Document · PDF

Accountantsverslag 2025 Gemeente Nissewaard

Gemeenteraad 8 juli 2026, gemeente NissewaardBij agendapunt: Jaarstukken 2025 Gemeente Nissewaard14.809 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Accountantsverslag 2025 Gemeente Nissewaard, 25 juni 2026

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026 Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Nissewaard Raadhuislaan 106 3201 EL SPIJKENISSE

Geachte leden van de raad,

Onderwerp Accountantsverslag 2025

Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Nissewaard. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeente Nissewaard.

Datum 25 juni 2026

De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nissewaard. Bij deze jaarrekening hebben wij op 25 juni 2026 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt.

Ons kenmerk 26065BAB7A/JO

Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 8 oktober 2025 en met ons auditplan dat op 4 november 2025 is besproken in uw auditcommissie.

Behandeld door P.A. Naaktgeboren RA 088 288 2456 pnaaktgeboren@deloitte.nl

R. Hazen MSc 088 288 7674 rhazen@deloitte.nl

Wij hebben het concept van dit accountantsverslag besproken met de concerncontroller, het (interne) auditteam, een afvaardiging van de directie en de portefeuillehouder financiën. Wij hebben dit rapport toegelicht aan de auditcommissie tijdens de vergadering van 23 juni 2026. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. A.J. Schutgens RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853.

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekeningcontrole

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

• Speerpunten Auditcommissie

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

26065BAB7A/JO

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

26065BAB7A/JO

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarstukken 2025.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd die de verantwoordingsgrens van € 8,2 miljoen overschrijden. Het totaal aan geconstateerde onrechtmatigheden bedraagt € 11,1 miljoen. Hiervan heeft € 6,2 miljoen betrekking op begrotingsonrechtmatigheden die op grond van de financiële verordening van de gemeente Nissewaard als acceptabel worden aangemerkt.

1. Financiële positie

1. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 is € 14,1 miljoen voordelig ten opzichte van een begroot totaalsaldo van baten en lasten van € 3,7 miljoen voordelig. Per saldo is gedurende het jaar € 12,6 miljoen aan de reserves toegevoegd (€ 2,7 miljoen toevoeging begroot), zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 1,5 miljoen voordelig bedraagt (€ 0 begroot).

2. Vermogenspositie

2. De vermogenspositie ultimo 2025 ad € 156,4 miljoen is gestegen ten opzichte van 2024 (€ 142,3 miljoen).

3. Kengetallen

3. Op basis van de kengetallen is de financiële positie evenwichtig en gezond.

1. Uitkomsten

1. Van de totale onrechtmatigheden met betrekking tot Europese aanbestedingen over 2025 van € 3,9 miljoen (2024: € 3,4 miljoen) heeft € 2,1 miljoen betrekking op reeds bestaande onrechtmatigheden en overeenkomsten die in voorgaande jaren zijn aangegaan. De in 2025 nieuw geconstateerde aanbestedingsrechtmatigheidsfouten bedragen € 1,8 miljoen.

2. Maatregelen

2. Hoewel het college maatregelen heeft getroffen om nieuwe aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen, constateren wij dat deze maatregelen in 2025 nog niet in voldoende mate effectief zijn gebleken. De omvang van de nieuw geconstateerde aanbestedingsrechtmatigheidsfouten is ten opzichte van voorgaand jaar toegenomen. Wij achten het daarom van belang dat de organisatie blijvend aandacht besteedt aan het verder versterken van de beheersing van het aanbestedingsproces en het tijdig signaleren van aanbestedingsrisico's.

1. Beheersing Wmo

1. De verantwoorde bestedingen zorg in natura Wet Maatschappelijke Ondersteuning vanuit de zorgaanbieders zijn aangesloten op de financiële administratie. Er is geen sprake van fouten groter dan de rapportagetolerantie. Er is wel sprake van onzekerheden inzake de prestatielevering voor een bedrag van € 0,8 miljoen.

2. Beheersing Jeugdwet

2. De verantwoorde bestedingen zorg in natura Jeugdwet waren eenvoudig aan te sluiten op de verantwoording van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Bij de lokaal ingekochte zorg is niet van elke zorgaanbieder een productieverantwoording inclusief goedkeurende controleverklaring ontvangen, dit wordt aangemerkt als onzeker en representeert een waarde van € 1,1 miljoen.

