55.Memo Plan van Aanpak Brede SPUK Nissewaard 1.0; bijlage

Plan van aanpak 2024-2026 Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023 -2026.

Naam gemeente: Nissewaard Naam verantwoordelijke wethouder: Jeroen Postma Datum van insturen: Contactpersoon voor aanvullende informatie Naam: Jolanda Kleij/Jantine Kraak Emailadres: j.kleij@nissewaard.nl/j.kraak@nissewaard.nl Telefoonnummer: 06-18522908/ 06-38939165

Plan van aanpak

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 4 1

2

Waarom maken we dit plan van aanpak? ....................................................................................... 5 1.1

Gezonde generatie in 2040 ..................................................................................................... 5

1.2

Voorkomen is beter dan genezen ........................................................................................... 5

1.3

Centraal vraagstuk................................................................................................................... 6

Waar staat de gemeente? ............................................................................................................... 7 2.1

Gezondheidsverschillen........................................................................................................... 8

2.2

Grootste opgaven .................................................................................................................... 8

2.2.1

Gezondheid en sociale basis ............................................................................................ 8

2.2.2

Sport, bewegen en cultuur............................................................................................... 9

2.3 3

Hoofdthema’s ................................................................................................................................ 12 3.1

Voor wie doen we het? ......................................................................................................... 12

3.2

Sport, bewegen en cultuur .................................................................................................... 13

3.2.1

Lokaal sportakkoord ...................................................................................................... 13

3.2.2

Brede regeling combinatiefunctionarissen .................................................................... 15

3.2.3

Cultuur ........................................................................................................................... 16

3.3

Gezondheid en sociale basis.................................................................................................. 17

3.3.1

Terugdringen gezondheidsachterstanden ..................................................................... 17

3.3.2

Kansrijke Start ............................................................................................................... 18

3.3.3

Mentale gezondheid ...................................................................................................... 19

3.3.4

Aanpak overgewicht en obesitas ................................................................................... 21

3.3.5

Valpreventie................................................................................................................... 22

3.3.6

Leefomgeving ................................................................................................................ 22

3.3.7

Opgroeien in kansrijke omgeving en vroegsignalering alcoholproblematiek ............... 24

3.3.8

Versterken sociale basis................................................................................................. 25

3.3.9

Eén tegen eenzaamheid ................................................................................................ 27

3.3.10

Welzijn op recept ........................................................................................................... 27

3.3.11

Mantelzorg .................................................................................................................... 28

3.4

Ondersteunende onderdelen ................................................................................................ 28

3.4.1

Versterking van de kennis- en adviesfunctie GGD ......................................................... 29

3.4.2

Coördinatiekosten regionale aanpak preventie ............................................................ 30

3.5 4

Wat doen we al? .................................................................................................................... 10

Ketenaanpakken .................................................................................................................... 30

Voortgang, monitoring en evaluatie ............................................................................................. 30 4.1

Samenwerking & samenhang ................................................................................................ 30

2

Plan van aanpak

4.1.1

Intern ............................................................................................................................. 31

4.1.2

Extern............................................................................................................................. 32

4.1.3

Totaaloverzicht thematische samenhang ..................................................................... 34

4.2

Fasering ................................................................................................................................. 34

4.3

Monitoring & evaluatie ......................................................................................................... 35

5

Begroting ....................................................................................................................................... 36

6

Toestemming & ondertekening .................................................................................................... 37

Bijlage 1: Beleidsstukken ....................................................................................................................... 38

3

Plan van aanpak

Inleiding Gemeente Nissewaard is een gemeente in Zuid-Holland onder de rook van Rotterdam en telt ruim 86.000 inwoners. In 2015 is gemeente Nissewaard ontstaan vanuit de gemeenten Bernisse en Spijkenisse. In totaal telt de gemeente 5 kernen, namelijk Heenvliet, Geervliet, Abbenbroek, Simonshaven en Zuidland. Spijkenisse wordt gekwantificeerd als stad en hoofdplaats (centrum) van de gemeente Nissewaard. Het dagelijks bestuur van gemeente Nissewaard bestaat uit het college van burgemeester en wethouders (college B&W) en wordt ondersteund door de gemeentesecretaris. In de collegeperiode 2022-2026 vertegenwoordigen 5 wethouders de politieke partijen ONS Nissewaard, PvdA en Nissewaard Lokaal. Voor gemeente Nissewaard werken ongeveer 800 medewerkers verdeeld over 6 eenheden. Gemeente Nissewaard heeft een missie, visie en kernwaarden geformuleerd in haar organisatieplan. De volgende slogan geeft aan waar de gemeente voor staat: “Wij werken elke dag aan een eigentijdse organisatie die, samen met de inwoner Nissewaard een mooiere plek maakt om te leven!” Gezamenlijk werken wij dagelijks aan het mooier maken van de gemeente, zodat er gelukkige en gezonde inwoners zijn in Nissewaard.

4

Plan van aanpak

1

Waarom maken we dit plan van aanpak?

1.1

Gezonde generatie in 2040

Als we niets doen, bestaat de overheidsbegroting (rijk, maar ook van Nissewaard) in 2040 voor de helft uit zorgkosten. 1 op de 3 Nederlanders lijdt dan aan een chronische ziekte. Dit is onbetaalbaar. Een onhoudbare situatie die onvermijdelijk leidt tot een zorginfarct. Met man en macht zorg en ondersteuning in stand houden, is belangrijk. Maar dit gaat het tij niet keren. Preventie speelt een cruciale rol om de zorgvraag op tijd te kunnen laten afnemen. Inwoners moeten gezonder opgroeien en fitter oud worden. We moeten met elkaar toewerken naar een gezonde generatie in 2040. Een generatie met een sterk sociaal netwerk en waarvoor sporten en een gezonde leefstijl vanzelfsprekend is. De brede SPUK-regeling maakt het voor ons mogelijk stevig en meer in samenhang in te zetten op preventie. De SPUK-regeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Daarmee financieren we de afspraken die zijn gemaakt in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Hoofdlijnen Sportakkoord II.

1.2

Voorkomen is beter dan genezen

Ons grootste belang zit in de ambitie dat onze inwoners gezond, gelukkig en veilig kunnen leven in Nissewaard. Allemaal. Iedereen doet mee. Daar is het coalitieakkoord, onze ontwikkelagenda en al ons bestaande beleid op gericht. Preventie is daarin geen luxe, maar noodzakelijk om dit te kunnen bereiken. Uit het integraal beleidskader sociaal domein1: Inwoners die naar vermogen meedoen! Om dat te bereiken -voor álle inwoners maar in het bijzonder voor inwoners die kwetsbaar zijn- staat het eigen oplossend vermogen van zowel de individuele inwoner als het samen-oplossend vermogen van de samenleving als geheel centraal. Ook behelst de omvorming dat oplossingen niet onnodig binnen instituties (de systeemwereld) gevonden moeten worden, maar meer in de eigen sociale basis van inwoners (de leefwereld) ingebed moeten zijn. Dat impliceert dat voorzieningen en ondersteuning niet meer verkokerd vanuit wetten, instituten, diagnoses en disciplines ingezet worden, maar juist zoveel mogelijk verweven zijn in en met het dagelijks leven van inwoners, in hun eigen buurt en in samenhang met hun eigen sociale netwerk. Bij deze omvorming passen principes als samen oplossen (normaliseren), integreren van ondersteuning vanuit inwonersperspectief en vroegtijdig signaleren en anticiperen.

1

Zie paragraaf 2.3 voor een toelichting op het integraal beleidskader sociaal domein en de verbinding ervan met dit plan van aanpak.

