Programmabegroting 2023
Tekst van het document
Financieel perspectief Zoals in de inleiding van deze begroting is aangegeven, staan de gemeentelijke financiën onder druk. Naast de historisch hoge inflatie zijn het 'financieel ravijn' in 2026 als gevolg van het regeerakkoord en de herverdeling van het Gemeentefonds daar in belangrijke mate debet aan. Met het uitblijven van duidelijkheid vanuit het Rijk over hoe het 'financieel ravijn' in het begrotingsjaar 2026 opgelost gaat worden, heeft Nissewaard er net als vele gemeenten in Nederland voor gekozen om niet alles op alles te zetten om 2026 financieel sluitend te maken. Dit zou namelijk inhouden dat de gemeentelijke voorzieningen sterk onder druk komen te staan, terwijl het zeer aannemelijk is dat dit onnodig zal blijken te zijn. Vanuit de financieel toezichthouders op de gemeenten, de provincies, zijn in dit verband ook inmiddels signalen ontvangen dat het jaar 2026 buiten beschouwing zal worden gelaten wanneer de begroting 2023 met de meerjarenraming 2024 2026 zal worden beoordeeld. We zien dit dan ook als een bevestiging dat Nissewaard in deze de juiste keuze heeft gemaakt. Dat neemt niet weg dat voor de jaren 2023 - 2025 uiteraard wel hard gewerkt is een sluitende begroting. En dat is ook gelukt. Al deze jaren sluiten met positieve saldi.
Samen met een stevige algemene reserve is daarmee een financieel solide uitgangspositie gerealiseerd van waaruit nieuwe ontwikkelingen, uitdagingen en ambities kunnen worden opgepakt. Voor de korte termijn zal een belangrijke ambitie het ondersteunen van onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers zijn in de lasten als gevolg van de hoge inflatie en stijgende energiekosten. Het kabinet heeft met Prinsjesdag al diverse belangrijke maatregelen aangekondigd om burgers en organisaties te helpen. Nissewaard zal net als in de coronacrisis daar aanvullende steun in bieden. Om hier snel en flexibel op te kunnen acteren zal bij de behandeling van deze begroting in de raad een voorstel gedaan worden om, met de afloop van de coronacrisis, de reserve Coronacrisis om te vormen naar een reserve Energiecrisis. Over de verdere invulling van dit voorstel wordt in de begrotingsraad nader geadviseerd. Met het oog op 2040 zijn er diverse onderwerpen waar we mee aan de slag zullen gaan. We willen immers ook in 2040 die aantrekkelijke, vitale, toekomstbestendige woon- en werkgemeente zijn. Vervangingsopgaven op het gebied van de onderwijshuisvesting en onze eigen accommodaties, het herstructureren van wijken, bereikbaarheid, het stimuleren van werkgelegenheid, investeren in groen en recreatie, duurzaamheid en klimaatadaptatie zijn daarbij belangrijke zaken.
De hoge inflatie, stijging van energiekosten en de bouwkostenstijging als gevolg van zowel materiële als personele schaarste maken dat het realiseren van de ambities met financiële uitdagingen gepaard kunnen gaan. Behoedzaam en zorgvuldig omgaan met onze financiële middelen blijft dan ook een belangrijke leidraad. Onderstaand en in het onderdeel Financiële positie wordt een en ander nader toegelicht.
21
Financieel perspectief 2023 - 2026 Naar aanleiding van de Perspectiefnota 2023 en de meicirculaire 2022 resteerde voor 2023 nog een voordelig saldo van € 2,9 miljoen aflopend tot - € 3,5 miljoen in 2026. Met het afronden van de begroting 2023 – 2026 zijn daarnaast nog enkele analyseverschillen / nagekomen knelpunten naar boven gekomen welke per saldo een nadelig effect hebben. Het begrotingssaldo komt daarmee op € 0,2 miljoen voordelig in 2023 aflopend tot - € 5 miljoen nadelig in 2026. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Begrotingssaldo Saldo Perspectiefnota 2023 (A)
2023 0
2024 233
2025 92
2026 -4.777
Meicirculaire 2022 (B) Diverse mutaties Correctie jeugdgelden Correctie IU Inburgering Subtotaal (A+B) Analyseverschillen Saldo begroting
4.878 -2.308 363 2.933 -2.701 232
6.636
7.760
885
353 7.222 -1.925 5.297
341 8.193 -1.547 6.646
336 -3.556 -1.449 -5.005
Analyseverschillen Onderstaand wordt een nadere uiteenzetting gegeven van de analyseverschillen. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Analyseverschillen Formatielasten Thuiswerkvergoeding Flankerend beleid Reservering verwachte CAO-stijging Aanvulling stelpost ICT Afval Riolering BTW-comp.fonds (afval & riolering) Activa - kapitaallasten Treasury - rente Treasury - dividend VNG-bijdrage Energiekosten - gas Energiekosten - elektriciteit Algemene uitkering - act. LPO IU Jeugd/Participatie Stijgende bouwkosten Middelen Rijk uitvoering klimaatakk. Uitvoering klimaatakkoord Vervallen onttrekking res. Duurz. Overige Totaal analyseverschillen
2023 818 -169 -400 -249 -250 73 58 174 68 -314 -650 -50 -629 -1.337
2024 818 -169
2025 818 -169
2026 818 -169
-649
-649
-649
75 67 120 -120 449 -650 -50 -629 -1.337
74 67 192 -39 -102 -650 -50 -377 -802
73 68 192 108 -603 -400 -50 -314 -669
103
101
99
106
PM 563 -98 -465 54 -2.701
PM 1.250 -1.250
PM 2.000 -2.000
PM 2.000 -2.000
49 -1.925
42 -1.547
40 -1.449
22
Toelichting Formatielasten Jaarlijks wordt de personeelsbegroting opgemaakt op basis van het huidig personeel (stand 2e kwartaal 2022) met daarbij een reële inschatting van de periodieken, de cao-stijging en de wijziging in de werkgeverslasten. Vacatures worden geraamd op het midden van de bijbehorende salarisschaal. Het begroten op persoonsniveau (op basis van wekelijke lasten) zorgt ervoor dat er jaarlijks, door mutaties in het personeelsbestand, analyseverschillen ontstaan. Dit verschil bedraagt voor 2023 en verder circa € 818.000 voordelig. Thuiswerkvergoeding In de huidige CAO is een thuiswerkvergoeding afgesproken van € 2 per dag. Uitgaande van het huidige aantal fte en het uitgangspunt dat in de situatie van het hybride werken gemiddeld 3 dagen op kantoor wordt gewerkt en 2 dagen thuis betreffen de hiermee samenhangende kosten € 169.000 per jaar. Flankerend beleid Voorgesteld wordt om voor flankerend beleid voor 2023 een beroep te doen op het voordelige analyseverschil van de formatielasten. Het resterende bedrag in de reserve Flankerend beleid kan daarmee dan benut worden om eventuele pieken in deze lasten op te vangen. Reservering verwachte CAO-stijging Bij aanvang van het opstellingsproces van de begroting 2023 is voor de nieuwe CAO per 1-1-2023 uitgegaan van een verwachte CAO-stijging van 2%.
Gezien de ontwikkelingen ten aanzien van de recent afgesloten CAO's en de sterk gestegen inflatie, is het de verwachting dat dit onvoldoende zal zijn. Om de verwachte tekort (deels) op te kunnen vangen wordt voorgesteld om het restant van het voordelig analyseverschil op de formatielasten hiervoor te reserveren in de begroting. Wellicht dat bij de septembercirculaire 2022 in verband met de hoge inflatie nog aanvullende middelen beschikbaar komen welke hier (mede) ter dekking voor kunnen worden gebruikt. Indien dat het geval is, wordt daar nader over geadviseerd. Aanvulling stelpost ICT Bij de Perspectiefnota 2023 is hiervoor in 2022 € 0,6 miljoen en met ingang van 2024 € 0,4 miljoen beschikbaar gesteld. Het ontbreken van middelen in 2023 blijkt toch wat praktische problemen met zich te brengen met betrekking tot projecten die in 2023 reeds starten. Voorgesteld wordt dan ook om deze stelpost incidenteel voor 2023 met € 250.000 aan te vullen. Afval Bij het opstellen van de begroting is bij het sluitend maken van de gesloten systemen zoals afval en riool altijd sprake van een zeker technisch verschil (= verschil technische begroting versus definitieve begroting).
