat Nissewaard een gezond en vitale gemeente is, waar onze inwoners gelukkig, gezond en veilig kunnen leven. Daar is het coalitieakkoord, ons Integraal Beleidskader Sociaal Domein en al ons bestaande beleid op gericht. Voor het versterken van de sociale basis is onze ambitie dat mensen zo veel mogelijk zelf en samen met anderen hun leven kunnen vormgeven. Zo kunnen zij met plezier en betekenis leven in Nissewaard. In de persoonlijke laag van de sociale basis moeten mensen zelf keuzes kunnen maken en hun leven op hun eigen manier invullen, samen met hun naasten. Iedereen draagt op zijn of haar eigen manier verantwoordelijkheid. Er moeten genoeg kansen zijn om jezelf te ontwikkelen, want dat geeft het leven meer betekenis. Meedoen in de samenleving zorgt niet alleen voor meer plezier, maar helpt ook om je nuttig en betrokken te voelen. Het is belangrijk dat mensen oog hebben voor elkaar en elkaar helpen, ook bij het oplossen van (kleine) dagelijkse problemen. Een simpel voorbeeld: een bakje soep brengen naar de buurvrouw. Het lijkt klein, maar zulke gebaren maken het leven prettiger en zorgen voor een fijnere en sterkere wijk. Daarnaast is het belangrijk dat inwoners met plezier in onze gemeente wonen.

Activiteiten zoals een buurtbarbecue kunnen daarbij helpen, omdat mensen elkaar leren kennen en zich meer thuis voelen in hun wijk. Op die manier versterken we de sociale cohesie, zodat mensen elkaar kennen, zich verbonden voelen met elkaar en elkaar helpen waar dat kan. We beseffen dat het niet altijd vanzelf gaat dat mensen zelf dingen regelen of elkaar helpen. Het gaat vaak om kleine dingen, zoals hulp van familie, buren of vrienden. Toch is het belangrijk dat je op iemand kunt rekenen, voor leuke momenten, maar ook als het even tegenzit. Daarom willen we de komende jaren bewust investeren in het versterken van de sociale basis. Dat doen we stap voor stap, met geduld en deze nota als houvast.

1.5

Geleerde lessen

Voordat we de bouwstenen hebben bepaald, heeft het projectteam eerst gesprekken gevoerd met initiatiefnemers en deelnemers van verschillende initiatieven in de gemeente. Het gaat om ideeën die zijn ontstaan vanuit een behoefte in de wijk of het enthousiasme van een vrijwilliger.

7

Met deze interviews heeft het projectteam geleerd van de praktijk: waarom werkt een initiatief? Wat maakt het succesvol? En wat is er in de afgelopen jaren geleerd? Het waren waardevolle gesprekken met professionals, vrijwilligers en inwoners. De interviews met inwoners, vrijwilligers en professionals laten zien dat succesvolle initiatieven vooral werken omdat ze dichtbij mensen staan, flexibel zijn en draaien om echte ontmoeting. Mensen voelen zich welkom, gehoord en betrokken. Vrijwilligers spelen een belangrijke rol en samenwerking tussen partijen versterkt de kracht van de buurt. Initiatieven zorgen voor meer zelfvertrouwen, sociale verbinding en veerkracht, zowel bij deelnemers als in de wijk. Tegelijk vragen ze om stabiele ondersteuning, duidelijke afspraken en ruimte om mee te bewegen met wat nodig is. Wat mensen het meest raakt? Dat ze samen iets opbouwen en echt iets voor elkaar betekenen. De geleerde lessen die hieruit zijn gehaald, worden meegenomen in de uitwerking van de bouwstenen. De uitwerking komt terug in een groenvlak. Soms gebeurt dat in de vorm van een korte samenvatting of soms met een quote als voorbeeld.

1.6

Leeswijzer

Samen hebben we een aantal keuzes gemaakt voor het versterken van de sociale basis. Deze keuzes noemen we de bouwstenen. De bouwstenen geven richting en helpen ons om doelgericht te werken aan wat belangrijk is. Bij elke bouwsteen leggen we kort uit wat we ermee bedoelen en wat we gaan doen de aankomende jaren. De bouwstenen zijn:  Hoofdstuk 2: Toegankelijke voorzieningen in de buurt  Hoofdstuk 3: Ondersteunen van vrijwilligers.  Hoofdstuk 4: Kijken naar wat wél kan  Hoofdstuk 5: Samen meer bereiken.  Hoofdstuk 6: Ruimte voor ontmoeting en activiteiten  Hoofdstuk 7: Ondersteunen van de mantelzorger In Nissewaard willen we dat mensen met plezier kunnen wonen, hun eigen leven kunnen vormgeven en hulp krijgen als dat nodig is, zoals in de definitie van de sociale basis staat. Daar horen ook sport, bewegen en cultuur bij. Deze dragen bij aan ontmoeting, nieuwe sociale contacten en plezier, bijvoorbeeld tijdens een fietstocht met vriendinnen of het leren van een nieuwe truc op de pumptrack. Ze versterken de sociale basis, ook al zijn ze geen aparte bouwstenen in deze nota. We zien dat er rond sport en cultuur veel vrijwilligers actief zijn, netwerken ontstaan en samen meer wordt bereikt. Dit laat zien dat deze thema’s vanzelfsprekend onderdeel zijn van de sociale basis. Zo zijn er meer onderwerpen die we niet apart benoemen, maar die wel belangrijk zijn.

We kiezen ervoor om ons in deze nota te focussen op de bouwstenen die de komende jaren extra aandacht vragen. We sluiten deze nota af met een hoofdstuk over monitoring en hoe de rol van de gemeente eruitziet.