5

Plan van aanpak

Afbeelding uit het bestuursverslag Sociaal Domein 2022

Met onze inzet vanuit de brede SPUK sluiten we ons aan bij de gedachte dat een sterke samenleving minder zorg nodig heeft. Vanuit de brede SPUK willen we deze gedachte en onze inzet nog verder naar de voorkant bewegen: we versterken de samenleving op plekken waarmee we problemen niet (eerder) oplossen, maar daar waar we ze kunnen voorkomen. Uit de nota gezondheidsbeleid: Het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. Iedere inwoner krijgt dezelfde kansen om zo gezond mogelijk te kunnen leven. Waar nodig worden zij ondersteund en gefaciliteerd. Samen met inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers creëren wij een leefomgeving die de gezondheid van inwoners bevordert en een gezonde leefstijl stimuleert. Wij richten onze aandacht op de omstandigheden die van invloed kunnen zijn op het ‘doenvermogen’ van onze inwoners, zoals onder andere de fysieke en sociale omgeving en sociaaleconomische status. Belangrijk en vanzelfsprekend uitgangspunt binnen het gezondheidsbeleid en de gezondheidsthema’s is dat inzet altijd zo preventief mogelijk is om zodoende erger te voorkomen. Preventie is de insteek van het beleid. In aanloop naar dit plan hebben we deze insteek uitvoerig besproken met interne en externe stakeholders. Vanuit het bestuur, directie, MT en vakcollega’s heerst eensgezindheid. De neuzen staan dezelfde kant op.

De preventieve blik wordt gedeeld en gedragen. Buiten het stadhuis staat een groot netwerk klaar in het voorveld om samen met de gemeente de mouwen nog verder op te stropen en de maatschappelijke inzet aan de voorkant te versterken.

1.3

Centraal vraagstuk Hoe kunnen we het ‘doenvermogen’ van onze inwoners vergroten, zodat iedereen gezond, gelukkig en veilig kan leven in Nissewaard?

Alle inzet die we plegen vanuit bestaand beleid en als onderdeel daarvan vanuit de brede SPUK moet positief bijdragen aan dit centrale vraagstuk. We ontwikkelen geen nieuw beleid. Met de brede SPUK zoeken we uit wat het beste werkt om doelen uit bestaand beleid te realiseren. Die bewezen aanpakken gaan we vervolgens versterken.

6

Plan van aanpak

2

Waar staat de gemeente?

De huidige situatie van gemeente Nissewaard wordt beschrijven aan de hand van relevante data. Wij geven toelichting op de bestaande koers van de gemeente, welke gezondheidsverschillen er zijn en wat de grootste opgaven zijn op de diverse thema’s.

Afbeelding: Regiobeeld Nissewaard (Bron: jB Lorenz)

7

Plan van aanpak

2.1

Gezondheidsverschillen

Door middel van cijfers worden de gezondheidsverschillen binnen gemeente Nissewaard in kaart gebracht. Wij hebben hier diverse instrumenten voor gebruikt. Als eerste tonen wij het regiobeeld voor Nissewaard. Het regiobeeld is opgesteld door CZ in samenwerking met partners en gemeenten. De cijfers van Nissewaard worden afgezet tegen de landelijke cijfers. Naast het regiobeeld, wat een goed overzicht biedt van de situatie in Nissewaard, willen wij op een aantal onderwerpen verder inzoomen. Als eerste zullen wij een aantal algemene cijfers toevoegen, om vervolgens in te zoomen op sport en bewegen. In algemene zin komt naar voren vanuit het RIVM dat de gemiddelde levensverwachting in Nissewaard hoger is dan in Nederland. Respectievelijk 82,4 jaar tegen 81,8 jaar landelijk. De ervaring gezondheid, over de eigen gezondheid, is een goede voorspeller voor sterfte. Volgens het onderzoek over gezondheid in Nissewaard van de GGD komt naar voren dat kinderen (4 t/m 11 jaar) een goede gezondheid ervaren met 97%, wat vergelijkbaar is met de regio Rijnmond. De jongeren in Nissewaard zijn minder positief over de eigen gezondheid, 76% is tevreden. In regio Rijnmond is dit 88%. Bij volwassenen is dit 83%. We zien een dalende trend bij jongeren en volwassenen. Door de vergrijzing die eraan zit te komen is een verschuiving in ouderdomsziekten te signaleren.

Het aantal mensen met dementie, aandoeningen aan het bewegingsapparaat, diabetes, verminderd gezichtsvermogen en gehoorstoornis zal toenemen. Landelijk is te zien dat twee derde van de ouderen thuis wonen en in Nissewaard is dit 76%. Uit het regiobeeld kom naar voren dat in Nissewaard 15% van de inwoners moeite heeft met rondkomen. Uit onderzoek is gebleken dat dit verschillende gevolgen heeft. Inwoners willen wel gezond leven, maar kunnen dit niet realiseren vanuit hun financiële situatie. Driekwart kan hierdoor niet op vakantie. De helft kan een lidmaatschap bij een sportclub niet betalen en ruim de helft ervaart stress door spanningen binnen het gezin. Als we kijken naar de cijfers voor sport en bewegen, dan vallen een aantal zaken op. Als eerste blijkt uit het regiobeeld dat de Nissewaarder onvoldoende beweegt. Op alle leeftijdscategorieën blijven onze inwoners achter op het landelijk gemiddelde als het gaat om voldoen aan de beweegrichtlijn. Ook heeft ongeveer 60% van de inwoners overgewicht, dit ten opzichte van 51% in Nederland. In Nissewaard is 38,9% lid van een sportvereniging, terwijl dat in Nederland op 48,6% staat. Als wij kijken naar kinderen (4 t/m 11 jaar) dan is 64% lid van een sportvereniging en 27% lid van een niet sportvereniging, dit is vergelijkbaar met regio Rijnmond.

2.2

Grootste opgaven

Wij willen aandacht geven aan maatschappelijke ontwikkelingen die naar voren komen uit de cijfers en onze ervaringen. Wij zien hierin algemene ontwikkelingen en trends. Wij geven de grootste opgaven aan voor gezondheid & sociale basis en sport, bewegen en cultuur.

2.2.1 Gezondheid en sociale basis De thema’s zijn gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving, mentaal welbevinden en gezondheidsachterstanden terugdringen. Deze zijn grotendeels in lijn met de landelijke

8

Plan van aanpak

gezondheidsnota, de thema’s uit het landelijke preventieakkoord en andere landelijke gezondheidsprogramma’s. Daarnaast hebben we specifiek gekeken naar de urgentie van bepaalde thema’s aan de hand van de verzamelde data. De data geven ons aan de hand van cijfers een beeld van de gezondheid van onze inwoners. Als we het in de duiding van de thema’s hebben over cijfermatige trends dan volgen deze ook uit die gezondheidsmonitoren. •

•

•

•

Gezonde leefstijl: we vinden het belangrijk dat onze inwoners zo gezond mogelijk zijn en zich goed voelen. Voldoende lichaamsbeweging en een gezonde leefstijl hebben een positieve invloed op veel aspecten, zoals het verminderen van stress, participeren in de samenleving, maar ook het voorkomen van overgewicht en het verkleinen van de kans op dementie. Met gezond en actief leven kan ook een aanzienlijk deel van ingrijpende ziekten worden voorkomen. Het is dus van belang om preventie en de gezonde leefstijl in te zetten. Gezondheidsachterstanden terugdringen: twee grote maatschappelijke opgaven binnen Nissewaard zijn het faciliteren en ondersteunen van zelfstandig wonen en het bevorderen van kansengelijkheid. Kansengelijkheid is tevens een van de uitgangspunten in ons beleid. Dit werkt zogezegd door in alles wat we doen aan gezondheid. Het is belangrijk om ook specifiek aandacht te hebben voor het terugdringen en tegengaan van gezondheidsachterstanden. Zodoende is dit een specifiek thema voor ons. Er valt namelijk ontzettend veel gezondheidswinst te behalen bij de groep inwoners met een lage SES. Mentaal welbevinden: we gaan uit van wat mensen wel kunnen en bieden ondersteuning waar nodig. We willen dat onze inwoners positief naar hun eigen gezondheid kijken en zodoende volwaardig mee kunnen doen in de samenleving.