Riolering Bij het opstellen van de begroting is bij het sluitend maken van de gesloten systemen zoals afval en riool altijd sprake van een zeker technisch verschil (= verschil technische begroting versus definitieve begroting). BTW-compensatiefonds (afval & riolering) Bij de tariefberekening van de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt rekening gehouden met BTW over de betreffende kosten. Dit hangt samen met de introductie van het BTW-compensatiefonds in het verleden en de uitname die daarvoor is gedaan uit het Gemeentefonds. 23
In z’n algemeenheid werkt dit als volgt. Meer kosten, betekent ook meer BTW, dit is per saldo voordelig voor de begroting omdat deze BTW gedekt wordt via de afval- dan wel rioolheffing. Andersom, minder kosten, betekent minder BTW dat gedekt wordt via deze heffingen, wat een nadelig effect geeft op de begroting. Met het opstellen van de begroting 2023 - 2026 is geconstateerd dat sprake is van extra (investerings)kosten waardoor er ook meer BTW is toegerekend. Voor de begroting is dit een voordelig effect. Activa - kapitaallasten Dit is het effect van het actualiseren van de staat van activa en het meerjareninvesteringsschema. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het vrijvallen van kapitaallasten omdat investeringen afgeschreven zijn of investeringen verder in de tijd zijn doorgeschoven. Treasury - rente Dit analyseverschil hangt samen met de laatste actualisaties van de treasuryramingen (financieringsbehoefte) in relatie tot de rentelasten voortvloeiende uit de staat van activa en het meerjareninvesteringsschema. Treasury - dividend Het dividend van Stedin is de afgelopen tijd sterk teruggelopen in verband met de kapitaalsbehoefte voor hun verduurzamingsopgave. Tegen deze achtergrond is het verwachte dividend naar beneden bijgesteld tot het dividend dat wordt ontvangen op de preferente aandelen, ca € 120.000.
Het is de verwachting dat richting 2026 het dividend weer op zal lopen. VNG-bijdrage Dit betreft een extra bijdrage op het gebied van de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). Met dit programma is het de bedoeling gezamenlijk opgaven te organiseren waardoor voordelen behaald kunnen worden. Zoals bijvoorbeeld het versterken van de uitvoerbaarheid van opgaven en het ondersteunen van de digitaliseringsopgaven op de verschillende terreinen. Energiekosten - gas In de Perspectiefnota 2023 is reeds structureel € 300.000 opgenomen voor de verwachte stijging van de gasprijs. Inmiddels is hier meer duidelijkheid over gekomen op basis van de ingekochte tranches voor 2023 en verder; een aanvullende kostenstijging van € 629.000. Met ingang van 2025 en 2026 is het de verwachting dat de kostenstijging weer zal afnemen. Energiekosten - elektriciteit In de Perspectiefnota 2023 stond de verwachte stijging van de elektriciteitsprijs nog op PM omdat daar nog onvoldoende zicht op was. Inmiddels is hier meer duidelijkheid over gekomen op basis van de ingekochte tranches voor 2023 en verder; een aanvullende kostenstijging van € 1.337.000. Met ingang van 2025 en 2026 is het de verwachting dat de kostenstijging weer zal afnemen.
Algemene uitkering - actualisatie LPO IU Jeugd/Participatie De compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen (LPO) voor de integratie uitkeringen (IU) Jeugd en Participatie werden de afgelopen tijd apart begroot omdat deze pas een jaar later bekend werden. Met de meicirculaire 2022 is de integratie uitkering Jeugd opgegaan in het algemene deel van de algemene uitkering waardoor ook de loon- en 24
prijsontwikkeling mee loopt in de algemene loon- en prijsontwikkeling. Samen met de actualisatie van de post LPO voor de IU Participatie levert een voordelig effect op. Stijgende bouwkosten Zoals in de Perspectiefnota 2023 al is vermeld is sprake van een sterke stijging van de bouwkosten. Ten aanzien van de lopende en geplande investeringen zal nog bekeken worden wat hiervan het financiële effect is. Hierover wordt nog nader geadviseerd. Middelen Rijk uitvoering klimaatakkoord In het regeerakkoord is aangegeven dat het Rijk voor de uitvoering van het klimaatakkoord in 2023 € 300 miljoen, in 2024 € 500 miljoen en voor 2025 t/m 2030 € 800 miljoen per jaar beschikbaar stelt. Voorzichtigheidshalve is vooralsnog uitgegaan van 50% van deze middelen en is rekening gehouden met de ca € 75 miljoen welke naar 2022 is gehaald. Uitvoering klimaatakkoord De hierboven genoemde gelden zullen gebruikt worden om de afspraken uit het klimaatakkoord te realiseren. Vervallen onttrekking reserve Duurzaamheid Met de extra middelen vanuit het Rijk voor de uitvoering van het klimaatakkoord komt de onttrekking aan de reserve Duurzaamheid voor 2023 te vervallen. Overige Dit betreft een verzamelpost van diverse kleinere/technische analyseverschillen.
Sluitende begroting 2023- 2026 De begroting sluit met een voordelig saldo van € 0,2 miljoen in 2023 aflopend tot - € 5 miljoen nadelig in 2026. Voorgesteld wordt om deze bedragen op de post Saldo begroting te parkeren.
25
Sociaal Domein Stelpost Sociaal Domein Bijgaand de ontwikkelingen in het Sociaal Domein voor het financieel perspectief. In de Perspectiefnota 2023 is de stand van de stelpost Sociaal Domein aangegeven. In de onderstaande tabellen is terug te vinden welke mutaties zijn verwerkt in de begroting 2023 - 2026 en wat de stand is van de stelpost Sociaal Domein in de begroting. bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Saldo stelpost Saldo na PPN 2023 Effecten meicirculaire 2022 Saldo na meicirculaire 2022 Correctie middelen Jeugd Saldo invulling maatregelen uit PPN 2023 Effecten middelen Jeugd (PZH) Aanpassing begroting GR JR Indexering OVA index 2023 Open House Indexering 2023 overige tarieven Bijstelling BUIG-budget (oktober 2022) Stelpost sociaal domein begr. 2023-2026
2023 500 1.373 1.873 2.308 -288 -110 -129 PM PM 3.592
2024 718 1.373 2.091
2025 778 1.373 2.151
2026 -2.299 0 -2.299
-188 2.228 -110 -117 PM PM 3.811
-138 2.071 -110 -117 PM PM 3.762
-588 904 -110 -117 PM PM -2.313
Toelichting Effecten meicirculaire 2021 Voor een nadere uiteenzetting hiervan wordt verwezen naar het advies over de meicirculaire 2022. Correctie middelen Jeugd Na aanvullende externe informatie, blijkt dat de extra middelen voor Jeugd op basis van de meicirculaire 2022 in 2023 € 10 miljoen bedragen. Het verschil tussen de extra middelen Jeugd in 2023 ad € 10 miljoen en de reeds geraamde extra middelen ad € 7,7 voor Jeugd, een bedrag ad € 2,3 miljoen, wordt nu alsnog toegevoegd aan de stelpost SD. Saldo invulling maatregelen uit PPN 2023 In de perspectiefnota 2023 zijn maatregelen opgenomen, oplopend van € 2 miljoen in 2023 naar € 3,5 miljoen in 2026. Deze maatregelen worden nu in de begroting 2023-2026 voor een deel gerealiseerd en voor een deel worden hiervoor taakstellingen opgenomen. Het deel van de maatregelen dat nog niet is gerealiseerd of als taakstelling is opgenomen, komt in de begroting 20232026 ten laste van de stelpost SD. Bedragen x € 1.000 Maatregelen Sociaal Domein 2023 2024 2025 2026 Saldo maatregelen in de PPN 2023 2.000 2.500 3.000 3.500 In de begroting ingevulde maatregelen -1.062 -1.012 -912 -912 In de begroting opgenomen taakstellingen -650 -1.300 -1.950 -2.000 Restant maatregelen SD ten laste van Stelpost SD 288 188 138 588 Zowel de ingevulde maatregelen als de opgenomen taakstellingen worden verder in de tekst gespecificeerd en toegelicht.
