Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026

4.11 Samenvattende analyse

Tot nu toe is de lezer meegenomen in een analyse van de landschappelijke ontwikkeling van Nissewaard, de beleidscontext van dit beleidsplan en de trends en ontwikkelingen van de huidige tijd. Deze geven een goed beeld van het belang en de opgaven van groen binnen onze Nissewaardse leefomgeving. Om deze groene waarden binnen Nissewaard te behouden en versterken zijn een heldere visie, concrete doelen en een voortvarende aanpak noodzakelijk. In het vervolg van dit document worden visie, doelen en aanpak verder uitgewerkt.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

31

“In 2050 is de groenstructuur van Nissewaard robuust, aantrekkelijk, biodivers en klimaatbestendig ingericht.”

32

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

5. Visie, pijlers en doelstellingen 5.1 Inleiding visie en pijlers

Groen verrijkt onze leefwereld en is noodzakelijk voor een mooie, prettige en gezonde leefomgeving. Meer en meer worden we ons bewust van de positieve invloed van groen als het gaat om de bijdrage aan biodiversiteit, de invloed op onze gezondheid en het verminderen van de negatieve effecten van klimaatverandering. Een prettige, groene buitenruimte vergroot daarmee de kwaliteit van leven en draagt op een belangrijke manier bij aan klimaatbestendige wijken. Een groene leefomgeving heeft ook economische uitwerkingen in vermindering van uitgaven voor gezondheid en klimaat en een toename van de woningwaarde. Tegelijk wordt de druk op de openbare ruimte gevoeld. Allerlei functies binnen de openbare ruimte zoals mobiliteit, spelen, groen, riolering en water, beïnvloeden elkaar en kunnen ook strijdig zijn met elkaar. Ook ontwikkelingen rondom thema’s zoals klimaatadaptatie, circulariteit en energietransitie hebben gevolgen voor de openbare ruimte. Al deze ontwikkelingen hebben nu en in de toekomst veel impact op onze openbare ruimte in het algemeen en op de groene ruimte in het bijzonder. Als gemeente is het van belang om binnen alle belangenafwegingen de waarden en functies van de groene ruimte en het groen zelf te behouden en te versterken. Dit vraagt om een duidelijke groene visie, stevige ambities en resultaatgerichte beleidsuitgangspunten.

Alleen zo kunnen doordachte keuzes worden gemaakt en creatieve oplossingen worden gevonden om de ruimtelijke-, ecologischeen gebruikswaarde van groen te laten voorzien in huidige en toekomstige behoeften voor mensen, dieren en planten. Dit hoofdstuk beschrijft de visie voor de groenstructuur in 2050 en hoe deze visie aan de hand van drie invalshoeken (pijlers), ‘Ruimtelijke Kwaliteit, Groene Leefomgeving en Duurzaam Groen’, wordt uitgewerkt naar strategische doelen. Deze strategische doelen vormen samen met de beleidsuitgangspunten in het volgende hoofdstuk de kern van het groenbeleid; ze vormen harde randvoorwaarden, richtinggevende principes en kansen waarmee groen en de groene structuren worden geborgd binnen aangrenzende beleidsvelden, ontwikkelingen en planvorming. De beleidsuitgangspunten zijn ook het kader waarmee ontwikkelingen en initiatieven kunnen worden getoetst op hun bijdrage aan gemeentelijk en maatschappelijke doelen en thema’s als klimaat, duurzaamheid en een gezonde leefomgeving.

5.2 Visie

Visie is noodzakelijk als vertrekpunt om de juiste doelen te stellen en toe te werken naar concrete acties. In aansluiting op het programma Duurzaamheid dat toewerkt naar het jaar 2050 als de spreekwoordelijk stip op de horizon introduceren we in de dit Beleidsplan Groen en Bomen de volgende ambitie: In 2050 is de groenstructuur van Nissewaard robuust, aantrekkelijk, biodivers en klimaatbestendig ingericht. Deze visie vormt het vertrekpunt en wordt aan de hand van een drietal pijlers uitgewerkt naar doelen voor de komende 4 jaar die ons helpen de juiste keuzes te maken op weg naar 2050.

5.3 Pijler Ruimtelijke Kwaliteit: Groen heeft ruimte nodig

Bij de pijler Ruimtelijke Kwaliteit is het groene netwerk een drager voor de landschappelijke en stedelijke kwaliteit van de gemeente. Het groene geraamte is daarmee van vitaal belang als het gaat om kwaliteit en leefbaarheid in onze openbare ruimte. Daarom werken we aan de hand van de pijler Ruimtelijke Kwaliteit aan het versterken, uitbreiden, verbinden en behouden van groene hoofd- en wijkstructuren die als een steeds fijner wordend netwerk van groene aders in onze buurten en straten binnenkomen.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

33

5.4 Pijler Groene Leefomgeving: Groen nodigt uit tot beleving

De pijler Groene Leefomgeving wordt groen belicht vanuit het ‘gebruiken’ van de (groene) leefwereld door mensen, dieren en planten. Wanneer een groene leefomgeving herkenbaar en aantrekkelijk is ingericht kan de gebruiker van de openbare ruimte zich beter oriënteren, heeft het groen een uitnodigende rol als het gaat om bewegen, ontmoeten en verblijven en draagt het groen bij aan bewustwording als het gaat om de waarde en beleving van natuur. Aan de hand van de pijler Groene leefomgeving werken we aan een gezonde balans tussen gebruiksgroen voor mensen en natuurlijk groen voor flora en fauna.

5.5 Pijler Duurzaam Groen: Groen is toekomstgericht

De pijler Duurzaam Groen gaat over het groen zelf. Met een juiste inrichting en sortiment worden robuuste groenstructuren gecreëerd, die ruimte bieden aan andere functies en doelen. Zo ontstaan kansen op het gebied van biodiversiteit en ecologie. En biedt groen ruimte en kansen voor het behalen van doelen op het gebied van klimaatadaptatie, tegengaan van hittestress, opvang van hemelwater bij piekbuien. Groene ruimte en groene begeleiding nodigen uit tot natuurlijk spelen, sporten en ontspanning. Met een juiste invulling geeft groen ruimte voor mens en dier om te leven. Zo kan, naast een herkenbare identiteit, een gezonde balans tussen natuurlijk en cultuurlijk groen ontstaan.

5.6 Groene doelstellingen voor de pijler Ruimtelijke Kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit is de mate waarin invulling wordt gegeven aan de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde van verschillende belangen bij ruimtelijke ontwikkelingen en aanpassingen aan de openbare ruimte. Deze definitie hanterend voor het Beleidsplan Groen en Bomen kan geconstateerd worden dat voor de ontwikkeling van groen ruimte nodig is en dat Nissewaard in het kader van leefbare wijken, buurten en straten een minimale hoeveelheid groene ruimte nodig heeft. Om de doelstelling uit de geformuleerde visie op weg naar 2050 te bereiken werken we binnen de pijler ruimtelijke kwaliteit aan de volgende strategische doelstellingen: De groenstructuur is herkenbaar, robuust en toekomstbestendig ingericht Een herkenbare groenstructuur is een groenstructuur met specifieke karakteristieken, functies en typeringen, zorgt voor karakter en geeft structuur aan de wijken, buurten en toegangswegen. Herkenbaarheid draagt bij aan identiteit van een wijk of dorpskern en zorgt voor oriëntatie en samenhang. Een robuuste groenstructuur kan tegen een stootje, is in staat om ziekten en plagen op te vangen en oogt krachtig. Door deze robuustheid is het bestand tegen toekomstige uitdagingen waar ook Nissewaard mee te maken heeft. Een toekomstbestendige groenstructuur in staat zich te ontwikkelen en kan de gevolgen van klimaatverandering aan.