1. Schattingen

1. De parameters en ramingen van de grondexploitaties zijn deugdelijk onderbouwd. De verwachte plansaldi zijn aannemelijk.

2. Resultaat

2. Ultimo 2025 zijn zeven actieve grondexploitaties opgenomen in de jaarrekening. Vijf van deze projecten hebben op grond van de huidige ingerekende plannen een positieve netto contante waarde. Twee grondexploitaties hebben een verlies op netto contante waarde, waarvan het verlies op De Elementen verreweg het grootst is.

1. Samensteldossier

1. Wij constateren een duidelijke verbetering in de kwaliteit en volledigheid van de aangeleverde jaarstukken ten opzichte van voorgaand jaar. Desondanks zijn gedurende de controle nog enkele aanvullende opleveringen en afstemmingen benodigd geweest.

2. Evaluatie

2. We gaan de controle 2025 inclusief de samenwerking met de verbijzonderde interne controle met de gemeente evalueren.

Financiën

Europese aanbestedingen

Sociaal domein

Grondexploitatie

Proces

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

26065BAB7A/JO

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Opstel- en controleproces

Financiële positie

•

Wij zijn voornemens een goedkeurende verklaring te verstrekken over het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

Met ingang van het begrotingsjaar 2025 is de berekening van de goedkeuringstolerantie gewijzigd en wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen de tolerantie voor fouten en onzekerheden in de controle. De nieuwe goedkeuringstolerantie voor fouten en onzekerheden is 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves en bedraagt € 8,2 miljoen.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en de controleverordening die door uw raad is vastgesteld op 10 december 2025 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Het totaal van de niet-acceptabele rechtmatigheidsafwijkingen blijft echter onder de verantwoordingsgrens.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens voor fouten en onduidelijkheden bedraagt € 8,2 miljoen respectievelijk € 300.000.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de (niet-acceptabele) rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden groter dan de rapporteringstolerantie, toegelicht door het college.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

•

Ten opzichte van voorgaand jaar constateren wij een duidelijke verbetering in het opstel- en controleproces. De kwaliteit van het opsteldossier is zichtbaar toegenomen en de onderbouwing van de jaarrekening was over het algemeen beter op orde. Hoewel enkele onderdelen van het proces vertraging hebben opgelopen, werd hierover tijdig met ons gecommuniceerd.

•

Tijdens de controle hebben wij vastgesteld dat na het opstellen van de jaarrekening nog diverse correctieboekingen zijn verwerkt. Daarnaast bleek dat de boekjaarafgrenzing van een substantieel aantal facturen bij de jaarafsluiting niet volledig juist was verlopen. Deze bevindingen hielden mede verband met de implementatie van het nieuwe financiële pakket en hebben geleid tot aanvullende werkzaamheden voor zowel de organisatie als de accountantscontrole.

•

Ondanks deze aandachtspunten beoordelen wij het verloop van de controle positiever dan in het voorgaande jaar. De samenwerking met de organisatie hebben wij als constructief ervaren en de communicatie gedurende het controleproces was open, transparant en gericht op het gezamenlijk oplossen van vraagstukken. Dit vormt een goede basis om de ingezette verbeteringen in de komende jaren verder voort te zetten.

•

Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 is € 14,1 miljoen voordelig ten opzichte van een begroot totaalsaldo van baten en lasten van € 3,7 miljoen voordelig. Per saldo is gedurende het jaar € 12,6 miljoen aan de reserves toegevoegd (€ 2,7 miljoen toevoeging begroot), zodat het gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 1,5 miljoen voordelig bedraagt (€ 0 begroot).

•

De vermogenspositie ultimo 2025 ad € 156,4 miljoen is gestegen ten opzichte van 2024 (€ 142,3 miljoen).

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 bedraagt € 80,5 miljoen (2024: € 81,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Nissewaard onderkende en aanwezige risico’s van € 21,1 miljoen (2024: € 23,3 miljoen).

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Jaarstukken 2025

Europese aanbestedingen

Sociaal domein

•

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.

•

De verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2025. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.

