33. Actieplan Afval Grondstoffen 2025-2026 - bijlage

34

Totaaloverzicht Financiële gevolgen speerpunt 1 Actie 1 1 2 2 4 4 4

€ in 2025 - 20.000 -30.000 -30.000

€ in 2026 -30.000

€ in 2027 -30.000

-30.000 -263.000 -52.500 -22.000

-30.000 60.000 -263.000 -52.500 -22.000

4

Bestuursdwang-inkomsten

124.500

124.500

4

Bestaande dekking ASH voor VTH

83.000

83.000

4

Verminderde inzet Reinis op bijplaatsingen Totaal

130.000

130.000

-60.000

0

1-4

4.2

Beschikbare middelen Vulgraadmetingen Communicatie beleidswijziging Communicatie-formatie Minder restafval (schatting) Toezichtteam VTH & Reinis Back office VTH Communicatie handhaving

-80.000

De financiële gevolgen speerpunt 2

Actie 5: Stoppen met de PMD-inzameling via ondergrondse containers Verschillenanalyse Een vergelijking tussen de huidige en nieuwe situatie is lastig omdat: In de nieuwe situatie zijn alle containers open waardoor onnodige vervuiling van grondstoffen minder zal voorkomen. Er andere stromen ontstaan door de nascheiding. Onbekend is of de nieuwe routes voor restafval efficiënter zijn of juist niet. Door invoering van nascheiding PMD nemen de vergoeding door Verpact toe. We ontvangen namelijk een vergoeding voor alle restafval uit ondergrondse containers met nascheiding en niet langer alleen over de inhoud van de PMD-containers in deze buurten. Door de nascheiding ontstaat een structureel voordeel van € 111.000. In 2025 is eenmalig noodzakelijk: Bij de nascheiding moeten containers worden omgestickerd. € 10.000 Communiceren Invoering nascheiding hoogbouw en enkele laagbouwwijken € 30.000 Totaal: € 40.000 Actie 6: Invoeren van GFT-inzameling in de hoogbouw. Deze actie zal sowieso moeten worden uitgevoerd omdat de huidige situatie niet aan de wettelijke vereisten voldoet, en dus geen optie is voor de middellange termijn. De nieuwe situatie draait om de beoogde milieuwinst: het aantal kilo’s GFT neemt toe. Er is een gegarandeerde milieuwinst. Onbekend is nog hoe groot deze zal zijn.

We gaan uit van een structureel voordeel in de afvalinzameling- en verwerking door invoering van GFT-inzameling van € 35.000. 35

In 2026 is eenmalig noodzakelijk: Voor het omstickeren van de containers € 5.000 Communicatie over de invoering van GFT-inzameling bij hoogbouw € 25.000 Extra vraag naar GFT-emmertjes bij Reinis € 10.000 Totaal € 40.000 Actie 7: Inzetten van een afvalcoachteam (voorlopers) In 2026 krijgt Reinis een taakstellend budget van € 60.000. Dit bedrag wordt ter beschikking gesteld door Verpact ten behoeve van een betere scheiding van PMD in minicontainers. Om deze actie te kunnen ondersteunen met gerichte informatie over afvalscheiding krijgt Reinis een structureel budget van € 30.000 vanaf 2026.

Actie 8: Actief betrekken van kinderen via scholen Vanaf schooljaar 2025/2026 stellen we € 40.000 extra beschikbaar voor milieueducatie van High Five en partners ten behoeve van scholen. Hierdoor kunnen meer scholen een beroep doen op deze ondersteuning. Totaaloverzicht Financiële gevolgen speerpunt 2 Actie 5 5 5 6 6 6 6 7 7 8 5-8

Beschikbare middelen Voordeel nascheiding Herziening bestickering Communicatie beleidswijziging Voordeel GFT-inzameling hoogbouw Herziening bestickering Communicatie beleidswijziging Extra GFE-emmertjes Inzet afvalcoachteam (voorlopers) Extra communicatie afvalscheiding Extra afval/milieueducatie Totaal

€ in 2025 18.500 -10.000 -30.000

-20.000 -41.500

€ in 2026 111.000

€ in 2027 111.000

10.000 -5.000 -25.000 -10.000 -60.000 - 30.000 -40.000 -49.000

35.000

-30.000 -40.000 76.000

€ in 2026 -60.000 -49.000

€ in 2027 0 76.000

60.000 -49.000

76.000

Totale financiële gevolgen Actie 1-4 5-8

1-8

Beschikbare middelen Speerpunt 1 (overlast) Speerpunt 2 (milieu) Bijdrage Verpact omvormen PMD Bijdrage Verpact PMD-scheiding Totaal

