33. Recreatieschap Voorne Putten brief; Eindrapportage Evaluatie SOK RVP-Staatsbosbeheer - bijlage

Schaalvoordeel en inzicht Betrokkenen bij RVP zien dat de samenwerking met Staatsbosbeheer een aantal voordelen biedt. Zij roemen om te beginnen de ervaring en expertise. Dat deze ervaring en kennis wordt ingezet voor het beheer van de schapsgebieden is van meerwaarde. Ook het landelijke en provinciale netwerk van Staatsbosbeheer is waardevol. Zo heeft Staatsbosbeheer zicht op en toegang tot subsidies en is het, mede omdat men ook in andere Zuid-Hollandse recreatieschappen actief is, een stevige gesprekspartner voor de provincie, bijvoorbeeld in het overleg over de wijzigingen in de financieringsstructuur van de schapsgebieden. Staatbosbeheer is ook een ‘sterk merk’. In de communicatie naar de bewoners, zo bleek bijvoorbeeld bij grootschalige kap in verband met de essentaksterfte, is dat een voordeel. Door de schaal waarop Staatsbosbeheer werkt zijn er, zeker in potentie, schaalvoorden mogelijk. Staatsbosbeheer geeft zelf aan dat hier ook zeker sprake van is, zowel voor de kosten van de werkzaamheden in de terreinen als voor de bureautaken, en dat RVP hier in sterke mate van profiteert. De gemeenten zijn hier echter niet van overtuigd en sommige geïnterviewden vermoeden dat het voordeliger zou zijn om de werkzaamheden die Staatsbosbeheer verricht in eigen beheer te doen. Tegelijkertijd is eenieder zich ervan bewust dat dit veel zou vragen van de eigen organisatie.

In deze evaluatie is het niet gelukt om een cijfermatige onderbouwing te geven van dit schaalvoordeel. Het is wenselijk als dit als vervolg op deze evaluatie alsnog gebeurt. Het is namelijk belangrijk dat de bestuurders van RVP meer comfort voelen ten aanzien van de kosten die betaald worden aan Staatsbosbeheer. Dit vraagt dat Staatsbosbeheer tot in meer detail inzicht geeft in de kostenopbouw. De beide gemeenten kunnen deze gegevens vervolgens vergelijken met de eigen kosten voor groenbeheer (inclusief alle bijbehorende interne kosten) of de kosten voor het uitbesteden van (delen van) de werkzaamheden aan marktpartijen. Dit niet vanuit de intentie om de samenwerking met Staatsbosbeheer te stoppen, maar wel om te bereiken dat bij voortzetting van de samenwerking eenieder het gevoel heeft dat er een eerlijke prijs betaald wordt.

2 PIOFACH: Personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, administratieve organisatie, communicatie,

huisvesting en facilitaire zaken.

Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

23

7.4 Ambitie versus budget Staatsbosbeheer ziet Recreatieschap Voorne-Putten als een betrouwbare partner waarmee zij graag de huidige samenwerking continueert en uitbouwt. Daarbij is het goed, zo geeft men aan, dat het recreatieschap en Staatsbosbeheer opnieuw gezamenlijk kijken naar het gewenste ambitieniveau en de beschikbare budgetten. Staatsbosbeheer ervaart Recreatieschap Voorne-Putten als een schap dat veel vraagt. Dan gaat het om inzicht, zowel in de beheermaatregelen als in de financiën. En dit laatste vertaalt zich er bijvoorbeeld in dat het schap ook meer betrokkenheid wil in de P&C cyclus. Verder vraagt het schap van Staatsbosbeheer om minder uit te gaan van de ‘eigen cultuur’ en meer rekening te houden met lokale wensen, en daarmee meer flexibiliteit en maatwerk te bieden. En het schap wil meer zichtbaarheid van de boa’s. Staatsbosbeheer wijst erop dat dit allemaal mogelijk is, maar dat dit meer inzet vraagt dan nu volgens de PDC geleverd kan worden. Bij de implementatie van de PDC is er door RVP voor gekozen om de PDC binnen de bestaande budgetten te implementeren.

Voor een aantal producten die nodig zijn om het bovenstaande te bereiken is een lager budget beschikbaar gesteld: • Accountmanagement: 50% lager dan de doorberekening in de PDC; • Omgevingscommunicatie: 50% lager dan de doorberekening in de PDC; • Toezicht en handhaving: € 95.000 lager dan de doorberekening in de PDC (prijspeil 2021); • Financiële diensten: € 58.000 lager dan de doorberekening in de PDC (prijspeil 2021). Meerdere zaken die nu volgens de gemeenten niet naar wens lopen en/ of waarvan Staatsbosbeheer merkt dat het recreatieschap ‘overvraagt’ hebben hier mee te maken.

Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

24

8. Conclusies en aanbevelingen 8.1 Helderheid over voortzetting recreatieschap Helderheid over de voortzetting van de GR is een voorwaarde om uiterlijk in juni 2025 (conform de afspraken in de SOK) een besluit te kunnen nemen over het al dan niet verder samenwerken met Staatsbosbeheer. Zorg dat deze helderheid er snel is. Als er besloten wordt om het recreatieschap voort te zetten, zorg dan dat dit besluit voor langere tijd staat. Dit voorkomt onrust en maakt het mogelijk om, als gekozen wordt voor voortzetting van de samenwerking met Staatsbosbeheer, meerjarige afspraken te maken. De voorkeur van Staatsbosbeheer gaat uit naar een voortzetting van de samenwerking voor onbepaalde tijd. Dit kan ook voor RVP voordelen hebben. Als Staatsbosbeheer het personeel voor langere tijd zekerheid kan bieden, komt dit de continuïteit en daarmee het serviceniveau ten goede. Maar een nieuwe tijdelijke overeenkomst (bijvoorbeeld 4 of 5 jaar) kan ook voordelen hebben voor RVP. Er is daarmee een natuurlijk, stevig evaluatiemoment ingebouwd.

8.2 Tevredenheid overheerst Vrijwel iedereen is het erover eens; als de samenwerking van de beide gemeenten binnen het recreatieschap wordt voortgezet, dan ligt het voor de hand om ook de samenwerking met Staatsbosbeheer voor te zetten. Want hoewel er verbeterpunten naar voren zijn gekomen in deze evaluatie, overheerst bij de gemeenten het gevoel dat Staatsbosbeheer in de basis een hele sterke partij is. Omgekeerd ziet Staatsbosbeheer Recreatieschap Voorne-Putten als een betrouwbare partner waarmee zij graag de huidige samenwerking continueert en uitbouwt. Sinds Staatsbosbeheer de rol van G.Z-H heeft overgenomen zijn er belangrijke stappen gezet. Het komt er nu op aan om volgende stappen te zetten. Dat geldt voor Staatsbosbeheer en voor de gemeenten. Daarnaast is het ook belangrijk om te constateren dat veel gewoon heel goed gaat. Er is een stevig fundament om op voort te bouwen.

8.3 Beantwoording onderzoeksvragen In deze paragraaf zijn de belangrijkste conclusies en aanbevelingen puntsgewijs bijeen geplaatst. Daarbij worden de onderzoeksvragen uit hoofdstuk 1 als kapstok gebruikt.

Effect-indicatoren Er zijn geen harde gegevens over het aantal bezoekers en de ontwikkeling daarin, de bezoekerstevredenheid, de spin-off voor de recreatiesector en het maatschappelijk rendement. De verwachtingen van de geïnterviewden is dat de scores positief zijn. Op basis van de verbeteringen die in de gebieden zijn doorgevoerd mag dit ook verwacht worden. De tevredenheid van alle betrokkenen met de kwaliteit en uitstraling van de gebieden is over het algemeen goed. Aanbeveling: Verbeter de monitoring voor de effect-indicatoren. Sluit hierbij aan bij bestaande monitoringssystemen.

Prestatie-indicatoren

Over de uitvoering van het (groot)onderhoud bestaat een grote mate van tevredenheid. Over een deel van de projecten (met name speciale, later toegevoegde projecten) is dit niet het geval; deze lopen te vaak uit de tijd en uit de budgetten. Het proces rond het formuleren van bestuursopdrachten verloopt rommelig. Het is niet voor iedereen helder wie waarvoor verantwoordelijk is, hetgeen er mede toe leidt dat bestuursopdrachten soms pas laat beschikbaar komen. Het aantal meldingen van bezoekers en de wijze van afhandeling daarvan is vrij goed bekend. Wat lastig is, is dat meldingen op veel verschillende plekken binnenkomen.

Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

25

Aanbevelingen: - Om te voorkomen dat projecten uit de tijd en uit budget lopen helpt het als gemeenten het opdrachtgeverschap beter vorm geven. Vanuit Staatsbosbeheer mag soms meer scherpte gevraagd worden om binnen de afgesproken kaders te blijven. - Verbeter het proces rond de formulering van de bestuursopdrachten. - Bespreek op welke wijze de afhandeling van meldingen verbeterd kan worden.