•

Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

•

In de rechtmatigheidsverantwoording 2025 is opgenomen dat de onrechtmatigheden ten aanzien van de Europese aanbestedingen € 3,9 miljoen (2024: € 3,4 miljoen) bedragen. De rechtmatigheidsafwijkingen zijn juist en volledig in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. De rechtmatigheidsafwijking geeft op dit onderdeel een getrouwe weergave van de werkelijkheid, waardoor er voor de EU-aanbestedingen geen fouten of onzekerheden meewegen in ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening.

•

De aanbestedingsfouten zijn, evenals in voorgaande jaren, voornamelijk het gevolg van tekortkomingen in de interne beheersing binnen het primaire inkoop- en aanbestedingsproces. Hoewel het college naar aanleiding van eerdere bevindingen maatregelen heeft getroffen om nieuwe aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen, constateren wij dat deze maatregelen in 2025 nog niet in voldoende mate effectief zijn gebleken. De omvang van de nieuw geconstateerde aanbestedingsrechtmatigheidsfouten bedraagt € 1,8 miljoen en is daarmee hoger dan in voorgaand jaar.

•

Wij merken op dat een aanzienlijk deel van de totale rechtmatigheidsafwijking inzake Europese aanbestedingen betrekking heeft op doorlopende onrechtmatigheden uit voorgaande jaren en overeenkomsten die in eerdere jaren zijn afgesloten (€ 2,1 miljoen). Tegelijkertijd laat de omvang van de nieuw geconstateerde aanbestedingsrechtmatigheidsfouten zien dat blijvende aandacht noodzakelijk is voor het versterken van de beheersing van het inkoop- en aanbestedingsproces en het tijdig signaleren van aanbestedingsrisico's.

•

Gemeenten kopen diensten in bij zorgaanbieders en zorgaanbieders leggen daarover verantwoording af. Gemeenten blijven echter verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering van de betaalde zorg. Vanwege de complexiteit van de decentralisaties zijn de productieverantwoordingen geïntroduceerd, zorgaanbieders leggen verantwoording af over de geleverde zorg. De accountant stelt vast dat de verantwoording juist is en dat de zorg geleverd is en certificeert de verantwoording. U bent in deze situatie afhankelijk van de aanleveringen van de zorgaanbieders.

•

In 2020 is een SDO-notitie gepubliceerd waarin gemeenten handvatten worden aangereikt hoe zij zelfstandig de prestatielevering van de zorg kunnen vaststellen en daarmee niet meer afhankelijk zijn van de gecertificeerde productieverantwoordingen van de zorgaanbieders. Wij constateren dat een aantal van deze maatregelen worden toegepast, maar dit is nog niet in voldoende mate om de prestatielevering vast te kunnen stellen. Wij zullen dit onderwerp tijdens de interim-controle 2026 gezamenlijk met de organisatie nader uitwerken, waarbij wordt bezien welke aanvullende beheersmaatregelen kunnen worden geïmplementeerd om dit in de toekomst wél mogelijk te maken.

•

De gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) heeft haar jaarverantwoording ingediend. De financiële gevolgen van de jaarstukken van de GRJR zijn juist verwerkt in de jaarstukken van uw gemeente.

•

De totale onzekerheden rondom het sociaal domein als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de prestatielevering bedragen € 1,9 miljoen. Dit bedrag bestaat uit:

•

€ 0,8 miljoen zorg in natura WMO;

•

€ 1,1 miljoen zorg in natura Jeugdwet.

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Grondexploitaties

Interne beheersing

Frauderisicoanalyse

•

De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). De waardering van deze balanspost is in belangrijke mate afhankelijk van aannames en inschattingen ten aanzien van onder meer kostenontwikkelingen, opbrengsten, fasering, risico's en gehanteerde parameters. Om die reden hebben wij de grondexploitaties als een belangrijk aandachtsgebied binnen onze controle aangemerkt.

•

In de jaarrekening 2025 zijn zeven actieve grondexploitaties opgenomen. Op basis van de geactualiseerde ramingen hebben, evenals vorig jaar, alle grondexploitaties met uitzondering van De Elementen en Heer en Meester een positieve netto contante waarde. Per saldo is in 2025 sprake van een positief resultaat op de grondexploitaties van circa € 0,2 miljoen.