€ in 2025 -80.000 -41.500 60.000 -61.500

36

5 Projectbeheersing

37

5.1

Risico’s

Risico op vervuiling bij GFT in ondergrondse containers De inzameling van GFT in de hoogbouw heeft een verhoogd risico op een hoge vervuilingsgraad vanwege anonimiteit. Dat is bij de inzet van minicontainers zo, maar bij de ondergrondse containers is de kans groter. Bij de inzameling met ondergrondse containers in de laagbouw is er weinig afkeur. We hopen dat dit beeld zich ook in de hoogbouw voordoet. Dat gaan we actief monitoren. Instabiele tarieven voor verwerking De gemeente Nissewaard moet de verwerking van afvalstromen opnieuw gaan aanbesteden. De afgelopen decennia zijn de verwerkingskosten van alle stromen extreem instabiel. Stijgingen en dalingen van tientallen, en zelfs honderden procenten zijn deze eeuw voorgekomen. De verwachting in 2025 is dat de verwerkingskosten voor restafval zullen dalen. Echter de regering overweegt de verbrandingsbelasting op restafval fors te verhogen. Er is nog geen formeel voornemen. Als dat gebeurt, heeft dat negatieve gevolgen voor de verwerkingskosten van restafval voor alle Nederlandse gemeenten. Gering aantal containers die omgevormd kunnen worden naar GFT-containers We streven ernaar om in alle buurten meerdere ondergrondse GFT-containers te hebben. We weten echter pas hoeveel dat er kunnen zijn, na de monitoring. Als complexen te ver van een ondergrondse container afkomen, zullen we per situatie naar een oplossing kijken.

Daarbij zijn extra ondergrondse containers of inpandige of uitpandige minicontainers mogelijke oplossingen. Hieraan zijn kosten verbonden. Toename misbruik van de containers Ondernemers hebben nu veel mogelijkheden om hun afval illegaal als inwoner in de containers te doen, het als bijplaatsing neer te zetten of het in de PMD-containers te doen. Het openzetten van de containers zal daardoor waarschijnlijk weinig verschil maken. Er kunnen ondernemers zijn die eerdergenoemde opties asociaal vonden en het in een open restafvalcontainer doen niet, hoewel dat net zozeer verboden is. Omdat onze buurgemeenten over land geen diftar-systeem kennen, is afvaltoerisme niet te verwachten. Zodra een van de buurgemeenten diftar invoert, zullen we de container moeten afsluiten. Hiervoor zullen dan wel investeringen moeten worden gedaan. Risico’s bij de bestuurlijke handhaving Het werken met bestuurlijke handhaving voor afvaltaken is voor de gemeente Nissewaard nieuw. Er zijn de volgende risico’s: • Als de raad geen nieuwe afvalverordening vaststelt, kunnen we niet effectief handhaven. o We hebben een goede juridische basis nodig voor onze handhaving. Het wijzigen van de verordening is in alle gevallen noodzakelijk, ook zonder de introductie van bestuurlijke handhaving. • Het aantal (inbare) beschikkingen is lager dan begroot, waardoor er een financieel tekort ontstaat.

o Wanneer het aantal beschikkingen zo laag is vanwege een drastische afname van het aantal bijplaatsingen, dan ontstaat er een gering dekkingsprobleem bij de gemeente vanwege minder inkomsten, maar de uitgaven voor het weghalen van bijplaatsingen bij Reinis dalen forser. o Wanneer het aantal beschikkingen laag is doordat weinig daders worden achterhaald, ontstaat er een gering knelpunt. Tenzij het aantal bijplaatsingen wel afneemt en dus minder inzet van Reinis vraagt.

38

•

•

De inzet van het toezichtteam is onvoldoende om de gewenste resultaten te behalen. o De inwoners reageren onvoldoende op de acties. Intensivering is nodig. In dat geval is een versterking van het toezichtteam nodig. Er dient dan een inschatting gemaakt te worden of deze extra inzet financieel gelijk opgaat met een afname aan inzet voor opruimacties door Reinis of niet. De ingeschatte benodigde tijd wijkt af van de werkelijke tijd.

Onvoldoende inzet op communicatie Het rendement van acties is mede afhankelijk van de inzet van communicatie over de acties. Na de invoering van omgekeerd inzamelen zijn de eenmalige financiële middelen komen te vervallen. Daarmee is er te weinig continuïteit in de communicatie geweest. Met de nieuwe budgetten voor communicatie, de versterking van de afvaleducatie en de eenmalige middelen van Verpact kunnen we extra inzet leveren. Belangrijk is dat de middelen ook echt beschikbaar zijn én worden besteed. Vaak wordt onderschat hoeveel inzet op communicatie nodig is om ruim 80.000 inwoners te bereiken met een grote diversiteit.