Doelstellingen en effectiviteit Zowel de gezamenlijke ambities als de doelstellingen van de partijen afzonderlijk worden in belangrijke mate gehaald. Er is bij de gemeenten soms ontevredenheid over de inrichtings- en beheerkeuzes die Staatbosbeheer maakt en over de wijze waarop zij hierbij betrokken worden. Aanbevelingen: - Voorop staat: veel gaat goed, behoud dit. Wel geldt; verbeter de opdrachtverstrekking vanuit de gemeenten aan Staatsbosbeheer en richt vervolgens het sturingsproces goed in (tussen Staatsbosbeheer en RVP, en binnen de gemeenten). - Maak heldere afspraken met elkaar: tot op welk detailniveau is meedenken en meebeslissen door de gemeenten over de precieze beheermaatregelen gewenst en mogelijk? - Bespreek of versterking van het toezicht wenselijk en mogelijk is.

Rechtmatigheid Er is nu te veel onduidelijkheid over ieders rol. Dit is niet nodig, want het organisatiemodel is helder en zit goed in elkaar. Het is vooral zaak om hetgeen is afgesproken beter in te regelen. Dit zal de samenwerking ten goede komen. De gemeenten zijn niet tevreden over de transparantie van Staatsbosbeheer ten aanzien van de hoogte van de kosten. Ook is er ontevredenheid over de vaak late aanlevering van stukken. Aanbevelingen: - Stel voorafgaand aan een nieuwe SOK een nieuwe gezamenlijke uitgangspuntennotitie op. Geef het proces voldoende aandacht, zodat keuzes heel bewust worden gemaakt. De gemeenten zijn hierbij in de lead. - Geef bij het opstellen van een nieuw gezamenlijk uitvoeringsprogramma en bij de begroting als gemeenten duidelijker aan wat je wilt bereiken (gebaseerd op de collegeprogramma’s en eventueel ander gemeentelijk beleid). Dit leidt tot een betere (meer inhoudelijke) opdrachtformulering voor Staatsbosbeheer - Blijf werken met een secretaris die werkt in opdracht van het Recreatieschap en die niet in dienst is van Staatsbosbeheer.

Doelmatigheid Belangrijke vragen zijn of de kosten passend zijn bij wat daarvoor geleverd wordt (kwantitatief en kwalitatief) en of de samenwerking binnen het recreatieschap en met Staatsbosbeheer als dienstverlenende partij tot schaalvoordelen leidt, waar de deelnemers van het schap van profiteren. Op deze belangrijke vragen heeft de evaluatie nog geen goed antwoord gegeven. Aanbeveling: - Maak scherpere afspraken met elkaar over het leveren van inzicht in de kosten (op gebiedsniveau) door Staatsbosbeheer. - De verwachtingen vanuit de gemeenten zijn momenteel hoger dan dat Staatsbosbeheer kan waarmaken op basis van de afgenomen producten uit de PDC. Kijk opnieuw naar het gewenste ambitieniveau en de beschikbare budgetten. - Staatsbosbeheer: verbeter de interne processen (tijdig aanleveren van stukken die kwalitatief goed zijn). - Maak het opstellen van de begroting meer tot een gezamenlijk proces, waarbij de gemeenten meer kans krijgen (en die kans ook benutten) om tijdig input te leveren. Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

26

- Staatsbosbeheer: geef meer inzicht in de kosten en laat aan de bestuurders van het recreatieschap zien dat zij profiteren van een schaalvoordeel.

Flexibiliteit Vanuit meerdere kanten klinkt dat de werkwijze van Staatsbosbeheer te veel is gebaseerd op de eigen cultuur en op de eigen processen en dat te weinig wordt ingespeeld op de wensen die lokaal leven, bij belanghebbenden en -niet in de laatste plaats- het lokale bestuur. Een dergelijke klantgerichtheid is wel nodig. Daarbij geldt dat ook de gemeenten zelf hier een rol in kunnen hebben, door ‘aan de voorkant’ sterker te sturen op de doelen. En het is ook goed dat de gemeenten zich realiseren dat het voor Staatsbosbeheer makkelijker, en daardoor voor de recreatieschappen goedkoper is, als er rond de uitvoering van bepaalde werkzaamheden uniformiteit bestaat. Aanbevelingen: - Staatsbosbeheer: probeer beter in te spelen op de lokale wensen. - Gemeenten: zorg voor een heldere opdracht/ betere aansturing van Staatsbosbeheer. - Staatsbosbeheer en gemeenten: Voer het gesprek over uniformiteit opener: - Staatsbosbeheer: laat beter zien waarom uniformiteit op bepaalde vlakken voordelen heeft voor RVP. - Gemeenten: maak beter duidelijk waarom de voorgestelde uniformiteit voor gemeenten niet gewenst is.

Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

27

Geraadpleegde bronnen Accountantsverslag 2023, Baker Tilly, juni 2024 Advies Toekomstig beheer natuur- en recreatiegebieden versie, Baltissen advies en projectmanagement, AT Osborne, Royal HaskoningDHV, juni 2017 Beheermaatregelpakket Optimalisatie, Voorstel Algemeen Bestuur, voorbereid door M. Guneyli, juli 2024 Coalitieakkoord 2022-2026, gemeente Nissewaard, 2022 Collegeprogramma 2023-2026, gemeente Voorne aan Zee, 2023 Gezamenlijk Uitvoeringsprogramma Voorne Putten 2021-2025, Recreatieschap Voorne Putten en Staatsbosbeheer, mei 2021 Imago- en Bezoekersonderzoek Voorne-Putten, Bureau Voor Ruimte & Vrije Tijd, 2021 Jaarstukken 2022. Jaarverslag en jaarrekening recreatieschap Voorne-Putten, juni 2023 Jaarstukken 2023. Jaarverslag en jaarrekening recreatieschap Voorne-Putten, juni 2024 Memo PDC proces in een breder kader richting schapsbesturen, Wouter Wubben, september 2020 Ontwikkelperspectief voormalige groeikern Spijkenisse. Nissewaard naar 2040. februari 2018 Opdrachtformulering optimalisatierichtingen. Voorstel Algemeen Bestuur, februari 2022 Plan van Aanpak Recreatieschap Voorne-Putten, Loek Bal, maart 2019 Programmabegroting 2024 Recreatieschap Voorne-Putten, 2023 Programmabegroting 2025 Recreatieschap Voorne-Putten, conceptbegroting 2024 Recreatieperspectief Zuid-Holland 2030. Provincie Zuid-Holland, januari 2023 Samen werken aan een groene leefomgeving.

Producten- en Dienstencatalogus Staatsbosbeheer, 2020 Samenwerkingsovereenkomst Staatsbosbeheer en Recreatieschap Voorne-Putten, 2020 Toekomst Recreatieschap, Samenwerking Voorne-Putten, juni 2018 Uitgangspunten evaluatieonderzoek Recreatieschap Voorne-Putten 2024. Indicatoren en additionele vragen, mei 2024 Uitgangspuntennotitie Staatsbosbeheer – Recreatieschap Voorne-Putten, Lisette van Genderen Uitwerking onderzoeksopdracht dienstverlening Recreatieschap, 2016 Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

28

Veerkracht en verbinding. Ondernemingsplan Staatsbosbeheer 2020 – 2025, Staatsbosbeheer, januari 2020 Voorstel Algemeen Bestuur, Samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer, december 2020 www.recreatieschapvoorneputten.nl

Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer

29

Bijlage 1 Interviews Bestuur Recreatieschap Voorne-Putten Robert van der Kooi, wethouder Voorne aan Zee en voorzitter Recreatieschap Voorne-Putten Martijn Hamerslag, wethouder Nissewaard Henk. Abrahams, raadslid gemeente Voorne aan Zee Bestuurssecretariaat Recreatieschap Voorne-Putten Loek Bal, Bestuurssecretaris Recreatieschap Voorne-Putten Gemeente Nissewaard Bianca Dekens, Beleidsmedewerker economische zaken/ Accountmanager Katja Beeker, Landschapsarchitect en beleidsmedewerker groen Mitzy Wendel, Beheerder groen Ellen van de Kerkhof, Beleidsmedewerker recreatie en toerisme Eric Bovekerk, Ontwerper openbare ruimte / landschapsarchitect, betrokken bij optimalisatie Lonneke Buitink, Financieel adviseur Gemeente Voorne aan Zee Debby Dubach, Adviseur recreatie en toerisme Serine Groeneveld, Adviseur economie en recreatie Fred Philipse, BOA Rien Bom, Financieel adviseur René Goudzwaard, Medewerker Recreatie (beheerder Badstrand) Staatsbosbeheer Frans van der Meer, Accountmanager recreatieschap VP en Teamleider VP en IJsselmonde Marieke de Gast, Projectleider Miriam Guneyli, Provinciaal adviseur, projectleider optimalisatie Paul Laudy, Provinciehoofd Zuid-Holland Andere stakeholders Irma van Oosten, directeur Marketing Op Voorne Arda Riedijk, secretaris Toeristisch Ondernemersplatform (TOP) Voorne-Putten Wim Sjoukes, voorzitter Toeristisch Ondernemersplatform (TOP) Voorne-Putten

Begeleidingscommissie Loek Bal, Bestuurssecretaris Recreatieschap Voorne-Putten Bianca Dekens, Beleidsmedewerker economische zaken/ Accountmanager gemeente Nissewaard Debby Dubach, Adviseur recreatie en toerisme gemeente Voorne aan Zee Serine Groeneveld, Adviseur economie en recreatie gemeente Voorne aan Zee Frans van der Meer, Accountmanager recreatieschap VP en Teamleider VP en IJsselmonde

Evaluatie samenwerkingsovereenkomst Recreatieschap Voorne-Putten en Staatsbosbeheer