Ze heeft dié waarde op het gebied van ruimtelijke kwaliteit in Nissewaard, dat andere functies kunnen worden geïntegreerd of mee worden samengewerkt binnen de openbare ruimte. Er kan bovendien een gezond tegenwicht geboden worden aan functies die niet binnen de groenstructuur thuishoren of afbreuk kunnen doen aan de kwaliteit van de groenstructuur. De groenstructuur vormt een zo goed als aaneengesloten netwerk Zoals aders ervoor zorgen dat zuurstofrijk bloed door het lichaam wordt getransporteerd zo zien we de groene dooradering van de buitenruimte. Om zo optimaal mogelijk gebruik te maken van deze functie van groen is het essentieel dat de groenstructuur vanuit de buitengebieden, toegangswegen en parken steeds fijnmaziger tot diep in onze wijken, buurten, dorpskernen en straten doordringt.

34

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

5.7 Groen doelstellingen voor de pijler Groene Leefomgeving

Het belang van een groene leefomgeving wordt door weinigen in twijfel getrokken. De afgelopen decennia is er steeds meer bewustwording ontstaan als het gaat om de waarde van groen op mentaal welzijn, fysieke gezondheid, leefbaarheid in de wijken en op bedrijven -en industrieterreinen. Om de doelstelling uit de geformuleerde visie op weg naar 2050 te bereiken werken we binnen de pijler Groene Leefomgeving aan de volgende strategische doelstelling: De groenstructuur zorgt voor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving Een gezonde en aantrekkelijke Nissewaardse leefomgeving is een leefomgeving waarbinnen de groenstructuur bijdraagt aan samenhang, positieve beleving en leefbaarheid. Om dit te bereiken wordt een gezonde balans nagestreefd tussen gebruiksgroen en natuurlijk groen en wordt de recreatieve waarde van groen verhoogd zodat de inwoners worden uitgenodigd tot bewegen, ontmoeten en verblijven zonder dat de natuurwaarde van de groenstructuren in het gedrang komt.

5.8 Groene doelstellingen voor de pijler Duurzaam Groen

Duurzaamheid van onze groenstructuur geeft aan dat we in Nissewaard blijven werken aan een toekomstbestendige, degelijke en stabiele groenstructuur die houdbaar is ondanks de negatieve invloeden die klimaat, mens en milieu erop uitoefenen. Om de doelstelling uit de geformuleerde visie op weg naar 2050 te bereiken werken we binnen de pijler Duurzaam Groen aan de volgende strategische doelstellingen: De groenstructuur is klimaatbestendig ingericht en draagt daarmee actief bij aan het verlagen van hittestress en wateroverlast Binnen het programma Duurzaamheid is klimaatadaptatie als een van de pijlers benoemd. In dit beleidsplan sluiten we hierop aan. Een groenstructuur die robuust en toekomstbestendig is, is essentieel als het aankomt op het tegengaan van hittestress en wateroverlast. Groen biedt schaduw, groene ruimte kan water opnemen en bufferen en groen zorgt voor koele plekken in de wijken en buurten. De groenstructuur is biodivers ingericht, zodat een robuust ecologisch netwerk ontstaat Duurzaam groen binnen onze groenstructuur is groen waar ruimte is voor ecologische waarde, flora en fauna en biodiversiteit. De door Nissewaard aangewezen lokale doelsoorten moeten zich in het Nissewaardse groen thuis voelen doordat ze er kunnen eten, schuilen, voortplanten en verplaatsen (migreren).

Biodiversiteit in het groen draagt bij aan beleving (kleur, structuur en geur) en zorgt voor natuurbeleving. Biodiversiteit in het groen draagt bij aan beleving (kleur, structuur en geur) en zorgt voor natuurbeleving. Bovendien draagt het bij aan een gezond bijen- en vlinderbestand in Nissewaard. Het groen heeft een herkenbare identiteit en is kwalitatief hoogwaardig ingericht Door stads- en wijkparken een duidelijk eigen karakter of kenmerkende ruimtelijke elementen te geven en kwalitatief hoogwaardig in te richten worden de parken herkenbaarder, toegankelijker en gaan bewoners de groene ruimte meer gebruiken en waarderen. Deze 6 strategische doelstellingen dienen binnen Nissewaard als richtingaanwijzers om te komen tot een robuust, aantrekkelijk, biodivers en klimaatbestendig ingerichte groenstructuur. In de volgende hoofdstukken leest u op welke wijze er de komende 4 jaar invulling wordt gegeven aan deze strategische doelstellingen.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

35

Figuur 6.1 Hoofd- en subgroenstructuur Spijkenisse en Hekelingen

Figuur 6.2 Parken en groenblauwe verbindingen kernen

36

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

6. Beleidsregels 6.1 Ruimtelijke kwaliteit

Op basis van de hoofdgroenstructuurkaarten uit het Beheerplan Groen Nissewaard 20182021 en de hoofdboomstructuurkaart uit het Beheerplan Bomen Nissewaard 2016-2021 is een verfijning uitgewerkt voor de hoofd- en substructuren van groen en bomen in Nissewaard. Om tot een herkenbaar, robuust en toekomstbestendig ingericht groen raamwerk en een zo goed als aaneengesloten netwerk voor Nissewaard te komen, is het van belang de groenstructuur nader in beeld te brengen en te categoriseren. Hierdoor ontstaat inzicht in de samenhang en de kansen voor optimalisatie. De groenstructuur in Nissewaard bestaat uit een geheel van parken, plantsoenen, singels, laanen wegbeplantingen, bosplantsoen en andere groene zones. Door te kijken naar het gebruik, de omvang, de inrichting en de functionaliteit van een groengebied, kan worden bepaald of de groengebieden functioneren als een park of een groene verbinding; en welke rol het speelt in de hoofdgroenstructuur of subgroenstructuur (figuur 6.1 t/m 6.6). De groengebieden kunnen zo elk gewaardeerd worden op hun eigen functie en identiteit, die ontleend worden aan de relatie met de omgeving (ruimtelijke kwaliteit), het gebruik (groene leefomgeving) en de ecologische rol (duurzaam groen) binnen het gehele groene raamwerk van Nissewaard.