5.2

Monitoring

Meten is weten Het succes van onze inzet kunnen we bepalen als we metingen uitvoeren en steeds evalueren hoe we de acties kunnen verbeteren. Daarom zetten we een monitoringcyclus op. Op basis van deze cijfers wordt besproken waar bijsturing nodig is. Bijvoorbeeld extra inzet in een wijk, opschalen van een succesvolle aanpak of aanpassen van toon of middelen. De monitoring wordt verzorgd door het team RO in samenwerking met VTH, Rechtsbescherming, Reinis en HighFive. De rapportage wordt halfjaarlijks opgesteld in het eerste en derde kwartaal. De rapportages stoppen zodra het college hiertoe besluit. De uitvoering van de bestuurlijke handhaving wordt actief gemonitord. Belangrijke indicatoren (KPI’s) zijn: • Aantal kilo’s restafval per inwoner (bron: Reinis/AVR) • Sorteerproeven van restafval (bron: Reinis) • Kosten voor het weghalen van bijplaatsingen per wijk (bron: Reinis) • Bredere inzet van en deelname aan educatieve programma’s (bron: HighFive) • Het aantal uitgevoerde beschikkingen/ spoedeisende bestuursdwang (bron: VTH) • Het aantal en type bezwaarschriften (bron: Rechtsbescherming) Overleg De voortgang van de aanpak wordt in drie overleggen gevolgd. De afdeling RO van de gemeente neemt deel aan alle overleggen. Informatie uit de overleggen kan worden opgenomen in de monitor.

Bestuurlijk overleg gemeente Nissewaard – Reinis Eens per 2 maanden spreken de wethouder afval & grondstoffen en de wethouder/aandeelhouder met de directeur van Reinis. Daarbij is ambtelijke ondersteuning vanuit de afdeling RO. De monitors en evaluaties worden hier besproken en vastgesteld. Integraal Strategisch Buitenruimte Overleg (afgekort ISB-overleg) Eens per kwartaal komen vertegenwoordigers van organisaties die werken in de buitenruimte bijeen. Ze bespreken knelpunten en zoeken hiervoor afstemming en oplossingen. Deelnemende partners zijn de gemeente (Veiligheid, VTH, RO), de woningcorporaties, de politie, Reinis en buurtpreventie. 39

Zij bespreken de monitors. Meerdere deelnemers hebben ook zelf een rol in de uitvoering van het actieplan. Communicatie-overleg We starten een structureel communicatieoverleg tussen gemeente, Reinis en partners om samenhang en voortgang te waarborgen (per kwartaal). We doen dit onder voorzitterschap van de afdeling RO.

5.3

Evaluatie

De monitor is ieder half jaar aanleiding om te kijken naar de voortgang van het actieplan en of er bijsturing gewenst is. Na afloop van 2026 vindt er een eindevaluatie plaats door de afdeling RO. Op basis daarvan kan er een nieuw meerjarig Afval & Grondstoffenbeleid voor de gemeente Nissewaard worden geschreven.

40

5.4 Actie 2 5 1 5

1 5 3 4 4 4 4 4 8 8 2 7 4 7 2 2 6

6

Planning Handeling Versterking formatie Communicatie Nieuwe routes voor nascheiding maken Communicatie over open containers Communicatie over nascheiding voor hoogbouw/enkele wijken in de laagbouw Openzetten van alle ondergrondse containers Start nieuwe wijze van inzamelen in de hoogbouw (PMD) Start Stickeractie Processen opstellen backoffice

Wanneer 2e kwartaal 2025

Door wie Reinis

3e kwartaal 2025

Reinis

Oktober 2025

Communicatie, RO, Reinis

Oktober 2025

Communicatie, RO, Reinis

November 2025

Reinis

November 2025

Reinis

1e kwartaal 2026 3e kwartaal 2025

Aanpassen verordening en opstellen Uitvoeringsbesluit Formeren toezichtteam Regelen /bestickeren voertuig Communicatie over de nieuwe wijze van handhaven Start uitbreiding afvaleducatie (nieuwe schooljaar) Verkennen draagvlak start project Afvalvrije scholen Opstellen eerste monitor (nulmeting) Deelnemen kringloopdag Voorbereiden afvalcoachteam/voorlopers Start nieuwe wijze van handhaven Start afvalcoachteam/voorlopers Deelnemen landelijke compostdag Extra aandacht Week van de Afvalhelden Opstellen tweede monitor Keuze voor welke restafvalcontainers worden omgevormd tot GFT Communicatie over de nieuwe wijze van inzamelen in de hoogbouw (GFT)