•

Ten opzichte van voorgaand jaar constateren wij een duidelijke kwaliteitsverbetering in het proces rondom de actualisatie en onderbouwing van de grondexploitaties. De organisatie heeft tijdig de afstemming met ons gezocht en voor de meer risicovolle projecten aanvullende ramingen laten opstellen en actualiseren. Daarnaast zijn vragen en verzoeken om nadere onderbouwing gedurende de controle snel en zorgvuldig opgepakt.

•

Wij hebben het proces, de dossiervorming en de onderliggende onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Daarbij constateren wij dat de gemaakte afwegingen, uitgangspunten en aannames beter zijn vastgelegd dan in voorgaande jaren, onder meer door middel van position papers en andere ondersteunende documentatie. Ook de interne beheersingsmaatregelen rondom het opstellen, beoordelen en actualiseren van de grondexploitaties zijn zichtbaarder en beter navolgbaar vastgelegd.

•

Op basis van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat sprake is van een gedegen actualisatie van de grondexploitaties. De gehanteerde parameters, risico-inschattingen en afslagen zijn naar ons oordeel voldoende onderbouwd. Hoewel op onderdelen sprake is van een voorzichtige inschatting, passen de gehanteerde uitgangspunten binnen de door ons acceptabel geachte bandbreedtes. Wij achten de waardering van de grondexploitaties ultimo 2025 derhalve aannemelijk.

•

Ten opzichte van voorgaand jaar heeft de interne beheersing van de gemeente Nissewaard zich verder ontwikkeld. De organisatie heeft geïnvesteerd in de professionalisering van processen, controles en monitoring en heeft diverse aanbevelingen uit eerdere jaren opgevolgd. Wij hebben geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd die van invloed zijn op onze controleaanpak of een materiële invloed hebben op de betrouwbaarheid van de jaarrekening 2025.

•

De beheersing van memoriaal- en correctieboekingen en de functiescheiding binnen het factuurverwerkingsproces zijn gedurende 2025 versterkt. Voor de perioden waarin de functiescheiding nog niet systeemtechnisch was geborgd, heeft Team Audit aanvullende controles uitgevoerd. Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken.

•

De preventieve beheersing van het inkoop- en aanbestedingsproces vraagt verdere aandacht. Met name bij aanbestedingen en overeenkomsten die buiten team Inkoop om door afdelingen worden uitgevoerd, zijn het gebruik van het inkoopstartformulier, de contractregistratie en de monitoring van contractwijzigingen en verlengingen nog niet structureel geborgd. De detectieve controles van Team Audit functioneren in belangrijke mate zoals beoogd, maar voorkomen aanbestedingsonrechtmatigheden niet.

•

De gemeente heeft in 2025 voortgang geboekt in de IT-beheersing, onder meer door nieuwe afspraken met Syntrophos en het aanpassen of verwijderen van generieke accounts. Aandacht blijft nodig voor formeel IT-beleid, autorisatiematrices, periodieke gebruikersreviews en de beoordeling van assurance-rapportages van Syntrophos. Vanwege de implementatie van het nieuwe financiële systeem ERPx per januari 2026 zal eind juni 2026 een uitgebreide IT-audit worden uitgevoerd. Hierbij beoordelen wij onder meer de inrichting en implementatie van de relevante IT-beheersmaatregelen, de autorisaties, het wijzigingsbeheer, de gegevensmigratie en de werking van relevante koppelingen en geautomatiseerde controles. De uitkomsten hiervan worden betrokken bij onze controle van de jaarrekening 2026.

•

De gemeente beschikt over een frauderisicoanalyse.

•

Wij onderkennen in onze controle een frauderisico van management override of controls. Het management is door zijn positie in staat om interne controles te omzeilen of te negeren, met het doel om boekhoudkundige gegevens te manipuleren en zo frauduleuze financiële overzichten op te stellen. Ook als de interne controles deugdelijk lijken te functioneren. Wij verrichten hiertoe gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Tijdens onze controle 2025 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Bevindingen jaarrekening

26065BAB7A/JO

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat De vermogenspositie van uw gemeente is toegenomen Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 bedraagt afgerond € 14,1 miljoen voordelig. Per saldo is gedurende het jaar € 12,6 miljoen in de reserves gestort, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 € 1,5 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 32,4% van het balanstotaal (ultimo 2024: 30,6% van het balanstotaal) en is gestegen ten opzichte van 2024. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2022

