Accountants Verslag (ACV) 2022
Tekst van het document
0I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Accountantsverslag 2022
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Gemeente Nissewaard
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 3 juli 2023
1
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Aanbiedingsbrief
Jaarverslag
Gemeente Nissewaard T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE
Jaarrekening
3 juli 2023
Ontwikkelingen 2022
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Referentie: AXQ7P7HUJNTH-2119869359-100 Geachte leden van de raad en het college, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2022 (de ‘jaarrekening’) van de gemeente Nissewaard te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 1 december 2022. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met de directie en de portefeuillehouder Financiën besproken.
Wij hebben de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de auditcommissie op 20 juni 2023 besproken. Hebt u in de tussentijd nog vragen, neemt u dan gerust contact met ons op.
Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
drs. A.E. Gerritsma RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: 088 792 00 10, F: 088 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
2
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
01
2I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen voor u samengevat
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nissewaard. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Nissewaard.
Een controleverklaring met beperking Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2022 van gemeente Nissewaard nog niet afgerond. Op basis van de huidige stand van zaken is ons oordeel dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie maar dat er een materiële afwijking is op het aspect rechtmatigheid. Bevindingen 2022 • Op basis van de huidige stand zijn er onzekerheden in de controle van het sociaal domein in relatie tot getrouwheid van in totaal €0,8 miljoen. Deze hebben betrekking op onzekerheid van de prestatielevering van zorg bij Jeugd en Wmo. • In de controle van Europees aanbesteden zijn er afwijkingen van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd van €6,8 miljoen. Dit overschrijdt de goedkeuringstolerantie van €3,6 miljoen en zorgt daarom voor een beperking in de verklaring. • Er is geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid. Nieuwe elementen in onze controleverklaring Wij hebben in onze controleverklaring over 2022 voor het eerst gerapporteerd over het frauderisicomanagement en de financiële positie van uw gemeente. Wij hebben kennisgenomen van de wijze waarop het college inspeelt op frauderisico’s en de toelichting die het college daarop geeft in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij herhalen ons advies uit onze interim-rapportage om een actuele frauderisicoanalyse te maken.
Overigens hebben wij geen indicaties van fraude geconstateerd.
Daarnaast hebben wij uw toelichtingen over uw financiële positie in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ beoordeeld. Wij vinden dat het college voldoende inzicht geeft in de relevante financiële risico’s in verhouding tot de financiële positie, waarbij de verhoudiing tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit kwalificeert als uitstekend. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten. Ontwikkelingen in uw gemeente Het jaar 2022 was een bewogen jaar. Snel na de Covid-19-pandemie is de oorlog in Oekraïne uitgebroken, wat tot een vluchtelingenstroom heeft geleid. De gemeente Nissewaard heeft vanuit de veiligheidsregio de opgave gekregen om vluchtelingen op te vangen, dit heeft de gemeente gedaan op drie locaties. De kosten van €4,6 die hieruit voortvloeien worden vergoed door het Rijk. U hebt de verantwoording van de kosten opgenomen in de SiSa-bijlage. De energiearmoede en de inflatieproblematiek hebben veel huishoudens geraakt. De gemeente Nissewaard heeft bijna 5000 huishoudens ondersteund via de uitbetaling van de energietoeslagen.
In totaal was dit in 2022 €6,8 miljoen, hiervan wordt €6,1 miljoen vergoed door het Rijk waardoor er een nadeel van €0,7 miljoen ontstaat voor de gemeente.
2II
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen voor u samengevat
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
In het ruimtelijk domein zien we dat het risicoprofiel van de grondexploitaties is toegenomen. De macro-economische omstandigheden hebben geleid tot toename van de voorziening voor verliezen uit de grondexploitatie De Elementen. In het sociaal domein bedragen de totale onzekerheden €0,8 miljoen over de prestatielevering van de zorg. Dit ontstaat doordat van kleine zorgleveranciers geen productieverantwoordingen met controleverklaring wordt gevraagd. Voor de pgb is er geen onzekerheid. Wel merken we op dat voor de enquêtes geen gebruik gemaakt is van standaardtemplates voor de vastlegging. Wij adviseren de vastlegging van de enquêtes intern te evalueren. Het mengpercentage dat de gemeente hanteert bij de verwerking van de inkoop-btw op algemene kosten is het afgelopen jaar nog niet herrekend. De gemeente is momenteel nog bezig met de verfijning van de conclusie en is van plan in overleg te treden met de Belastingdienst. Vanwege de onzekerheid over de hoogte van een mogelijke correctie is een niet uit de balans blijkende verplichting opgenomen in de jaarrekening.
De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende met ruimte voor verbetering De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende maar er is ruimte voor verbetering. Wij adviseren om bondiger en meer op hoofdlijnen te rapporteren. U hebt de nieuwe verplichte paragraaf inzake de Wet open overheid opgenomen in het jaarverslag. Dit geeft voldoende inzicht in de uitvoering van de beleidsvoornemens die u hebt geformuleerd in uw begroting.
Nog stappen te zetten voor de rechtmatigheidsverantwoording Over 2023 moet het college zelf verantwoording afleggen over rechtmatigheid. Wij adviseren om aandacht te geven aan de verbetering van de interne beheersing, in de lijn en bij de uitvoering van het interne controleplan, om deze rechtmatigheidsverantwoording te kunnen onderbouwen.
De samenwerking is constructief Onder andere door de extra SISA-regelingen en de onrechtmatigheden bij Europees aanbesteden heeft de controle dit jaar meer inspanning gevraagd van de organisatie en is deze niet conform planning gelopen. Ondanks dat de druk bij de organisatie daardoor hoger was, hebben wij een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces.
3
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.