3e kwartaal 2025

Reinis VTH, Financiën, Rechtsbescherming AD(JZ)/RO

4e kwartaal 2025 4e kwartaal 2025

VTH en Reinis Reinis

Vanaf december 2025

Communicatie, RO, VTH

3e kwartaal 2025

High Five

3e kwartaal 2025

High Five, Reinis

3e kwartaal 2025

RO

Oktober 2025 4e kwartaal 2025

Communicatie, RO, Reinis Reinis

Januari 2026

Reinis, VTH

Januari 2026 Maart 2026

Reinis Reinis

Maart 2026

Reinis, Communicatie

1e kwartaal 2026 Zomer 2026

RO Reinis

Zomer 2026

Reinis

41

6

Start nieuwe wijze van inzamelen in de hoogbouw (GFT) 2 Deelnemen kringloopdag Opstellen derde monitor Opstellen eindevaluatie Groen: Belangrijke startdatum

Na de zomer 2026

Reinis

Oktober 2026 3e kwartaal 2026 1e kwartaal 2027

Communicatie, RO, Reinis RO RO

42

6

Bijlagen

43

6.1

Bijlage 1

Oorzaken van bijplaatsingen

44

In onderstaande opsomming hebben kopjes een kleur. De betekenis is als volgt: Wordt minder door openstelling van de ondergrondse container Wordt minder door intensivering handhaving en stickeracties Wordt minder bij invoering van nascheiding Wordt minder door meer communicatie Praktische oorzaken • Container is vol Bewoners treffen een volle container aan en zetten hun afval ernaast. In Nissewaard komt is betrekkelijk weinig voor. Door de vulgraadsensoren zijn de routes de afgelopen jaren geoptimaliseerd. Helemaal voorkomen kunnen we dit niet, vanwege soms excessief aanbiedgedrag. Zo kan bij een verhuizing een container extra snel vol raken. • Container is defect of geblokkeerd De klep gaat niet open of de container is buiten gebruik. Dat komt helaas voor. De meest voorkomende oorzaak is klemmend afval. Containeradoptanten en Reinis-medewerkers verhelpen deze storingen zo snel mogelijk. • (Tijdelijke) bewoners hebben geen pas Denk aan arbeidsmigranten, onderhuurders of kamerbewoners. Huisbazen/verhuurders instrueren deze tijdelijke bewoners vaak onvoldoende. Met corporaties maken we afspraken, maar zij zijn vaak niet de verhuurder aan deze groep. • Nabijheid van de container Het komt voor dat niet alle afvalstromen te vinden zijn in een groep ondergrondse containers. Sommige bewoners plaatsen dan hun afval naast een andere container.

Gedragsmatige oorzaken • Vergeten, kwijtgeraakte of geblokkeerde afvalpas Mensen kunnen hun afval niet kwijt en plaatsen het dan ernaast. Ze gaan niet terug om de afvalpas te halen. Dit gedrag komt voor. • Gebrek aan normbesef Sommige mensen vinden het ‘normaal’ om afval gewoon neer te zetten. Ze zien het weghalen ervan als een reguliere taak van Reinis. Inmiddels is duidelijk dat veel inwoners zo denken. • Luiheid of gemakzucht Afval wordt naast de container gezet omdat dit sneller of makkelijker is. Deze inwoners passen hun gedrag alleen aan door sociale controle of handhaving. • Onwetendheid over regels Nieuwe of tijdelijke bewoners weten niet hoe het werkt. Veel mensen plaatsen het ernaast en dat kan blijkbaar. Met corporaties willen we hieraan extra aandacht gaan besteden. • Verkeerde inschatting (‘dit is geen bijplaatsing’) Bijv. mensen die karton naast een container zetten met goede bedoelingen. De regels moeten dan vaker worden gecommuniceerd. Ook meer sociale controle helpt. • Anoniem gedrag De overtreder is zich bewust van het ongewenste gedrag maar door het ontbreken van sociale controle en strenge handhaving durven mensen eerder regels te overtreden. In veel wijken durven inwoners elkaar niet aan te spreken. De wens om zelf actie te ondernemen is er bij sommige inwoners wel, bijvoorbeeld bij buurtpreventie en containeradoptanten.

Systeemgebonden oorzaken (niet van toepassing in Nissewaard) • Betalingsprikkels (diftar) In gemeenten met gedifferentieerde tarieven kan men bijplaatsen om kosten te vermijden. Zo’n systeem kennen we in Nissewaard niet. 45

•

Geen voorzieningen voor grof afval Er is dan een gebrek aan laagdrempelige of betaalbare manieren om grof afval kwijt te raken. In Nissewaard hebben we dat goed ondervangen door tegen geringe betaling aan huis op te halen, de milieustraat hele ruime openingstijden te geven en om vervoersmiddelen daarnaartoe gratis ter beschikking te stellen.