2023

2024

2025

Eigen vermogen per 1 januari

124,7

138,1

142,8

142,3

Tussentijdse resultaatbestemming

10,3

-/- 5,0

-/- 9,4

12,6

Gerealiseerd resultaat

3,1

9,7

8,9

1,5

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

13,4

4,7

-/- 0,5

14,1

Eigen vermogen per 31 december

138,1

142,8

142,3

156,4

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten

425,6

Totale lasten

-/- 411,5

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

14,1

Af: stortingen in reserves

-/- 41,5

Bij: onttrekkingen aan reserves

28,9

Saldo mutaties reserves

-/- 12,6

Gerealiseerd resultaat

1,5

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2025 laat een gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 14,1 miljoen voordeling zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 3,7 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 20 15 10 5 (5) (10)

De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 1,5 miljoen. In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

2021

2022

2023

2024

2025

2024

2025

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 15 10 5 (5) (10) 2021

2022

2023

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 15 10 5 2021

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2022

2023

2024

Interne beheersing

2025

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat Solvabiliteit

Kengetallen voor gemeente Nissewaard (begroot en werkelijk over de periode 2021-2025)

De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

35%

12%

30%

10%

25%

20%

15%

10%

5% 0%

2021

2022 Begroot

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

40%

2023

2024

2025

Werkelijk

100%

2024

2025

Werkelijk

10%

80%

60% 0%

40%

-5% -10% 2021

2022 Begroot

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2023

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote

26065BAB7A/JO

2022 Begroot

20%

2021

Bestuurlijke samenvatting

2023

2024

Werkelijk Bevindingen jaarrekening

2025

2021

2022 Begroot

Interne beheersing

2023

2024

2025

Werkelijk

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2025 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 1,5 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren.

30 10 (10)

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hierdoor bestaat het risico dat de begroting in belangrijke mate wordt gebaseerd op politiekbestuurlijke ambities, terwijl de beschikbare middelen en capaciteit mogelijk beperkingen stellen aan de daadwerkelijke realiseerbaarheid daarvan.

(30) Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. De organisatie merkt daarbij aanvullend op dat de positieve afwijking in het financieel resultaat per jaareinde in alle voorgaande jaren grotendeels veroorzaakt wordt door incidentele meevallers en/of laat door het Rijk beschikbaar gestelde gelden via de decembercirculaire die niet meer in het betreffende begrotingsjaar uitgegeven konden worden. In dit licht adviseren wij u – rekening houdend met niet voorspelbare incidentele meevallers – dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.

450 350 250 150 Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

460 360 260 160 Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2025; de ratio weerstandsvermogen is toegenomen met 0,3 procentpunt. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 80,5 miljoen (2024: € 81,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 21,1 miljoen (2024: € 23,3 miljoen). Ten opzichte van 2024 is hiermee sprake van een afname. Daarnaast geeft uw gemeente via tekstuele toelichtingen inzicht in de mogelijke, wat meer algemene, risico's waar de gemeente zich mee geconfronteerd ziet, maar die nog niet gemakkelijk financieel vertaald kunnen worden. Uw weerstandscapaciteit van € 80,5 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 21,1 miljoen.

Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 2020

2021

2022

2023

Benodigde weerstandscapaciteit

2024

2025

Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandscapaciteit 5,5 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 2021

2022

2023

2024

2025

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

26065BAB7A/JO

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Rechtmatigheidsverantwoording Algemeen Het college neemt in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. De rechtmatigheidsverantwoording is naar onze mening overeenkomstig de wettelijke vereisten opgesteld. Verantwoordings- en rapportagegrens

Via de financiële verordening heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening 2025 opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijken rechtmatigheidsfouten welke de verantwoordingsgrens te boven gaan. Het totaal van de nietacceptabele rechtmatigheidsafwijkingen blijft echter onder de verantwoordingsgrens. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in zijn vergadering van 25 februari 2026. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.

26065BAB7A/JO

Deze is door de gemeenteraad vastgesteld in zijn vergadering van 10 december 2025. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en de diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod. Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. Wij hebben vastgesteld dat het college een analyse van de overschrijdingen van de programma’s en de kredieten heeft uitgevoerd.