02
3I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2022 is goedkeurend met beperking inzake de rechtmatigheid
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
De totale rechtmatigheidsfout is €6,8 miljoen
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2022 van de gemeente Nissewaard nog niet afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid met een beperking in de financiële rechtmatigheid, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
Het totaal van de rechtmatigheidsfouten komt neer op €6,8 miljoen (2021: €8,4 miljoen). Afwijkingen van de rechtmatigheidscriteria zijn niet te corrigeren. Het detailoverzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid wordt hier getoond.
Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
Als accountant zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, programmaverslag, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
Op basis van de huidige stand zijn er onzekerheden in het sociaal domein in relatie tot getrouwheid, van in totaal €1 miljoen. De overzichten van deze fouten en onzekerheden inzake getrouwheid worden hier getoond.
Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening
Getrouwheid Oordeel:
Rechtmatigheid
Goedkeurend
Oordeel:
15.000
15.000
10.000
10.000
5.000
5.000
-
Fouten
◼ = absoluut bedrag fouten of onzekerheden in €1.000
Onzekerheden ◼ = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie in €1.000
Met beperking
Fouten
Onzekerheden
3II
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Overzicht van gecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €300.000.
Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Bijlagen #
Beschrijving
Jaarrekeningpost
1
Onzekerheden sociaal domein
Lasten
2
Nog te ontvangen uitkering met een specifek bestedingsdoel verhoogd, opvang vluchtelingen Oekrainers
Overlopende activa en baten Totaal (Resultaatimpact)
Fouten (in €1.000)
Onzekerheden (in €1.000)
833 3.721
3.721
833
3III
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Overzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de geconstateerde fouten en onzekerheden in relatie tot rechtmatigheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €300.000. Afwijkingen in relatie tot rechtmatigheid zijn niet te corrigeren.
Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Bijlagen Fouten (in €1.000)
#
Beschrijving
Jaarrekeningpost
1
Getrouwheidsfouten en -onzekerheden
Zie vorige pagina
3.721
2
Fouten ten aanzien van de Europese aanbestedingen
Aanbestedingen
6.815
Totaal
10.536
Onzekerheden (in €1.000) 833
833
4
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Ontwikkelingen 2022 In dit hoofdstuk beschrijven we de relevante ontwikkelingen voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en het domein bedrijfsvoering.
03
5
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Toename in voorziening door toegenomen kosten en afvlakkende opbrengstverwachtingen
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Het risicoprofiel van de grondexploitaties stijgt
De verliesvoorziening is in 2022 verhoogd met €5,9 miljoen
In 2022 heeft de gemeente zes actieve grondexploitaties; er zijn geen nieuwe grondexploitaties geopend en ook geen gesloten in 2022. Over 2022 is een negatief bedrijfsresultaat grondbedrijf gehaald van €4,6 miljoen (2021: €3,3 miljoen). Dit negatieve resultaat wordt met name veroorzaakt door een verhoging van de verliesvoorziening van per saldo €5,9 miljoen voor de grondexploitatie De Elementen. Het totale verwachte resultaat van de grondexploitaties verandert daarmee naar -/- €12,1 miljoen (2021: -/- €6,8 miljoen).
De verliesvoorziening wordt gevormd voor grondexploitaties waar een tekort wordt verwacht op de eindwaarde. Per jaareinde is de voorziening €20,8 miljoen (2021: €14,9 miljoen). De stijging van €5,9 miljoen is met name ontstaan door de grondexploitatie De Elementen door bijstellingen van kosten door verslechterde ramingen vanwege de hoge inflatie.Ten tweede door de aanpassing van het beeldkwaliteitsplan waardoor er meer sociale huurwoningen komen. En ten derde door lagere gerealiseerde opbrengsten voor grond.
De inflatie heeft een negatieve invloed op de projecten: de impact bedraagt €2,8 miljoen voor de gemeente Nissewaard. De projectgerelateerde risico’s zijn (conform de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer) gedaald naar €4,3 miljoen (2021: €4,6 miljoen). Het projectspecifieke risico van De Elementen, gebied de haven, is aanzienlijk gedaald doordat voor deze grond een overeenkomst met een ontwikkelaar tot stand is gekomen en hier hoge risico’s aan waren verbonden. Nieuwe risico’s in 2022 zijn onder andere stijgende rentes waardoor de rente op grondexploitaties toeneemt, en het risico op onvoldoende budget voor een specifiek gebied binnen De Elementen doordat deze kosten worden verdeeld tussen ontwikkelaars en de gemeente. De impact van klimaatrisico’s wordt meegenomen in de bepaling van het risicoprofiel bij nieuw te ontwikkelen plannen. We adviseren dit ook mee te nemen in de bestaande grondexploitaties.
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties 25 20 15
2022
2021
10 5 0 Prognose resultaat -5 -10 -15
Risico's
Verliesvoorziening
5I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein
Ontwikkelingen 2022
De huidige marktontwikkelingen hebben impact op de gehanteerde parameters en geraamde kosten en opbrengsten van de grondexploitaties
Ruimtelijk domein
Tussentijdse winstneming 2022 verwerkt conform BBV-uitgangspunten
Het Didam-arrest heeft impact
Het BBV schrijft voor dat in sommige situaties, eerder dan bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijds winst genomen moet worden op basis van de Percentage-of-Completion-methode. In 2022 is er €1,3 miljoen aan winst verantwoord (2021: €4,2 miljoen); dit heeft voornamelijk betrekking op de grondexploitatie Kreken van Nibbeland. Wij hebben vastgesteld dat de winst voor 2022 terecht is verantwoord.