26
Effecten middelen Jeugd (PZH) De extra middelen voor Jeugd (arbitragegelden) ad € 10 miljoen, zijn in de meicirculaire 2022 alleen toegekend voor het jaar 2023. Op voorspraak van de provincie kunnen de per jaar aflopende arbitragegelden Jeugd in de begroting worden geraamd. Daarbij dient een deel geraamd te worden als extra baten en een deel als lagere lasten. Deze lagere lasten worden in de begroting opgenomen als een taakstelling. Het Rijk is verantwoordelijk voor de te realiseren taakstelling. Na het aanpassen van zowel de geraamde baten extra middelen Jeugd als de lagere lasten in de vorm van een taakstelling, resteert een voordelig saldo dat ten gunste komt van de stelpost sociaal domein. Aanpassing begroting GR JR De definitieve begroting 2023 GR JR valt voor Nissewaard €110.000 hoger uit dan reeds, op basis van de ontwerpbegroting 2023 GR JR, meegenomen in de perspectiefnota 2023. Het betreft een structurele verhoging vanaf 2023. Indexering OVA index 2023 Open House De tarieven Open House worden conform contract geïndexeerd met de OVA-index, voor 2023 is dat 3,98%. Conform de perspectiefnota 2023 van gemeente Nissewaard was reeds een indexering van 3,35% meegenomen voor 2023. Concreet betekent dit een toename van de (structurele) lasten jeugdhulp en Wmo. Voor jeugdhulp is dat in 2023 een bedrag ad € 43.000 en vanaf 2024 € 31.000.
Voor Wmo is dit een bedrag van € 86.000 vanaf 2023. Indexering 2023 overige tarieven -De tarieven hulpmiddelen zijn in de begroting 2023, conform de indexpercentages in de perspectiefnota 2023, geïndexeerd met 3,35 %. De tarieven van de hulpmiddelen worden geïndexeerd met de consumentenprijsindex (CPI) van augustus. Op dit moment zijn de tarieven voor 2023 nog niet vastgesteld. Vooralsnog is de indexatie hulpmiddelen als PM geraamd. -De tarieven voor vervoer zijn in de begroting 2023, conform de indexpercentages in de perspectiefnota 2023, geïndexeerd met 3,35 %. De tarieven van de vervoersproducten worden geïndexeerd met het NEA percentage van september. Op dit moment zijn de tarieven voor 2023 nog niet vastgesteld. Vooralsnog is de indexatie vervoer als PM geraamd. Bijstelling BUIG-budget (oktober 2022) De prognose van de BUIG budgetten zijn bij de perspectiefnota 2023 voor het laatst bijgesteld. Naar verwachting volgt de voorlopige toekenning van het BUIG budget voor 2023 medio oktober 2022. Uitwerking van de maatregelen uit de perspectiefnota 2023 In de perspectiefnota 2023 zijn maatregelen opgenomen om te komen tot een sluitende begroting binnen het sociaal domein. In de begroting 2023-2026 zijn deze maatregelen als volgt verwerkt. Een deel van de maatregelen zijn gerealiseerd, hierbij zijn de betreffende budgetten verlaagd.
Daarnaast zijn taakstellingen opgenomen voor verdere uitwerking van de maatregel.
27
Bedragen x € 1.000 Maatregelen Sociaal Domein Saldo maatregelen in de PPN 2023 Ingevuld - afboeken ontwikkelbudget Ingevuld - eenzaamheidsbestrijding Ingevuld - onderbesteding armoedegelden (= dekking intensivering armoedebeleid in de Perspectiefnota 2023) Ingevuld - Overhead POH GGZ Jeugd Ingevuld - Netwerkregisseurs/samenwerkingsverband Taakstelling in de begroting 2023-2026* Restant maatregelen SD ten laste van Stelpost SD * zie specificatie in de tabel taakstellingen
2023 2.000 -100 -50
2024 2.500 -100 -50
2025 3.000 -100 -50
2026 3.500 100 -50
-362 -100 -450 -650 288
-362 -100 -400 -1.300 188
-362
-362
-400 -1.950 138
-400 -2.000 588
Toelichting Afboeken ontwikkelbudget Vanaf 2023 zijn het innovatiebudget en het ontwikkelbudget samengevoegd. Daarnaast is het budget structureel verlaagd met € 100.000 als invulling van de maatregelen. Voor 2023 en verder is voor het ontwikkelbudget € 400.000 per jaar beschikbaar. Eenzaamheidsbestrijding Uit vergelijking van cijfers over eenzaamheid blijkt dat in Nissewaard mensen zich niet méér eenzaam voelen dan landelijk. Tevens wordt vanuit andere onderdelen in de begroting, veel ingezet op zaken als ontmoeting, die bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. Een deel van het budget ad € 50.000 wordt niet besteed en kan als besparingsmaatregel worden ingeboekt. Onderbesteding armoedegelden (= dekking intensivering armoedebeleid in de Perspectiefnota 2023) In de perspectiefnota 2023 zijn wensen op het gebied van armoedebeleid opgenomen. Er is hiervoor in totaal structureel € 370.000 in de begroting opgenomen. Het gaat hierbij om middelen voor: gratis openbaar vervoer voor AOW gerechtigde minima, geen hondenbelasting minima bij eerste hond, aantal gratis dagkaarten verhogen voor minima, kinderfietsplan, SUNN en stress sensitieve dienstverlening. Hiertegenover staat dat binnen de bestaande middelen voor armoedebeleid en schuldhulpverlening, op basis van de huidige prognose, een onderbesteding is van structureel € 362.000.
Hierbij is rekening gehouden met een stijging van 20% ten opzichte 2021, voor het extra bereik doelgroep IIT (individuele inkomenstoeslag). Het extra bereik is bekend geworden via de energietoeslag die in 2022 is uitgekeerd. Per saldo is in de begroting € 8.000 (€ 370.000 minus € 362.000) meer middelen aan armoedegelden opgenomen. Overhead POH GGZ Jeugd In de perspectiefnota 2023 is besloten om de POH Jeugd-GGZ te continueren vanaf 2025 met een jaarlijks budget ad €400.000. Aangezien een budget van €400.000 voor de POH Jeugd-GGZ voldoet, wordt de begroting 2023 hierop bijgesteld voor de jaren 2023 en 2024. Dit geeft voor deze jaren een besparing van €100.000. Netwerkregisseurs/samenwerkingsverband Het subsidiebudget jeugdpreventie wordt vanaf 2023 structureel verlaagd met €350.000. Het betreft een structurele maatregel van €300.000 inzake de netwerkregisseurs vanaf 2023. Aanvullend wordt €50.000 meegenomen bij de integrale afweging van de subsidies (ook structurele maatregel). Het budget overige kosten jeugdpreventie wordt in 2023 verlaagd met €100.000 en vanaf 2024 wordt het structureel met €50.000 verlaagd (invulling van onderbesteding). 28
Taakstellingen in het sociaal domein Naast de stelpost sociaal domein zijn taakstellingen in de begroting 202-2026 opgenomen in het sociaal domein. De taakstelling met een * zijn nieuw in de begroting en vloeien voort uit het invullen van de maatregelen die bij de perspectiefnota 2023 zijn opgenomen. Ook nieuw is de taakstelling lagere lasten Jeugd (op basis van voorspraak provincie). De overige taakstellingen volgen uit de perspectiefnota 2023 (hervormingsagenda Jeugd) en de meicirculaire 2022 (eigen bijdrage Wmo huishoudelijke hulp). Indien de taakstellingen niet worden gerealiseerd heeft dit een nadelig effect op de stelpost sociaal domein. Daarnaast kan het zijn dat er nog meer wordt bespaard dan de geraamde taakstelling, in dat geval heeft dit een positief effect op de stelpost SD. Op dit moment zijn de volgende taakstellingen in de begroting 2023-2026 opgenomen. Bedragen x € 1.000 Taakstellingen SD Thema Thuis in de Wijk Toezicht, accountman. & kwaliteit * Integrale Ingang en toegang * Nog uit te werken taakstelling * Thema Onderwijs Afbouwen SMI * Thema Maatwerk Jeugd Minder zware jeugdhulp met verblijf * Lagere lasten Jeugd (PZH) Hervormingsagenda Jeugd (PPN2023) Thema Maatwerk Volwassenen Dagbesteding als algemene voorziening * Eigen bijdrage Wmo huishoudelijke hulp (meicirc 2022) Totaal opgenomen taakstellingen SD
2023
2024
2025
2026
250
450 50
500 100 500
500 100 500
400
600
600
600
700
50 3.500
100 3.500 800
200 552 6.002
200 569 6.869
200 650
2.000
Toelichting Taakstelling toezicht, accountmanagement en kwaliteit Onderdeel van de taken van deze functies, is het vinden van mogelijkheden tot besparing van kosten. Vooraf is niet in te schatten waar zich deze mogelijkheden voordoen, vandaar dat een algemene taakstelling is opgenomen in het thema Thuis in de wijk. In het verleden hebben deze functies aangetoond dat zij besparingen kunnen realiseren. De hoogte van de taakstelling is grotendeels bepaald door ervaringen in deze functies tot nu toe. Naarmate de tijd vordert zal deze taakstelling concreet worden ingevuld, aan de hand van gerealiseerde incidentele en structurele besparingen. Taakstelling Integrale ingang en toegang Deze taakstelling spitst zich toe op het beperken van uitgaven in multiprobleemgezinnen wanneer er integrale afwegingen worden gemaakt welke ondersteuning in dat huishouden het meeste effect heeft. Nu wordt vaak vanuit meerderen wetten ondersteuning ingezet bij multiproblematiek. Voorwaarde voor deze taakstelling is wel dat de Wet multiproblematiek (Wams) per 2024 ingaat, hetgeen ons de bevoegdheden geeft om over wetgeving heen informatie uit te wisselen en keuzes te maken. Het realiseren van casusregie en procesregie in de gemeentelijke organisatie (onderdeel van toegang) is hiertoe eveneens noodzakelijk.