De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Dit is door de gemeente Nissewaard ook gedaan. De totale begrotingsonrechtmatigheid bedraagt € 7,2 miljoen. Kredietoverschrijdingen Binnen het totaal van de geautoriseerde investeringskredieten per eind 2025 is sprake van een overschrijding van € 0,9 miljoen. Begrotingsrechtmatigheid Er is een overschrijding van de lasten op programmaniveau van € 6,2 miljoen vastgesteld. Alle overschrijdingen zijn op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde criteria acceptabel.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Reservemutaties Er is sprake van ongeautoriseerde reservemutaties voor een bedrag van € 0,1 miljoen. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen en afschrijvingstermijnen. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in zijn werkzaamheden heeft betrokken.

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Rechtmatigheidsverantwoording Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide spendanalyse uit. De eigen inkoopregels zijn geen onderdeel van het normenkader en zijn zodoende niet betrokken in de rechtmatigheidsverantwoording. Dit betekent dat de rechtmatigheidsverantwoording betrekking heeft op de juiste marktbenadering bij inkoopopdrachten waarvan de geraamde totale uitgaven € 221.000 of hoger zijn bij diensten en leveringen en € 5.538.000 of hoger bij werken. De totale gerapporteerde rechtmatigheidsfout als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels bedraagt € 3,9 miljoen. Wij hebben in samenwerking met team Audit van de gemeente geconstateerd dat diverse inkoopopdrachten onrechtmatig zijn aanbesteed. Dit zijn inkoopopdrachten die volgens de Aanbestedingswet 2012 via een Europese aanbestedingsprocedure in de markt gezet hadden moeten worden, maar enkelvoudig of meervoudig onderhands zijn gegund. Hoewel het college in de afgelopen jaren maatregelen heeft getroffen om nieuwe aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen, constateren wij dat deze maatregelen in 2025 nog niet in voldoende mate effectief zijn gebleken. Van de totale rechtmatigheidsfout van € 3,9 miljoen heeft € 2,1 miljoen betrekking op 19 dossiers met doorlopende onrechtmatigheden uit voorgaande jaren.

Daarnaast heeft € 1,8 miljoen betrekking op 8 dossiers die in 2025 als nieuwe onrechtmatigheid zijn geïdentificeerd. De totale omvang van de aanbestedingsonrechtmatigheden is ten opzichte van voorgaand jaar licht toegenomen. Hoewel een deel van de geconstateerde onrechtmatigheden betrekking heeft op doorlopende overeenkomsten uit voorgaande jaren, blijkt uit de omvang van de nieuwe aanbestedingsfouten dat de beheersing van het inkoop- en aanbestedingsproces nog onvoldoende effectief is. Wij achten het daarom noodzakelijk dat aanvullende maatregelen worden getroffen om aanbestedingsrisico's tijdig te signaleren, contracten actief te monitoren en de naleving van de aanbestedingsregelgeving verder te versterken.

26065BAB7A/JO

Daarnaast bevelen wij aan om voor de resterende onrechtmatige overeenkomsten een concrete en bestuurlijk vastgestelde planning op te stellen waaruit blijkt wanneer deze overeenkomsten opnieuw worden aanbesteed. Gelet op de omvang en het terugkerende karakter van de geconstateerde onrechtmatigheden achten wij een blijvende en zichtbare aandacht van management en college voor dit onderwerp noodzakelijk. Misbruik en oneigenlijk gebruik Het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) vormt een expliciet onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Bij dit criterium gaat het om het voorkomen, signaleren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen en voorzieningen. De aandacht voor dit criterium heeft tot doel om het beleid, de risico's en de getroffen beheersmaatregelen expliciet onderdeel te maken van de bestuurlijke verantwoording. Binnen de gemeente is dit criterium onder meer relevant voor de uitvoering van de Participatiewet, de Wmo, de Jeugdwet en subsidieverstrekkingen. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college opgenomen dat geen afwijkingen zijn geconstateerd die de rapportagegrens overschrijden.