Het gaat hierbij niet alleen om de fysieke gezondheid maar ook om het mentaal welbevinden, het vermogen om je aan te passen en eigen regie te voeren, veerkracht, participatie en zingeving. Hierbij beseffen we dat er altijd een kwetsbare groep inwoners is, waarbij de mentale gezondheid binnen de eigen mogelijkheden, maar niet ver daarbuiten, verbeterd kan worden. Gezonde leefomgeving: de omgeving waarin mensen wonen, leven en werken is van grote invloed op de gezondheid. In deze leefomgeving is zowel het sociale als het fysieke aspect van belang. Beide zijn aan elkaar verbonden. In de landelijke gezondheidsnota staat: “een gezond en toegankelijk ingerichte fysieke leefomgeving kan bijdragen aan een gezonde sociale leefomgeving en andersom.” Waar er traditioneel veelal is ingezet op de sociale omgeving van inwoners en de inwoner zelf om gezondheid te bevorderen, willen we ook specifiek binnen de fysieke omgeving van inwoners inzetten op gezondheidsbevordering.

2.2.2 Sport, bewegen en cultuur Iedereen doet mee, is het credo. Om dat voor elkaar te krijgen, faciliteren en ondersteunen we de samenleving op verschillende manieren. We hanteren een doelgroepenaanpak, bieden regelingen voor kwetsbare inwoners, ondersteunen verenigingen en vrijwilligers en stellen maatschappelijke subsidies beschikbaar. Als we kijken naar onderzoekscijfers en onze ervaringen, sluiten we aan op de algemene opgaves op het gebied van gezondheid, zoals hierboven beschreven. Specifiek voor sport, bewegen en cultuur zien we het volgende: •

De sportdeelname en het voldoen aan de richtlijn voldoende bewegen blijven achter ten opzichte van landelijke cijfers. Dit is deels te verklaren door de (grootstedelijke) bevolkingssamenstelling, waarbij we relatief veel inwoners hebben met ‘continu’ werk. Ook wonen er in Nissewaard meer dan gemiddeld mensen met een migratieachtergrond, waarvan bekend is dat sportdeelname voor hen niet vanzelfsprekend is. Het vraagt om creatieve inzet op maat om meer Nissewaarders in beweging te krijgen.

9

Plan van aanpak

•

Obesitas en overgewicht zijn gezondheidsvraagstukken die niet volledig opgelost kunnen worden met sport en cultuur. Maar deze beleidsonderwerpen kunnen hier wel grote invloed op uitoefenen.

•

Het verenigingsleven in Nissewaard is groot en over het algemeen gezond. De grote uitdaging op dit gebied ligt op het vergroten van de toestroom van sporters en het toekomstbestendig maken. Veel besturen bestaan uit oudere vrijwilligers. Opvolging is niet makkelijk te vinden. Accommodaties in eigen beheer vormen ook een financiële onderhoudsuitdaging voor verenigingen. En daarnaast vinden veel verenigingen het lastig om in te spelen op nieuwe behoeftes, zoals moderne vormen van lidmaatschap en alternatieve competities. Er ligt een belangrijke taak voor onze verenigingsondersteuning, vastgoedbeheer en verduurzamingstak om ons verenigingsleven ook in de toekomst gezond en vitaal te houden.

•

Er wordt een steeds groter beroep gedaan op de buitenruimte als huiskamer voor ontmoeting, sport en cultuur. Dit vraagt soms om grote investeringen, maar vooral om efficiënt en integraal omgaan met reeds bestaande ruimtelijke projecten.

2.3

Wat doen we al?

Binnen gemeente Nissewaard gebeurt een hoop! Wij benutten bestaande, bewezen interventies waar mogelijk en hebben oog voor lokaal maatwerk waar nodig. Bestaande werkwijzen die bijdragen aan de gezonde generatie in 2040 zijn: • Thuis in Nissewaard: Thuis in Nissewaard (vm Thuis in de Wijk) faciliteert de beweging van minder zorg door meer welzijn. Het biedt ondersteuning aan onze kwetsbare inwoners. Het is een samenwerking tussen diverse (zorg- en welzijns)partners en de gemeente, gebaseerd op informatie, advies en doorverwijzing voor iedereen die ergens tegenaan loopt. Thuis in Nissewaard fungeert voor Nissewaard als ingang naar de toegang tot ondersteuning. Al dan niet geïndiceerd. Bij voorkeur vinden inwoners via Thuis in Nissewaard hun oplossing in het basisaanbod. Deze beweging wordt ondersteund door een online sociale kaart Thuis in Nissewaard, waar inwoners al het aanbod van vrije tijd tot ondersteuning kunnen vinden. Deze website wordt in 2023 opgeleverd. • High Five: High Five is de paraplu voor onze preventieve inzet vanuit het voorveld. Nissewaard maakt gebruik van de brede regeling voor combinatiefuncties. Onze combinatiefunctionarissen werken vanuit verschillende domeinen (sport, cultuur, sociaal, duurzaamheid) samen aan de gezondheid en het geluk van onze inwoners.

Vanuit een regierol verbinden en faciliteren we een groot netwerk van maatschappelijke organisaties en geven we uitvoering aan landelijke initiatieven zoals het Sportakkoord, Preventieakkoord, Eén tegen eenzaamheid en JOGG. Voor Thuis in Nissewaard is High Five een poort naar het preventieve voorveld. Meer informatie en concrete voorbeelden vind je in paragraaf 3.2.2. De koers die we varen, is vastgelegd in verschillende documenten die raakvlak hebben met de uitgangspunten uit dit plan van aanpak. Deze vastgestelde kaders sluiten aan op de doelstellingen en bieden ruimte om onze preventieve aanpak te verstevigen. De stukken zijn terug te vinden in bijlage 1. •

Ontwikkelagenda: In het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Samen bouwen op Nissewaard’ staat opgenomen wat we de komende periode willen bereiken in Nissewaard. Ook staan daarin de

10

Plan van aanpak

•

•

•

• •

•

•

•

•

belangrijkste opgaven benoemd. In de Ontwikkelagenda Sociaal Domein 2022-2026 zijn ambities en opgaven geconcretiseerd. Integraal beleidskader sociaal domein Nissewaard: Het beleidskader is op te vatten als de bril waarmee we de komende jaren naar oplossingen voor vraagstukken binnen het sociaal domein kijken, onder het mom ‘minder zorg door meer welzijn’. We willen problemen eerder oplossen door het versterken en faciliteren van de samenleving. Met dit plan van aanpak voor de brede SPUK sluiten we zoals gezegd aan op deze beweging en trekken we deze beweging nog verder naar voren. Met de brede SPUK, het GALA en SA II zetten we bij voorkeur niet in op het oplossen van problemen, maar op het voorkomen ervan. We versterken onze preventieve inzet. In aanloop daarnaartoe gebruiken we 2023 om de samenleving in breder perspectief te versterken. Dus ook het ondersteunende, probleemoplossende vermogen, dicht tegen het preventieve voorveld aan. Zodat we vanaf 2024 op een nog kansrijkere manier preventie breed vorm kunnen geven. Nota gezondheidsbeleid Nissewaard 2022-2026: De gemeente gaat in samenwerking met de andere gemeenten op Voorne-Putten zich de komende jaren inzetten op een integrale aanpak om de algehele gezondheid van onze inwoners te verbeteren.