Aan dat laatste wordt nu reeds gewerkt met als planning dat dit januari 2024 in de organisatie geïmplementeerd is. Om dit moment is de taakstelling opgenomen in het thema Thuis in de Wijk in afwachting van verdere uitwerking.
29
Nog uit te werken taakstelling Naast de reeds genomen en in de begroting 2023 verwerkte maatregelen en de hierboven genoemde taakstellingen, wordt nog een nader in te vullen besparing van 500.000 euro per 2025 ingeboekt. Deze zal op een later moment in de tijd worden gespecificeerd. Dit hangt ook af van de mogelijkheden tot (over-)realisatie van de hierboven genoemde taakstellingen. Taakstelling afbouwen Sociaal Medische Indicatie (Wet Kinderopvang): Sociaal Medische Indicatie (SMI) houdt in dat indien ouders door medische of psychische problemen tijdelijk onvoldoende mogelijkheden hebben om voor hun kinderen te zorgen, de gemeente een indicatie kan afgeven voor kinderopvang en de kosten hiervan kan betalen. SMI is geen verplichte taak. Ruim 40 gezinnen hebben nu voor 1 of meerdere kinderen SMI. In de toekomst zal SMI alleen nog worden toegepast als maatwerkvoorziening, indien er geen andere oplossingen zijn en voor een beperkte duur. Daarnaast zal de voorwaarde dat de ouder(s) werken aan behandeling van hun problemen strikter worden toegepast. De kinderen worden waar nodig en mogelijk actief doorgeleid naar andere voorzieningen en alternatieven zoals voorschoolse en vroegschoolse educatie (VVE). Hierdoor kan naar verwachting vanaf 2024 een bezuiniging van €600.000 op SMI worden gerealiseerd. Er resteert dan een budget van €75.000 op jaarbasis.
Om ingroei en afbouw SMI mogelijk te maken, is de besparing in 2023 geraamd op €400.000 waardoor in 2023 een budget ad €275.000 resteert. Taakstelling Hervormingsagenda 'verminderen zware jeugdhulp met verblijf': In Nissewaard verblijven relatief veel jeugdigen in een instelling. Een deel hiervan is boven de 18 jaar en kan mogelijk onder andere wetgeving gaan vallen. Onderzocht wordt of voor deze jeugdigen wel passende maar minder vergaande jeugdhulp mogelijk is waardoor er geen verblijf meer nodig is. In dit kader is inspanning nodig om 18-plussers goede vervolgondersteuning te bieden. Dit kan ook betekenen dat een 18-plusser gebruik kan gaan maken van Beschermd of Begeleid Wonen wat wordt gedekt uit centrumgemeentemiddelen. Als dat laatste tot de mogelijkheden behoort, kan de taakstelling al eerder dan in 2025 worden gerealiseerd. Voor 2023 geldt in deze een taakstelling van €50.000 en vanaf 2026 van €100.000. Taakstelling lagere lasten Jeugd PZH (verantwoordelijkheid rijksoverheid): In de meicirculaire 2022 is incidenteel €10 miljoen voor extra middelen Jeugd (arbitragegelden) voor 2023 toegekend. Voor 2024 en verder zijn formeel nog geen middelen vanuit het Rijk toegekend. Op voorspraak van de provincie kunnen de jaarlijks aflopende arbitragegelden in de begroting worden geraamd waarbij een deel als lagere lasten opgenomen dient te worden.
In de meerjarenraming 2024 t/m 2026 moeten gemeenten, op voorspraak van de provincie, rekening houden met de voorgenomen besparingen voor Jeugdhulp en een lagere raming van de lasten opnemen. Het landelijke coalitie-akkoord vermeldt dat "vanaf 2024 in aanvulling op de huidige hervormingsagenda Jeugdhulp extra beleidsmaatregelen in de Jeugdzorg worden genomen". Voor de jaren 2024 t/m 2026 gaat het hierbij om een landelijke besparing van 100 miljoen in 2024 en 500 miljoen in 2025 en 2026. Voor 2024 is in dit kader een taakstelling opgenomen van €700.000 en in 2025 en 2026 van € 3,5 miljoen. Landelijk is bepaald dat de rijksoverheid verantwoordelijk is voor het realiseren van deze taakstelling. Taakstelling Dagbesteding als algemene voorziening Momenteel zijn er in Nissewaard voorzieningen voor ontmoeting en dagactiviteiten voor ouderen, mensen met een beperking of mensen met GGZ-problematiek, die vrij toegankelijk zijn (welzijn). Dit wordt gesubsidieerd. Daarnaast is er sinds 2015 dagbesteding als Wmo-voorziening met een indicatie. Dit laatste is een open eindregeling. Niet altijd is het verschil in doelgroep of activiteiten goed te duiden. Wens is daarom zoveel mogelijk daginvulling/dagbesteding om te vormen naar een netwerk van vrij toegankelijke voorzieningen en mogelijkheden voor daginvulling, dat op basis van voorzieningen wordt bekostigd.
Hiermee vervalt het open eindkarakter en worden de uitgaven 30
voorspelbaar. Daarbij is een taakstellende besparing opgenomen van 200.000 euro, zijnde rond de 8% van het budget voor dagbesteding en gesubsidieerde daginvulling samen. Taakstelling Eigen bijdrage Wmo huishoudelijke hulp Het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. Deze aanpassing dient met ingang van 2025 te leiden tot een taakstellende besparing van € 552.040 in 2025 tot € 568.780 in 2026, zo is opgenomen in de meicirculaire 2022. De maatregel vergt een aanzienlijke implementatietijd. De beoogde ingangsdatum is daardoor 1 januari 2025. In de begroting 2023-2026 is vanaf 2025 een stelpost opgenomen voor hogere baten. Reserve Sociaal Domein Naast de structurele stelpost Sociaal Domein in de begroting is er een reserve Sociaal Domein. Het verloop hiervan is als volgt: Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Reserve Sociaal Domein Saldo 1 januari Nota financiële keten in beeld 2e Tussenrapportage 2022 Opheffen GR leerplicht Overheveling 2021-2022 Vrijval reserve centrumtaken SD PPN 2023 Saldo 31 december
2022 1.309 -140 -127 96 -936 2.500 2.703
2023 2.703
2024 3.445
-237 -48
-43 -48
2.016 -988 3.445
3.354
2025 3.354
2026 3.354
3.354
3.354
Openstaande taakstellingen/ambities Voor een compleet beeld van het financieel perspectief zijn ook de nog openstaande bezuinigingstaakstellingen van belang. Het gaat daarbij om de volgende posten. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Openstaande taakstellingen Accommodaties ICT/Zaaksysteem Belastingtaken Totaal openstaande taakstellingen
2023 92 130 222
2024 108 135 100 343
2025 108 135 100 343
2026 108 135 100 343
Toelichting Accommodaties Van deze taakstelling resteert nog een structureel bedrag van € 108.000. Mogelijke denkrichtingen zijn het verder afstoten van accommodaties alsook de kostendekkendheid en onderhoudsniveaus. Naar aanleiding hiervan zal nader geadviseerd worden. ICT/Zaaksysteem Aan de hand van een inventarisatie van alle applicaties binnen de gemeente, welke kosten daarmee samenhangen en wie de gebruikers zijn is/wordt nader bepaald van welke applicaties afscheid genomen kan worden zodat deze openstaande bezuiniging ingevuld kan worden. Hierover zal op korte termijn nader geadviseerd worden.