8

2

Toegankelijke voorzieningen in de buurt

Voorzieningen en ondersteuning moeten makkelijk vindbaar en dichtbij huis beschikbaar zijn. Daarom willen we nog meer aanwezig zijn op plekken waar mensen zich bevinden, en dat verschilt per wijk, kern of doelgroep. Zo ontdekken we per wijk of kern welke voorzieningen nodig zijn en hoe we die het beste kunnen organiseren. Dat doen we in samenwerking met inwoners en lokale partners, want zij weten als geen ander wat er speelt. De gemeente Nissewaard bestaat uit Spijkenisse en de kernen Abbenbroek, Heenvliet, Geervliet, Simonshaven en Zuidland. Elk gebied heeft eigen kenmerken en behoeften. Sommige voorzieningen zijn gemeente breed nodig, zoals sportverenigingen. Maar in een wijk met veel ouderen zijn juist kleinschalige activiteiten dichtbij huis belangrijk. Daarom kiezen we voor een gebiedsgerichte aanpak, met maatwerk per wijk of kern. We zien veel kansen om niet alleen sociaal te kijken, maar ook de fysieke omgeving mee te nemen. Denk aan de inrichting van de wijk en de aanwezigheid van speeltuinen, wegen of zorgvoorzieningen. In eerdere wijkprojecten, hebben we hier al ervaring mee opgedaan. We kijken naar een werkwijze binnen de gemeente om sociale en ruimtelijke opgaven samen te brengen van een gebied. Daarnaast willen we slimmer omgaan met bestaande gebouwen en ruimtes.

Er zijn nu al veel plekken waar activiteiten plaatsvinden, maar deze worden vaak niet de hele dag benut. Zo zijn er mogelijkheden wanneer organisaties elkaars ruimtes vaker gebruiken, zodat we activiteiten dichter naar de mensen kunnen brengen en zo de samenwerking tussen organisaties versterken. We gaan met deze bouwsteen aan de slag door te werken met een gebiedsgerichte aanpak, de Kernpunten, High Five-straten en door het aanbod goed vindbaar te maken voor inwoners. Initiatieven werken vaak vanuit herkenbare en vertrouwde plekken in de buurt, zoals wijkcentra of gezamenlijke woonlocaties. De activiteiten sluiten aan bij wat er lokaal nodig is en zijn laagdrempelig, bijvoorbeeld koffieochtenden of samen eten. Veel deelnemers geven aan dat de nabijheid en herkenning belangrijk zijn om mee te doen. Het belangrijkste inzicht is dat een open deur en vertrouwde gezichten het verschil maken en uitnodigen tot meedoen.

2.1

Gebiedsgericht werken

De afgelopen jaren hebben we ervaring opgedaan met de Wijkimpuls in de Akkers, de Hoek en Waterland. Voor deze wijken hebben we een overzicht gemaakt van gegevens over de inwoners en de staat van de wijk, zoals onderhoud en voorzieningen. Dit noemen we sociale en ruimtelijke opgaven. Elke wijk is anders: zo zijn er wijken met veel kinderen, die behoefte hebben aan speeltuinen, terwijl andere wijken juist meer groen willen. Daarom is het belangrijk om goed te kijken wat een wijk of buurt nodig heeft. Dat noemen we gebiedsgericht werken. Dit betekent dat het doen van fysieke ingrepen en werken aan sociale wensen beter op elkaar af wordt gestemd. We zien dat deze aanpak goed werkt, omdat iedereen samenwerkt aan dezelfde doelen. Nog belangrijker is dat inwoners zich meer gehoord en betrokken voelen en weer trots zijn op hún wijk. Een mooi voorbeeld is de metrobaan onder de Akkers en de feestelijke opening hiervan, die inwoners samen hebben georganiseerd. Voor elk gebied moeten we keuzes maken, want er zijn veel wijken in Nissewaard en we kunnen niet alles tegelijk doen. In elke coalitieperiode bepalen we wat het meest urgent is en daar richten we ons op. Dat betekent niet dat we de andere wijken vergeten, wij verbeteren de (kern)kwaliteiten van elke wijk. Maar kiezen we er wel voor om de meeste aandacht te geven naar de gebieden waar de opgaven het grootst zijn.

Denk aan wijken waar groot onderhoud nodig is, of waar sociale problemen, zoals onveiligheid, werkloosheid of gezondheidsproblemen, het grootst zijn. De volgende stap is om per wijk een wijkplan te gaan maken. Een wijkplan is concreet, zodat het duidelijk aangeeft: waarom gaan we hier iets doen, wat

9

gaan doen we, wanneer en met wie. We maken dit plan samen dus met inwoners van de wijk, organisaties, vrijwilligers en de gemeente. We willen van de huidige werkwijze een vaste en professionele aanpak maken. Op deze manier zijn we flexibeler, werken we beter samen en kijken we meer vooruit. Hoe dat er precies uit komt te zien, moeten we nog verder uitwerken. Daarover zijn we nu in gesprek. We verwachten dat we hiermee in de nieuwe coalitieperiode in 2026 aan de slag kunnen. Ons doel is in ieder geval een vaste manier van werken ontwikkelen door nog beter te kijken wat elke wijk nodig heeft over 4, 10 en 20 jaar. Gezamenlijk werken we samen aan sterke, fijne en toekomstbestendige wijken in Nissewaard.

2.2

Kernpunten

Een Kernpunt is een bestaande locatie in een wijk waar activiteiten voor en door de wijk georganiseerd worden. Het is een plek waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en waar organisaties, inwoners en de gemeente samenwerken aan wat de wijk nodig heeft. Denk aan ouderbijeenkomsten, trainingen, huiswerkbegeleiding, koffiemomenten, inloopmomenten, etc. De activiteiten in een Kernpunt sluiten aan op de wensen van de wijk en worden zo min mogelijk door de gemeente georganiseerd, maar samen met of door partners en actieve inwoners. De gemeente ondersteunt hierbij, onder andere via van het team Preventie & Welzijn. We gaan samen met partners en inwoners in gesprek om te bepalen waar de behoefte ligt. Zo zorgen we dat het Kernpunt écht aansluit bij de wijk. Een Kernpunt is dus meer dan een gebouw: het is een samenwerking tussen inwoners, organisaties en de gemeente. Het versterkt de sociale basis, brengt mensen samen en zorgt voor passend aanbod in de wijk. Een Kernpunt is geen vervanging van een wijkcentrum, maar een aanvulling. Zonder vaste wijkvereniging, maar met samenwerking georganiseerd op basis van thema’s die leven in de wijk. In 2025 zijn we gestart met pilots in De Akkers en Sterrenkwartier. Deze lopen door in 2026. We gebruiken deze periode om te leren wat werkt en wat beter kan.