In zijn uitspraak in de zaak ‘Didam’ bepaalde de Hoge Raad vorig jaar dat overheden bij de verkoop van grond gelegenheid moeten bieden aan mogelijke gegadigden om mee te dingen. In gebiedsontwikkelingen moeten onder andere gemeenten sinds eind november 2021 rekening houden met het Didam-arrest. Het Didam-arrest heeft impact op nieuw aangegane overeenkomsten van de gemeente Nissewaard in 2022; de gemeente heeft procedures ingericht om te voldoen aan de eisen in het arrest.
Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
De parameters voor de grondexploitaties zijn goed ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd als gevolg van de hoge inflatie die in de loop van 2022 is ontstaan. De gehanteerde opbrengststijging is aangepast naar 0% voor de komende jaren; voor 2023 ligt dit in lijn met de huidige marktontwikkelingen en wat wij zien bij andere gemeenten. Voor de jaren na 2023 is dit te voorzichtig ingeschat en we adviseren de gemeente om dit percentage bij de volgende actualisatie te herzien. Het gehanteerde kostenstijgingspercentage is conform vorig jaar; in de geraamde kosten is inflatie meegenomen. We achten dit percentage evenwichtig bepaald.
Nieuwe voorwaarden warme gronden De commissie BBV heeft besloten de voorwaarden waaronder sprake is van warme gronden aan te passen per 2022 in het kader van de Omgevingswet. De aanpassing leidt tot het volgende: • De gebiedsontwikkeling hoeft niet langer uitsluitend betrekking te hebben op woningbouw. • De voorwaarde dat er bij de gebiedsontwikkeling betrokkenheid is van de provincie of de rijksoverheid vervalt. • De (toekomstige) bestemming(en)/functies (ontwikkeling) met betrekking tot het plangebied moeten goed onderbouwd worden. Bij de gemeente Nissewaard zijn er eind 2022 geen warme gronden. Deze wijziging heeft dus alleen mogelijk effect op de waardering van nieuw aan te kopen gronden.
5II
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig en voorzichtig ingeschat
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen
Jaarrekening
Oordeel
Parameter
Toelichting 2022
2021
2022
2021
De gehanteerde rekenrente
0,84%
0,83%
⚫
⚫
Het college rekent binnen de grondexploitaties met een rekenrente van 0,84% (2021: 0,83%). Dit is de rente gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van de gemeente en is conform het BBV (binnen 0,5% afwijking met de gerealiseerde rentelast).
De kostenstijging
2%
2%
⚫
⚫
De gehanteerde kostenstijging is 2% voor 2022. Het langjarige kostenpercentage is voor 2023 en 2024 verhoogd van 2% naar 5% (bron: CBS). De gemeente heeft in de kostenramingen de inflatie meegenomen. Het percentage van 2% achten we daarom evenwichtig bepaald.
De opbrengstenstijging
0%
2%
⚫
⚫
De gehanteerde opbrengststijging is aangepast naar 0% (2021: 2%); voor 2023 ligt dit in lijn met de huidige marktontwikkelingen en wat wij zien bij andere gemeenten. Voor de jaren na 2023 is dit te voorzichting ingeschat en we adviseren de gemeente om dit percentage bij de volgende actualisatie te herzien.
Geraamde kosten
€34,7 miljoen
€32,4 miljoen
⚫
⚫
De geraamde kosten worden bepaald op basis van ramingen van planeconomen. We hebben dit gecontroleerd in onze werkzaamheden.
Geraamde opbrengsten
€50,6 miljoen
€57,8 miljoen
⚫
⚫
De geraamde opbrengsten worden bepaald op basis van getekende overeenkomsten en ramingen. We hebben dit gecontroleerd in onze werkzaamheden.
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Optimistisch
Evenwichtig
Voorzichtig
6
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein De kosten van het sociaal domein zijn lager dan begroot en stijgen ten opzichte van vorige jaren
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
De lasten in het sociaal domein nemen toe; de risico-inschatting is gereflecteerd in het weerstandsvermogen De lasten voor Jeugd en Wmo stijgen aanzienlijk ten opzichte van vorig jaar en zijn ook significant hoger dan de baten. Het doel, zoals toegelicht staat in het coaltieakkoord 2022–2026, is om een sluitend financieel perspectief te realiseren. De voorspelbaarheid van de lasten in de komende jaren verdient daarom extra aandacht.
Wmo Zorg in natura is belangrijk lager dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door een daling in de kosten voor beschermd wonen. Vanaf 2022 wordt beschermd wonen ingekocht en voorheen werd het gesubsidieerd. De Jeugdzorgkosten zijn gelijk aan de begroting en aanzienlijk hoger dan in 2021 (€4 miljoen). De groei in het aantal jeugdigen dat zorg nodig heeft zet door en er is sprake van een lage uitstroom. De stijging in de Jeugdzorg-zorg in natura wordt met name veroozaakt door de wijziging van het woonplaatsbeginsel waardoor er meer zorgkosten van jeugdigen naar de gemeente Nissewaard zijn verplaatst dan naar andere gemeenten. Per saldo zorgt dit voor een stijging van €2 miljoen. De afname van Jeugdzorg-pgb ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt door een daling van het aantal pgb’s.
verwachte facturen van de zorgaanbieders. Om te bepalen of de inschatting van de balanspost evenwichtig is hebben we de afloop van de balanspost van 2021 gecontroleerd. De nagekomen facturen en de eindafrekening zijn nagenoeg gelijk aan de inschatting van de te betalen post. Onzekerheden bij zorg in natura van €0,8 miljoen De gemeente heeft in 2022 met een set aan interne beheersingsmaatregelen de prestatielevering van zorg in natura zelfstandig vastgesteld. Naast het vaststellen van de prestatielevering via de productieverantwoordingen van aanbieders voert de gemeente telefonische enquêtes uit bij de zorgontvangers. Hierdoor is de gemeente niet volledig afhankelijk van de verklaringen bij de productieverantwoordingen van aanbieders.