31
Belastingtaken Van deze taakstelling om de belastingtaken efficiënter uit te voeren resteert van de € 300.000 nog € 100.000 structureel. Over de invulling zal nog nader worden geadviseerd.
Structureel en materieel begrotingsevenwicht Het begrotingsevenwicht wordt door onze toezichthouder de provincie Zuid-Holland niet alleen beoordeeld op het gegeven of de lasten en baten op € 0 sluiten. Daarvoor wordt naast het begrotingssaldo ook gekeken naar de incidentele lasten en baten en de openstaande bezuinigingstaakstellingen. Begrotingssaldo Wanneer in dit verband gesproken wordt over begrotingssaldo gaat het naast het 'reguliere' begrotingssaldo ook om de stelposten die min of meer 'vrij' besteedbaar zijn. Zo gaat het bijvoorbeeld ook over de stelposten Sociaal Domein, Areaalmutaties, Innovatie en Concernoverhead. Deze posten tellen voor 2023 op tot € 5,2 miljoen voordelig aflopend tot - € 5,7 miljoen nadelig. Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 232 5.297 6.646 3.592 3.811 3.762 343 353 376 276 276 276 750 909 873 5.193 10.646 11.933
Begrotingssaldo Stelpost Sociaal Domein Stelpost Areaalmutaties Stelpost Innovatie Stelpost Concernoverhead Begrotingssaldi
2026 -5.005 -2.313 464 276 873 -5.705
Incidentele lasten en baten Het is zoals gezegd ook van belang om te weten of de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Anders gezegd, de structurele baten dienen hoger (of gelijk) te zijn dan (aan) de structurele lasten dan wel de incidentele lasten dienen hoger te zijn dan de incidentele baten. Om dat te bepalen wordt in de begroting een overzicht van de incidentele lasten en baten opgenomen. Deze is terug te vinden in het onderdeel Financiële begroting. Samengevat ziet deze er als volgt uit. Bedragen x € 1.000 Incidentele lasten (exclusief reservemutaties) Incidentele lasten – stortingen in reserves Subtotaal incidentele lasten (A) Incidentele baten (exclusief reservemutaties) Incidentele baten – onttrekkingen reserves Subtotaal incidentele baten (B) Saldo incidenteel (A + B)
2023 -5.639 -3.113 -8.752
2024 -145 -97 -242
2025 -145 -97 -242
2026 -145 -97 -242
12.001 12.001 3.249
1.458 1.458 1.216
12 12 -230
12 12 -230
Uit dit overzicht blijkt dat voor 2023 en 2024 de incidentele lasten lager zijn dan de incidentele baten (incl. incidentele reservemutaties). Voor 2025 en 2026 is dit andersom. Dit betekent dat de structurele baten in de begroting voor de jaren 2023 en 2024 lager zijn dan de structurele lasten. Voor een nader uiteenzetting wordt verwezen naar het onderdeel Incidentele lasten en baten in het hoofdstuk Financiële begroting.
32
Taakstellingen In de begroting 2023 - 2026 zijn de volgende taakstelling opgenomen. De taakstellingen waar hogere overheden voor verantwoordelijk zijn, zijn buiten beschouwing gelaten. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Openstaande taakstellingen Accommodaties ICT/Zaaksysteem Belastingtaken Sociaal Domein Toezicht, accountmanagement & kwaliteit Integrale ingang en toegang Nog uit te werken taakstelling Afbouwen SMI Minder zware jeugdhulp met verblijf Dagbesteding als algemene voorziening Totaal openstaande taakstellingen
2023 92 130
2024 108 135 100
2025 108 135 100
2026 108 135 100
250
450 50
400
600
872
200 1.643
500 100 500 600 50 200 2.293
500 100 500 600 100 200 2.343
Resumerend ziet het structureel en materieel begrotingssaldo er daarmee als volgt uit. Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 5.193 10.646 11.933 3.249 1.216 -230 872 1.643 2.293 1.072 7.787 9.870
Begrotingssaldi (A) Incidentele lasten en baten (B) Taakstellingen (C) Structureel begrotingssaldo (A - B - C)
Wanneer de begrotingssaldi van € 5,2 miljoen in 2023 aflopend tot - € 5,7 miljoen in 2026 gecorrigeerd wordt voor de geïnventariseerde incidentele lasten en baten en de openstaande taakstellingen, dan resteert voor de jaren 2023 t/m 2025 een positief structureel begrotingssaldo. De begroting 2023 - 2025 is daarmee dus niet alleen sluitend, maar ook materieel sluitend. Het jaar 2026 wordt vooralsnog buiten beschouwing gelaten in de beoordeling omdat daar eerst duidelijk moet worden welke plannen het Rijk heeft. Ontwikkelingen en doorkijkje naar 2026 Gemeentelijke financiën De geldstromen vanuit het Rijk zijn de afgelopen jaren onzeker, onduidelijk en onstabiel gebleken. Het 'financieel ravijn' in 2026 als gevolg van het regeerakkoord en het uitblijven van duidelijkheid vanuit het RIjk over hoe dit opgelost gaat worden, maakt dat het voor gemeenten lastig om meerjarig beleid te voeren. Ook het vooralsnog uitblijven van het meerjarig toekennen van de extra jeugdgelden naar aanleiding van de eerdere arbitrage helpt in deze niet. Daar komt nog bij dat het RIjk diverse (besparings-/bezuinigings-)maatregelen wil treffen om de jeugdzorg betaalbaar te houden. Hoe deze uiteindelijk vorm gaan krijgen is nog afwachten.
Vanuit de herverdeling van het Gemeentefonds is gebleken dat zogenaamde New Towns (voormalige groeikernen), zoals Nissewaard, er nadelig uitspringen op de maatstaf Centrumfunctie. Hierop zijn samen met andere New Towns inmiddels diverse acties richting Den Haag ontplooid. Dit heeft er onder andere toe geleid dat we als New Towns aan tafel zitten voor de onderhoudsagenda van de verdeling van het Gemeentefonds. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of hier inderdaad sprake is 33
2026 -5.705 -230 2.343 -7.818
van een systeemfout in de verdeling en of herstel daarvan leidt tot, in ieder geval, een vermindering van het herverdeelnadeel. Kapitaalbehoefte Stedin Als gevolg van de rol die van Stedin gevraagd wordt in de energietransitie heeft deze deelneming een kapitaalbehoefte van € 1,2 miljard eigen vermogen voor de komende begrotingsperiode. De versterking van het eigen vermogen moet worden opgevuld door een aanvullende kapitaalstorting. Hierover lopen gesprekken met potentiële aandeelhouders, zoals het Rijk, provincies en gemeenten. Deze kapitaalbehoefte heeft ook zijn weerslag op de dividendverwachting van de onderneming. Voor de lopende begrotingsperiode wordt een sterk verlaagde dividenduitkering verwacht. Het cumulatief preferente dividend wordt wel gewoon verwacht. Op de lange termijn wordt verwacht dat de investeringen in de infrastructuur tot hogere resultaten leiden, maar dit valt buiten deze periode. Nissewaard naar 2040 (Nn2040) Een andere belangrijke ontwikkeling betreft het programma Nissewaard naar 2040 (Nn2040). Nissewaard heeft als voormalige groeikern te maken met een aantal grote opgaven van sociaal economische, maatschappelijke en ruimtelijke aard: een omvangrijke herstructurering van de verouderde woningvoorraad, een onbalans in het woningaanbod en bevolkingssamenstelling.