Marktconformiteit In voorgaand jaar hebben wij gerapporteerd over een onduidelijkheid van € 3 miljoen met betrekking tot subsidies die in het kader van de Startbouwimpuls zijn verstrekt aan een commerciële partij. Deze onduidelijkheid hield verband met het feit dat de vereiste staatssteuntoets ten tijde van onze controle nog niet was uitgevoerd. Hierdoor kon destijds niet worden vastgesteld of de subsidieverlening marktconform was en geen ongeoorloofde staatssteun bevatte. Inmiddels heeft de gemeente de staatssteuntoets alsnog laten uitvoeren. Uit deze toets volgt dat de subsidieverlening voldoet aan de geldende staatssteunregels en dat geen sprake is van ongeoorloofde staatssteun. Daarmee is de in voorgaand jaar gerapporteerde onduidelijkheid weggenomen. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden constateren wij dat ten aanzien van deze subsidieverlening geen sprake meer is van een rechtmatigheidsonduidelijkheid.

Over 2025 heeft de gemeente een M&O-analyse uitgevoerd. Op basis van deze analyse zijn geen rechtmatigheidsafwijkingen of aanwijzingen voor misbruik en oneigenlijk gebruik geconstateerd. Deze conclusie sluit aan bij onze eigen controlebevindingen. Wij constateren dat de gemeente nog niet beschikt over een formeel vastgesteld M&O-beleid. Een actueel en vastgesteld M&O-beleid blijft naar onze mening van belang, omdat hierin de kaders voor preventie, toezicht, handhaving en naleving van wet- en regelgeving worden vastgelegd. Daarnaast draagt een dergelijk beleid bij aan een organisatiebrede en consistente benadering van M&O-risico's. Wij adviseren het college daarom om op korte termijn een integraal M&O-beleid vast te stellen en dit periodiek te actualiseren.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk

•

De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2025 ad € 11,0 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2026 e.v. nog te realiseren baten ad € 38,7 miljoen en lasten ad € 24,2 miljoen exclusief rente en faseringsinvloeden. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een toevoeging aan de verliesvoorziening grondexploitaties indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Gedurende 2025 zijn geen grondexploitatie afgesloten en ultimo 2025 is een zevental actieve grondexploitaties opgenomen. Vijf van deze projecten hebben op grond van de huidige ingerekende plannen een positieve netto contante waarde, twee grondexploitaties hebben een verlies.

Bij het project De Elementen gaat het om een verlies van € 23,8 miljoen, bij het project Heer & Meester gaat het om een verlies van € 0,1 miljoen. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

26065BAB7A/JO

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Analyse grondexploitaties

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot 5 P’s: •

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Uit naastgelegen figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in 2025 licht is gestegen ten opzichte van 2024. De gemeente heeft in 2025 grondopbrengsten gerealiseerd. De gerealiseerde opbrengsten uit grondverkopen in 2025 zijn € 6,1 miljoen. De actualisatie van de grondexploitaties per 31 december 2025 heeft niet geleid tot grote mutaties in de geraamde baten en lasten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie exclusief voorziening (x € 1 miljoen) 40 35 30 25 20 15 10 5 2021

2022

2023

2024

2025

Ontwikkeling boekwaarde

Overzicht nog te realiseren baten en lasten (x € 1 miljoen)

40 30 20 10 -

Nog te realiseren baten

Nog te realiseren lasten

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (renteomslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

•

• •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeenten voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 per saldo voor € 0,4 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt

Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties

Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:

Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.

•

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2025 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten hebben betrokken bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Wij hebben alle grondexploitaties voor onze controle geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Op grond van onze risicoanalyse (zie ook grafiek op de vorige slide) hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitatie De Elementen het belangrijkste project binnen uw gemeente is. Van dit project hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst.

Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. © 2026 Deloitte The Netherlands

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving, inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter d.d. 19 januari 2026 hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben de interne frauderisicoanalyse beoordeeld en meegenomen bij de risico-inschatting en de opzet van onze controlewerkzaamheden.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Bij de controle van de jaarrekening 2025 hebben wij het volgende frauderisico’s onderkend dat in onze controleverklaring ook nader wordt geduid. 1)

Verondersteld risico op de doorbreking van de interne beheersingsmaatregelen door het management

Inkopen en aanbestedingen zijn inherent gevoelig voor risico’s op fraude en corruptie

Voor inkopen waarbij indicaties bestaan dat deze hebben plaatsgevonden in strijd met de van toepassing zijnde interne procedures en (Europese aanbestedings)richtlijnen, onderkennen wij het risico dat sprake is van zelfverrijking, onrechtmatige bevoordeling van derden, het overbetalen voor goederen of diensten, of betaling voor niet-geleverde prestaties. Dit risico vereist specifieke aandacht tijdens onze controle vanwege de potentiële impact op de getrouwheid van de jaarrekening. Daarnaast hebben wij gespreid over het jaar detailcontroles uitgevoerd op een selectie van inkopen, waarbij wij met een professioneel-kritische instelling hebben gelet op indicatoren die op onregelmatigheden of het niet naleven van interne procedures kunnen wijzen. Tevens hebben wij de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording geanalyseerd op gerapporteerde afwijkingen op dit terrein.