Sociaal domein
Realisatie Begroting Realisatie Realisatie 2022 2022 2021 2020 (€1.000) (€1.000) (€1.000) (€1.000)
Jeugdzorg ZiN
32.751
32.763
28.719
27.310
Jeugdzorg pgb
390
829
457
1.009
Wmo ZiN
22.987
25.183
15.928
14.617
Wmo pgb
293
266
637
1.650
Totaal
56.420
59.041
45.740
44.586
De inschattingen rondom de te betalen kosten zijn evenwichtig De inschattingen rondom de nog te betalen kosten worden voor Wmo en Jeugd bepaald op basis van verschillen tussen productieverantwoordingen en de financiële administratie op basis van het huidige jaar en de verwachte eindafrekening van de GR Jeugdhulp 2022. In 2022 bedraagt de balanspositie bijna €2,5 miljoen: €2 miljoen voor de GR en €0,5 miljoen voor de overige
6I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein Er zijn onzekerheden in het sociaal domein, dit is gelijk aan vorig jaar
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Voor Wmo en Jeugd wordt alleen bij zorgaanbieders met een totale productie boven de €75.000 een verklaring opgevraagd. Voor 97% van deze kosten zijn productieverantwoordingen met een goedkeurende accountantsverklaring ontvangen (Jeugd: 96% en Wmo: 98%). Voor de zorgaanbieders met een productie onder de €75.000 is de prestatielevering onzeker; dit is een bedrag van €0,8 miljoen. De gemeente verstrekt beschikkingen aan alle cliënten die een pgb ontvangen. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie voor gedeclareerde zorgkosten is geleverd. De gemeente Nissewaard heeft op dit aspect aanvullende werkzaamheden verricht. Om voldoende comfort te krijgen over de pgb-prestatielevering heeft de gemeente telefonische enquêtes uitgevoerd met de zorgontvangers. We merken op dat er voor de enquêtes geen gebruik is gemaakt van standaardtemplates voor de vastlegging. Wij adviseren de vastlegging van de enquêtes intern te evalueren.
Verder komen er uit de telefonische enquêtes geen bevindingen op de prestatielevering naar voren. Op basis hiervan is voldoende controle-informatie verkregen om te onderbouwen dat de prestaties ook daadwerkelijk zijn geleverd. Energietoeslagen in 2022 zorgen voor lasten die niet volledig worden vergoed door het Rijk In 2022 hebben 4983 huishoudens energietoeslag uitgekeerd gekregen. In totaal was dit in 2022 €6,8 miljoen; hiervan wordt €6,1 miljoen vergoed door het Rijk waardoor er een nadeel van €0,7 miljoen ontstaat voor de gemeente.
Opvang vluchtelingen Oekraïne gedekt door het Rijk Gemeente Nissewaard heeft de opgave gekregen om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen. De gemeente heeft dit gedaan op drie locaties. De totale beschikbaarheid (aantal dagen maal capaciteit) was 55.446 in 2022. De kosten die hieruit voortvloeien zijn vergoed door het Rijk en verantwoord in de SiSa-bijlage voor €4,6 miljoen.
2022 (in €1.000)
2021 (in €1.000)
Fout
Fout
Getrouwheid Onzeker
Onzeker
Jeugdzorg ZiN
0
445
-
609
Jeugdzorg pgb
0
0
-
-
Wmo ZiN
0
388
-
526
Wmo pgb
0
0
-
-
Totaal
0
833
-
1.135
7
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Overige ontwikkelingen De veranderingen in regelgeving hebben impact op de jaarrekening van de gemeente
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Afschrijvingsduur van een bijdrage aan activa in eigendom van derden Gemeenten en provincies doen bijdragen aan het Rijk of andere lokale overheden voor de investeringen die zij doen. Artikel 64 lid 6 van het BBV stelt dat voor deze bijdragen aan de activa in eigendom van derden de afschrijvingsduur die door de gemeente wordt gehanteerd maximaal gelijk is aan de afschrijvingsduur van de derde partij (bijvoorbeeld het Rijk). Indien er een bijdrage wordt gedaan aan het Rijk, waarover over het algemeen niet wordt afgeschreven, kan deze bijdrage niet meer worden geactiveerd op de balans en moet de bijdrage worden verantwoord als last. Bij de gemeente Nissewaard zijn er geen bijdragen gedaan aan activa in eigendom van het Rijk. Aandachtspunten voor de toekomstige bijdragen zijn het rekening houden met de eigendomssituatie (wie heeft wat in bezit?) en de verdeling van de kosten. Daarnaast moet dit worden opgenomen in de nieuwe financiële verordening.
Forfaitair percentage – nog niet afgerond in 2022 De gemeente Nissewaard heeft de afgelopen vijf jaar het mengpercentage dat zij hanteert bij de verwerking van de inkoop-btw op algemene kosten niet herrekend. In principe moet dit jaarlijks gebeuren. In 2021 is in dit kader het belang van het herrekenen benadrukt en aangeraden om voor de toepassing van de berekeningsmethodiek van het mengpercentage en de oude jaren afstemming te zoeken met de Belastingdienst.
In het kader van de controle 2021 heeft de gemeente Nissewaard een rapport
van EFK overgelegd waarin het mengpercentage wordt berekend voor het jaar 2021. De conclusie van het rapport is dat het mengpercentage fors wijzigt en de kostenplaatslabeling, die vaststelt hoe de inkoop-btw wordt verwerkt, niet in alle gevallen juist (onderbouwd) is. De gemeente Nissewaard is momenteel nog bezig met de verfijning van de conclusie uit het rapport en is van plan hierover in overleg te treden met de Belastingdienst. Vanwege de onzekerheid over de hoogte van de correctie is een niet uit de balans blijkende verplichting opgenomen in de jaarrekening.