46

6.2

Bijlage 2

Verschillende vormen van Handhaving

47

Verschillende soorten sanctiemiddelen Tegen overtredingen van de Afvalstoffenverordening kunnen diverse sanctiemiddelen worden ingezet. Deze sanctiemiddelen vinden hun oorsprong in zowel het strafrecht als het bestuursrecht. In onderstaande tabel worden de toepasbare sanctiemiddelen en de belangrijkste kenmerken benoemd. In toenemende mate maken gemeenten gebruik van spoedeisende bestuursdwang. Strafrecht

Bestuursrecht

Sanctie

Bestuurlijke strafbeschikking

Spoedeisende bestuursdwang

Bestuurlijke boete

Bron (wetgeving)

Wet milieubeheer

Algemene wet bestuursrech

Algemene wet bestuursrecht Artikel 3 Besluit Bboor

Soort

Straffende sanctie

Herstelsanctie

Straffende sanctie

Bevoegd orgaan

Beëdigde BOA

College van B&W

College van B&W

Uitvoerder

BOA

Toezichthouder of BOA

Toezichthouder of BOA

Inning

CJIB

Gemeente

Gemeente

Hoogte sanctie

Wettelijk vastgesteld

Kostenverhaal

Vast bedrag

Bijzonderheden

Verwijtbaarheid, onomstotelijke bewijslast

Overtrederscriterium

Overtreder moet bekend zijn

Rechtsmiddelen

Verzet, hoger beroep, cassatie

Bezwaar en beroep

Bezwaar en beroep

Kosten inzet

Gemeente (toezicht) Rijk (backoffice CJIB) Rijk

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Opbrengsten/ baten van inning

Bestuurlijke strafbeschikking De bestuurlijke strafbeschikking is een daad van strafvervolging op initiatief van het bestuursorgaan. Een BOA schrijft een verkort proces-verbaal uit, waarna via het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) rechtstreeks een acceptgiro naar de overtreder wordt gestuurd. Het boetebedrag gaat naar de rijksoverheid en zijn er dus geen opbrengsten voor de gemeente om de kosten te dekken. Daar staat tegenover dat de afhandeling van de bestuurlijke strafbeschikking en ook eventueel verzet door respectievelijk het CJIB en het OM wordt verzorgd. Het feitencomplex is vergelijkbaar met dat van de bestuurlijke boete. Dat betekent dat de bestuurlijke strafbeschikking ook vooral in heterdaadsituaties toepasbaar is. Spoedeisende bestuursdwang In gevallen waarin direct optreden noodzakelijk is, is bestuursdwang het meest effectieve middel. Bestuursdwang houdt in dit geval in dat de gemeente zelf de overtreding beëindigt (bijvoorbeeld door het afval op te ruimen) en de kosten hiervan verhaald op de overtreder. Voor toepassing van bestuursdwang kan de overtreder de mogelijkheid worden geboden zelf de overtreding te beëindigen (begunstigingstermijn). In spoedeisende gevallen kan spoedeisende bestuursdwang worden toegepast. In dat geval wordt er geen begunstigingstermijn gesteld en hoeft er ook vooraf geen last te worden gegeven.

Achteraf moet het besluit tot spoedeisende bestuursdwang wel op schrift worden gesteld en worden uitgereikt/toegezonden aan de overtreder. Volgens vaste jurisprudentie van de Afdeling Rechtspraak van de Raad van State is toepassing van spoedeisende bestuursdwang bij het illegaal dumpen van afval (in de openbare ruimte of bij ondergrondse containers) toegestaan. Als overtreder kan worden aangemerkt de persoon naar wie het afval herleidbaar is, op basis van de in het huishoudelijk afval aangetroffen persoonlijke gegevens. Dit hoeft niet altijd de persoon te zijn die het afval daadwerkelijk illegaal heeft gedumpt. Het kan zijn dat iemand anders dan degene naar wie het afval herleidbaar is het afval daadwerkelijk heeft gedumpt. In dat geval kan degene wiens gegevens in het afval zijn aangetroffen hierop toch worden aangesproken. 48

Bestuurlijke boete Een bestuurlijke boete kan alleen worden opgelegd in het geval de overtreder bekend is. Maar zelfs als de overtreder bekend is, is daarmee het verkeerd aangeboden afval nog niet verwijderd en kunnen kosten niet op de overtreder worden verhaald. Omdat de bestuurlijke boete een bestraffende sanctie is mag er geen twijfel zijn of de overtreding is begaan door de verdachte. De aanpak biedt daarom geen meerwaarde boven de andere twee sanctiemiddelen. Mogelijkheden voor invoering van bestuurlijke handhaving De invoering van bestuurlijke handhaving als middel om gevaren en hinder van bijplaatsingen tegen te gaan is in Nissewaard relatief eenvoudig. • Er vindt bestuurlijke handhaving plaats op andere soorten van overtredingen. Mandaten zijn goed geregeld, ook voor de bezwaarprocedures. • Er zijn ervaren teams; Vergunningen, Toezicht & Handhaving en Rechtsbescherming.