Onderstaande tabel geeft de verdeling weer voor de verschillende structuren met de toedeling daaraan van de verschillende groentypologieën. Groene structuren

Groentypologieën Parken

Groenblauwe verbindingen

Boomstructuren Overig groen

Hoofdgroenstructuur Stadpark Wijkpark

Groenblauwe hoofdverbindingen

Hoofdstructuur bomen

Subgroenstructuur

Groenblauwe subverbindingen

Substructuur bomen

Functioneel groen

Buurtpark

Groen in woonstraten

Groene substructuren en functioneel groen zijn niet minder belangrijk dan de hoofdgroenstructuur, maar hebben een andere rol voor de samenleving en voor de flora en fauna binnen het groene geraamte in Nissewaard. Hoofdgroenstructuur De hoofdgroenstructuur is het groene geraamte van de gemeente en bestaat uit stadsparken, wijkparken, groenblauwe hoofdverbindingen en hoofdstructuur van bomen. Stads- en wijkparken hebben doorgaans een eigen herkenbaar karakter. Ze hebben verschillende groene ‘ruimten’ en waterpartijen, hier kan groen worden beleefd. Ze zijn bij uitstek geschikt voor diverse gebruiksmogelijkheden als wandelen, fietsen en recreëren. De stadsparken zijn essentiële dragers van de hoofdgroenstructuur voor Spijkenisse en vormen de verbinding met het omliggende landschap. Ze vormen als het ware de groene longen van de stad. Een stadspark is ingericht met meerdere hoofdruimten en subruimten, gevormd door bomen, struiken, gras en waterpartijen. Stadsparken hebben de hele stad als doelgroep. Naast buitenactiviteiten als spelen, sporten, ontmoeten of wandelen, zijn delen van stadsparken ingericht met gebieden waar de natuur voorrang heeft. Omdat stadsparken over het algemeen een behoorlijke omvang hebben kan ze ook anders soortige activiteiten herbergen. De stadsparken fungeren daarmee als zeer waardevolle ecologische brongebieden binnen het groene raamwerk van de stad.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

37

Figuur 6.3 Hoofd- en substructuur bomen Spijkenisse en Hekelingen

Figuur 6.4 Hoofd- en substructuur bomen kernen

38

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

Ook de wijkparken vormen belangrijke schakels in de hoofdgroenstructuur. Wijkparken zijn in veel gevallen gelegen op de grens tussen twee of meer woonwijken en vormen een belangrijk onderdeel van het langzaam verkeersnetwerk. Een wijkpark is doorgaans ingericht met één hoofdruimte en diverse subruimten, gevormd door bomen, struiken, gras en waterpartijen. Wijkparken hebben als voornaamste doelgroep bezoekers en recreanten uit de omliggende wijken. Ze voorzien in dagelijkse buitenactiviteiten als spelen, sporten, ontmoeten of wandelen. Doordat de ligging veelal tussen wijken in is, zijn ze met de fiets of te voet, goed bereikbaar voor omwonenden. De wijkparken fungeren als belangrijke ecologische brongebieden binnen het groene raamwerk van de stad. De groenblauwe hoofdverbindingen vormen verbindingen tussen stads- en wijkparken en/of het omliggend landschap; ze zijn vaak begeleidend aan watergangen; soms aan weg- of fietsroutes. De hoofdgroenstructuur is vaak begeleidend aan watergangen en fungeert daarmee als een belangrijk ecologisch netwerk voor Nissewaard als geheel. Begeleidend langs wegen of fietsroutes is de hoofdgroenstructuur vooral een ruimtelijke en functionele structuur. De hoofdstructuur bomen bevat alle bomen in stadsparken, wijkparken en groenblauwe hoofdverbindingen en alle bomen begeleidend aan gebiedsontsluitingswegen.

Met ieder hun eigen identiteit zijn ze onder te verdelen in lijnvormige bomenstructuren langs gebiedsontsluitingswegen, in lijnvormige boomstructuren langs belangrijke fietspaden door stads- en wijkparken of langs groenblauwe hoofdverbindingen en als solitaire bomen en/of boomgroepen die zich bevinden in stads- en wijkparken of in groenblauwe hoofdverbindingen. Subgroenstructuur De subgroenstructuren liggen midden in de wijken, tussen buurten of woonblokken. De buurtparken zijn veelal wat kleiner van omvang en ingericht met één hoofdruimte. Ze functioneren vaak als woonkamer voor de buurt om elkaar te ontmoeten en als speelplek voor kinderen. Groenblauwe subverbindingen hebben over het algemeen een lijnvormige structuur en vormen de verbindingen tussen groenblauwe hoofdverbindingen. Vaak begeleiden ze watergangen en belangrijke fiets- en wandelroutes door de wijken of verbinden woonwijken met het buitengebied. De groene substructuren spelen een belangrijke rol als verbindende, ecologische elementen binnen het groene geraamte van de stad. Buiten de hoofd- en subgroenstructuur zijn kleinschaliger groene plekken te vinden die als belangrijke ecologische stapstenen (‘stepping stones’) fungeren. Ze zijn belangrijk voor bijvoorbeeld vogels en vlinders om over barrières te kunnen vliegen.

De substructuur voor bomen omvat alle bomen in groenblauwe subverbindingen, buurtparken en alle bomen begeleidend aan wijkontsluitingswegen. Met hun eigen identiteit zijn ze onder te verdelen in lijnvormige bomenstructuren langs wijkontsluitingswegen, in lijnvormige boomstructuren langs belangrijke fietspaden en als solitaire bomen en/of boomgroepen die zich bevinden in buurtparken of in groenblauwe subverbindingen. Het spreekt voor zich dat zowel de bomen binnen de hoofdstructuur als binnen de substructuur ecologisch van belang zijn. Tegelijk zorgen ze ook voor de driedimensionale groenbeleving zoals oriëntatie en herkenbaarheid en hebben een positieve impact op biodiversiteit, milieu-en klimaataspecten.

6.2 Beleidsregels ruimtelijke kwaliteit

Om dit vastgelegde, groene raamwerk te waarderen, beschermen, versterken en uit te breiden tot een herkenbaar, robuust, aaneengesloten en (ecologisch) toekomstbestendig netwerk zijn de volgende beleidsregels van toepassing bij elke nieuwe ontwikkeling en herinrichting van de openbare ruimte. 1.

De bestaande en vastgelegde hoofdstructuur voor groen en bomen wordt behouden en verder ontwikkeld als brongebied voor ecologie en als plaatsen voor (natuur)beleving, rust, spelen, ontmoeten en recreatie. Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

39

Figuur 6.5 Parken Spijkenisse en Hekelingen

Figuur 6.6 Parken kernen

40

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

2.

Nieuwe ontwikkelingen binnen de gemeente sluiten via watergangen en/of groene verbindingen aan op bestaande groenstructuren, voorkomen versnippering en benutten kansen om het groene netwerk beter op elkaar aan te laten sluiten en zo een robuuster groen en ecologisch netwerk te vormen.

3.

Landschappelijke en stedelijke ruimtelijke dragers zijn medebepalend voor de identiteit en inrichting van de groene elementen binnen de hoofdstructuur.

4.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt de groene uitstraling van de kernen verbeterd en wordt met het groen de kern verbonden met het omliggende landschap.

5.

Waar mogelijk worden landschappelijke structuren, zoals historische kreken en dijken beter herkenbaar en versterkt en krijgen een passende beplanting.

6.

Maatvoering van nieuw of heringericht groen is van een voldoende omvang om het groen toekomstbestendig te laten ontwikkelen met een bijdrage voor ecologie, beleving, recreatie en klimaatadaptatie.

7.

Vanaf het initiatief van ontwikkelingen wordt een groen masterplan ontwikkeld waarin de bijdrage wordt aangetoond aan groene ruimtelijke en functionele kwaliteit en ecologie. Ieder definitief ontwerp gaat vergezeld van een afgestemde beheerparagraaf.

8.

Elk type groenstructuur binnen Nissewaard wordt ingericht aan de hand van Nissewaard-eigen inrichtingsprincipes en randvoorwaarden voor functie en identiteit in relatie tot omgeving, beleving en ecologie.