Gemeente Nissewaard heeft een voorziening verlofsparen opgenomen voor €260.000 Conform het BBV moet voor arbeidskostengerelateerde verplichtingen van niet gelijke omvang een voorziening worden gevormd. In 2022 is op basis van de cao een nieuwe regeling spaarverlof (of verlofsparen) geïntroduceerd. In de regeling kunnen de volgende uren gebruikt worden voor verlof: verlofuren uit onregelmatig werken, bovenwettelijk verlof, overwerkvergoeding en gekochte bovenwettelijke uren. De gemeente heeft de voorziening bepaald op basis van de huidige opgebouwde bovenwettelijke uren maal het gemiddelde tarief (schaal 8), voor de andere mogelijke uren is geen inschatting gemaakt. We schatten de voorziening van €260.000 voorzichtig in en adviseren de gemeente om op basis van ervaringscijfers een inschatting te maken van de overige uren en een afslag te nemen in de opname van bovenwettelijke uren als verlof.
8
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Bijlagen
Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven opgevallen in relatie tot de we wat ons is opgevallen in relatie de informatieinformatiewaarde van hettot jaarverslag. waarde van het jaarverslag. Daarnaast Daarnaast beschrijven we onze visie op beschrijven we onze visie op de de financiële positie van de gemeente X. financiële positie.
04
9
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Bijlagen
Financiële positie De solvabiliteit, structurele exploitatieruimte en nettoschuldquote laten een positieve ontwikkeling zien; de toekomstige onzekerheid blijft bestaan Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie de tabel hiernaast). Uw positie faciliteert een duurzame uitvoering van het beleid. Het exploitatieresultaat over 2022 is positief. Dit resultaat heeft grotendeels een incidenteel karakter, het structurele saldo is €15 miljoen negatief (zie ook de toelichting structurele en incidentele baten en lasten). De solvabiliteit van de gemeente Nissewaard in 2022 is 34,3% en laat een verbetering van de financiële positie zien. De toename komt door de stijging in het exploitatieresultaat over 2022. Om te beoordelen of de gemeente Nissewaard in staat is om in te spelen op de toekomstige risico’s is het belangrijk de solvabiliteit te bezien in verhouding tot het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting. De structurele exploitatieruimte met een saldo van 5,16% laat zien dat de structurele lasten door structurele baten worden gedekt; deze ligt lager dan landelijk. De actieve grondexploitaties zijn in een afrondende fase. Dit maakt de risico’s en de te verwachten resultaten makkelijker in te schatten.
Het college heeft een bouwambitie waarvoor in de nabije toekomst een nieuwe grondexploitatie geopend gaat worden. Dit zal de structurele exploitatieruimte verlagen. Met de huidige financiële positie is hier ruimte voor.
De financiële positie van de gemeente Nissewaard is positief; ontwikkeling rijksbijdrage blijft onzeker Het saldo van baten en lasten (voor mutaties reserves) van de gemeente Nissewaard over 2022 is €13,4 miljoen positief. De gemeente Nissewaard verwacht ook in de komende jaren positieve resultaten (bron: meerjarenbegroting 2023–2026). Het positieve exploitatieresultaat in samenhang met de algemene reserve zorgt ervoor dat onvoorziene lasten (risico’s) op termijn kunnen worden opgevangen, zoals de onduidelijkheid over de eventuele compensatie vanuit het Rijk na het jaar 2026. Kengetallen
Gemeente Nissewaard
Landelijk**
2022
2021
2022*
2021
Solvabiliteit
34,3%
29,7%
30%
31%
Grondexploitaties
11,0%
11,0%
7%
9%
Structurele exploitatieruimte
5,16%
-8,4%
0,2%
1%
Nettoschuldquote
49,6%
55,7%
74%
73%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
44,7%
50,6%
68%
67%
96%
96%
105%
105%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
Belastingcapaciteit * **
Op basis van de begroting 2022. Bron: https://findo.nl/jive
9I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het weerstandsvermogen is 4,56 en daarmee uitstekend voor de financiële weerbaarheid
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Bijlagen
Het totale eigen vermogen van de gemeente Nissewaard is in 2022 gestegen van €125 miljoen naar €138 miljoen. Dit is het gevolg van het positieve saldo van baten en lasten (voor mutaties in reserves) van €13,4 miljoen. De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in hoeverre de gemeente in staat is (uitgedrukt in de weerstandscapaciteit) om financiële risico’s op te vangen. Een ratio weerstandsvermogen van 1,0–1,4 of hoger is voldoende, en een ratio hoger dan 2 is uitstekend voor de financiële weerbaarheid.
Uit uw paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing blijkt een weerstandsratio van 4,56 eind 2022. De weerstandsratio is daarmee licht gedaald ten opzichte van de waarde 4,89 in 2021. Dit betreft de totale financiële impact (kans maal risico) van alle risico’s tezamen van €17,4 miljoen (2021: €15,7 miljoen), afgezet tegen de totale weerstandscapaciteit van €80 miljoen (2021: €77 miljoen). De financiële risico’s komen voornamelijk voort uit de onzekerheid in de verhoging van de bouwkosten in de grondexploitaties en de prijsstijgingen van materialen en personeelskosten die niet voldoende worden gedekt vanuit het gemeentefonds.