We zetten ons breder dan alleen het sociaal domein in op het stimuleren van de gezonde leefstijl, kansengelijkheid, bewustwording van de inwoners en samenwerking met inwoners & organisaties. We doen dit vanuit de benadering ‘positieve gezondheid’. Preventieakkoord: Het preventieakkoord is gericht op gezonde voeding op Voorne-Putten. Er wordt met lokale partners, zoals de supermarkten, gewerkt aan het aantrekkelijker maken van gezonde keuzes, overgewicht voorkomen, gezondheidsachterstanden aanpakken en meer verbinding in de wijken en dorpen. Er zijn meer dan tien partners die het preventieakkoord hebben ondertekend naast de gemeenten. Kadernota sport en bewegen: in 2019 is er een ambitieus lokaal sportbeleid vastgesteld dat zowel inzet op sport als doel als sport als middel. Daarmee sluit dit beleid naadloos aan op de doelstellingen vanuit GALA en het SA II. Lokaal Sportakkoord II: ook de tweede editie van het lokale sportakkoord is in samenwerking met veel maatschappelijk betrokken organisaties tot stand gekomen. Uitgangspunt is: iedereen in beweging. We houden daarbij de thema’s aan die ook in het landelijke Hoofdlijnen sportakkoord terugkomen. Nota armoedebeleid: De nota is een visie die is gericht op een vereenvoudiging van gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan.

Ook is met het beleid de focus komen te liggen op de doelgroepen ‘werkenden’ (arbeidsparticipatie) en ‘huishoudens met kinderen’ en het vergroten van de financiële zelfredzaamheid. Nota kunst en cultuur: in de schijnwerpers! In deze nota geven we vorm aan de ambities van de gemeente Nissewaard voor kunst en cultuur in de komende jaren. Kunst en cultuur zijn van belang vanwege de bijdrage aan het leefklimaat in de kernen en de wijken, waar het voor inwoners prettig is om te wonen, te werken en te ontspannen. Startdocument Inclusief Nissewaard: Het college vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen en daar gelijke kansen voor heeft. Daarbij wordt er gericht op het bevorderen van acceptatie, zelfontwikkeling, verbinding, integratie en het tegengaan en verkleinen van ongelijkheid. Het uitgangspunt van Nissewaard is dat iedere Nissewaarder zich prettig en veilig voelt in zijn of haar eigen leefomgeving, ongeacht zijn of haar (fysieke, mentale en sociale) beperkingen, culturele achtergrond, seksuele geaardheid of geloofsovertuiging. Nota Sociaal Cultureel Werk: deze nota wordt op dit moment herijkt tot een plan Ontmoeten. De huidige nota onderschrijft het belang van dorpshuizen en wijkcentra en vrijwilligers die hier activiteiten organiseren.

In de nieuwe nota maken we hierop een verdieping die het belang van ontmoeting in bredere zin weergeeft en beschrijft hoe wij hier als gemeente een rol in willen spelen.

11

Plan van aanpak

•

•

3

Programmaplan Nissewaard Leert! Dit plan focust zich op de organisatiecultuur. Het helpt de organisatie om zich flexibel en adaptief op te stellen ten opzichte van de uitdagingen uit de samenleving. Het leert medewerkers om met vrijheid en verantwoordelijkheid vraagstukken integraal te bekijken en op te pakken. In ontwikkeling: omgevingsvisie: de omgevingsvisie maakt duidelijk hoe onze toekomst als gemeente eruitziet. Het biedt handvatten voor ruimtelijke ontwikkelingen vanuit een sociale invalshoek. ‘De bedoeling’ staat centraal. Maatschappelijk rendement is het uitgangspunt.

Hoofdthema’s

Als gewenste situatie sluiten we als gemeente Nissewaard aan bij het hoofddoel van het GALA: een gezonde generatie in 2040. We onderschrijven daarin, samen met onze lokale partners, GGD en de preferente zorgverzekeraar, de volgende gemeenschappelijke doelen: • • • • • • • • • •

Terugdringen gezondheidsachterstanden Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis Een gezonde leefstijl Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Fit en vitaal ouder worden Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur Kinderen in beweging Een toekomstbestendig sportkapitaal Een sterk en actief High Five netwerk

Daarnaast heeft de gemeente Nissewaard vastgestelde doelen voor het sociaal domein en deze blijven komende jaren onverkort van kracht. Deze doelen zijn opgenomen in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein. Dat zijn de volgende drie doelen die alle drie hetzelfde oogmerk hebben, namelijk ‘meedoen’: • Kinderen en jeugdigen groeien gezond, kansrijk en veilig op en zijn straks als volwassenen in staat te functioneren in de samenleving. • Inwoners kunnen voor zichzelf en hun directe omgeving zorgen. • Inwoners zijn sociaal betrokken en dragen naar vermogen bij aan de samenleving. Deze doelen zijn ruim en abstract geformuleerd. Dat komt omdat ze eigenlijk de maatschappelijke effecten weergeven die we beogen. Deze doelen worden periodiek vertaald naar concrete resultaten voor bepaalde periodes. Ook worden ze vertaald naar prestatie-indicatoren aan de hand waarvan we de resultaten kunnen monitoren. Deze vertaling van doelen naar resultaten en naar inzet van middelen is ingebed in de P&C-cyclus en is daarmee een periodiek terugkerend proces. Via het jaarlijkse bestuursverslag wordt de inhoudelijke voortgang gerapporteerd, waarvan de jaarrekening de financiële weerslag is. Bij het behalen van de genoemde doelen hanteert de gemeente Nissewaard een aantal uitgangspunten.

• Vanuit een positief mensbeeld, • Met de focus op een drietal integrale maatschappelijke opgaven, • Door het omvormen van mindset, beleid en voorzieningen, • Gericht op het maximaliseren van de baten met de beschikbare middelen.

3.1

Voor wie doen we het?

12

Plan van aanpak

Uit het integraal beleidskader: De gemeente is er voor álle inwoners. Vitale inwoners én kwetsbare inwoners voor wie het leven om verschillende redenen ingewikkeld is en die ondersteuning nodig hebben om hun zelfstandigheid (naar vermogen) te hervinden of te behouden. We streven naar sociale inclusie: een samenleving waarin iedereen een volwaardige plek heeft en volwaardig kan meedoen, zonder onderscheid te maken tussen mensen op basis van persoonlijke kenmerken of omstandigheden. Gelijkwaardigheid en kansengelijkheid zijn leidende principes in onze samenleving. De beleidsdoelen in het sociaal domein gelden dan ook voor alle inwoners en de gemeente heeft tot taak om haar middelen optimaal in te zetten ten behoeve van het algemeen belang. Dit betekent niet dat we geen maatwerk leveren. Aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners betekent per definitie dat we goed kijken wat er op welke plek nodig is. We werken waar mogelijk gebiedsgericht en baseren onze aanpak op onderzoek, ervaring, of behoefte.

3.2

Sport, bewegen en cultuur

De waarde van sport en cultuur voor een sterke samenleving is groot. De preventieve uitwerking is inmiddels breed wetenschappelijk onderbouwd. Sport en cultuur zijn dan ook erkende, bewezen middelen om in te zetten op weg naar een gezonde generatie in 2040. Waar deze beleidsterreinen vroeger nog wel eens gezien werden als ‘leuk en luxe’, zijn zij nu een van de waardevolste manieren om in te zetten op preventie. De brede SPUK-regeling bekrachtigt dit. NOC*NSF: Sport verbindt en verbroedert. Het zorgt voor meer begrip en respect voor elkaar, en daarmee voor een beter evenwicht in de samenleving, wat we juist nu goed kunnen gebruiken. Deelnemen aan sport betekent vaak ook deelnemen aan de maatschappij. Hoe meer mensen deelnemen, hoe gezonder Nederland wordt. Het vergroot de kwaliteit van leven, laat ziekteverzuim dalen, arbeidsproductiviteit stijgen, levensverwachting groeien en criminaliteitscijfers dalen. Kortom: sport en bewegen zijn geen kostenpost, maar een investering in een sterke en vitale maatschappij. Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA): Kunst- en cultuurbeoefening vergroten het welbevinden van inwoners.