6.3 Groene leefomgeving

Om te zorgen voor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving wordt gekeken hoe de groenstructuur bijdraagt aan de samenhang, positieve beleving en leefbaarheid van de wijken en kernen. Bomen en struiken dragen bij aan een netto-afname van de concentraties fijnstof en schadelijke gassen in de lucht. Daarnaast geven bomen door schaduw en verdamping verkoeling aan mensen en gebouwen. Hierdoor wordt de leefbaarheid en gezondheid in de wijken en kernen verhoogd. Een fijnmazige, robuuste groenstructuur kan neerslag opnemen in de bodem en voorkomt afspoeling. Dit leidt tot minder belasting van de riolering en helpt bij het drooghouden van de huizen. Groen in de directe woonomgeving verhoogt het woongenot en kan de waarde van woningen verhogen met 4-15%. De groenstructuur bevordert de biodiversiteit in de wijken en is belangrijk als vestigingsplaats voor dieren en planten. Een aantrekkelijke groenstructuur nodigt uit om elkaar te ontmoeten en te bewegen. Zo heeft het een positief effect op de ontwikkeling en creativiteit van kinderen als ze kunnen spelen in een uitdagende, goed ingerichte groene omgeving. Er zijn onderzoeken die aantonen dat mensen sneller herstellen van ziekte als ze uitzicht hebben op groen: zogenaamd ‘kijkgroen’.

Verbetering groene dooradering wijken Bij het creëren van een groene leefomgeving is het van belang de groene dooradering in de wijken te verbeteren (figuur 6.7). Vanaf de voordeur naar het buurtgroen of parken worden bewoners zo veel mogelijk begeleid door openbaar groen. We streven ernaar dat er vanuit alle woningen openbaar groen te zien is. De bedoeling van een fijnmazige groene dooradering is dat als mensen de voordeur uitstappen direct groen ervaren. En als het ware door groen begeleid kunnen wandelen of fietsen naar speelplekken, parken of waar hun bestemming ook is. Onderstaande afbeeldingen laten de beweging zien van losse, op zichzelf staande groenelementen naar een dooraderde groen omgeving . Bij herinrichting van de openbare ruimte of reconstructies wordt zoveel mogelijk verharding verwijderd en vervangen door groen. Als de ruimte voor groen beperkt is, wordt groen geconcentreerd in grotere beplantingsvakken van minimaal 20 m2. Dit in plaats van vele kleine beplantingsvakken (postzegelvakken). Grotere beplantingsvakken geven meer ruimte voor

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

41

Park Buiten gebied

Wijk

Figuur 6.7 Gewenste groene dooradering

biodiversiteit in toe te passen soorten, zijn beter beheerbaar (minder slijtagegevoelig) en voegen meer toe aan de ruimtelijke kwaliteit. Waar mogelijk worden langs gebieds-en wijkontsluitingswegen robuuste en duurzame bomenrijen aangeplant, passend in de identiteit van de omgeving. Afhankelijk van de beschikbare ruimte (schaal en maat van de plek) kunnen bomen ook worden geconcentreerd in korte rijen of solitair op plekken waar dat mogelijk is. Het gaat erom bomen voldoende ondergrondse en bovengrondse ruimte mee te geven om als gezonde bomen uit te groeien tot hun maximale beoogde eindbeeld. Waar het passend is worden boomsoorten met een groter boomkroonvolume aangeplant, vanwege hun milieubijdrage, het bieden van meer verkoeling en het afvangen van meer fijnstof en schadelijke stoffen. Ter bevordering van de ruimtelijke kwaliteit kan het daarom ook wenselijk zijn een diversiteit aan boomgroottes toe te passen. Ter voorkoming van grote uitval van hele bomenlanen door ziekte worden in bomenrijen verschillende soorten aangeplant. Dit in plaats van één soort per rij, zodat bij ziekte niet een hele laanstructuur verdwijnt. Vergroting van de belevingswaarde van groen Om de belevingswaarde van de openbare ruimte en van de groenstructuur te vergroten, wordt meer variatie aangebracht in groenvormen en sortiment.

Voorbeelden hiervan zijn: hagen, solitaire (struiken), mantel-zoom vegetatie in bosplantsoen, bloembollen, vaste planten en siergrassen. In groenvakken in parken en woonwijken worden verschillende beplantingssoorten toegepast, waarbij nadrukkelijk wordt gelet op sierwaarde (bloeiend, bloeitijd, wintergroen, bes- of vruchtdragend) en biodiversiteit. De sortimentskeuze is afgestemd op de functie. Er worden bijvoorbeeld geen giftige struiken en/of struiken met doorns geplant bij speelplekken. Het sortiment is bij voorkeur inheems. Stimulering van ontmoeten en bewegen Een goede groene inrichting en aankleding stimuleren beweegmogelijkheden in parken, woonwijken en bedrijventerreinen. Prioriteit hierbij hebben de wandel- en fietsroutes in en langs het groen door de woonwijken. Door het groene raamwerk te combineren met water en recreatieve voorzieningen ontstaan meer ontmoetingsplaatsen, (natuurlijke) spelaanleidingen, ommetjes en beweegroutes. Zowel buurtgroen als parken dienen te voet binnen circa tien minuten te bereiken zijn. Balans tussen gebruiksgroen en natuurlijk groen Er is in woonwijken, parken en speelplekken een goede verhouding tussen ‘natuurlijk groen’ (zoals bosjes, struiken, kruidenvegetaties en natuurvriendelijke oevers) en ‘gebruiksgroen’ zoals gazons. Natuurlijk groen is van belang voor biodiversiteit en als voedselgebied en schuiIgelegenheid voor dieren.

Gebruiksgroen is van belang voor bewoners om (actief) te verblijven of recreëren. Groen in woonstraten Daarnaast is de groene inrichting in woonstraten van belang. Dit groen is functioneel groen dat bijdraagt aan een aantrekkelijke leefomgeving en fungeert daarmee als ‘aankleedgroen’.

42

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

6.4 Beleidsregels groene leefomgeving 1.

Groene dooradering verbeteren, zodat groen de bewoners vanuit de voordeur begeleidt naar buurtgroen of parken.

2. De belevingswaarde van groen wordt vergroot voor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. 3. De groene inrichting stimuleert ontmoeten en bewegen, zoals ommetjes, sport en spel en het ervaren van meer kleur, geur en water. 4.

Er is en blijft voldoende (gebruiks)groen voor bewoners, dit staat in balans met de versterking van de ecologische waarden.

5.

De gemeente maakt haar bomen zichtbaar. Volgend op het succes van het huidige Momentenbos stelt de gemeente nieuwe, geschikte locaties vast om te voldoen aan de behoefte van bewoners; zo mogelijk verschillende locaties verspreid over alle kernen van de gemeente. De gemeente werkt mogelijkheden uit voor moment-, voedsel- en bedrijvenbomen.

6.

De gemeente vergroent bestaande woonwijken. Dit kan deels door kansen te benutten bij een herinrichting of reconstructie. Ook via het programma Duurzaamheid stimuleert de gemeente ontwikkelaars en bewoners om hun tuin, daken en gevels te vergroenen.