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
€ 79.637 2022 € 17.450
€ 76.854
2021 € 15.730
€ 82.440 2020 € 14.777
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
Risico's (x €1.000)
9II
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het resultaat van de gemeente Nissewaard laat zich in dit tijdperk lastig voorspellen
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Bijlagen
Het voorspellend vermogen van de gemeente Nissewaard kan worden verbeterd De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote en gerealiseerde saldo van baten en lasten zien van 2019 tot en met 2022 (het resultaat voor toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves). In de begroting 2022 werd rekening gehouden met een negatief resultaat van €6,6 miljoen, terwijl uiteindelijk een resultaat is behaald van €13,4 miljoen (verschil €20 miljoen). Er is een trend te zien waaruit blijkt dat de gemeente Nissewaard hogere resultaten realiseert dan begroot. Er kan geconcludeerd worden dat het voorspellend vermogen van de gemeente te verbeteren is. Hierbij moet voorop gesteld worden dat 2022 uiteraard een heel ‘bijzonder’ jaar is geweest, onder andere door de energietoeslag, de noodhuisvesting van Oekraïense ontheemden en aanpassing van de regelgeving zoals het woonplaatsbeginsel in de Jeugdzorg. Wat ook opvalt is dat op alle programma’s een hoger resultaat te zien is ten opzichte van de begroting na wijziging (op het niveau van baten en lasten), met het grootste verschil in programma 5 Leren, Participeren & Ondersteunen van €10,5 miljoen. Het grootste voordeel komt voort uit een incidenteel voordeel bij Beschermd wonen.
Voorspellend vermogen van gemeente Nissewaard € 18.000 € 16.000 € 14.000 € 12.000 € 10.000 € 8.000 € 6.000 € 4.000 € 2.000 €0 2019
2020
2021
verschil werkelijk/begroot gemeente (x€1000)
2022
10
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende met ruimte voor verbetering
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Bijlagen
De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag niet aan alle vereisten van het BBV Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag, waaronder de nieuwe paragraaf ‘Wet open overheid’. De paragraaf ‘Wet open overheid’ is nieuw per 2022. De gemeente Nissewaard heeft deze paragraaf conform de vereisten opgenomen in het jaarverslag. De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende maar er is ruimte voor verbetering Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Wij adviseren wel om bondiger en meer op hoofdlijnen te rapporteren. Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft onvoldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van de gemeente Nissewaard In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en de materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben kennisgenomen van de toelichting op het frauderisicobeheer in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’.
Wij herhalen ons advies uit onze interim-rapportage om een actuele frauderisicoanalyse te maken. Overigens hebben wij geen indicaties van fraude geconstateerd. De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft goed inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiële positie van de gemeente Nissewaard. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Nissewaard opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de gemeente Nissewaard in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. Informatiewaarde is voldoende Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij missen daarin nog een duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de informatiewaarde kan worden verbeterd door meer ‘verklarend’ toe te lichten in plaats van beschrijvend.
11
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarrekening
Jaarverslag
In dit hoofdstuk geven we een beschrijving voor de verrichte werkzaamheden met betrekking tot de verhoogde risico’s, de rechtmatigheid en de schattingen. Ten slotte staan we stil bij fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving.
Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
05
12
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid De onrechtmatige Europese aanbestedingen zijn afgenomen van €7,6 miljoen naar €6,8 miljoen
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving
Voorgaand jaar hebben wij geconstateerd dat er contracten onrechtmatig waren aanbesteed. Gedurende 2022 zijn er voor €2,1 miljoen aan uitgaven die samenhangen met deze doorlopende contracten. Dit betreffen 13 ‘oude’ opdrachten. Wel valt op dat het aantal bestedingen uit hoofde van deze contracten afloopt en ook in de komende jaren verder zal aflopen. Voor de controle in 2022 hebben we nieuwe onrechtmatigheden van €4,7 miljoen. Wij vragen de aandacht van het college om, waar mogelijk, voor deze dossiers herstelacties door te voeren.
Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
De gesignaleerde contracten zijn actief opgepakt; de overige contracten nog onvoldoende De gemeente heeft voor de onrechtmatige contracten uit de controle 2021 acties ondernomen. Voor deze contracten is, waar mogelijk, een nieuwe aanvraag in de markt gezet. Daarnaast wil de gemeente een preventieve maatregel inrichten om overbesteding op contracten te signaleren. Deze maatregelen zullen positief bijdragen aan het voorkomen van onrechtmatigheden. Hierdoor zullen de rechtmatigheidsaspecten van de Europese aanbestedingen beter geborgd worden in de eerste lijn. Voor de contracten die wij niet hebben geraakt in de steekproef in eerdere controles heeft de organisatie nog geen extra werkzaamheden uitgevoerd.
We adviseren ook de interne beheersing rondom het aangaan van nieuwe contracten en de verlenging van de huidige contracten te versterken. Daarnaast adviseren wij, waar nodig, de aanbestedingsjurist tijdig in te schakelen. Ook adviseren we periodieke spendanalyses in te richten waardoor de gemeente Nissewaard meer grip heeft op de volledigheid van de Europese aanbestedingen. Als laatste adviseren we Team Audit gedurende het jaar in te zetten als interne controleur op het aanbestedingsproces.
De gemeente Nissewaard heeft met-dwingende-spoed-aanbestedingen verricht inzake Oekraïne De gemeente Nissewaard heeft gebruikgemaakt van de dwingende-spoedregel. Hiermee is er geen Europese aanbesteding gedaan voor de inkopen gerelateerd aan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Deze inkopen hebben betrekking op hotelovernachtingen. De dwingende-spoedregel kan worden gehanteerd tot en met maart 2023. Inkopen na deze periode zijn niet meer rechtmatig. We adviseren de gemeente Nissewaard om een Europese aanbesteding voor te bereiden, zodat de inkopen na maart 2023 rechtmatig zijn.
12I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Er zijn geen onrechtmatigheden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving
Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma- of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft? Op basis van uw financiële verordening blijkt dat de begroting wordt vastgesteld op programmaniveau. Begrotingsoverschrijdingen op programmaniveau kúnnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt. Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening, conform de Kadernota rechtmatigheid.