49

6.3

Bijlage 3

Proces toepassen spoedeisende bestuursdwang bij bijplaatsingen

50

Wettelijk kader Op grond van het legaliteitsbeginsel moet de bevoegdheid om bestuursdwang toe te passen en daartoe te besluiten zijn toegekend bij of krachtens de wet. De wettelijke basis voor het opleggen van een last onder bestuursdwang is de afdeling 5.3.1 van de Awb. Wanneer de bevoegdheid tot het toepassen van bestuursdwang is toegekend in een bijzondere wet, gelden de toepassingsvoorwaarden uit de artikelen van de Awb. Op basis van artikel 125 Gemeentewet is het gemeentebestuur bevoegd tot het opleggen van een last onder bestuursdwang. Conform hetzelfde artikel wordt de bevoegdheid daartoe uitgeoefend door het college dan wel de burgemeester. Artikel 5:31 Awb: 1. Een bestuursorgaan dat bevoegd is om een last onder bestuursdwang op te leggen, kan in spoedeisende gevallen besluiten dat bestuursdwang zal worden toegepast zonder voorafgaande last. Artikel 5:24, eerste en derde lid, is op dit besluit van overeenkomstige toepassing. 2. Indien de situatie zo spoedeisend is, dat het besluit niet kan worden afgewacht, kan terstond bestuursdwang worden toegepast, maar wordt zo spoedig mogelijk nadien alsnog een besluit als bedoeld in het eerste lid bekendgemaakt.

Werkzaamheden voor de backoffice De beschikking tot oplegging van spoedeisende bestuursdwang is gebaseerd op een door een toezichthouder (of BOA) opgesteld rapport van bevindingen met daarin opgenomen foto’s van de geconstateerde overtreding. Deze beschikking wordt na ongedaanmaking van de overtreding zo door het team VTH aan de overtreder toegezonden. Ook worden kosten voor het toepassen van de spoedeisende bestuursdwang op de overtreder verhaald. Deze kosten zijn vastgesteld aan de hand van de kostenberekening. Vanwege het spoedeisende karakter van de handhaving met betrekking tot overtredingen kan er geen begunstigingstermijn worden gegeven aan de overtreder. Er moet (achteraf) een besluit worden geschreven waarin staat dat de spoedeisende bestuursdwang is toegepast (op grond van artikel 5:31 lid 2 van de Algemene wet bestuursrecht). Ook moet er een kostenverhaalbeschikking worden opgesteld (op grond van artikel 5:25 Awb). Daarna moet nog worden bewerkstelligd dat er daadwerkelijk wordt betaald. Ook kan er een bezwaarprocedure volgen. Het maken van de beschikking is maatwerk, maar het aantal verschillende typen van situaties is beperkt. Hiervoor zullen we standaard-beschikkingen opstellen. De mandaten, die nodig zijn, om deze werkzaamheden uit te kunnen voeren, zijn al toegekend aan het team VTH.

Hieronder is een processchema opgenomen voor de afhandeling van overtredingen, die met spoedeisende bestuursdwang worden afgehandeld en een processchema voor toepassing van de bestuurlijke strafbeschikking. Werkzaamheden voor bezwaar- en beroepschriften Op basis van de Rotterdamse ervaring gaan we uit van een fors aantal bezwaarschriften. Veel inwoners gaan uit van het idee ‘Nee heb je, Ja kun je krijgen’. Dat resulteert in een heel beperkt aantal soorten bezwaren, die daardoor vrij standaard kunnen worden afgedaan. Grofweg zijn er twee redenen dat bezwaarschriften gegrond worden verklaard (op basis van ervaringen van de gemeente Rotterdam): • In bezwaar levert de bezwaarmaker informatie aan op basis waarvan geen andere conclusie mogelijk is dan dat bezwaarmaker niet de overtreder is. In die gevallen wordt de beschikking ingetrokken. • In bezwaar wordt weliswaar geen overtuigend bewijs aangeleverd dat bezwaarmaker niet de overtreder is, maar op grond van de bezwaarstukken en het hoorgesprek acht de jurist het aannemelijk dat bezwaarmaker de overtreding niet heeft begaan. Het gaat om 51

omstandigheden die bij het uitvoeren van de spoedeisende bestuursdwang niet bekend waren. In 90% van de gevallen vindt het hoorgesprek bij de gemeente Rotterdam telefonisch plaats. Wij gaan hiervan ook uit. Het afwikkelen van de bezwaarschriften hoort bij het team Rechtsbescherming. Zij hebben hiervoor al een mandaat. Procedure bestuursdwang bij verkeerd aangeboden afval Blauw: Taak voor VTH/toezichthouder (met assistentie van Reinis-medewerker) Groen: Taak voor VTH/backoffice Rood: Taak voor Financiën Zwart: Taak voor Rechtsbescherming 1