Meedoen aan cultuur van jong tot oud werkt preventief (meer onderling contact, tegen vereenzaming, bevordering participatie en naar elkaar omkijken), vergroot de veerkracht van mensen (ontdekken/ontwikkelen van talenten en ergens plezier aan beleven) en geeft het leven zin. En cultuur verbindt. Met cultuur toon je je eigen identiteit en leert die van elkaar kennen. Het leidt tot ontmoetingen en daagt je uit om je beelden te verruimen. 3.2.1

Lokaal sportakkoord

Nissewaard is een gemeente met een (breedte)sporthart. De liefde voor sport is al jaren verankerd in de mindset van het bestuur en het coalitieakkoord. Er ligt een ambitieus sportbeleid en dit jaar is het lokale sportakkoord II opgesteld. Beoogd resultaat vanuit de regeling: • Een akkoord waarin op basis van het Hoofdlijnen Sportakkoord II ‘Sport versterkt’ door gemeente, sportaanbieders en maatschappelijke organisaties op het gebied van welzijn, gezondheidszorg en onderwijs afspraken zijn gemaakt over het beleid rondom sport en sportief bewegen.

13

Plan van aanpak

De grote gemeentelijke ambitie op het gebied van sport is: iedereen doet mee! In Nissewaard heeft iedereen toegang tot sport. Ook als je bejaard bent, een kleine portemonnee hebt of te maken hebt met een beperking. Dit overkoepelende doel staat ook bovenaan ons sportakkoord. Voor deze vernieuwde versie hebben wij zowel intern als extern met stakeholders en betrokkenen gesproken. In tegenstelling tot ons eerste akkoord, nemen wij nu de landelijke speerpunten over en houden we de regie op de uitvoering meer in eigen handen. Hoewel het akkoord II dus geen zelfstandige projectgroep meer is, kiezen we wel voor een structuur waarin we met een platform kunnen sparren over inhoudelijke initiatieven en acties en waarin we met een kerngroep ook het proces en het handelen van ons als gemeente kunnen evalueren. Met het sportakkoord krijgen sportaanbieders, maatschappelijk betrokken organisaties (onderwijs, zorg, welzijn, ondernemers) en inwoners een stem in de uitvoering. De coördinator sport en preventie houdt overzicht, creëert samenhang en stuurt op samenwerking. Sportakkoord II is een middel in de Nissewaardse aanpak om meer inwoners gezond en gelukkig te maken. Beweging raakt gezondheid op alle vlakken. Daarmee levert (de uitvoering van) het sportakkoord ook een belangrijke bijdrage aan de bredere doelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord.

Sport is bewezen preventief en hèt bindmiddel voor een sterke samenleving. Sport heeft impact op thema’s als gezondheidsachterstanden, kansrijke start, eenzaamheid, leefomgeving en sociale basis. Ook raakt het sportakkoord de activiteiten en inzet die uit naam van High Five of Thuis in Nissewaard plaatsvinden. Het is belangrijk om samenhang te vinden en behouden. De coördinator sport en preventie bewaakt deze samenhang. In Nissewaard leggen we onze focus op de volgende opgaven: • Kinderen in beweging (raakvlak met alle onderdelen van het sportakkoord en in bredere zin van gezondheid met de thema’s: regeling combinatiefuncties, gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, overgewicht en obesitas, leefomgeving, kansrijk opgroeien, versterken sociale basis, eenzaamheid) • Fitter oud worden (raakvlak met deze onderdelen van het sportakkoord: inclusie, sociaal veilig, vitale aanbieders en ruimte voor sport. En in bredere zin met: regeling combinatiefuncties, gezondheidsachterstanden, mentale gezondheid, overgewicht en obesitas, valpreventie, leefomgeving, versterken sociale basis, mantelzorg, eenzaamheid, welzijn op recept) • Een toekomstbestendig sportkapitaal. Dit is enerzijds een beweegvriendelijke leefomgeving (raakvlak binnen het sportakkoord met: inclusie, sociaal veilig, vaardig in bewegen, ruimte voor sport.

En in bredere zin met: regeling combinatiefuncties, gezondheidsachterstanden, mentale gezondheid, overgewicht en obesitas, valpreventie, leefomgeving, versterken sociale basis, eenzaamheid) en anderzijds een vitaal verenigingsleven (raakvlak met alle onderdelen van het sportakkoord en in bredere zin van gezondheid met de thema’s: regeling combinatiefuncties, gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, overgewicht en obesitas, kansrijk opgroeien, versterken sociale basis, eenzaamheid). Dit doen we door: • • • • • • •

Naschools aanbod doorontwikkelen Verenigingsondersteuning & vitaliteitsscan verbeteren Vrijwilligerscentrale oprichten Bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte versterken, bijvoorbeeld met QR-fit beweegroutes Doelgroepenaanpak met specifieke interventies zoals Oldstars en Teamplayers Ontmoeting op locaties in wijken en kernen faciliteren Evenementen organiseren en faciliteren die sport, cultuur en ontmoeting stimuleren

14

Plan van aanpak

• • 3.2.2

Sportdeelname binnen het verenigingsleven stimuleren voor kinderen, bijvoorbeeld met speciale lidmaatschappen en oriëntatieprogramma’s. Een nieuw subsidiestelsel dat maatschappelijke inzet beter waardeert Brede regeling combinatiefunctionarissen

In Nissewaard is het team combinatiefunctionarissen in dienst van de gemeente. Van begin af aan zijn zij vanuit 1 team actief op meerdere domeinen zoals sport, cultuur en sociaal. Binnen het team werken mensen als buurtcoach, ondersteuner of ontwikkelaar. Deze functieverdeling sluit aan op de landelijke profielen. Dit maakt het voor ons relatief makkelijk om deze nieuwe profielen verder te integreren. De combinatiefunctionarissen werken volgens de ‘High Five’ methode. We verbinden, faciliteren en ondersteunen een groot netwerk van maatschappelijk betrokken organisaties om zich nog beter in te kunnen zetten voor een gezond, gelukkig en veilig leven voor al onze inwoners. Dit doen we door in te zetten op 5 pijlers: beweging, (talent)ontwikkeling, duurzaamheid, sociaal en maatschappelijk welzijn. High Five is een netwerk. Een manier van denken en doen. En een brug. Tussen zorg en welzijn. Tussen onderwijs en sport & cultuur. Tussen inwoner en organisatie. Tussen hulpbehoevend en sterke schouder. In 2021 is deze werkwijze erkend en beloond met de eerste prijs van de jaarlijkse Gemeentedelers verkiezing, met als grootste argument: ‘High Five werkt niet aan de oplossing van problemen, maar voorkomt dat ze ontstaan.’ In onze ogen hebben we hiermee een heel sterk instrument in handen om de brede SPUK uitvoering te geven. Dit doen we door: •

• •

De komende jaren zetten we in op de doorontwikkeling van High Five. We scherpen de profielen aan, installeren een coördinator sport en preventie en stellen een jaarprogramma op dat de preventieve inzet op gezondheid en geluk, oftewel een gezonde generatie in 2040, versterkt. Het is onze ambitie om het netwerk zowel intern als extern te vergroten en daarmee ook de impact op de samenleving te vergroten. Specifiek zetten we in op verenigingsondersteuning om toe te werken naar vitale verenigingen. Dit doen we onder andere door de vitaliteitsscan te herijken en te gebruiken om ondersteuning op maat te kunnen bieden. We zetten combinatiefunctionarissen in op specifieke doelgroepen, zoals het onderwijs en kwetsbare inwoners.