Dit is een risico dat zich bij alle organisaties kan voordoen en is om deze reden vanuit onze beroepsregels standaard aangemerkt als een verondersteld frauderisico. Dit frauderisico uit zich veelal in handmatige journaalposten of memoriaalboekingen.

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen indicaties verkregen voor een mogelijke afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude of corruptie met betrekking tot inkopen en aanbestedingen.

Om dit risico te adresseren, hebben wij gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd, gericht op het identificeren van indicaties van het door het management en/of het college doorbreken van de interne beheersing. We hebben in dit kader specifiek de journaalposten en andere aanpassingen geanalyseerd die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn verwerkt. Onze toetsing was gericht op de aanvaardbaarheid, autorisatie en zakelijke onderbouwing van een selectie van journaalposten en andere aanpassingen met een verhoogd risicoprofiel.

Fraude en integriteit

Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen die zijn gemeld aan uw externe vertrouwenspersoon. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.

Onze werkzaamheden hebben geen indicaties opgeleverd die wijzen op een mogelijke afwijking van materieel belang als gevolg van het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management of college.

26065BAB7A/JO

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 25 Jun 2026

Sociaal domein Sociaal domein

Mandje met een mix aan controlemaatregelen

Beschikkingsarm werken

Het sociaal domein binnen uw gemeente is te verdelen in een viertal componenten

Binnen het sociaal domein zijn diverse lasten aangemerkt als onzeker. Deze onzekerheden overstijgen de voor de accountantscontrole geldende toleranties niet en hebben derhalve geen gevolgen voor de strekking van de controleverklaring. Wij zien echter mogelijkheden om de omvang van deze onzekerheden in de toekomst verder te beperken.

De gemeente Nissewaard werkt binnen delen van de Wmo en Jeugdwet beschikkingsarm. Dit houdt in dat niet in alle gevallen een formele beschikking aan de cliënt wordt verstrekt. Deze werkwijze is ten opzichte van voorgaand jaar ongewijzigd.

Uitvoering van de participatiewet.

Zorg in natura verlenen in het kader van WMO en Jeugd.

Regio-brede zorginkoop via de GRJR.

Persoonsgebonden budgetten in het kader van de WMO en Jeugd.

Zorg in natura De zorg in natura die uw gemeente zelfstandig inkoopt wordt verantwoord door zorgaanbieders middels productieverantwoordingen. Deze verantwoordingen worden opgemaakt na afloop van het boekjaar en worden in beginsel vanaf half april van het daaropvolgende jaar ontvangen. Uit de productieverantwoordingen blijkt vervolgens of de accountant van de zorgaanbieder de prestatielevering heeft vastgesteld en of sprake is van nog te verrekenen bedragen. De gemeente is voor de vaststelling van de rechtmatigheid en prestatielevering van deze zorg in hoge mate afhankelijk van de zorgaanbieders. Ultimo 2025 is sprake van een controleonzekerheid van € 1,1 miljoen binnen de Jeugdwet en € 0,8 miljoen binnen de Wmo, in totaal € 1,9 miljoen. Deze onzekerheden zijn het gevolg van het ontbreken van productieverantwoordingen inclusief controleverklaring van de accountant van de betreffende zorgaanbieders. Hierdoor hebben wij niet voor alle zorguitgaven voldoende en geschikte controle-informatie kunnen verkrijgen ten aanzien van de prestatielevering van de geleverde zorg. Persoonsgebonden budgetten Inwoners kunnen kiezen om geen zorg in natura te ontvangen maar in de vorm van een persoonsgebonden budget (PGB) zodat zij wel de zorg kunnen inkopen. De uitbetaling van de PGB verloopt via de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17151104/2