2 2a

2b

3

vaststelling van overtreding van de Afvalstoffenverordening: afval is anders aangeboden dan: • aan de aangewezen inzamelaar • via het aangewezen inzamelmiddel • op de aangewezen inzamelplaats • tijdens de aangewezen inzameltijden bewijs door foto’s, vermelding van plaats en tijd (of van het tijdstip van constatering) van de overtreding op de plaats van de overtreding onderzoeken wie de overtreder is overtreder is gemakkelijk te achterhalen (heterdaad) a. uitreiken last onder bestuursdwang aan de overtreder het besluit bevat • de vaststelling van de overtreding • de last tot ongedaanmaking binnen een uur – met standaardmotivering • de aankondiging dat bij negeren van de last bestuursdwang zal worden toegepast op kosten van de overtreder b. vaststelling dat geen gevolg is gegeven aan de last, waarna een besluit aan de overtreder wordt gestuurd met als inhoud • de vaststelling van het voortduren van de overtreding en de uitvoering van de bestuursdwang cf. het eerder uitgereikte besluit • de vermelding van de kosten • de verplichting tot betaling binnen zes weken overtreder is niet direct te achterhalen (geen heterdaad) a. uitvoering spoedeisende bestuursdwang zonder voorafgaande last b. onderzoek van de afvalstoffen op persoonsgegevens c. bij vinding van persoonsgegevens ontstaat een bewijsvermoeden dat deze gegevens van de overtreder zijn, waarna z.s.m.

een besluit wordt verzonden aan de vermoedelijke overtreder, met als inhoud • de vaststelling van de overtreding • de uitvoering van de bestuursdwang, met standaardmotivering • de vermelding van de kosten • de verplichting tot betaling binnen zes weken (N.B.: o.g.v. artikel 4:12 van de Awb is het niet nodig om voorafgaande aan de invordering gelegenheid te geven om een zienswijze in te dienen) als de geldsom niet wordt betaald, dan is de schuldenaar in verzuim • waarop de aanmaning volgt met verplichting tot betaling binnen twee weken • als de betaling niet wordt ontvangen, dan volgt invordering bij dwangbevel via de deurwaarder

52

4

a. als de overtreder bezwaar maakt en de overtreding ontkent, dan volgt onderzoek aan de hand van de criteria uit ECLI:NL:RVS:2022:1550 – AB 2022/209 en ECLI:NL:RVS:2023:589 – BR 2023/35 (N.B.: de indiening van dit bezwaarschrift heeft geen opschortende werking. Advies is om de invordering van de kosten tijdens de bezwaarprocedure stop te zetten.) b. beslissing op bezwaar als deze beslissing de niet-ontvankelijkverklaring of ongegrondverklaring van het bezwaar inhoudt, dan • vervolg invordering van de kosten met een nieuwe betalingstermijn • blijft de schuldenaar in gebreke, dan is hij in verzuim en volgt de aanmaning en de invordering bij dwangbevel

53

6.4

Bijlage 4

Analyse van de huidige communicatie

54

In deze bijlage brengen we de huidige situatie en uitdagingen op het gebied van afvalscheiding in kaart. Vervolgens beschrijven we concrete doelen, doelgroepen en strategieën om effectief te communiceren over dit belangrijke thema. Het uiteindelijke doel is om samen te werken aan een schonere leefomgeving en een circulaire economie. Het is onze communicatiestrategie. Acties staan in het hoofdstuk communicatie. Belang van de juiste communicatie-inzet Communicatie over afvalscheiding is cruciaal om het bewustzijn en de betrokkenheid van mensen te vergroten bij het milieu en duurzaamheid. De juiste communicatie-inzet draagt bij aan: 1. Bevorderen van milieubewustzijn Veel mensen zijn zich niet volledig bewust van de impact van slecht afvalbeheer op het milieu. Effectieve communicatie kan hen informeren over de voordelen van afvalscheiding, zoals het verminderen van de afvalberg, het besparen van grondstoffen en het tegengaan van vervuiling. 2. Gedragsverandering stimuleren Afval scheiden vraagt vaak om een aanpassing in het dagelijkse gedrag. Met goede communicatiecampagnes kun je mensen motiveren om hun gewoonten te veranderen en duidelijk maken hoe ze dit praktisch kunnen doen. 3. Verhogen van recyclingpercentages Als mensen niet weten hoe ze afval moeten scheiden, belandt waardevol materiaal vaak in de verkeerde afvalstromen.