We nemen hier de tijd voor, zodat we uiteindelijk kiezen voor een aanpak die goed past en die we op een duurzame manier kunnen voortzetten. Ons doel met de Kernpunten is: 

Inwoners en organisaties organiseren samen, indien nodig gesteund door de gemeente, een gevarieerd aanbod van activiteiten in het Kernpunt, dat aansluit bij de behoeften van de wijk.

We gaan deze doelstelling monitoren aan de hand van:  De mate waarin het aanbod aansluit op de wijkanalyse en gesprekken bij de start;  De diversiteit van het aanbod;  Het aantal deelnemers aan de activiteiten;  De tevredenheid van deelnemers en organisatoren.

2.3

High Five straten

Met de High Five-straten willen we de sociale cohesie en betrokkenheid in buurten vergroten. Inwoners organiseren samen leuke en laagdrempelige activiteiten, zoals een spelmiddag of buurtfeest. Een High Five-straat zorgt er ook voor dat buren makkelijker op elkaar kunnen rekenen. Zo leren buren elkaar beter kennen en ontstaat er meer verbinding. Een centrale rol is weggelegd voor de gangmaker: een bewoner die de kar trekt, contact onderhoudt met de gemeente en samen met de buurtgenoten activiteiten organiseert. Een gangmaker is ook een aanspreekpunt die weet wat er speelt in de straat of waar buurtgenoten terecht kunnen. Dankzij hun inzet worden activiteiten georganiseerd die passen bij wat er in de buurt nodig is. Daardoor zijn gangmakers belangrijk voor het succes van de High five-straten.

10

Inmiddels zijn er 70 High Five-straten in Nissewaard. Het initiatief helpt om buurten socialer, actiever en leefbaarder te maken. Iedereen kan meedoen, ongeacht achtergrond of leeftijd, en samen werken we aan een fijne buurt. High Five-straten helpen mee om voorzieningen in de buurt beter bereikbaar te maken, zorgen voor meer ontmoeting en laten zien wat je samen kunt bereiken. Onze doelen voor de High Five-straten zijn:  Inwoners voelen zich meer verbonden met hun buurt en nemen actiever deel aan gezamenlijke activiteiten;  Inwoners nemen meer initiatief in de wijk en staan voor elkaar klaar in hun straat;  Inwoners ervaren minder eenzaamheid door de sociale contacten in de straat. We gaan deze doelstellingen monitoren aan de hand van:  Indicatoren op basis van eigen regie (zelfredzaamheid) en sociale cohesie per wijk;  Evaluatiegesprekken met gangmakers;  Gangmakers avonden georganiseerd door team Preventie en Welzijn. Tijdens deze bijeenkomsten ontmoeten gangmakers elkaar en delen ze ideeën om de High Five-straten samen sterker te maken.

2.4

Vindbaar aanbod

Het is belangrijk dat inwoners makkelijk kunnen vinden welke activiteiten en ondersteuning er in hun buurt is. Als mensen weten waar ze terechtkunnen, voelen ze zich sneller geholpen, doen ze makkelijker mee en kunnen ze anderen ontmoeten. Vindbaar aanbod zorgt ervoor dat inwoners de weg weten, zelf stappen durven zetten en hulp krijgen als dat nodig is. In Nissewaard zijn er verschillende websites waar inwoners informatie kunnen vinden over activiteiten en ondersteuning, zoals Thuis in Nissewaard. We willen graag dat inwoners makkelijk kunnen zien wat er in hun wijk te doen is. Daarom werken we aan overzichten per wijk. Dan hoeven mensen niet meer apart te zoeken per onderwerp, maar vinden ze alles in een wijk bij elkaar. Hoe dit er precies uit gaat zien, hangt af van wat technisch mogelijk is. Maar het doel is duidelijk: we maken het zo makkelijk mogelijk voor inwoners. Naast het maken van overzichten per wijk is het belangrijk dat inwoners goed weten wat er te doen is. Dat kan deels online, via websites en sociale media. Maar het is ook belangrijk dat er plekken zijn waar mensen binnen kunnen lopen met vragen, zoals bijvoorbeeld in een Kernpunt. Daarnaast moeten er folders liggen op plekken waar veel mensen komen, zoals bij de huisarts, op school of in het wijkcentrum. Ook spelen actieve buurtbewoners (gangmakers) een rol door anderen te vertellen over activiteiten.

Zo maken we het aanbod beter zichtbaar en vindbaar. Onze doelen voor vindbaar aanbod zijn:  Inwoners kunnen eenvoudig online informatie vinden over activiteiten en ondersteuning;  Inwoners kunnen ook offline makkelijk informatie vinden of vragen stellen. We gaan deze doelstellingen monitoren aan de hand van:  Aantal unieke bezoekers en paginaweergaven op Actief in Nissewaard, Thuis in Nissewaard en (later) Nissewaard voor Elkaar;  Aantal bezoekers van de wijkpagina’s;  Jaarlijkse enquête over zichtbaarheid en vindbaarheid van aanbod via Thuis in Nissewaard en Nissewaard voor Elkaar.

3

Ondersteunen van vrijwilligers

11

In Nissewaard zijn veel inwoners actief als vrijwilliger, bij verenigingen, stichtingen of op eigen initiatief. Er is een stevig netwerk van clubs en organisaties op het gebied van sport, cultuur, ontspanning, welzijn, onderwijs en buurtactiviteiten zoals opschoondagen. Naast formele vrijwilligers zijn er ook veel actieve inwoners die zich op eigen initiatief inzetten voor andere of voor de buurt. Ook deze groep levert een waardevolle bijdrage aan de sociale basis. Vrijwilligerswerk is een belangrijk onderdeel van een sterke sociale basis. Het brengt mensen samen, verbindt verschillende achtergronden en zorgt voor betrokkenheid in de buurt. Vrijwilligers zijn de kracht achter veel van wat er in de samenleving gebeurt. We willen deze kracht behouden. We willen dat vrijwilligerswerk leuk blijft en aansluit bij ieders mogelijkheden. Daarom spreken we samen af dat regels duidelijk en eenvoudig zijn, en dat ondersteuning makkelijk te vinden is. De vrijwilligerscentrale is daarbij ons gezamenlijke aanspreekpunt: hier kunnen organisaties terecht voor hulp, inwoners vinden er passend vrijwilligerswerk en via de vrijwilligersacademie zijn trainingen beschikbaar. Zo maken we samen het aanbod zichtbaar en laten we zien hoe waardevol vrijwilligers zijn voor Nissewaard. Inwoners doen vrijwilligerswerk omdat ze dat zelf willen.