De spelregels rondom begrotingsrechtmatigheid zijn vanaf 2022 veranderd. In het hoofdstuk ‘Vooruitblik’ geven we inzicht in de gerelateerde ontwikkelingen. Voor alle programma’s geldt dat er op het niveau van de lasten geen overschrijding heeft plaatsgevonden.
Update interne beheersing
Vooruitblik
Programma
Onze samenwerking
Lasten werkelijk (in €1.000)
Bijlagen
Overige lasten
-1.830
Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging) (in €1.000)
971
Telt overschrijding mee voor het oordeel?
Nee
Toelichting
Overschrijding is deels gecompenseerd door direct gerelateerde baten. Betreft deels een eerder gemeld risico dat zich daadwerkelijk heeft gemanifesteerd en het resterende deel past binnen bestaand beleid.
13
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat
Schattingen Schatting
Waarde (in € 1.000)
deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Oordeel Opmerkingen
Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik
2022
2021
2022
2021
Afschrijvingen van materiële vaste activa
10.961
10.767
⚫
⚫
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
De waardering van het vastgoed
11.542
14.361
⚫
⚫
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd.
De waardering van de grondexploitaties
12.950
21.636
⚫
⚫
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.
Onze samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Optimistisch
Evenwichtig
Voorzichtig
13I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening
Schatting
Oordeel Opmerkingen
2022
2021
2022
2021
Waardering debiteuren
15.142
42.273
⚫
⚫
Dit betreft de voorziening voor belastingdebiteuren. Op basis van een uitgevoerde steekproef hebben we vastgesteld dat de debiteurenstand per jaareinde evenwichtig is opgenomen.
De waardering en indexatie van de APPAvoorziening
2.622
3.663
⚫
⚫
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2022 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Daarnaast is de voorziening geïndexeerd met 11,96%; dit betreft de index per 1 januari 2023 van het ABP. De nieuwe collegeleden zijn meegenomen in de voorziening. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Nissewaard heeft gehanteerd.
De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen
260
N.v.t.
⚫
N.v.t.
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening van €260.000 optimistisch is geschat en adviseren de gemeente om op basis van ervaringscijfers een inschatting te maken van de overige uren en een afslag te nemen in de opname van bovenwettelijke uren als verlof.
N.v.t.
⚫
N.v.t.
We hebben vastgesteld dat in de BCF aangiftes voor 2022 een schatting aanwezig is van de nog te vorderen bedragen. We zien voor 2017 t/m 2021 een laaf risico van een materiele afwijking.
Rechtmatigheid Schattingen
Waarde (in €1.000)
Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
BCF – overlopende activa
14
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Fraude en wet- en regelgeving
Ontwikkelingen 2022
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd; er zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen
Jaarverslag
Onze nieuwe controleverklaring
Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. De uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten hebben wij voor het eerst gerapporteerd in onze nieuwe controleverklaring. Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen. In dat kader hebben wij geconstateerd dat u nog niet gestructureerd een frauderisicoanalyse uitvoert. In de interimrapportage hebben we de frauderisicoanalyse besproken en aangegeven dat we hierin een aantal risico’s zien rondom het betaalproces en het wijzigen van crediteurenstamgegevens. Wij adviseren u minimaal eenmaal per jaar de frauderisicoanalyse te actualiseren, hierin alle significante processen terug te laten komen en daarin ook aandacht te besteden aan risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving en maatregelen op te zetten en te implementeren om risico’s te beheersen en af te dekken. Onze visie op uw interne controlekader met betrekking tot fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance.
In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem hebt geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude. Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagement-
systeem geëvalueerd, zoals gedragscode, klokkenluidersregeling, incidentenregistratie, onderzoeksprotocol, en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem. Hierbij adviseren we een incidentenregistratie bij te houden en periodiek te actualiseren. Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we een ‘blog’ gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven.
Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2022 zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Update interne beheersing Nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving
Nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing In onze rapportage interim-bevindingen 2022, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Nissewaard. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij één nieuw belangrijk aandachtspunt in de interne beheersing geconstateerd met betrekking tot het sociaal domein. Deze hebben we opgenomen op de volgende pagina.
Update interne beheersing
Geen nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving
Vooruitblik
Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 BW verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene IT-beheersingsmaatregelen rondom de systemen CODA, CORSA, ADP en de bankapplicatie.
Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden.
15
16
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Klimaat en duurzaamheid Onze samenwerking
Bijlagen
Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2023 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn onder meer de veranderende controleverklaring, de komst van de rechtmatigheidsverantwoording en wijzigingen in (onze) controlestandaarden.
06
17
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheidsverantwoording Inzicht in de status van de voorbereidingen
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Klimaat en duurzaamheid Onze samenwerking
Bijlagen
Er wordt goede voortgang geboekt rondom de rechtmatigheidsverantwoording De gemeente heeft vooruitgang geboekt en voor 2023 een intern controleplan opgesteld. Dit interne controleplan beschrijft de stappen om te komen tot een rechtmatigheidsverantwoording. Regels voor begrotingsonrechtmatigheid moeten in de financiële verantwoording worden vastgelegd In de verantwoording moeten het college en de raad toelichten wat de begrotingsonrechtmatigheden zijn. De commissie BBV adviseert tussen de raad en het college om af te spreken hoe afwijkingen van de begroting geïnterpreteerd worden in het kader van het uitoefenen van het budgetrecht door de raad. Begrotingsonrechtmatigheden die binnen de beleidskaders van de raad passen, moeten worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens is overschreden), maar worden dan niet nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording.