Verder zullen de komende jaren ook zaken als onderwijshuisvesting, bereikbaarheid, duurzaamheid en klimaatadaptatie belangrijke (ruimtelijke) aandachtsgebieden zijn. Tegelijkertijd zijn er ook kansen, zoals de grote woningbouwopgave in heel Zuid-Holland die wellicht voor een deel in Nissewaard zou kunnen landen, de onderzoeken naar een robuuste ontsluiting op het grote wegennet voor Nissewaard en heel Voorne-Putten en de zoektocht naar strategische oplossingen voor de retailopgave in het centrum van Nissewaard, duurzaamheid en nieuwe economie. Om deze opgaven het hoofd te bieden is het programma Nissewaard naar 2040 in het leven geroepen met als doel om te zorgen voor een aantrekkelijke, vitale, toekomstbestendige woon-/werkgemeente in 2040.
34
Financiële positie Structurele begrotingsruimte Rekeninghoudende met de bij het Financieel perspectief aangegeven mutaties, sluit de begroting 2023 - 2026 met een positief saldo van € 0,2 miljoen in 2023 aflopend tot een nadelig saldo van - € 5 miljoen in 2026. Voorgesteld wordt om deze bedragen voor de jaren 2023 - 2026 vooralsnog aan te houden als begrotingssaldo. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2023 232 232 0
Saldi 2023 – 2026 Parkeren op stelpost Begrotingssaldo Saldo
2024 5.297 5.297 0
2025 6.646 6.646 0
2026 -5.005 -5.005 0
Weerstandsvermogen en risico's Uit de risico-inventarisatie blijkt dat de gemeente voor een totaalbedrag van € 62,4 miljoen aan risico's loopt. Uitgaande van de toegepaste risicosimulatie (hoe groot is de kans dat de risico's zich voordoen en wat is dan de financiële impact) bedraagt het benodigde weerstandsvermogen € 16 miljoen. Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt € 60,1 miljoen. Uitgaande van een beschikbaar weerstandsvermogen van € 60,1 miljoen en een benodigd weerstandsvermogen van € 16 miljoen bedraagt de weerstandsratio 3,76 (uitstekend). In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer is een nadere uiteenzetting van het gemeentelijke risicoprofiel terug te vinden.
Eigen vermogen en schuldpositie Algemene reserve De belangrijkste component van het eigen vermogen betreft de Algemene reserve. De stand van de Algemene reserve in deze begroting 2023 - 2026 is per 1 januari 2023 geraamd op € 54,6 miljoen.
Samenvatting geprognosticeerde balans per 1-1-2023 De balans geeft het overzicht weer van de bezittingen van de gemeente (activa) en de wijze waarop deze betaald/gefinancierd (passiva) zijn. In de onderstaande tabellen is weergegeven hoe deze in hoofdlijnen naar verwachting per 1 januari 2023 zijn opgebouwd.
35
Activa € 394 miljoen (bezittingen) Bedragen x € 1.000
Uitgezette geldleningen: Materiële vast activa: Vlottende activa:
gelden die de gemeente heeft uitgeleend investeringen die de gemeente gedaan heeft, bijvoorbeeld gebouwen, wegen, rioolstelsel, e.d. dit betreft voornamelijk voorraden gronden m.b.t. de grondexploitaties.
Passiva € 394 miljoen (‘financiering’ bezittingen) Bedragen x € 1.000
Algemene reserve en Bestemmingsreserves: het eigen vermogen van de gemeente Voorzieningen: Schulden: Financieringstekort:
dit zijn apart gezette gelden voor verwachte uitgaven, bijvoorbeeld voor riolering door de gemeente afgesloten leningen (vreemd vermogen) het bedrag waarvoor de gemeente verwacht nog leningen af te moeten sluiten leningen 36
De activa (gemeentelijke bezittingen) zijn voor het grootste gedeelte gefinancierd met vreemd vermogen (schulden). De gemeente financiert volgens de integrale methode; de opgenomen gelden zijn niet één op één gerelateerd aan bepaalde activa. Wel zijn sommige leningen gekoppeld aan bepaalde uitgezette gelden, dit is echter zeer beperkt. In de grafiek passiva is te zien dat de gemeente haar bezit voor het overgrote deel financiert met aangetrokken leningen (schulden). Op zich is dit gebruikelijk; wanneer je een huis (bezit) koopt financier je dit vaak ook via een hypotheek (schuld). Het is wel van belang om in de gaten te blijven houden wat de omvang van de schulden zijn in relatie tot het eigen vermogen (de reserves).
Ratio's De hoeveelheid schuld in verhouding tot het eigen vermogen mag niet te ver oplopen omdat dat (op termijn) zou kunnen leiden tot problemen met de rentebetalingen en aflossingen. Een indicator daarvoor is de solvabiliteitsratio. Dit is de verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en de overige financieringsmiddelen. In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe deze ratio zich de komende jaren naar verwachting zal ontwikkelen.
Solvabiliteitsratio
De solvabiliteit van Nissewaard is met de ontvangst van de verkoopopbrengst van de Eneco aandelen sterk verbeterd. Hoewel de prognose is dat deze de komende jaren wat terugloopt, blijft de solvabiliteit meerjarige boven de 20%. Hiermee zit Nissewaard boven de norm volgens de landelijke signaleringswaarde van 20%. Nissewaard bevindt zich hiermee in categorie B Middel risico. In dit verband is het interessant om te bekijken hoe de schulden zich de komende jaren ontwikkelen. Dit is in de onderstaande tabel weergegeven.
37
Schuldontwikkeling
In de grafiek is de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle (doorgeleende) leningen te lezen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de eigen gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Uit de bovenstaande grafiek blijkt dat de schulden als gevolg van de verkoopopbrengst van de Eneco gelden ruim onder de 130% blijven. Met een meerjarige schuldquote van ca 62% blijft Nissewaard ruim onder het maximum (plafond) schuldquote van 130%. Nissewaard valt daarmee in categorie A Laag risico.
Begroting in één oogopslag Begroting 2023 in één oogopslag.
College van B&W
38
Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten is verantwoordelijk voor de wettelijke taken openbare orde en veiligheid, bestuurlijke organisatie, externe oriëntatie, personeel en organisatie, communicatie en representatie.
39
Wethouder Hamerslag Martijn Hamerslag (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor financiën, grondzaken, overheidsbedrijven, economie stadscentrum en parkeren, accommodaties en toerisme en recreatie. Wethouder Hamerslag is eerste locoburgemeester.
40
Wethouder Struijk Wethouder Wouter Struijk (PVDA) is verantwoordelijk voor werk en inkomen, jeugd, onderwijs, armoedebeleid, emancipatie en volksgezondheid. Wethouder Struijk is tweede locoburgemeester.
41
Wethouder Hottentot Chris Hottentot (Nissewaard Lokaal) is verantwoordelijk voor ruimtelijke ontwikkeling , verkeer en vervoer, dierenwelzijn, dienstverlening, digitale zaken en informatiemanagement, duurzaamheid en evenementen. Wethouder Hottentot is derde locoburgemeester.
42
Wethouder Mijnans Wethouder Jan Willem Mijnans (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor beheer openbare ruimte, Nn2040, wonen, economische zaken en agrarische zaken. Wethouder Mijnans is vierde locoburgemeester.
43
Wethouder Postma Jeroen Postma (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor sport, wijk- en kerngerichte aanpak, zorg, welzijn en cultuur. Wethouder Postma is vijfde locoburgemeester.