Ze willen maatschappelijke betrokken zijn, willen iets betekenen voor een ander of vinden het fijn om anderen te ontmoeten. Iedereen is anders, en ook vrijwilligers zijn er in alle soorten en maten. "Vrijwilligers zijn echt het hart van alles wat we doen. Maar om hun inzet vol te houden, hebben ze ook goede ondersteuning en duidelijke afspraken nodig. Alleen zo kunnen ze blijven bijdragen en plezier hebben." Het is belangrijk om goed aan te sluiten bij de interesses, mogelijkheden en motivatie van vrijwilligers. Wat we willen gaan doen, is opgeschreven in een uitvoeringsagenda. Deze geeft overzicht en richting voor de komende tijd. We leggen niet alles vast, maar zorgen voor goede afspraken en ruimte om mee te denken en te doen. Zo blijft vrijwilligerswerk vanzelfsprekend, leuk en waardevol. Deze uitvoeringsagenda heeft geen einddatum. Elk jaar kijken we wat goed gaat en wat beter kan, zodat we kunnen blijven aansluiten op wat nodig is. De uitvoering doen we samen:  De gemeente neemt de regierol;  Nissewaard voor Elkaar zorgt voor de coördinatie;  Partners leveren inhoudelijke bijdragen. We werken samen met vertrouwen en als gelijken. Iedereen heeft een eigen taak en er is ruimte voor nieuwe ideeën.

We richten ons nu op drie belangrijke punten, namelijk vrijwilligers waarderen en erkennen, Nissewaard voor Elkaar en een betere samenwerking tussen organisaties en inwoners in relatie tot vrijwilligerswerk.

3.1

Waardering en erkenning

Waardering speelt een grote rol in het gemotiveerd en betrokken houden van vrijwilligers. Vrijwilligerswerk is vrijwillig, maar vraagt wel tijd en inzet. Daarom is waardering meer dan een bedankje alleen: het gaat ook om ruimte geven voor inspraak, het delen van ideeën en het nemen van verantwoordelijkheid. Daarbij willen we het volgende stimuleren: 

Persoonlijke waardering Waardering krijgt het hele jaar door aandacht. Organisaties worden aangemoedigd om vrijwilligers bij de start, tijdens en na hun inzet persoonlijk te bedankten. Bijvoorbeeld met een gesprek, kaart of klein gebaar. Via trainingen en gesprekken tijdens overleggen wisselen van ervaringen uit en blijven we dit thema onder de aandacht houden.

12





3.2

Zichtbaarheid De inzet van vrijwilligers mag gezien worden. Via de communicatiekanalen van de gemeente, zoals interviews of verhalen op sociale media, wordt zichtbaar gemaakt wat vrijwilligers betekenen. Op 7 december vindt de Nationale Vrijwilligersdag plaats: een moment om vrijwilligers in het zonnetje te zetten en inspirerende verhalen te delen. Organisaties worden uitgenodigd om op hun eigen manier extra aandacht te geven aan hun vrijwilligers, ook aan degenen die zichzelf niet altijd als vrijwilliger zien. Ruimte en verantwoordelijkheid Waardering betekent ook ruimte bieden voor ideeën, meedenken en initiatief. Wanneer vrijwilligers ervaren dat hun stem ertoe doet, draagt dat bij aan hun gevoel van betrokkenheid. Organisaties blijven hierbij het eerste aanspreekpunt, terwijl Nissewaard voor Elkaar ondersteuning kan bieden waar dat prettig of nodig is.

Nissewaard voor Elkaar

Het is belangrijk dat vraag en aanbod van vrijwilligers(werk) goed op elkaar aansluiten. Veel mensen willen graag iets betekenen, maar weten soms niet waar ze kunnen beginnen. Tegelijkertijd zijn er organisaties die behoefte hebben aan extra hulp. De vrijwilligerscentrale biedt hierbij ondersteuning door vraag en aanbod samen te brengen via een toegankelijk en duidelijk platform. Daarnaast vinden we het belangrijk dat vrijwilligers zicht prettig blijven voelen in wat ze doen. Soms nemen mensen uit enthousiasme of betrokkenheid meer op zich dan eigenlijk past. Daarom streven we naar een open en veilige cultuur waarin ruimte is om verwachtingen en grenzen te bespreken. We richten ons daarbij op de volgende onderdelen: 





3.3

Koppelen van vraag en aanbod De vrijwilligerscentrale vervult een verbindende rol en biedt via persoonlijk contact en een gebruiksvriendelijke website een overzicht van passend vrijwilligerswerk. Het aanbod is breed, voor jong en oud, en komt tot stand in samenwerking met scholen en verschillende organisaties. Cursusaanbod Via het cursus aanbod van Nissewaard voor Elkaar worden trainingen, workshops en informatie aangeboden die vrijwilligers kunnen helpen met zich verder te ontwikkelen. Vertrouwenspersoon Vrijwilligers kunnen bij de vrijwilligerscentrale terecht als ze ergens meezitten. Er is een vertrouwenspersoon beschikbaar die ondersteuning kan bieden waar dat gewenst is.

Samenwerking

We willen het voor iedereen eenvoudiger en toegankelijker maken om vrijwilligerswerk te doen. Daarom investeren we in heldere informatie en een goede samenwerking, zodat mensen snel kunnen zien waar hulp welkom is en op welke manier zij iets kunnen bijdragen. Dit gebeurt onder andere tijdens bijeenkomsten zoals Samen Praten in Nissewaard (SPIN) en andere momenten waarop vrijwilligers en organisaties met ons meedenken. We geven hier op de volgende manieren vorm aan: 

Veiligheid Het is belangrijk dat vrijwilligers zich veilig voelen tijdens hun inzet. Daarom zijn zij verzekerd via een vangnetverzekering. Voor vrijwilligers binnen een stichting of vereniging is bovendien een gratis Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) beschikbaar. Onze combinatiefunctionarissen van team Preventie & Welzijn ondersteunen organisaties graag bij het aanvragen hiervan.