6.5 Beleidsregels momenten-, voedsel- en bedrijfsbomen

Ter herinnering aan een dierbare, de geboorte van een (klein)kind of een ander belangrijk moment, mijlpaal of herinnering in het leven kunnen mensen een ‘momentenboom’ kopen en laten planten. In een speciaal daarvoor aangewezen deel van Recreatiegebied De Uitwaayer, is vanaf 2018 een Momentenbos aangelegd, aan de hand van een specifiek voor deze locatie opgesteld ontwerp. De ruimtelijke kwaliteit van dit ontwerp is gericht op afwisseling van boomgrootte, ruimtelijk beeld en een zekere mate van openheid. Met het aanplanten van de laatste bomen in maart 2023 is het ontwerp voltooid. De behoefte aan momentenbomen is onverminderd groot vanuit alle wijken van de gemeente Nissewaard. Een grootschalige locatie zoals hierboven beschreven is echter niet beschikbaar. Ook is het een wens locaties met momentenbomen verspreid over de gemeente, dichter bij de mensen te situeren. Dit geeft een andere werkwijze met aangepaste randvoorwaarden voor het omgaan met momentenbomen dan tot nu toe. Het betekent dat momenten-, voedsel- of bedrijfsbomen worden toegevoegd aan bestaande of uit te breiden groenstructuren (ruimtelijke kwaliteit). Door de soortkeuze wordt de ecologie versterkt (duurzaam groen); en uiteraard moeten momentbomen bereikbaar en beleefbaar zijn (groene leefomgeving). De volgende beleidsregels zijn van toepassing voor momenten-, voedsel- of bedrijfsbomen.

Per locatie worden specifieke visies en ontwerpen uitgewerkt. In bijlage 5 is de kaart met locatiestudies opgenomen van een verkenning naar mogelijke locaties voor momenten- en voedselbomen. Kanttekening daarbij is dat niet elke locatie geschikt kan blijken. Figuur 6.8 Momentenbos

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

43

Beleidsregels momentenbomen, voedselbomen en bedrijfsbomen 1. Momentenbomen en voedselbomen toepassen alleen in parken of groenstructuur, met een minimale aanplant van tien bomen per locatie. 2.

Versterken ruimtelijke structuur van groen en bomen op basis van nog op te stellen wijkgroenstructuurplannen.

3.

Bedrijfsbomen als aanplant voor CO2 compensatie toepassen in laanstructuren langs wegen op stads- en wijkniveau.

4.

Uitwerking per locatie is visie en ontwerp gestuurd.

5.

Versterking duurzaam bomenbestand door bijdragen biodiversiteit, eetbare vruchten of sierwaarde.

6.

Voor aankoop en beheer van de bomen vraagt de gemeente een bijdrage van de bewoners of adoptant; de boom blijft eigendom van de gemeente.

7.

Bomen worden door de gemeente geleverd en zijn geschikt voor de aanwezige bodem (opgebracht zand, klei- en poldervaaggronden of veen).

8.

Voldoende groeiruimte boven- en ondergronds, voldoende afstand tot kabels en leidingen, kavelgrenzen en gevels.

9.

Bomen vallen onder de zorgplicht van de gemeente; beheermaatregelen die hieruit voortkomen vallen daarmee onder de besluitvorming van de gemeente.

10. Verbod op as-verstrooiing en aanbrengen gebouwde herdenkingsmonumenten (volgens de Wet op de Lijkbezorging is as-verstrooiing alleen toegestaan op terreinen die daartoe permanent bestemd zijn). 11. Plaatsing informatiebord per locatie.

6.6 Duurzaam groen Ecologie en biodiversiteit Ecologie is de wetenschap die de wisselwerking bestudeert tussen organismen onderling en met hun omgeving. Biodiversiteit is de verscheidenheid aan natuur en levensvormen op aarde en daarmee ook binnen Nissewaard. Het vergroten van de ecologische waarden en de biodiversiteit van het openbaar groen betekent dat flora en fauna (planten en dieren) de ruimte krijgen zich langjarig te ontwikkelen. Planten en dieren zijn verbonden met elkaar en met hun omgeving. Deze samenhangende leefomgevingen worden biotopen genoemd. Met voldoende ruimte, meer diversiteit in soorten, gelaagdheid en afwisseling in beplantingsvormen (afwisseling van gras, vaste planten, ruigte, struiken, bomen en bosplantsoen) ontstaan biodiverse en stabiele biotopen. Dit is ook voor de mens van belang, want de mens krijgt hierdoor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Indirect ontstaat hierdoor ook een economisch belang. Immers, zonder bijen en insecten vindt geen bestuiving van gewassen plaats en groeien er geen vruchten. In een biodiverse omgeving zorgen natuurlijke vijanden voor een beperking van plaaginsecten, zoals lieveheersbeestjes die luizen eten en vogels die (eikenprocessie)rupsen eten.

De planten- en diersoorten, met hun ecosystemen, variëren per gebied; dit is afhankelijk van ruimte, natuurlijke ligging, verplaatsingsmogelijkheden en de eventuele aanwezigheid van water. Om te kunnen beoordelen of de biodiversiteit ook daadwerkelijk verbetert, zijn doelsoorten benoemd. De aanwezigheid van zulke planten en dieren in gebieden geeft een indicatie voor de verbetering van de ecologische waarden. Dit gaat niet vanzelf. Met een meer natuurlijke inrichting, het treffen van specifieke faunavoorzieningen en ecologisch beheer van gebieden worden biotopen uitgebreid en in stand gehouden (figuur 6.9).

44

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

Klimaatbestendig handelen Om in 2050 klimaatbestendig te zijn, is het essentieel dat klimaatadaptatie een rol krijgt in alle ontwikkelingen en projecten in Nissewaard. Bij grootschalige en kleinschalige nieuwbouw, bij renovatie van wijken, in de openbare ruimte en op bedrijventerreinen moet klimaatadaptatie voorwaarde zijn. Een kwalitatief goede inrichting van het groen draagt in nieuwbouwen herontwikkelingsprojecten op lokaal en gemeentelijk niveau bij aan het bereiken van klimaatdoelen.

Figuur 6.9 Voorbeeld natuurvriendelijke oever

6.7 Beleidsregels duurzaam groen 1.

De huidige en toekomstige groenstructuur is zo veel mogelijk via watergangen en/of groenstroken verbonden met andere groengebieden (binnen het groene raamwerk dan wel met het landschap).

2.

Bij inrichtingsplannen zijn de volgende regels voor biodiversiteit bij het ontwerpen de norm:

a. Waar ruimte is zijn diverse biotopen aanwezig (bv. bosje, bomen, struweel, mantel, zoom, oever, kruiden, water). b. Aanwezige gradiënten worden benut (droog-nat, warm-koud, zon-schaduw, enz.). c. Doorgaande oevers zijn zo natuurlijk mogelijk (flauwe oever >1:4). d. Er is voldoende voedselaanbod voor dieren aanwezig (er zijn bloeiende en noot- of bes dragende soorten toegepast). e. Met de keuze van soorten wordt een verlenging van het nectarseizoen nagestreefd. f. Er is jaarrond schuil- en nestgelegenheid voor dieren aanwezig (bv. bomen, broedhopen, takkenhopen of rillen, een bijenhotel, oeverzwaluwwand). g. De sortimentskeuze is afgestemd op de functie (bijv. geen eik aanplanten bij een speelplek i.v.m. eikenprocessierups). h. Het sortiment is bij voorkeur inheems, indien dit niet past op de locatie worden cultivars van inheemse soorten toegepast of eventueel waard- en drachtplanten. Bij de sortimentskeuze wordt ook gekeken naar ‘klimaatbomen’; soorten die in meer of mindere mate bestand zijn tegen de veranderingen van het klimaat. 3.

Voor klimaatbestendig handelen en ontwerpen bij inrichtingsplannen wordt groen als essentieel en integraal onderdeel gezien samen met water, riolering, verharding, kabels & leidingen en verkeer (soortkeuze, locatie, omvang, schaduwwerking, mogelijkheden voor waterberging en - infiltratie).

4.