Initiatieven die we vanuit High Five (door)ontwikkelen of ondersteunen, zijn bijvoorbeeld: • High Five straten (lief- en leedstraten) • Kindergemeenteraad en jongerenpanel • Naschools aanbod • Oriëntatieaanbod (snuffellessen) • Vrijwilligersondersteuning • Zwemles voor volwassen (migratie)vrouwen • Sportgala • Gezonde/rookvrije vereniging • JOGG

15

Plan van aanpak

3.2.3

Cultuur

Uit de nota Kunst en Cultuur: in de schijnwerpers! Kunst en cultuur zijn overal aanwezig bij de verenigingen, de inwoners, in het sociaal domein, in de openbare (buiten)ruimte, op scholen, dichtbij in de kernen en de wijken, in het groen, in het stadscentrum met de grote instellingen. Kunst en cultuur zijn zichtbaar, vindbaar, bereikbaar en toegankelijk voor alle inwoners van Nissewaard, kortom laagdrempelig en uitnodigend en gaan in op de behoeften van inwoners. Inwoners maken zelf hun keuzes, maar iedereen heeft de kans deel te nemen, van jong tot oud, van oudgediende tot nieuwkomer, van recreatieve afnemer tot culturele ondernemer. De gemeente ondersteunt en faciliteert dit, omarmt lokale initiatieven, zorgt mede voor verbinding en vindbaarheid en doet dit vanuit de overtuiging dat participatie, emancipatie en integratie niet vanzelf tot stand komen en ziet hierin deze rol voor zichzelf weggelegd. Er wordt vraaggericht en outreachend gewerkt. De speerpunten zijn cultuureducatie, cultuurparticipatie en talentontwikkeling. Binnen Nissewaard hebben we een Centrum voor de Kunsten. Met hen creëren we vanuit High Five projecten om bij te dragen aan onze gemeentelijke maatschappelijke doelen: • ‘Ik ben wie ik ben’ met Indigo jeugdpreventie. Weerbaarheid en zelfvertrouwen met behulp van kunsteducatie in het primair onderwijs.

• ‘Zing Nederlands met me’ met het Taalhuis/De Boekenberg met nieuwkomers en mensen met een taalachterstand. Door middel van zang de taal beter leren. • ‘Simpel verlangen’ en ‘Wanneer we samen dansen gaan’ met ouderen in zorginstellingen. Dans en muziektheater. • Samen met Dona Daria en Schiedams LEF wordt er een nieuw project ontwikkeld worden voor het PO en VO onderwijs rondom de acceptatie en het doorbreken van taboe binnen het thema sociale inclusie.

16

Plan van aanpak

Afbeelding: effecten van kunst en cultuur, bron: LKCA

3.3

Gezondheid en sociale basis

Vanuit het Gezondheidsbeleid in Nissewaard is de volgende ambitie geformuleerd: “Het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. Iedere inwoner krijgt dezelfde kansen om zo gezond mogelijk te kunnen leven. Waar nodig worden zij ondersteund en gefaciliteerd. Samen met inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers creëren wij een leefomgeving die de gezondheid van inwoners bevordert en een gezonde leefstijl stimuleert. Wij richten onze aandacht op de omstandigheden die van invloed kunnen zijn op het ‘doenvermogen’ van onze inwoners, zoals onder andere de fysieke en sociale omgeving en sociaaleconomische status.” Belangrijk en vanzelfsprekend uitgangspunt binnen het gezondheidsbeleid en de gezondheidsthema’s is dat inzet altijd zo preventief mogelijk is om zodoende erger te voorkomen. Preventie is de insteek! Om de gewenste beweging naar de voorkant goed te kunnen maken, is het nodig de sociale basis te versterken. Met meer oog voor de menselijke maat en de nabijheid van ondersteuning en zorg, vanuit de leefwereld of de situatie van de inwoner, gebiedsgericht en domeinoverstijgend. Deze versterking van de sociale basis is des te meer nodig in onzekere tijden waar veel verandert, de sociale samenhang onder druk staat en mensen met financiële zorgen worden geconfronteerd. 3.3.1

Terugdringen gezondheidsachterstanden

De komende jaren gaan we ons inzetten om deze gezondheidsachterstanden te verkleinen door in te zetten op de factoren die deze beïnvloeden. Dit doen wij integraal, met High Five en samen met onze samenwerkingspartners van Thuis in Nissewaard, die de doelgroep met risico’s op gezondheidsachterstanden in beeld hebben. Het doel van de regeling is het aanpakken van gezondheidsachterstanden en het verbeteren van de gezondheid van risicogroepen. Het beoogde resultaat vanuit GALA: • Elke gemeente heeft een lokale aanpak voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden. • VWS agendeert in de beleidskeuzes van andere departementen de gevolgen voor gezondheid en gezondheidsachterstanden waar dit van toepassing is. • In (de opzet van) de monitoring van het GALA en de SPUK wordt de vraag hoe gezondheidsachterstanden te monitoren, uitgewerkt. Net zoals bij het stimuleren van de gezonde leefstijl is het belangrijk dat de aanpak van gezondheidsachterstanden preventief en vroegtijdig van start gaat. Goed voorbeeld doet immers goed volgen en voorkomen is beter dan genezen. We zetten dan ook stevig in op preventie en vroegtijdig signaleren. Dit doen wij door: • Kansrijke Start: Specifiek richten wij ons op de pijler ‘de eerste 1000 dagen’. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor zijn of haar ontwikkeling.

In de periode vlak vóór, tijdens en na de zwangerschap wordt de basis gelegd voor vaardigheden en vermogens voor een gezond leven (lichamelijk, mentaal, en sociaal-emotioneel). • Het is van belang om de verbinding te organiseren tussen levensfasen en leefwerelden (school, gezin en vrije tijd) van een kind, alleen dan kunnen kinderen zich optimaal ontwikkelen. Vanuit verschillende invalshoeken zoals onderwijs, gezondheid, jeugdhulp en sport leveren we daar in samenhang een bijdrage aan. • De schoollocaties kunnen bijdragen aan gezond gedrag bij ouders en leerlingen. We zetten in de Educatieve Agenda met de scholen in op het versterken van de relatie tussen bewegen en gezondheid op scholen.

17

Plan van aanpak

• •

•

• •

•

•

We willen dat gezondheid aandacht krijgt in het contact van de gemeente, High Five en Thuis in Nissewaard met inwoners. Inwoners worden proactief geïnformeerd over gezonde leefstijl en waar nodig ondersteund bij keuzes die zij daarin kunnen maken. Er is voldoende laagdrempelig aanbod van participatiemogelijkheden voor jong en oud. Sport moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook voor kwetsbare inwoners, bijvoorbeeld met een beperking of een smalle beurs. We zetten daarbij breed in op het in beweging brengen van de jeugd. Een gezonde leefstijl moet voor de nieuwe generatie vanzelfsprekend zijn. We gaan meer bekendheid geven aan het aanbod en de beschikbare regelingen voor sport, cultuur en andere participatiemogelijkheden. Samenwerkingspartners zijn op de hoogte van het aanbod en verwijzen ook door. Het aanbod is ook inzichtelijk en toegankelijk voor onze inwoners, onder andere via de sociale kaart op de website Thuis in Nissewaard. In onze communicatiecampagnes omtrent gezondheid houden we rekening met de wijze waarop we doelgroepen bereiken. Dit vraagt maatwerk in onze wijze van communiceren. We draaien een pilot met een fonds voor onze volwassen inwoners met een bijstandsuitkering om hen met financiële ondersteuning naar een sportief leven te bewegen.