Coördinatie We werken als gemeente nauw samen met Nissewaard voor Elkaar en andere betrokken organisaties. De gemeente biedt hierbij kaders, samenwerking en financiering. Nissewaard voor

13



Elkaar richt zich op het werven, koppelen en scholen van vrijwilligers. Deze organisaties brengen hun kennis in en versterken elkaar waar mogelijk. Ondersteuning We vinden het belangrijke dat vrijwilligerswerk zo toegankelijk mogelijk is. Daarom streven we naar duidelijke eenvoudige regels en minder bureaucratie, bijvoorbeeld rond subsidieaanvragen. Via e-Herkenning kunnen organisaties makkelijk gebruik man van gemeentelijke diensten. Waar nodig bieden de combinatiefunctionarissen van team Preventie & Welzijn extra ondersteuning. Vrijwilligersorganisaties worden daarnaast gestimuleerd om elkaar te helpen, bijvoorbeeld met administratieve taken of het delen van kennis, eventueel via de vrijwilligerscentrale of andere organisaties.

Onze doelen voor vrijwilligersondersteuning:  Meer inwoners actief worden als vrijwilliger;  Inwoners en organisaties goed weten waar zij terechtkunnen voor informatie of ondersteuning;  Minimaal 75% van de vrijwilligers zich gewaardeerd voelt voor hun inzet;  Activiteiten toegankelijk zijn voor verschillende doelgroepen (leeftijd, achtergrond, beperking);  Minimaal 80% van de verenigingen zich financieel en organisatorisch gezond voelt;  Vrijwilligers hun werk kunnen doen zonder overbelasting of onveilige situaties. We monitoren de voortgang met behulp van:  Registraties via de vrijwilligerscentrale (zoals actieve accounts, matches en websitebezoek);  Cijfers van maatschappelijke organisaties over betrokken vrijwilligers;  (Inwoners)enquêtes over vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld rondom bekendheid van het aanbod en ervaren waardering;  Toetsing van inclusiviteit bij subsidiëring of projectbeoordeling;  Vitaliteitscans voor verenigingen of regionale/lokale monitoringssystemen;  Informatie over de beschikbaarheid en het gebruik van vertrouwenspersonen;  Deelname aan scholing over onder andere grenzen aangeven, werkdruk en sociale veiligheid.

4

Kijken naar wat wél kan

In Nissewaard kijken we naar wat mensen wél kunnen, in plaats van alleen naar wat er misgaat. Het leven bestaat nu eenmaal uit ups en downs, en iedereen komt weleens in een moeilijke situatie terecht. Dat is

14

normaal. Ook als iemand hulp of ondersteuning nodig heeft, is het belangrijk om te blijven kijken naar de kracht en mogelijkheden van die persoon. In de jeugdhulp noemen we dat ‘beschermende factoren’, dingen die helpen om beter met moeilijke situaties om te gaan. Ze zorgen ervoor dat iemand zich staande kan houden, ook als het even moeilijk is. Denk bijvoorbeeld aan steun van familie of vrienden, een fijne school of werkplek, zelfvertrouwen of een hobby waar je energie van krijgt. Door op deze manier te kijken, voorkomen we dat er te snel wordt gekozen voor alleen (zware) vormen van zorg. Deze manier van kijken sluit perfect aan bij wat we belangrijk vinden in de sociale basis in Nissewaard. Het leven is niet altijd makkelijk, maar met de juiste steun kunnen mensen vaak meer dan ze denken. En als er toch hulp nodig is, zorgen we dat die er ook echt is. We willen inwoners laten zien wat ze zelf en samen met hun omgeving kunnen doen. Dat doen we door hier duidelijk en regelmatig over te communiceren en in gesprek te gaan met inwoners. Dit doen we niet alleen, maar met onze maatschappelijke partners. Samen willen we dit actief uitdragen. Dit vraagt om een andere manier van kijken en omgaan met hulp en ondersteuning, van ons én van onze inwoners. We werken deze inzet verder uit in een communicatieplan.

We starten in 2026 met een campagne onder de vlag ‘Maak het jouw Nissewaard’ waar we waardevolle initiatieven in onze gemeente een podium geven. Door inspirerende voorbeelden te delen willen we inwoners, vrijwilligers en professionals laten zien wat er allemaal in Nissewaard gebeurt. De campagne helpt om krachten en talenten meer te laten zien en het gevoel van waardering en betrokkenheid te vergroten. Ons doel is:  Bewustwording vergroten over de noodzaak en kracht van de sociale basis bij inwoners en professionals door structurele communicatie. We gaan deze doelstelling monitoren aan de hand van:  Aantal views, clicks, shares of reacties op campagne-uitingen per doelgroep (online en offline);  Indicatoren op basis van eigen regie (zelfredzaamheid) en sociale cohesie per wijk;  Onderwerp laten terugkomen bij (netwerk)bijeenkomsten.

5

Samen meer bereiken

In Nissewaard werken we met veel verschillende partners samen, waarvan de gemeente er ook veel subsidieert. Op dit moment heeft elke partner zijn eigen opdracht, maar we horen duidelijk de behoefte aan een gezamenlijke koers: waar werken we met elkaar naartoe? Deze nota is een eerste stap naar één gezamenlijke opdracht voor de Thuis in Nissewaard-partners, waarin we ook per partner helder maken wat hun rol en bijdrage is, soms gericht op een specifiek thema, soms breder.

15

Tegelijkertijd zien we dat er al veel gebeurt, maar dat veel initiatieven en voorzieningen nog los van elkaar staan. Inwoners weten niet altijd waar ze terecht kunnen en organisaties kennen elkaars aanbod onvoldoende. Er is dus veel te winnen door de verschillende lagen van de sociale basis, zoals inwoners, verenigingen en professionals, beter te koppelen. Na corona zijn netwerken en samenwerkingen deels weggevallen en vaak zijn verbindingen afhankelijk van personen. Dat maakt het kwetsbaar. Daarom willen we investeren in het versterken van samenwerking, het delen van kennis en het opbouwen van duurzame netwerken. We richten ons daarom op de gezamenlijke verantwoordelijkheid, het opzetten van het lokaal team Thuis in Nissewaard, het versterken van netwerken en het aanbieden van collectief aanbod. Zo bouwen we stap voor stap aan een sterke, samenhangende sociale basis waarin we samen meer bereiken. Succesvolle initiatieven gebeuren vaak in samenwerking met andere organisaties, maar de ervaring leert dat een goede samenwerking tijd kost en aandacht nodig heeft. Daarom is er behoefte aan duidelijke afspraken over wie wat doet, wat je van elkaar mag verwachten en hoe je op een vaste manier samenwerkt. Het belangrijkste inzicht is: de sociale basis werkt pas echt goed als alle partijen samen optrekken, met een gedeelde richting en verantwoordelijkheid.