Het beheer is afgestemd op de functies, verzorgend waar nodig en ecologisch waar het kan.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

45

Figuur 6.10 Opbouw van de rand van bosplantsoen (zoom mantel vegetatie) Bron: Ro Visuals

6.8 Beleidsregels om de waarde van bomen te beschermen

46

1.

De gemeente zorgt voor een veilig en goed beheerd bomenbestand. Daarin speelt het reguliere boomveiligheidsonderzoek (BVO) een belangrijke rol. De gemeente geeft daarmee invulling aan haar wettelijke zorgplicht.

2.

De gemeente herplant gekapte bomen. Daarbij geldt als uitgangspunt: de juiste boom op de juiste plaats met de juiste groeiruimte zowel ondergronds als bovengronds. De herplant gebeurt zoveel mogelijk op dezelfde plaats; indien nodig elders.

3.

De gemeente beschermt bomen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dit geldt ook voor werkzaamheden of evenementen rondom bomen. Bij nieuwbouw of werkzaamheden onder de grond wordt eerst naar aanpassing van het plan of de omgeving gekeken. Vervolgens worden verplaatsing, groeiplaatsverbeteringen en/of technische groeiplaats mogelijkheden overwogen. Verwijdering of kap is de laatste optie.

4.

De gemeente hanteert heldere en éénduidige keuzes met betrekking tot overlast. De beleidsregels met betrekking tot overlast zijn met behulp van participatie van bewoners en gemeenteraad tot stand gekomen. Deze worden opgenomen in het beheerplan groen en bomen 2023-2026.

5.

De gemeente beschermt de gemeentelijke bomen goed. Getoetst aan de hand van criteria waarmee de boomwaarde zo objectief mogelijk wordt bepaald.

6.

Bomen met een stamdiameter vanaf 70 cm doorsnede op een hoogte van 130 cm vanaf de grond mogen alleen worden verwijderd met een kapvergunning (vastgelegd in de APV Nissewaard).

7.

Binnen projecten wordt de toekomstwaarde voor te verwijderen bomen bepaald aan de hand van een Boom Effect Analyse.

8.

Bij acuut gevaar, zoals bij stormschade, kan het noodzakelijk zijn dat een boom wordt verwijderd zonder vergunning. Het mandaat voor beoordeling van verwijdering ligt bij een deskundig ambtenaar.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

9.

Bosplantsoen wordt beheerd als vak met boomvormers en struiken en niet als individuele bomen. Bij het beheer van bosplantsoen worden tijdens het dunnen diverse boomvormers verwijderd, waardoor voor de resterende boomvormers en struiken meer ruimte en licht ontstaat om tot volle wasdom te komen (figuur 6.10).

10. De gemeente maakt bij de straat- en laanbomen gebruik van het principe ‘wijkers en blijvers’ bij de omvorming naar een gezond en vitaal bomenbestand. Wijkers zijn straat- en laanbomen die wel snel groeien, maar niet heel oud worden. Blijvers zijn straat- en laanbomen die langzaam groeien en wel heel oud worden. Snelgroeiende bomen zorgen in het begin voor een groene massa. Langzaam groeiende bomen zorgen op lange termijn voor een groen karakter. Wanneer de langzaam groeiende bomen tot wasdom zijn gekomen worden de wijkers weggehaald en blijft het groene beeld behouden. De wijkers maken door middel van herplant gefaseerd en weloverwogen plaats voor een gevarieerd en duurzamer bomenbestand. 11. De gemeente communiceert helder en transparant over het beleid en beheer van bomen.

Figuur 6.11 Opbouw van de rand van bosplantsoen

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

47

Figuur 7.1 Kaart met overzicht stadsdelen en kernen

48

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

7. Wijkstructuur, wijkparken en ecologie 7.1 Wijkgroenstructuurplan

Op basis van de visie, ambities en hoofdgroenstructuurkaarten uit het Beheerplan Groen 2018-2021 en de hoofdboomstructuurkaart uit het Beheerplan Bomen 2016-2021 is een verfijning uitgewerkt op wijkniveau voor de hoofd- en subgroenstructuren in Nissewaard. Deze verfijning en uitwerking op wijkniveau is in het voorgaande hoofdstuk samen met een categorisering en benoeming van groentypologieën beschreven en geduid. Naast het categoriseren en benoemen van de groentypologieën is het voor een betere aansluiting van de woonwijk op de groenstructuur nodig om nader in te zoomen op de groenstructuur. Dit wordt na vaststelling van het Beleidsplan Groen en Bomen gedaan door het opstellen van een wijkgroenstructuurplan inclusief een programma van eisen voor verbeteringen op het gebied van ruimtelijke kwaliteit, gebruik en ecologie Een wijkgroenstructuurplan beschrijft het gebied, de aanpak, criteria en doelen en is daarmee richtinggevend bij herinrichtingsvraagstukken voor groen en bomen en wordt bij beheervraagstukken van groen en bomen als toetsingscriterium ingezet. Een programma van eisen is praktisch een startdocument dat de randvoorwaarden en kaders definieert voor te maken inrichtingsvoorstellen. Het geeft daarmee handvatten als er sprake is van een nieuwe ontwikkeling of bij het omgaan met bestaande beheersituaties in Nissewaard.

Bij het opstellen van een wijkgroenstructuurplan wordt zorgvuldig afgestemd met alle programma’s en beleidsvelden die een raakvlak hebben met groen. Hiermee ontstaat een plan waarin integraal, zoveel als mogelijk, de diverse beleidsdoelstellingen zijn opgenomen en verwerkt. Wijkgroenstructuur en wijkbomenstructuur In het wijkgroenstructuurplan worden de bestaande groenstructuur, de groenblauwe verbindingen, boomstructuren en de parken op basis van de indeling van hoofd -en subgroenstructuren nauwkeurig en gedetailleerd beschreven en op kaarten vastgelegd. Daarnaast wordt er door middel van het benoemen en toepassen van het programma van eisen per categorie inzichtelijk wat op welke plek gewenst is, geeft het inzicht in de ontbrekende schakels in de groenstructuren en biedt het handvatten om de groenstructuren te versterken en klaar te maken voor de toekomst. Het functionele groen in de woonstraten dat wel valt binnen de reikwijdte van het beleidsplan groen en bomen, wordt in het op te stellen wijkgroenstructuurplan niet verder uitgewerkt. Parken, groenblauwe verbindingen en programma van eisen Als opmaat tot het wijkgroenstructuurplan is bij het opstellen van het Beleidsplan Groen en Bomen op kaart inzichtelijk gemaakt waar de stadsparken, wijkparken, buurtparken en groenblauwe verbindingen zijn gelegen.

Door het toetsen van de diverse groentypologieën op basis van het programma van eisen worden kansen en knelpunten in kaart gebracht die een positieve dan wel negatieve invloed hebben op de ruimtelijke structuur, het gebruik of de ecologische waarde van het groen. De gegevens uit dit wijkgroenstructuurplan vormen een voor groen en bomen onderbouwde input bij het ontwerp- en beheerproces in de openbare ruimte en geven groen en bomen bij het invullen van de beschikbare, vaak schaarse ruimte de status die nodig is (Bijlage B1 t/m B3).