Dit past bij een integrale aanpak en draagt bij aan de mentale en fysieke gezondheid, zingeving, zelfwaardering, ontmoeting en het opbouwen van contacten/ relaties. Op zoveel mogelijk plekken worden bewoners gescreend op laaggeletterdheid en doorverwezen. Professionals en vrijwilligers weten hoe ze laaggeletterdheid kunnen herkennen, bijvoorbeeld door gerichte vragen te stellen of de Taalmeter in te zetten. Er is formeel en informeel taalaanbod en mensen worden naar het voor hen geschikte aanbod toegeleid. Initiatieven gericht op het bestrijden van laaggeletterdheid en het ontbreken van vaardigheden om met digitale informatie om te gaan (digibetisme), worden gefaciliteerd en ondersteund. Specifiek voor de ouderen onderzoeken we of we in samenwerking met de zorgverzekeraar toepassingen op afstand kunnen verzorgen zodat zij langer gezond en zelfstandig thuis kunnen wonen.

Naast de preventieve inzet op het voorkomen van achterstanden, werken we ook aan het verbeteren van bestaande gezondheidsachterstanden. Thuis in Nissewaard is een belangrijk onderdeel in het terugdringen van bestaande gezondheidsachterstanden als integrale ingang. Hiermee beogen we een duidelijk loket voor onze inwoners op gebied van het sociaal domein, waar hun ondersteuningsvragen worden beantwoord. Daarnaast beogen we verduidelijking van de problematiek, behoeften en mogelijkheden van de vraagsteller, indien informatie en advies niet voldoende is. Met deze verduidelijking (vraagverheldering) krijgen we in een vroeger stadium een integraler beeld, waardoor we inwoners beter en samenhangender kunnen ondersteunen. Die ondersteuning willen we vaker dan nu het geval is, vinden in het netwerk, bij vrijwilligersorganisaties en in het vrij toegankelijke basisaanbod. Dit is laagdrempeliger voor onze inwoners. Het is belangrijk om de preventieve beweging naar een gezonde generatie in 2040 te maken in goede samenhang met onze beweging van ‘minder zorg door meer welzijn’ vanuit Thuis in Nissewaard. 3.3.2

Kansrijke Start

Kansrijke start is erop gericht om in de eerste 1000 dagen van elk (kwetsbaar) kind ondersteuning te bieden zodat kinderen kansrijk kunnen opgroeien. Gemeente Nissewaard is vanaf 2019 betrokken bij Kansrijke Start waarbij de wens is om een doorontwikkeling van Kansrijke Start te starten. De gemeente werkt nauw samen met diverse partners in het medische domein, Centrum voor Jeugd en Gezin, verloskundigen, jeugdhulp en Thuis in Nissewaard. Het beoogde resultaat vanuit het GALA:

18

Plan van aanpak

•

Elke gemeente heeft een lokale ketenaanpak Kansrijke Start, inclusief interventies, en maakt samenwerkingsafspraken met partners rondom de eerste duizend dagen van een kind.

In gemeente Nissewaard is een lokale coalitie Kansrijke Start. Echter door vele personele wisseling is het noodzakelijk energie te steken in de vorming van herziende lokale coalitie. Er wordt een kernteam gevormd met enthousiastelingen over het onderwerp Kansrijke Start. Het kernteam bestaat uit partners zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin, verloskundige en jeugdhulp. Het kernteam vormt het hart van de lokale coalitie en zal voor het eerst bijeenkomen in het najaar van 2023. In basis heeft gemeente Nissewaard interventies en activiteiten ter versterking van Kansrijke Start. • Nu Niet Zwanger • Stevig Ouderschap • Contactpersoon geboortezorg • Zwangerschapsgesprek In 2023 en 2024 zal dit aanbod blijven bestaan. Het is de taak van de lokale coalitie om te werken aan een efficiënte aanpak met passende interventies. In de planning wordt 2024 gebruikt voor inventariseren van een passend aanbod die zo goed mogelijk aansluit bij de behoeften van de doelgroep. Naar verwachting wordt in 2025 dit aanbod geeffectueerd. Er worden middelen ingezet voor de regionale ketensamenwerking. In deze regionale samenwerking met verschillende gemeenten binnen de regio VPG wordt samenwerking geconcretiseerd op de volgende drie thema’s: Investeren op groepsgewijze aanpakken zoals interventie Centering Pregnancy, thema toegankelijkheid en toekomstbeeld Kansrijke Start.

Door aan de slag te gaan met deze drie thema’s investeren we in verschillende functies: Kennisdelen en leren, aanzet voor een ketenaanpak en vertegenwoordiging op de beleidsagenda’s van het onderwerp Kansrijke Start. De exacte uitvoering van deze regionale samenwerking wordt verder vormgegeven in overleg met de deelnemende gemeenten in 2023. Als laatste bouwsteen voor Kansrijke Start dient de gemeente eind 2023 een ketenaanpak te hebben geformuleerd. Per 2024 heeft elke gemeente een ketenaanpak Kansrijke Start die gericht is op de eerste 1.000 dagen van elk kind dat in een kwetsbare situatie zit. Daarvoor worden, samen met relevante partijen via lokale coalities, structurele (keten)afspraken gemaakt, zodat gezinnen in een kwetsbare situatie vroegtijdig in beeld komen en de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben rondom de eerste 1.000 dagen (van -10 maanden tot en met 2 jaar) van kinderen. 3.3.3

Mentale gezondheid

De ene inwoner ondervindt meer moeilijkheden op zijn of haar levenspad dan de andere inwoner. De meeste mensen zijn in staat om samen met hun gezin, familie en sociale netwerk en eventueel met geringe professionele ondersteuning hun zelfstandigheid en zelfregie te hervinden of te behouden. Voor een beperkt aantal inwoners geldt echter dat zij méér ondersteuning nodig hebben, omdat ze door persoonlijke beperkingen of omstandigheden in onvoldoende mate tot volledig zelfstandig functioneren of zelfregie in staat zijn. Het beoogde resultaat vanuit het GALA: • Gemeenten integreren mentale gezondheid in hun bredere gezondheidsaanpak/ preventie aanpak, waardoor: o Het voor alle inwoners van Nederland gebruikelijker is om te praten over hun mentale gezondheid. Onder meer door cultuur.

19

Plan van aanpak

o o

Alle inwoners van Nederland beter weten waar ze binnen hun gemeenten laagdrempelige ondersteuning kunnen vinden. Alle inwoners van Nederland weten welke handvatten er zijn om met hun mentale gezondheid aan de slag te gaan.

De psychische gezondheid en het mentaal welbevinden zijn ontzettend belangrijk voor de gewenste positieve eigen ervaren gezondheid. In onze aanpak houden we het gedachtegoed van Positieve Gezondheid als uitgangspunt. Een integrale aanpak is essentieel om alle inwoners kansen te bieden de ervaren gezondheid en het mentaal welbevinden te verbeteren. Zo’n aanpak wordt beschreven in het programmaplan Toekomstbestendig Sociaal Domein en het integraal beleidskader Sociaal Domein Nissewaard. En vanuit High Five ondersteunen en organiseren we preventief aanbod ter bevordering van de mentale gezondheid. Dit doen wij door: • • • • •

• •

•

•

•

We leggen verbinding met en ondersteunen initiatieven waarbij mensen in groepsverband steun en perspectief vinden en samenwerken aan het zelfvertrouwen, zelfbepaling, gezonde sociale relaties, betekenisvolle rollen en vaardigheden. We voeren actief beleid op eenzaamheidsbestrijding en sluiten ons aan bij de landelijke aanpak ‘Eén tegen eenzaamheid’. We stimuleren vrijwilligerswerk als zinvolle bezigheid en bieden vrijwilligersondersteuning om deze inwoners zo lang mogelijk vitaal en actief te houden. Zowel fysiek als digitaal richten we hiertoe een vrijwilligerscentrale in. We maken tevens werk van het signaleren van onder andere minder zelfredzame ouderen en ondersteunen initiatieven en organisaties die bijdragen aan een groter sociaal netwerk voor onze kwetsbare inwoners. Via het Digitaalhuis helpen en ondersteunen we inwoners met beperkte digitale vaardigheden zodat zij ook makkelijker mee kunnen in de alsmaar digitaliserende samenleving. Hiermee maken we ontmoeting ook voor inwoners die moeilijk op pad kunnen toegankelijker. Hierbij zijn onder andere onze ouderen gebaat. We geven het thema ontmoeten een prominente plek in de nog op te stellen omgevingsvisie. We maken hiervoor keuzes vanuit de bedoeling: een gezonde & gelukkige inwoner. We pakken achterliggende problematiek van stress aan en hanteren hierbij een integrale aanpak.