5.1

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Samen hebben we de richting voor de sociale basis bepaald, en die hebben we uitgewerkt in de bouwstenen. In een volgende stap kijken we hoe professionele organisaties kunnen bijdragen aan deze gezamenlijke richting. Organisaties die subsidie ontvangen, worden gevraagd om actief mee te denken en aan te geven hoe zij kunnen bijdragen aan de versterking van de sociale basis. Voor de partners van Thuis in Nissewaard willen we toewerken naar één gezamenlijke opdracht. Daarbij spreken we duidelijk af wie waarvoor verantwoordelijk is, zodat het voor iedereen overzichtelijk is en de samenwerking soepel verloopt. De koers voor de sociale basis zal straks terugkomen in de subsidieregelingen. Voor de Thuis in Nissewaard-partners start de gezamenlijke opdracht officieel in 2027, omdat dat aansluit bij het moment waarop subsidies worden toegekend. In 2026 zullen we starten met de voorbereiding. We nemen de tijd om de koers van de sociale basis goed te delen, bijvoorbeeld via bijeenkomsten en gesprekken. Dat is niet alleen belangrijk voor onze partners, maar ook voor onze interne organisatie binnen de gemeente. Alleen een plan opschrijven is niet genoeg. Juist door het met elkaar te bespreken en uit te dragen, gaan mensen het echt begrijpen en voelen waar we naartoe willen. Zo zorgen we ervoor dat we allemaal dezelfde kant op bewegen.

5.2

Lokaal team Thuis in Nissewaard

In Nederland wordt het werken met een stevig lokaal team steeds belangrijker. Dat is een team van professionals dat dichtbij inwoners werkt, ondersteuning biedt vóórdat zwaardere zorg nodig is. Het team is zichtbaar in de wijk en kijkt naar wat een gezin of huishouden écht nodig heeft. Landelijk zijn gemeenten verplicht om uiterlijk in 2028 zo’n stevig lokaal team te hebben ingericht. Dit staat in meerdere landelijke afspraken 3. Deze programma’s leggen nadruk op een sterke, laagdrempelige ondersteuning dichtbij inwoners. We zijn in Nissewaard op de goede weg: er zijn betrokken professionals en er wordt samengewerkt. Denk bijvoorbeeld aan de praktijkondersteuner bij de huisarts of de maatschappelijk werker. Maar ook aan onderdelen die de gemeente uitvoert, zoals hulp bij het voorkomen van schulden en armoede. De volgende stap is om samen te bouwen aan een duidelijke structuur en een gezamenlijke manier van 3

Hervormingsagenda Jeugd, het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

16

werken. Daarom gaan we vanaf kwartaal 3 van 2025 onderzoeken hoe we dit stevige lokale team het beste kunnen inrichten. Daarbij kijken we naar wat er al is, leren we van het verleden en hoe we beter kunnen samenwerken en hoe we de landelijke richtlijnen op een manier kunnen toepassen die past bij onze gemeente. Een herkenbaar en toegankelijk lokaal team opzetten dat aansluit bij de leefwereld van inwoners en hen op een laagdrempelige en effectieve manier ondersteunt.

5.3

Netwerken

Uit de opgehaalde input blijkt dat we nog winst kunnen behalen in het beter verbinden van de verschillende lagen binnen de sociale basis, van inwoners tot professionele hulp. Op dit moment werkt iedereen vaak nog los van elkaar, en dat is zonde. We willen daarom meer inzetten op het opbouwen van netwerken en het gebruik van gezamenlijke platforms. Dit betekent dat inwoners, vrijwilligers, organisaties en gemeente elkaar vaker ontmoeten, ervaringen delen en gebruikmaken van gezamenlijke platforms. Zo leren we van elkaar, sluiten initiatieven beter op elkaar aan en kunnen we sneller schakelen wanneer dat nodig is. We zien dat dit op veel terreinen belangrijk is: of het nu gaat om sport en cultuur, om welzijn, opvoeding of het voorkomen van schulden. Samenwerken in netwerken zorgt ervoor dat niemand het alleen hoeft te doen, en dat we elkaar kunnen versterken. Ons doel is om netwerken vanzelfsprekender te maken in de sociale basis. We zetten daarom in op ontmoeting, kennisdelen en samenwerking, zodat alle lagen van de sociale basis elkaar beter weten te vinden. De uitvoering doen we samen, maar de gemeente zal meer initiatief nemen voor het opzetten en ondersteunen van netwerken.

5.4

Collectief aanbod

We willen het basisaanbod verbeteren. Dit is professionele hulp waar mensen naartoe kunnen zonder verwijzing. We willen dat dit aanbod vaker in groepen is, in plaats alleen individuele hulp. Nu is maar 12% van het aanbod in groepen. Individueel aanbod blijft bestaan, maar we herkennen de toegevoegde waarde van groepsaanbod. In een groep kun je anderen ontmoeten, ervaringen delen en je netwerk vergroten. We vinden het belangrijk dat het aanbod goed past bij de mensen in Nissewaard. Daarom willen we verschillende soorten onderwerpen in het basisaanbod, bijvoorbeeld over stress, geldzorgen, gezond leven of opvoeden. We zijn hier in 2024 al mee begonnen. Toen hebben we samen met partners gekeken wat er nodig is om het basisaanbod te veranderen. In 2025 hebben we met professionele organisaties die subsidie krijgen gesproken wat zij nodig hebben om deze verandering te maken. In 2026 gaan we verder met deze verandering, zodat we in 2027 grote stappen hebben gezet. Ons doel is: 

In 2027 bestaat minstens 30-40% van het basisaanbod uit groepsactiviteiten. Dit aandeel groeit in de jaren daarna verder door, afgestemd op de wensen en behoeften van inwoners in Nissewaard.