Mogelijke inhoud van de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ De paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ kent geen voorgeschreven wettelijke structuur. Feitelijk kunnen alle onderwerpen met een overkoepelend karakter die de gemeentelijke bedrijfsvoering en organisatie betreffen in deze paragraaf aan de orde komen. Zo kunnen in deze paragraaf onderwerpen als integriteit, innovatie en privacy aan de orde komen. Maar ook de organisatiestructuur en het personeels-, duurzaamheids- en investeringsbeleid kunnen aan de orde komen. Vooropstaat dat de eigenheid van de gemeente en de wens van de raad bepalend is voor de onderwerpen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’.
Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Heeft het college al afspraken gemaakt over deze onderwerpen? Ja
De verantwoordingsgrens voor 2023 is bepaald op basis van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves
De verantwoordingsgrens voor 2023 is vastgesteld door de raad
Het normenkader 2023 is onder handen of de datum van vaststelling door de raad is gepland
De financiële verordening is herzien indien er staat dat de accountant de rechtmatigheid toetst
De financiële verordening bevat de wijze waarop wordt omgegaan met begrotingsonrechtmatigheden
Het college en de raad hebben overeenstemming over de mate van detail in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’
Het interne controleplan van de gemeente bevat een scoping van de processen en balansposten, risicoanalyses per proces en post en de controleaanpak
Onder handen
N.v.t.
18
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Klimaat en duurzaamheid Sturen op realisatie van klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Klimaat en duurzaamheid
Om de doelstellingen van het klimaatverdrag van Parijs te realiseren hebben provincies en gemeenten een belangrijke maatschappelijke rol en taak om gezamenlijk met bedrijven en maatschappelijke organisaties de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Daarnaast hebben lokale overheden ook andere complexe duurzaamheidsopgaven zoals klimaatadaptatie en het verbeteren van de leefomgeving met bijvoorbeeld het bevorderen van circulariteit en biodiversiteit. Om beter op deze opgave te kunnen sturen adviseren wij om klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen onderdeel te laten zijn van de P&C-cyclus. Daarvoor onderkennen we vijf stappen (zie ook blog).
Onze samenwerking 1. Bepaal de opgaven
Bijlagen
Ook voor klimaat- en duurzaamheidsambities is de start het formuleren van de ambities/doelstellingen. Vaak zijn de doelstellingen landelijk al bepaald (in verdragen, akkoorden, strategieën), maar moet nog wel inzicht worden verkregen in de (lokale) opgave: waar staan we nu en wat moeten we dan in de komende 10 tot 15 jaar realiseren? Voor de CO2-opgave wordt vaak aangesloten bij de onderverdeling (sectoren) uit het Nederlandse Klimaatakkoord (2019). 2. Bepaal de kansrijke maatregelen De lokale klimaat- en duurzaamheidsopgaven moeten vervolgens worden uitgewerkt in transitiepaden voor de komende jaren. Per transitiepad worden de meest kansrijke maatregelen geselecteerd op basis van de geschatte ‘opbrengst’ aan CO2-reductie.
3. Bepaal de stuurindicatoren (input/output) bij de transitiepaden Het is goed dat u zich realiseert dat veel nog onbekend en onzeker is en er volop wordt geëxperimenteerd. Monitoren, reflecteren, leren en bijsturen is dus cruciaal en getuigt van professionaliteit. Voor de indicatoren is het verstandig om aan te sluiten bij de landelijke gegevens, metingen en normen, die beschikbaar zijn. Zo wordt een gemeenschappelijke taal gebruikt waarlangs de voortgang kan worden gevolgd. 4. Veranker de sturing in de P&C-cyclus Ook voor duurzaamheidsdoelstellingen geldt de kracht van de P&C-cyclus, waarin kaderstelling en verantwoording zijn verankerd en de raad zijn controlerende rol kan invullen. Een integrale klimaatbegroting als onderdeel (paragraaf) of bijlage van de P&C-cyclus is aanvullend aan te bevelen, omdat dan de resultaten van de transitiepaden gezamenlijk goed te volgen zijn. 5. Verrijk het inzicht met de impact op de brede welvaart Het begrip duurzaamheid wordt vandaag de dag breder gebruikt dan alleen voor milieu en klimaat. Internationaal wordt daarvoor de term ESG (Environmental, Social, Governance) gehanteerd. Het CBS stelt sinds 2020 de Monitor Brede Welvaart op en biedt een vaste set aan indicatoren om de ontwikkeling van welvaart in de brede zin van het woord – economisch, ecologische en sociaal-maatschappelijk – in kaart te brengen.
Samen geven deze indicatoren een vergelijkbaar inzicht in duurzaamheid in brede zin.
18I
Accountantsverslag | Gemeente Nissewaard | 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Klimaat en duurzaamheid Onze samenwerking
Bijlagen
Cybersecurity en de komst van de NIS2-richtlijn In de rapportage interim-bevindingen hebben we terugkoppeling gegeven over cybersecurity. We hebben begrepen dat er zich sindsdien geen significante (cyber)incidenten hebben voorgedaan met een eventuele impact op de controle. Een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity voor de gemeente Nissewaard is de komst van de nieuwe Europese NIS2richtlijn. Het doel van deze richtlijn is het verhogen van het algemene niveau van cybersecurity binnen de Europese Unie. Vanuit de nieuwe richtlijn verwachten wij strengere normen, meer aandacht voor governance en meer verantwoordelijkheden voor bestuursleden. Nieuw is hierbij dat niet-naleving beboet kan worden en bestuursleden persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld. Deze richtlijn is eind 2022 goedgekeurd door het Europees Parlement, waarbij de lidstaten 21 maanden de tijd hebben om deze richtlijn te implementeren in nationale wetgeving. In Nederland zal hier invulling aan gegeven worden door middel van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni). Organisaties die als ‘essentieel’ of ‘belangrijk’ worden beschouwd moeten vanaf het derde kwartaal van 2024 aan deze regels voldoen. Vanaf dat moment zal hier naar verwachting ook op gehandhaafd gaan worden.