7.2 Stadsdelen en Wijkgroenstructuurplannen

Bij het principe ‘Versterken van kwalitatief groen in de stad en de verbinding tussen stad en landschap’ is de huidige groenstructuur de drager voor de doorontwikkeling naar een ‘schokbestendig Nissewaard’. Daarom is de samenhang van de groenstructuren zowel onderling als met het landschap belangrijk. Bij het opstellen van het wijkgroenstructuurplan zal aan de hand van een aanpak op stadsdeelniveau (figuur 7.1) de borging plaatsvinden voor het ontwikkelen van robuuste groenstructuren. Om die reden wordt het functioneel groen van de woonstraten niet opgenomen in de uitwerking naar wijkniveau. Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

49

Figuur 7.2 Parken en groenblauwe verbindingen stadsdeel West

50

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

Fasering wijkgroenstructuurplannen Spijkenisse en Hekelingen worden in vier stadsdelen opgedeeld, rondom het kerncentrum (waarvoor inmiddels een omgevingsvisie is opgesteld). Voor ieder stadsdeel wordt een wijkgroenstructuurplan inclusief programma van eisen uitgewerkt. Per stadsdeel wordt de uitwerking naar wijkniveau voor meerdere wijken tegelijk inzichtelijk gemaakt. Voor de uitwerking van de overige dorpskernen wordt de samenhang met het landschap en recreatiegebied de Bernisse inzichtelijk gemaakt. Dit draagt bij aan de uitwerking van het ontwikkelperspectief Vitale Kernen. De ontwikkeling van wijkgroenstructuurplannen wordt gefaseerd uitgewerkt. Gestart wordt met de uitwerking voor Stadsdeel Spijkenisse West vanwege de samenhang met de ontwikkeling van park Vogelenzang.

7.3 Wijkgroenstructuur Spijkenisse West

Als voorbeeld voor de gekozen aanpak van een wijkgroenstructuurplan in combinatie met een programma van eisen is Spijkenisse West als voorbeeld bijgevoegd (figuur 7.2 en 7.3).

7.4 Uitwerking Ecologie

Als onderdeel van de pijler Duurzaam Groen is de strategische doelstelling ‘De groenstructuur is biodivers ingericht, zodat een robuust ecologisch netwerk ontstaat’ toegelicht en de beleidsregels voor het belang van ecologie en biodiversiteit beschreven. Het vergroten van de ecologische waarden en de biodiversiteit van het openbaar groen betekent dat flora en fauna (planten en dieren) de ruimte krijgen zich langjarig te ontwikkelen. Ook in de wijkgroenstructuurplannen zal ecologie één van de drie hoofdthema’s zijn voor de programma’s van eisen uit het wijkgroenstructuurplan die voor de diverse groentypologieën worden opgesteld. Om de uitwerking van de ecologische waarden en kansen voor het vergroten van de biodiversiteit in het groen van de openbare ruimte specifieker voor Nissewaard te kunnen bepalen wordt, als uitwerking van het Beleidsplan Groen en Bomen, het Plan van aanpak Ecologie 2023 opgesteld.

7.5 Plan van aanpak Ecologie 2023

Het doel van het op te stellen Plan van aanpak Ecologie 2023 is het versterken van de biodiversiteit in Nissewaard. Aan de hand van een inventarisatie wordt de stand van de Nissewaardse natuur in beeld gebracht en worden aanbevelingen en kansen voor verbetering van de biodiversiteit benoemd. Het plan van aanpak heeft betrekking op het openbaar groen in het stedelijke gebied. Natuurgebieden en groengebieden in het buitengebied hebben een belangrijke functie voor de inwoners van de gemeente. De relatie tussen deze gebieden en het openbaar groen is essentieel en vormt uitgangspunt voor het Plan van aanpak Ecologie 2023, waarbij opgemerkt moet worden dat de gemeente geen directe zeggenschap over het buitengebied heeft. Een goede aansluiting tussen het buitengebied en het openbaar groen zorgt voor een sterk ecologisch verband dat nodig is om de biodiversiteit te vergroten. Bodem, water en groen vormen samen de belangrijkste onderlegger voor de ecologische structuur. De zorg voor het watersysteem is opgenomen in het beleidsplan Water, de intentie van dit plan sluit aan bij de uitgangspunten op het gebied van ecologie Het Plan van aanpak Ecologie 2023 wordt in samenspraak met de keten Water opgesteld en zal aanbevelingen geven voor het onderhoud van watergangen en met name de oevers. De hoofdgroenstructuur zal worden geanalyseerd op de huidige ecologische waarde.

Op basis hiervan wordt de ecologische aanpak in het Plan van aanpak Ecologie 2023 verwoord. Het plan zal worden uitgewerkt op het schaalniveau van stad, wijk, dorpskern en buurt.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

51

Figuur 7.3 Hoofd- en substructuur bomen stadsdeel West

52

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

De manier waarop het groen wordt onderhouden is van grote invloed op de ecologische waarde. Daarom worden onderstaande uitgangspunten vastgesteld als leidend voor ecologisch beheer. Deze uitgangspunten vormen tevens de leidraad voor het op te stellen plan van aanpak op ecologisch gebied en dienen als input voor het nog op te stellen Beheerplan Groen en Bomen. Voor ecologie in de stad zijn de groenblauwe verbindingen van essentieel belang. Ook voor deze verbindingen worden uitgangspunten uitgewerkt. De uitgangspunten voor het verbeteren van de ecologische waarden en specifieke projecten zijn samen te vatten met de methodiek van de ‘zes V’s’: 1.

Verbinden -> aan elkaar rijgen van groengebieden

2.

Vergroenen

-> vergroenen van stedelijk, stenig gebied

3.

Verbeteren

-> optimaliseren van de kwaliteit van groen voor natuur en voor bewoners

4.

Verzorgen

-> van verzorgend onderhoud naar ecologisch onderhoud

5.

Voorlichten

-> vertellen over de voordelen voor mens, plant, dier en klimaat en de verandering in beeldkwaliteit

6.

Volgen

-> monitoren van de effecten

Figuur 7.4 Bewoond insectenhotel

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

53

Figuur 8.1 Hoofdgroenstructuur

54

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

8. Van ambitie naar aanpak Het is essentieel dat de groene opgaven, -visie en strategische doelen en de beleidsregels voor Ruimtelijke Kwaliteit, Groene Leefomgeving en Duurzaam Groen worden geborgd. Om ervoor te zorgen dat dit nieuwe groenbeleid concreet wordt, besteedt dit hoofdstuk aandacht aan de borging ervan op diverse niveaus. Voor de uitwerking en invulling van het groene beleid is voor de jaren 20232026 een programma van uitvoerende activiteiten opgesteld.

8.1 Borging beleid Bestuurlijk Het Beleidsplan Groen en Bomen zal vierjaarlijks worden herijkt. Indien nodig kunnen het delen van het beleidsplan en/of de uitvoeringsagenda, naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen of inzichten, worden bijgesteld of kunnen nieuwe onderwerpen worden toegevoegd. Beleidsmatig Om de waarde van groen en natuur te behouden en mee te laten wegen bij alle toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen is het van belang dat de visie, ambities en beleidsregels uit dit Beleidsplan Groen en Bomen worden meegenomen bij het opstellen van de Omgevingsvisie Nissewaard 2023. Deze herijking van het groenbeleid zet het proces tot het toekomstbestendig vergroenen van Nissewaard voort. De beleidsregels zijn daarbij richtinggevend en een basis voor dialoog over het belang van groen in een vroeg stadium bij (externe) ruimtelijke ontwikkelingen, plannen en projecten. Uitvoering Het groenbeleid wordt verder uitgewerkt in onder andere de wijkgroenstructuurplannen, Plan van aanpak Ecologie 2023 en het Beheerplan Groen en Bomen 2023-2026.