We gaan deze doelstelling monitoren aan de hand van:  Percentage groepsaanbod t.o.v. totaal basisaanbod;  Ervaringen van deelnemers door middel van een korte vragenlijst na afloop van groepsactiviteiten;  Bijhouden in registraties of rapportages wanneer gekozen is voor individueel aanbod en waarom.

17

6

Ruimte voor ontmoeting en activiteiten

We geloven dat ontmoeting een belangrijke bouwsteen is voor het opbouwen van een sociaal netwerk. Het is een waardevol middel dat zorgt voor contact en verbinding tussen mensen. Ontmoeting vormt daarmee een eerste stap richting een sterker sociaal netwerk. Daarom steunen we initiatieven die mensen samenbrengen en zorgen we dat de wijkcentra en buitenruimte hierop zijn ingericht. We willen dat er voor alle leeftijden genoeg te doen is. Als mensen elkaar ontmoeten, ontstaan er contacten en soms ook vriendschappen. Dit kan bijvoorbeeld door samen te sporten of ouders die met hun kinderen naar de speeltuin gaan. Zulke ontmoetingen zijn belangrijk om

18

een netwerk op te bouwen. Zo heb je mensen om op terug te vallen als het nodig is, en helpt het om eenzaamheid te voorkomen. In wijken waar nog weinig ontmoetingsplekken zijn, zoeken we actief naar nieuwe mogelijkheden. Dit past bij onze plannen voor toegankelijke voorzieningen in de buurt. We blijven werken aan meer ontmoeting in de buurt, bijvoorbeeld door de High Five-straten verder te ontwikkelen. We zorgen dat aanpassingen in de wijk beter aansluiten bij wat mensen nodig hebben, zodat de buitenruimte prettig, veilig en uitnodigend is. In 2025 zijn we begonnen met het opzetten van activiteiten in de buitenruimte. Door activiteiten te organiseren stimuleren we niet alleen ontmoeting, maar ook beweging. Uit vrijwel alle initiatieven blijkt dat ontmoeting centraal staat. Wat goed werkt zijn vaste momenten, vertrouwde gezichten en een betekenisvolle invulling, zoals samen eten, cultuur of rituelen. Deelnemers voelen zich daardoor meer verbonden, ervaren sociale steun en er ontstaan vriendschappen. Ook wordt de buurt er prettiger van. Het belangrijkste inzicht is dat ontmoeting geen bijzaak is, maar de basis vormt voor vertrouwen, herkenning en zorg voor elkaar.

6.1

Ontmoeting

Ontmoeting is soms ook een doel op zich: samen zijn, plezier maken en ontspannen. Dat is waardevol en draagt bij aan het welzijn van inwoners. Juist door die sociale contacten kunnen problemen worden voorkomen, dit is preventie in zijn meest krachtige vorm. We zorgen er ook voor dat er aandacht is voor wat mensen daarnaast nodig hebben, zoals ondersteuning van vrijwilligers, het versterken van sociale vaardigheden en financiële mogelijkheden om mee te doen. We zetten ons in om iedereen in Nissewaard de kans te geven om mee te doen. We moedigen inwoners aan om deel te nemen en faciliteren dit samen waar nodig. Onze doelen voor ontmoeting zijn:   

In elke wijk en kern is een toegankelijke ontmoetingsplek waar inwoners terechtkunnen voor activiteiten en ondersteuning; Inwoners, organisaties en gemeente organiseren samen een gevarieerd aanbod van activiteiten in de wijk, dat aansluit bij de behoeften van de wijk; Onze inwoners zich niet méér ‘enigszins eenzaam’ dan het landelijk gemiddelde.

We gaan deze doelstelling monitoren aan de hand van:  De diversiteit van het aanbod;  Het aantal deelnemers aan de activiteiten;  De tevredenheid van deelnemers en organisatoren;  Indicatoren over eenzaamheid.

6.2

Buitenruimte

We zien ontmoeten in de buitenruimte als een kans, waar (sport- en speel) plekken worden ingericht op basis van wat inwoners willen. Als er iets verandert in de wijk, zoals het opknappen van een speeltuin of het aanleggen van groen, kijken we ook hoe dit kan helpen om mensen met elkaar in contact te brengen. Daarnaast organiseren we activiteiten die niet alleen zorgen voor beweging, maar ook voor contact tussen mensen. We sluiten daarbij aan op wat er leeft in de wijk, zoals blijkt uit de gesprekken voor de Kernpunten. Daarmee sluiten we aan bij andere initiatieven zoals de High Five-straten, het vindbare aanbod, Kernpunten en de bouwsteen samen meer bereiken. Ons doel voor ontmoeting in de buitenruimte is: 

De buitenruimte is zo ingericht dat meer inwoners elkaar daar ontmoeten en in beweging komen, dankzij activiteiten en goede samenwerking tussen sociaal en ruimtelijk domein. 19



In elke wijk zijn meerdere ontmoetingsplekken in de buitenruimte waar inwoners kunnen spelen, sporten, spelletjes doen, natuur beleven en picknicken.

We gaan deze doelstelling monitoren aan de hand van:  Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt vanaf 2026 het sociaal domein standaard betrokken, zodat er gezamenlijke doelen worden gesteld die bijdragen aan zowel de ruimtelijke als sociale kwaliteit van de leefomgeving.  Houden bij hoeveel sport- en beweegactiviteiten (zoals clinics, lessen of buurtactiviteiten) jaarlijks plaatsvinden in de buitenruimte.

7

Ondersteunen van de mantelzorger

Een mantelzorger biedt zorg of hulp aan iemand uit de directe omgeving, zoals een familielid, vriend of buur. Mantelzorgers horen bij de persoonlijke laag van de sociale basis. Veel kwetsbare mensen in Nissewaard zijn afhankelijk van een mantelzorger. Nissewaard kent ruim 25.000 inwoners van 16 jaar en ouder die mantelzorger zijn4. Mantelzorgers spelen een belangrijke rol in het leven van veel kwetsbare inwoners. Door de vergrijzing en doordat mensen langer thuis blijven wonen, wordt er steeds vaker een beroep gedaan op mantelzorgers. Veel mantelzorgers zorgen zelfs voor meerdere mensen tegelijk. Dat is zwaar en kan op den duur te veel worden. Daarom is het belangrijk dat we hen goed ondersteunen, zodat zij dit vol kunnen houden. In 2024 is een uitvoeringsagenda opgesteld voor het ondersteunen van de mantelzorgers in Nissewaard. Een uitvoeringsagenda is een plan waarin staat wat we gaan doen, wanneer en met wie. Zo zorgen we dat 4

Bron: ‘Indicatie aantallen mantelzorgers per gemeente’ (2021) van MantelzorgNL.