44
Programma's
45
Bestuur en dienstverlening Kernboodschap Bestuur en dienstverlening Nissewaard blijft in beweging. Samen met onze inwoners en partners brengen wij de gemeente een stap verder. De Nissewaarders staan daarbij centraal. Zij moeten zich thuis (kunnen) voelen in de gemeente. Dat geldt voor de inwoners van nu en die van de toekomst – de next generation. Over 20 jaar moet Nissewaard nog steeds een fijne plek zijn om te wonen en leven. Als gemeente hebben we verschillende rollen ten opzichte van onze inwoners: soms een regelgevende en handhavende, een andere keer is de inwoner klant. En natuurlijk werken we samen, of dat nu vanuit overheids- of burgerparticipatie is. Actief burgerschap, betrokkenheid en meedoen zorgt voor de ruggengraat van de samenleving. We vragen inwoners met ons mee te denken, staan open voor initiatieven en maken deze mogelijk. Onze inwoners moeten niet alleen betrokken worden, maar zich ook gehoord voelen. Onze dienstverlening is snel en goed en sluit aan bij de behoefte van onze inwoners. Vanzelfsprekend heeft de coronacrisis ook de nodige impact gehad op de organisatie en dienstverlening. Het deels thuis en deels op kantoor werken zorgde ervoor dat een nieuwe balans gevonden moest worden in de dienstverlening, die onze inwoner verdient. Digitalisering is daarbij een handig hulpmiddel, maar persoonlijk contact blijft mogelijk.
We zijn ons ervan bewust dat we werken met gevoelige gegevens en zorgen ervoor dat we deze gegevens beschermen. We doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. Wij staan voor transparantie.
Wat mag het programma kosten? Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
8.878
6.196
5.897
6.264
6.234
6.234
Baten
-4.443
-672
-846
-1.652
-1.649
-1.649
Saldo lasten en baten
4.435
5.524
5.051
4.612
4.584
4.584
Mutaties reserves
-60
-456
0
0
0
0
Totaal programma
4.375
5.068
5.051
4.612
4.584
4.584
Bestuur Wij willen samen met onze inwoners en partners de gemeente Nissewaard verder vormen en ontwikkelen. Wij vinden het belangrijk dat onze inwoners weten dat ze op ons kunnen bouwen en vertrouwen. Transparantie en openbaarheid staan bij ons hoog in het vaandel. Wij werken niet alleen voor onze inwoners, maar ook met onze inwoners.
Wat willen we bereiken?
Inwoners weten dat ze op ons kunnen bouwen en vertrouwen Betrokken inwoners, ondernemers en overige partners bij het ontwikkelen van gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan. Onze dienstverlening is snel, transparant en goed en sluit aan bij de behoeften van onze inwoners. Door de kracht van regionale samenwerking lokaal meerwaarde te creëren. 46
We willen een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige woon- en werkgemeente zijn en dit ook uitstralen. “Nissewaard: speelruimte voor de next generation”. Een ambtelijk organisatie dat zich kan blijven aanpassen aan de veranderende omstandigheden van de samenleving. Onze ICT is efficiënt en stelt de organisatie in staat onze inwoners de dienstverlening te bieden die wij beloven.
Beleidsindicatoren Bij dit thema zijn geen beleidsindicatoren van toepassing.
Wat gaan we daarvoor doen?
Onze informatiehuishouding is langdurig toegankelijk, vindbaar, juist, volledig en betrouwbaar. We gebruiken de wijze van participatie die het meest passend is. Hiervoor experimenteren we ook met nieuwe participatievormen, bijvoorbeeld als we aan de slag gaan met plannen over leefbaarheid en veiligheid in de wijken Wij doen wat we beloven in onze servicenormen, die we uit willen breiden naar andere producten. We monitoren de klantwaardering en voeren op basis hiervan verbeteringen door. We spelen een actieve rol binnen de samenwerkingsverbanden zoals de MRDH, de regio Rotterdam Rijnmond en de Zuid Hollandse Delta Samenwerking met de andere Newtowns om kansen te creëren om de uitdagingen, zoals de grote vervangingsopgave en de bevolkingssamenstelling, die een relatief groot beroep doet op zorgvoorzieningen het hoofd te kunnen bieden. Het verwerven van Europese/Rijks/provinciale subsidies Acties ontwikkelen die bij dragen bij aan het zichtbaar maken wat Nissewaard is en voor staat: fijn wonen en werken, nu én in de toekomst (placebranding) Wij bieden als werkgever een goede werksfeer, een moderne werkplek en goede ICTvoorzieningen en de ruimte voor medewerkers om zich te ontwikkelen We blijven aansluiten bij alle technologische ontwikkelingen en kansen, zodat maximale ondersteuning en meerwaarde gerealiseerd wordt voor ons als gemeente
Wat mag het thema kosten?
Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
6.205
3.361
3.474
3.474
3.471
3.471
Baten
-3.321
290
0
0
0
0
Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)
2.884
3.650
3.474
3.474
3.471
3.471
0
-290
0
0
0
0
2.884
3.361
3.474
3.474
3.471
3.471
Mutaties reserves Totaal thema
47
Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2023 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaand financieel verschil op dit thema toe.
Voor de verdeling van de personele lasten naar de verschillende thema’s zijn de capaciteitsplannen voor de begroting 2023-2026 geactualiseerd. Dit leidt ertoe dat op de thema’s verschillen op de lasten te constateren zijn. Voor de totale begroting is dit echter budgettair neutraal. De contributiebijdragen voor VNG-GGU werden tot op heden niet bij de technische begroting geïndexeerd. Voor de begroting 2023 e.v. is voor deze contributiebijdragen een bedrag van 50.000 euro structureel aan de begroting toegevoegd. Vanaf de technische begroting 2024 e.v. zal het percentage van de gemeenschappelijke regelingen als indexering worden toegepast.
Portefeuillehouder(s) Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten Commissie Commissie Bestuur Verbonden partijen Streekarchief Voorne-Putten Relevante documenten op themaniveau Verordening raadscommissies Nissewaard 2018 Reglement van orde gemeenteraad Nissewaard 2018
48
Burgerzaken De inwoners van Nissewaard kunnen bij Burgerzaken terecht voor veel producten, zoals het vernieuwen van reisdocumenten en rijbewijzen, uittreksels aanvragen, een geboorte aangeven of een nieuw adres doorgeven. Jaarlijks gaat het om tienduizenden klantcontacten. Steeds meer producten kunnen via het digitale loket worden aangevraagd. Persoonlijk contact met de gemeente blijft mogelijk of is zelfs noodzakelijk als voor een aanvraag de identiteit van de aanvrager dient te worden vastgesteld. Daarnaast zetten we in op het continu verbeteren van de basisregistratie personen (BRP), een primaire taak van de gemeente als beheerder van de BRP. Binnen die taak valt ook het opsporen en voorkomen van identiteits- en adresfraude. Een integrale aanpak van de adresonderzoeken met ketenpartners is hierbij het uitgangspunt.
Wat willen we bereiken?
Verbetering adreskwaliteit BRP Doorontwikkeling digitale dienstverlening Burgerzaken.
Beleidsindicatoren Indicator Toelichting Waardering dienstverlening Burgerzaken
Zelfevaluatie BRP
Zelfevaluatie Reisdocumenten
Betreft de fysieke balies in de centrale hal van het stadhuis Jaarlijkse audit op uitvoering werkprocessen en (informatie)bev eiliging Score >90%= voldoende Score >95%= goed
Bron
Realisatie 2021
Begroting 2022
Streefwaar de 2023
Diverse bronnen
8,6
7,0
7,0
Rijksdienst voor Identiteitsg egevens
98,9%
92,5%
95,0%
100%
97,5%
97,5%
Wat gaan we daarvoor doen? Verbetering kwaliteit basisregistratie personen (correcte registratie inwoners Nissewaard) Deugdelijke adresonderzoeken naar de juiste woonadressen van inwoners op basis van signalen en indicatoren. Huisbezoeken ter ondersteuning van het administratief adresonderzoek. Onderzoek naar effectieve controle van de lijst met administratief leegstaande woningen. Gedegen document- en identiteitscontrole bij baliecontacten. Integrale samenwerking met ketenpartners, zowel intern als extern.
49
Doorontwikkeling digitale dienstverlening Burgerzaken Meer producten 24/7 digitaal beschikbaar. Achterliggende processen zijn als dat kan digitaal ingericht.