Communicatie zorgt voor betere kennis over wat in welke bak hoort, waardoor recyclingpercentages stijgen en er minder restafval overblijft. 4. Kostenbesparing Slecht gescheiden afval leidt tot hogere verwerkingskosten, wat indirect leidt tot hogere lasten voor gemeenten en burgers. Door goede communicatie kan afvalscheiding efficiënter verlopen en kunnen kosten worden verlaagd. 5. Samenwerking bevorderen Afvalscheiding is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Communicatie kan helpen om gemeenschappen, scholen, bedrijven en andere organisaties te betrekken en te inspireren tot samenwerking. Huidige situatie: Communicatie in Nissewaard (SWOT Analyse) Sterke punten Zwakke punten • Contentkalender Reinis • Geen communicatiestrategie • Aanwezige kennis over afval bij Reinis • Veel en onduidelijke communicatielijnen • Bestaande (communicatie)kanalen van • Onregelmatige overlegstructuur.

gemeente en Reinis • Ontbreken van vrij • Deelname activiteiten landelijke afvalbranche communicatie/activiteitenbudget • Uitvoering van de inzameling verloopt goed • Adhoc communicatie • Onderwijsprogramma van High Five • Veel personele wisselingen • Geen duidelijke rolverdeling/ takenpakket medewerkers • Bijplaatsingen probleem is niet onder controle • Aanbod van High Five is te beperkt Kansen Bedreigingen • Opstellen en realiseren van een • Onduidelijke communicatie kan leiden tot communicatiestrategie met een kalender aan in weerstand of passieve houding bewoners t.o.v. te zetten middelen afvalbeleid • Aanbesteding met communicatiebureau voor • Tegenstrijdige communicatie vanuit landelijke het ontwikkelen van communicatiemiddelen organisaties en omliggende gemeenten. 55

• • • • • • •

Formuleren van een langetermijnvisie Inzet van partners voor de uitvoering en waarborging hiervan Vaste formatie verantwoordelijkheden/taken afvalcoach Vaste formatie medior communicatieadviseur & medewerker Duidelijk verdelen van taken & verantwoordelijkheden formuleren Samenhang met andere duurzaamheidsthema’s Gebruik maken van landelijke initiatieven, zoals afvalvrije scholen en themadagen

• • • •

Inefficiënte inzet van financiële middelen Uitblijven van een stevig participatiebeleid Stilvallen van de aanpak door personele wisselingen Geen samenhang of regie in taken

Doelgroepenanalyse De gemeente Nissewaard telde op 1 januari 2025 88.355 inwoners. De inwoners kunnen we scheiden in subgroepen op basis van levensfase, geletterdheid, opleidingsniveau, leeftijd en woningtype. • Gezinnen Ouders zijn vaak rolmodellen van de kinderen binnen het gezin. Wat kinderen thuis zien aan gedrag, denkwijze en handelingen vormt de basis voor latere leven. • Onderwijs Jong geleerd is oud gedaan. Afval scheiden en duurzaam denken en handelen wordt steeds meer de norm. Wat kinderen op het basisonderwijs leren, werkt als een blauwdruk voor kinderen voor keuzes die ze later (kunnen) maken. Bredere participatie inzet op het basisonderwijs kan de gemeente helpen om jonge inwoners vanaf jonge leeftijd bewust te maken over circulariteit en hoe we beter voor onze aarde kunnen zorgen. Hier zijn bijvoorbeeld de programma’s van High Five en van Reinis goed voor in te zetten. • Positief betrokken bewoners Inwoners die vanuit eigen motivatie betrokken zijn respectievelijk de containeradoptanten, ploggers, vrijwilligers die op eigen initiatief duurzame oplossingen organiseren in eigen straat of wijk. Deze inwoners verdienen (meer) waardering én kunnen als ambassadeurs worden ingezet om andere te enthousiasmeren.

• Weinig betrokken bewoners Bewoners die een informatie impuls krijgen wanneer er informatie of voorlichting komt vanuit de gemeente en/of Reinis, maar daarbuiten weinig betrokken en actief zijn op het gebied van afvalscheiding. • Niet actieve bewoners Inwoners van de gemeente die zich niet bezighouden met afvalscheiden en weinig motivatie hebben om informatie te halen. • Laagbouw/ hoogbouw bewoners Er is een verschil in aanbiedregels tussen laag- en hoogbouw inwoners. Inwoners met een grondgebonden woning met tuin hebben meer middelen om afval te scheiden. Bewoners van hoogbouw ervaren meer uitdaging, hier is gerichte communicatie nodig. Bij huurwoningen is de samenwerking met de woningcorporaties essentieel.

56

6.5

Bijlage 5

Overzicht inzamelmethodes 57

Inzameling Nissewaard 2026

Buitengebied

Laagbouwstandaard

Laagbouwuitzondering

Hoogbouw

Rest

PMD

GFT

OPK

58

Glas

Textiel

59