20

plannen ook echt uitgevoerd worden. Met deze uitvoeringsagenda zetten we de mantelzorger centraal. We richten ons op drie ambities:  De mantelzorger kent zijn of haar eigen grenzen en weet waar ondersteuning te vinden is;  De mantelzorger voelt zich gehoord en gesteund door de omgeving, vrijwilligers en professionals;  De mantelzorger krijgt passende hulp van instanties, die aansluit bij wat écht nodig is. Instanties denken mee met de mantelzorger. De uitvoeringsagenda bestaat uit drie onderdelen: vinden & verbinden, versterken & verlichten, en meeliften op landelijke ontwikkelingen. We concentreren ons op de onderwerpen, waarvan we de meeste toegevoegde waarde verwachten.

7.1

Vinden en verbinden

Voordat we mantelzorgers kunnen helpen, moeten we ze eerst vinden. Veel mensen weten niet dat ze mantelzorger zijn of waar ze hulp kunnen krijgen. In dit spoor zorgen we dat we mantelzorgers beter bereiken en dat zij weten waar ze terechtkunnen voor informatie, advies of ondersteuning. Ons doel is: Meer mantelzorgers bereiken en sneller passende ondersteuning bieden. Wat doen we?  Mantelzorgers bereiken via bestaande netwerken zoals huisartsen, scholen, welzijn, kerken, sportclubs en patiëntenverenigingen;  Zorgen dat alle inwoners, ongeacht achtergrond, informatie over mantelzorg makkelijk kunnen vinden via o.a. de sociale kaart en Thuis in Nissewaard;  Informatie over mantelzorg opnemen in communicatiecampagnes;  Organisaties die subsidie krijgen van de gemeente spreken we aan op hun signaleringsrol. We gaan dit doel monitoren aan de hand van:  Aantal keer dat informatie over mantelzorg is geraadpleegd (bijv. op website/sociale kaart);  Signalen ophalen bij netwerkpartners (via accountgesprekken).

7.2

Versterken en verlichten

Zorgen voor een ander is belangrijk, maar kan ook zwaar zijn. In dit spoor helpen we mantelzorgers om het vol te houden. Dat doen we op twee manieren: door hen sterker te maken (bijvoorbeeld met trainingen of ontspanning) en door hen te ontlasten (bijvoorbeeld met hulp of vervanging van zorg). Ons doel is om mantelzorgers beter in staat stellen hun zorgtaken vol te houden. Wat doen we?  Organiseren van ontspanning en ontmoeting met andere mantelzorgers (o.a. via SWO en MEE Plus);  Trainingen aanbieden voor mantelzorgers, zoals ‘Beter thuis met dementie’;  Jaarlijks organiseren van de Dag van de Mantelzorg, met ruimte voor leren én plezier;  Aandacht hebben voor steun na overlijden van de zorgbehoevende via Humanitas en Kwadraad;  Pilot met Zorgoppas in 2025–2026: oppas met zorgervaring, mogelijk uitbreiden naar andere leeftijdsgroepen;  Onderzoek naar uitbreiding van respijtzorg en minder regeldruk;  We maken dagbesteding zonder indicatie toegankelijk;  Onderzoek naar aangepaste woonmogelijkheden voor mantelzorg;  De samenleving oproepen om mantelzorgers te ondersteunen. We gaan dit doel monitoren aan de hand van:

21

   

7.3

Aantal georganiseerde ontspanningsmomenten en hoeveel mantelzorgers daar gebruik van maken; Aantal deelnemers aan trainingen zoals ‘Beter thuis met dementie’; Deelname aan respijtzorg (zoals Zorgoppas of logeeropvang); Ervaren belasting en tevredenheid van mantelzorgers (via korte vragenlijst of gesprek).

Meeliften op landelijke ontwikkelingen

In heel Nederland wordt gewerkt aan betere ondersteuning voor mantelzorgers. In dit spoor kijken we hoe we als gemeente kunnen meedoen met deze landelijke ontwikkelingen, zoals de mantelzorgverklaring of mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. Zo maken we gebruik van wat er al is en hoeven we het niet zelf opnieuw te bedenken. Ons doel is: Gebruikmaken van landelijke bewegingen en mogelijkheden. Wat doen we?  Verkennen van een lokale mantelzorgverklaring, die toegang geeft tot hulp of maatwerk;  In gesprek met gemeentelijke teams over betere regelingen voor mantelzorgers;  Landelijke ontwikkelingen rond mantelzorgvriendelijk personeels- en uitkeringsbeleid volgen en waar mogelijk lokaal toepassen. We gaan dit doel monitoren aan de hand van:  Jaarlijkse rapportage over aansluiting op landelijke ontwikkelingen.

8

Monitoring

Om goed te kunnen werken aan een sterke sociale basis, is het belangrijk om te weten hoe het nu gaat én of we vooruitgang boeken. In dit hoofdstuk laten we zien hoe we dat aanpakken. Eerst beschrijven we de startfoto: een overzicht van de huidige situatie in Nissewaard. Zo zien we wat er al goed gaat en waar nog kansen liggen. Daarna leggen we uit hoe we de sociale basis in de toekomst blijven volgen. In de paragraaf over de werkwijze beschrijven we hoe we meten wat werkt, waar we kunnen bijsturen en hoe we leren van wat er gebeurt in de praktijk.

8.1

Startfoto

We willen als gemeente weten hoe het nu gaat met de sociale basis in Nissewaard. Daarom maken we een startfoto. Zo zien we wat goed gaat en wat beter kan. We hebben zorgvuldig indicatoren gekozen die passen bij onze ambitie en doelen van de bouwstenen.