Zo zetten we onder andere in op preventie schuldenproblematiek en werken we aan goede schuldhulpverlening. Stressfactoren proberen we zoveel mogelijk weg te nemen zodat er weer oog kan zijn voor gezondheid. Mentale weerbaarheid is belangrijk. We zetten al vroeg in op weerbaarheidstrainingen voor kinderen en jongeren, zowel op school als via groeps- en individuele trajecten. De weerbaarheidstrainingen op het primair onderwijs hebben specifiek aandacht voor social media gebruik en online pesten. We maken een koppeling tussen het preventieve veld, de jeugdzorg en jeugdhulp. We zetten bij kinderen en jongeren met een verhoogd risico op of beginnende sociaal-emotionele problematiek door bijv. omstandigheden in het gezin of andere stressvolle situaties, gericht in op preventieve trajecten om erger te voorkomen. Denk hierbij onder andere aan preventieve trajecten gericht op problematiek echtscheidingen, ouders met verslavingsproblematiek en andere psychische problemen. We creëren samen met het onderwijs een schoolklimaat waarin kinderen minder druk ervaren. Het thema sociaal-emotioneel welbevinden willen we via scholen een plek geven. We onderzoeken hiervoor de mogelijkheden van de programma’s Gezonde kinderopvang en Gezonde School. We hebben hierbij tevens oog voor overmatig schermgebruik en social media gebruik.

Met de stijgende energiekosten in het achterhoofd, maken we de verbinding met het programma duurzaamheid en zetten we in op het zoveel mogelijk voorkomen van

20

Plan van aanpak

• • • 3.3.4

energiearmoede. Wij gebruiken hierin ook het advies van de kindergemeenteraad over bijvoorbeeld stilteruimtes op scholen. Vanuit High Five stimuleren en ondersteunen we maatschappelijke (inwoner)initiatieven in het kader van sport, cultuur en ontmoeting. Ook organiseren we zelf activiteiten die de weerbaarheid van inwoners positief beïnvloedt. Vanuit duurzaamheid en ruimtelijke ontwikkeling zetten we in op een leefomgeving met een gezonde hoeveelheid groen in de directe nabijheid. We richten parken en recreatiegebieden zo in dat inwoners hier ontspanning en plezier kunnen vinden. Inzet op een hogere sportdeelname helpt ook om (chronische) stress te verminderen en de mentale gezondheid te vergroten. Aanpak overgewicht en obesitas

Ongezond gedrag (in een ongezonde leefomgeving) is verantwoordelijk voor bijna 20 procent van de ziektelast. Daarom is het van belang om gezond gedrag en gezonde keuzes te stimuleren vanuit een integrale aanpak. Beoogd resultaat vanuit het GALA: • Voor kinderen en volwassenen met overgewicht of obesitas is passende ondersteuning, begeleiding en zorg toegankelijk. • In 2025 hebben alle gemeenten een netwerkaanpak voor kinderen met obesitas. • Er zijn samenwerkingsafspraken tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders gemaakt.

Dit doen wij door: • Naschools aanbod (Talentlab) laat kinderen kennismaken met sport en cultuuraanbod en maakt het vanzelfsprekend voor ze om buiten schooltijd actief te (willen) zijn. • Uitvoeringsplan Sport: in het kader van ‘iedereen doet mee’ gaan we middels een uitvoeringsprogramma keuzes maken hoe we hier de komende jaren op in gaan zetten. Vanuit de gemeente en samen met ons netwerk (High Five, sportakkoord). Obesitas is een speerpunt waar we op meerdere manieren vanuit sport op gaan inzetten ter voorkoming en verbetering. Met name bij kinderen. Denk aan gratis/aantrekkelijk lidmaatschap, oriëntatie aanbod en naschools aanbod. • High Five: brede inzet op gezondheid en geluk. We organiseren zelf aanbod en faciliteren/ondersteunen initiatieven vanuit het netwerk. Denk aan voedingslessen op school, kennismakingsaanbod sport & cultuur, evenementen, naschools aanbod, vakantieprogramma’s, wijksport, schoolsport, verenigingsondersteuning. • Preventieakkoord: Eén van de ambities beschreven in het Preventieakkoord is “overgewicht voorkomen door het stimuleren van gezond eten en drinken en meer bewegen”. Hierbij is o.a. het ontwikkelen van vroegsignalering en interventies m.b.t. gezonde voeding belangrijk. Het opsporen en enthousiasmeren van mensen waarbij het niet vanzelfsprekend is gezonde voeding te eten en hen verder helpen bij het maken van gezonde keuzes.

Ook is het aansluiten bij de activiteiten en programma’s vanuit de sportakkoorden en High Five van belang. Gezonde voeding is een onderdeel van deze programma’s waardoor jongeren fijner in hun vel zitten, fitter, energieker en gezonder blijven door (ook) gezond te eten en te drinken. Er worden verschillende interventies uitgevoerd die aansluiten bij deze ambitie en de doelen: o Voedingslessen gezonde voeding door een voedingsdeskundige bij kinderopvangcentra en basisscholen in Nissewaard;

21

Plan van aanpak

o o o o o

3.3.5

Uitdelen van vers fruit en waterflessen, voor het stimuleren van het drinken van water, bij sportclinics op speciaal middelbaar onderwijs; Uitdelen van gratis fruit en gezonde receptenkaartjes bij verschillende supermarkten op Voorne Putten; Subsidiëren van vers fruit en groenten bij een bewonersinitiatief voor minima in Abbenbroek; Uitdelen van het boekje “Trommel zonder rommel” voor de bewustwording van gezonde broodtrommels voor kinderen van basisschoolleeftijd; Plaatsen van een smoothiefiets bij een evenement, die bemand werd door een voedingsdeskundige om zo meer bewustwording over een gezonde leefstijl te creëren. Dit was i.s.m. High Five.

Valpreventie

Een val kan (zeker op latere leeftijd) vergaande gevolgen hebben. In de eerste plaats voor de gezondheid en kwaliteit van leven van de persoon, maar ook in financiële zin als het gaat om zorg- en revalidatiekosten. Een gezonde leefstijl helpt om het lichaam zo lang mogelijk fit en sterk te houden. Ook kennis en kunde (valtechnieken) kan helpen om de schade te beperken na een valongeluk. Het beoogde resultaat is: • Risico op vallen bij ouderen wordt vroegtijdig gesignaleerd in zowel zorgdomein als gemeentelijk domein en wordt ondersteund door laagdrempelige toegang tot valpreventief aanbod; • Jaarlijks komen er minder ouderen (65+) op de spoedeisende hulp naar aanleiding van een val. • Versterkte uitvoeringspraktijk van artikel 5a van de Wet PG, wat bijdraagt aan het preventiebeleid rond het verminderen van kwetsbaarheid bij ouderen. • Ondervoeding bij ouderen wordt vroegtijdiger gesignaleerd door zorgprofessionals en professionals in het sociaal domein. • Er is aandacht voor de specifieke behoeften van ouderen rond bewegen en dit wordt ondersteund met een passend beweegaanbod. • We zetten in op fysieke versterking van de doelgroep 65- zodat zij fitter ouder worden en minder risico hebben op valongelukken.