Wat mag het thema kosten? Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
2.425
2.591
2.314
2.681
2.654
2.654
Baten
-1.121
-962
-846
-1.652
-1.649
-1.649
Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)
1.303
1.629
1.468
1.029
1.004
1.004
-60
-166
0
0
0
0
1.244
1.463
1.468
1.029
1.004
1.004
Mutaties reserves Totaal thema
Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2023 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen toe. De cijfers van de omzet documenten (reisdocumenten en rijbewijzen) zijn aangepast op basis van de meest recente prognoses. Dat geldt voor de gemeentelijke leges (de baten) én de afdracht van de Rijksleges (de lasten). In 2024 is de zogenaamde paspoortdip (verlenging van de geldigheidsduur naar 10 jaar in 2014) voorbij. In 2024 wordt dus weer een toename verwacht in de aanvragen paspoorten. Vanaf 2024 starten de vijf ""vette"" jaren, daarna wordt weer een daling verwacht. Een goede prognose is nu nog moeilijk te maken. Hoe verder in de tijd hoe lastiger het is om een juiste prognose te maken. De aantallen zijn namelijk ook afhankelijk van verhuismutaties, vermissingen van documenten en de daadwerkelijke aanvraag (eveneens afhankelijk van economische ontwikkeling). In de begroting 2023-2026 is rekening gehouden met jaarlijks één verkiezing. Het budget voor verkiezingen in de begroting 2022 is incidenteel € 125.000 hoger als gevolg van de corona maatregelen. Binnen dit thema wordt ingezet op doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en slimme inzet van ICT toepassingen. De financiële gevolgen vanuit het project "De Toekomst van Burgerzaken" zijn in dit thema verwerkt in de begroting.
Het budget is in 2022 incidenteel ad € 110.000 hoger, als gevolg van overheveling van het budget van 2021 naar 2022. De mutaties in de reserve in dit thema hebben betrekking op Toekomst Burgerzaken. Voor de verdeling van de personele lasten naar de verschillende thema’s zijn de capaciteitsplannen voor de begroting 2023-2026 geactualiseerd. Dit leidt ertoe dat op de thema’s verschillen op de lasten te constateren zijn. Voor de totale begroting is dit echter budgettair neutraal.
50
Portefeuillehouder(s) Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten Commissie Commissie Bestuur Verbonden partijen Syntrophos Relevante documenten op themaniveau Reglement burgerlijke stand Verordening BRP
51
Dienstverlening Wij bieden onze inwoners moderne, snelle en klantvriendelijke dienstverlening. Door te monitoren wat onze inwoners willen, kunnen we onze dienstverlening verder verbeteren en vernieuwen. We bieden onze dienstverlening zoveel mogelijk digitaal aan, maar persoonlijk contact blijft uiteraard mogelijk.
Wat willen we bereiken?
Inwoners kunnen meer zaken digitaal met de gemeente regelen (digitaal aanvragen en de voortgang van een aanvraag inzien). De kwaliteit van onze dienstverlening is hoog en afgestemd op de behoeften van onze inwoners. Vragen worden zoveel mogelijk in het eerste contact afgehandeld. Producten worden snel geleverd.
Beleidsindicatoren In 2022 zijn de servicenormen bestuurlijk vastgesteld en worden de terugbelnotities en klachten gemonitord met behulp van een dashboard. De volgende indicatoren zijn vastgesteld:
Wat gaan we daarvoor doen?
We zetten in op implementatie en doorontwikkeling van de vijf pijlers van de visie Dienstverlening: o onze dienstverlening draait om mensen; o digitaal waar het kan; o met ons is het eenvoudig zaken doen; o onze dienstverlening is snel en goed; o we werken als één organisatie. 52
In 2023 wordt het nieuwe zaaksysteem ingericht voor bestaande en nieuwe werkprocessen en krijgen digitale toegankelijkheid, openbaarheid en privacy de volle aandacht. We pakken door op kwaliteitsverbetering via alle dienstverleningskanalen: efficiënt en transparant, snelle & duidelijke service- en productkwaliteit, bereikbaarheid en beschikbaarheid van de kanalen, alsmede klanttevredenheidsmetingen. We bieden dienstverlening waarop inwoners ons kunnen aanspreken. We sturen op de servicenormen en meten we onze beloften over onze dienstverlening aan inwoners, klanten en ondernemers en brengen verslag uit op de website.
Wat mag het thema kosten? Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
249
244
109
109
109
109
Baten
-1
0
0
0
0
0
248
244
109
109
109
109
0
0
0
0
0
0
248
244
109
109
109
109
Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves) Mutaties reserves Totaal thema
Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2023 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen toe. Voor de verdeling van de personele lasten naar de verschillende thema’s zijn de capaciteitsplannen voor de begroting 2023-2026 geactualiseerd. Dit leidt ertoe dat op de thema’s verschillen op de lasten te constateren zijn. Voor de totale begroting is dit echter budgettair neutraal.
Portefeuillehouder(s) Wethouder Hottentot Wethouder Hottentot Commissie Commissie Bestuur Verbonden partijen Niet van toepassing. Relevante documenten op themaniveau De visie Dienstverlening is in 2021 vastgesteld. Jaarlijks wordt een uitvoeringskalender opgesteld.
53
Interbestuurlijk programma Hoe levert dit programma een bijdrage aan het IBP? Maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie, bouwen van nieuwe woningen of de aanpak van schulden vragen om goede samenwerking van alle overheden. Het Interbestuurlijk Programma (IBP) wil die samenwerking verbeteren. Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen werken samen in een Interbestuurlijk Programma (IBP). Het belangrijkste doel is een optimale samenwerking tussen de overheden zodat er rond belangrijke maatschappelijke opgaven een meer gezamenlijke aanpak tot stand komt. Voor het programma Bestuur en Dienstverlening is de opgave 'Goed openbaar bestuur in een veranderende samenleving' relevant Doel is op lokaal niveau opgaven krachtig te kunnen oppakken, waarvoor een weerbaar bestuur en een sterke lokale democratie noodzakelijk zijn. Onderdelen waaraan wordt gewerkt zijn: Eén overheid: stimuleren van vernieuwende samenwerking tussen overheden in proeftuinen, actualiseren van de code interbestuurlijke verhoudingen, vernieuwing van het interbestuurlijk en financieel toezicht.
Democratische overheid: in 2018 een actieprogramma versterking lokale democratie en bestuur gereed, aanvullend op de Interbestuurlijke Toekomstagenda Ondermijning concrete afspraken maken over de informatiepositie van gemeenten, inzet op specifieke gebieden, en investeringen in de weerbaarheid van bestuur in het kader van tegengaan van ondermijning. iOverheid: opstellen van een Code Goed Digitaal Openbaar Bestuur. Het IBP hangt samen met de gemeentelijke doelen op het gebied van een goed functionerende en toegankelijke lokale democratie, intergemeentelijke samenwerking en het vergroten van de digitale dienstverlening aan inwoners en organisaties.
Relevante documenten op programmaniveau Coalitieakkoord 2023 - 2026 Zie thema's voor specifieke documenten op themaniveau.
54
Schoon, heel en veilig Kernboodschap Schoon, heel en veilig We willen dat onze inwoners zich thuis voelen in onze gemeente. Nissewaard is een plek waar je lekker kunt wonen, werken en leven. Aan de basis hiervan staat een prettige leefomgeving. Een leefomgeving waar je veilig bent op straat en in de gebouwen. Een plek waar het opgeruimd is en waar het er groen en netjes uitziet. Kortom, Nissewaard is een plek waar je je thuis voelt.
Wat mag het programma kosten? Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
72.692
81.205
82.360
80.652
79.589
79.406
Baten
-28.800
-30.699
-31.212
-31.008
-31.001
-31.073
Saldo lasten en baten
43.891
50.505
51.148
49.643
48.588
48.334
Mutaties reserves
49
-9.041
-1.857
-1.006
-71
-71
Totaal programma
43.940
41.464
49.291
48.637
48.517
48.262
Openbare orde & veiligheid In een veilige gemeente woon je fijn en prettig. Nissewaard is een veilige gemeente en het veiligheidsniveau is de afgelopen jaren toegenomen. Toch komt criminaliteit en overlast voor wat voor een onveilig gevoel kan zorgen. Samen met onze vaste veiligheidspartners wordt aan een veiliger Nissewaard gewerkt. In het Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 worden de speerpunten voor de komende jaren opgesteld. De komende jaren is het doel Nissewaard veilig te houden en te maken.