8.2 Borging financieel

Voor 2023 is in de begroting in het meerjaren uitvoeringsplan beheer openbare ruimte budget opgenomen voor het opstellen van uitvoeringsplannen (budgetnummer 603041). Onderdeel van dit plan is onder andere het opstellen en uitvoeren van een Groenstructuurvisie. In de Perspectiefnota 2024 wordt de reserve Groot Onderhoud Beheer gevormd (uit de huidige reserve Beheer). Voor het uitvoeren van de ambities voor de jaren 2024, 2025 en 2026 zal een beroep worden gedaan op deze reserve. Met het herijken van het Beheerplan Groen en Bomen 2023-2026 zal de huidige financiële opbouw van de groene budgetten worden omgevormd naar een indeling van dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. De financiële gevolgen van deze aanpassing in indeling zullen binnen het Beheerplan Groen en Bomen worden onderbouwd en verklaard. Externe financiering In toenemende mate zijn private partijen bereid mee te betalen in groene investeringsprojecten. We willen regionale en lokale bedrijven de mogelijkheid bieden om hun maatschappelijke doelstellingen te realiseren binnen de groenstructuur van gemeente Nissewaard. Dit houdt bijvoorbeeld in dat bedrijven zich inzetten in het kader van groene compensatie (stikstof/CO2-emissie) of om hun directe omgeving te verbeteren.

Zo kunnen bedrijven een financiële bijdrage leveren in de aanplant van bloembollen, het omvormen van gras naar bloemrijke berm of bij de aanplant van bomen. Subsidieregelingen Landelijke en provinciale overheden stimuleren met diverse subsidieregelingen de aanleg van natuur(gebieden) of de aanplant van beplanting en bomen in participatie. Het is wenselijk de mogelijkheden te (laten) onderzoeken om hiervan gebruik te maken. Cofinanciering Vastgoed ontwikkelaars (grondexploitatie) De Wet op Ruimtelijke Ordening (art. 6.24) biedt de mogelijkheid om vanuit ruimtelijke ontwikkelingen derden mee te laten betalen aan specifieke voorstellen uit het Groenbeleid.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

55

Alleen voorstellen die een duidelijke samenhang vertonen met de betreffende ontwikkeling komen hiervoor in aanmerking. Het is belangrijk dat deze voorzien zijn van een goede onderbouwing (profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit).

8.3 Ambities 2023-2026 Om de visie en strategische beleidsdoelen te kunnen realiseren is een overzicht met uit te werken ambities opgesteld. Hieronder zijn voor diverse beleidsonderdelen de thema’s en onderzoeksvragen gedefinieerd. Deze zijn opgenomen in een vier-jaren aanpak. De tabel geeft een overzicht van de ambities die in activiteiten zijn opgenomen.

Activiteiten

56

1.1

Opstellen Wijkgroenstructuurplannen inclusief een programma van eisen per stadsdeel van Spijkenisse en per dorpskern.

1.2

Uitwerken Wijkgroenstructuurplannen per stadsdeel van Spijkenisse en per dorpskern.

1.3

Boomvervangingsprogramma wijkers en blijvers uitwerken per stadsdeel van Spijkenisse en per dorpskern.

1.4

Uitwerking locatiestudie voedselbomen & momentenbomen.

1.5

Data gestuurd monitoren Biodiversiteit functionele beplanting onderdeel monoculturen per wijk.

1.6

Opstellen Plan van aanpak Ecologie 2023.

1.7

Uitwerking Plan van aanpak Ecologie 2023 per stadsdeel van Spijkenisse en per dorpskern.

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

57

58

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

Bijlagenlijst B.1.

Groenstructuur Nissewaard (Groen en Bomen).......................................60

B.2. B.2.1 B.2.2 B.2.3 B.2.4 B.2.5 B.2.6 B.2.7 B.2.8 B.2.9

Hoofd- en subgroenstructuur...................................................................61 Hoofd- en subgroenstructuur Spijkenisse Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel Noord Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel Oost Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel Zuid Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel West Hoofd- en subgroenstructuur Kernen Hoofd- en subgroenstructuur Zuidland Hoofd- en subgroenstructuur Abbenbroek en Simonshaven Hoofd- en subgroenstructuur Heenvliet en Geervliet

B.3. B.3.1 B.3.2 B.3.3 B.3.4 B.3.5 B.3.6 B.3.7 B.3.8 B.3.9

Hoofd- en substructuur bomen................................................................70 Hoofd- en substructuur bomen Spijkenisse Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel Noord Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel Oost Hoofd- en substructuur bomen stadsdeel Zuid Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel West Hoofd- en substructuur bomen Kernen Hoofd- en substructuur bomen Zuidland Hoofd- en substructuur bomen Abbenbroek en Simonshaven Hoofd- en substructuur bomen Heenvliet en Geervliet

B.4. Parken.....................................................................................................79 B.4.1 Parken Spijkenisse B.4.2 Parken Kernen B.5.

Locatiestudie momenten- en voedselbomen Spijkenisse.........................81

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

59

B.1. Groenstructuur Nissewaard (Groen en Bomen)

60

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.2.1 Hoofd- en subgroenstructuur Spijkenisse

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

61

B.2.2 B. 5 Ruimtelijke Hoofd- en subgroenstructuur dragers en verbindingen Stadsdeel Stadsdeel Noord West

62

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.2.3 Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel Oost

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

63

B.2.4 Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel Zuid

64

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.2.5 Hoofd- en subgroenstructuur Stadsdeel West

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

65

B.2.6 Hoofd- en subgroenstructuur Kernen

66

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.2.7 Hoofd- en subgroenstructuur Zuidland

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

67

B.2.8 Hoofd- en subgroenstructuur Abbenbroek en Simonshaven

68

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.2.9 Hoofd- en subgroenstructuur Heenvliet en Geervliet

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

69

B.3.1 Hoofd- en substructuur bomen Spijkenisse

70

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.3.2 Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel Noord

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

71

B.3.3 Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel Oost

72

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.3.4 Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel Zuid

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

73

B.3.5 Hoofd- en substructuur bomen Stadsdeel West

74

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.3.6 Hoofd- en substructuur bomen Kernen

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

75

B.3.7 Hoofd- en substructuur bomen Zuidland

76

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

B.3.8 Hoofd- en substructuur bomen Abbenbroek en Simonshaven

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

77

B.3.9 Hoofd- en substructuur bomen Heenvliet en Geervliet

78

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

Natuurgebied (niet in eigendom) B Beerenplaat en Grienden (Natura 2000-gebied Oude Maas) D Wolvenpolder H Het Oostenrijk M Welvliet

A Voedingskanaal en Landtong Zuid G Mallebos

Recreatiegebied (niet in eigendom)

De Uitwaayer

B.4.1 Parkenkaart Spijkenisse

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

79

B.4.2 Parkenkaart Kernen

Recreatiegebied (niet in eigendom) G Mallebos I De Bernisse J Kasteel Ravesteyn

Natuurgebied (niet in eigendom) H Het Oostenrijk K Spuigronden L Polder Biert M Welvliet

80

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

99-61-2085.DGN 4-5-2023 18:46:54

B.5. Locatiestudie momenten- en voedselbomen Spijkenisse

Beleidsplan Groen en Bomen 2023-2026 | Gemeente Nissewaard

81

Gemeente Nissewaard Raadhuislaan 106 Postbus 25 3200 AA Spijkenisse Telefoon 14 0181 gemeente@nissewaard.nl