33. Actieplan Afval Grondstoffen 2025-2026 - bijlage

Actieplan Afval & Grondstoffen 2025-2026 Tegengaan van overlast & Optimaliseren van het milieurendement

1

Inhoudsopgave Afkortingen .............................................................................................................................................. 4 Colofon .................................................................................................................................................... 4 Managementsamenvatting ..................................................................................................................... 5 1

2

Inleiding ........................................................................................................................................... 7 1.1

Voorwoord ............................................................................................................................. 8

1.2

Besluitvorming 6 december 2023 .......................................................................................... 8

1.3

Terugblik 2024 ....................................................................................................................... 8

1.4

De opzet van het actieplan .................................................................................................... 9

Speerpunt 1 ................................................................................................................................... 11 Tegengaan van overlast..................................................................................................................... 11

3

2.1

Huidige situatie: De problematiek van de bijplaatsingen .................................................... 12

2.2

Minimaliseren van de oorzaken van bijplaatsingen ............................................................ 14

2.3

Actie 1: Openstellen van de ondergrondse containers ....................................................... 14

2.4

Actie 2: Meer communiceren van de norm ......................................................................... 15

2.5

Actie 3: Zichtbaar maken van de overtreding ...................................................................... 15

2.6

Actie 4: Effectievere handhaving ......................................................................................... 17

Speerpunt 2 ................................................................................................................................... 19 Optimaliseren van het milieurendement .......................................................................................... 19

3

4

5

3.1

Huidige situatie: De afvalscheiding kan beter ..................................................................... 20

3.2

Verbeteringen in de inzameling ........................................................................................... 21

3.3

Actie 5: Stoppen met de PMD-inzameling via ondergrondse containers ............................ 22

3.4

Actie 6: Invoeren van GFT-inzameling in de hoogbouw ...................................................... 22

3.5

Gevolgen voor de inzameling van acties 5 en 6 ................................................................... 23

3.6

Actie 7: Inzet van een afvalcoachteam (voorlopers) ........................................................... 24

3.7

Actie 8: Actief betrekken van kinderen via scholen ............................................................. 25

Communicatie ............................................................................................................................... 27 3.1

Het belang van goede communicatie .................................................................................. 28

3.2

Samenwerkingen, rollen en verantwoordelijkheden .......................................................... 29

Financiën ....................................................................................................................................... 31 4.1

De financiële gevolgen speerpunt 1 .................................................................................... 32

4.2

De financiële gevolgen speerpunt 2 .................................................................................... 35

Projectbeheersing ......................................................................................................................... 37 5.1

Risico’s.................................................................................................................................. 38

5.2

Monitoring ........................................................................................................................... 39 2

6

5.3

Evaluatie............................................................................................................................... 40

5.4

Planning................................................................................................................................ 41

Bijlagen .......................................................................................................................................... 43 6.1

Bijlage 1 ................................................................................................................................ 44

Oorzaken van bijplaatsingen ............................................................................................................. 44 6.2

Bijlage 2 ................................................................................................................................ 47

Verschillende vormen van Handhaving ............................................................................................. 47 6.3

Bijlage 3 ................................................................................................................................ 50

Proces toepassen spoedeisende bestuursdwang bij bijplaatsingen ................................................. 50 6.4

Bijlage 4 ................................................................................................................................ 54

Analyse van de huidige communicatie .............................................................................................. 54 6.5

Bijlage 5 ................................................................................................................................ 57

Overzicht inzamelmethodes .............................................................................................................. 57

3

Afkortingen In deze nota worden meerdere afkortingen gebruikt. Awb: Algemene wet bestuursrecht B&W: Burgemeester en Wethouders BOA: Buitengewoon Opsporingsambtenaar CJIB: Centraal Justitieel Incassobureau JZ: Juridische Zaken NVRD: Koninklijke Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement OGC: Ondergrondse Container OM: Openbaar Ministerie OPK: Oud Papier en Karton PMD: Plastic, Metaal & Drankkartons RO: Ruimtelijke Ordening VNG: Vereniging van Nederlandse Gemeenten VTH: Vergunningen, Toezicht en Handhaving Namen van (externe) organisaties. AVR: Afvalverwerking Rijnmond HighFive: Organisatie voor o.a. welzijnswerk in Nissewaard Reinis: Gemeentelijke uitvoeringsorganisatie voor afvalinzameling Verpact: Organisatie voor uitvoer uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor PMD

Colofon Dit actieplan is opgesteld door het team Ruimtelijke Ontwikkeling van de gemeente Nissewaard in samenwerking met de gemeentelijke teams VTH, Rechtsbescherming, Financiën, Communicatie en Advies Dienstverlening en Reinis. Met dank aan High Five, buurtpreventie en Verpact. Voor het opstellen van het plan is gebruik gemaakt van ondersteuning door Twist Group.

4

Managementsamenvatting Actieplan Afval & Grondstoffen 2025-2026 – gemeente Nissewaard

Doel en aanleiding De gemeente Nissewaard wil de afvalscheiding verbeteren en overlast in de openbare ruimte verminderen. Het doel is om het restafval terug te brengen naar maximaal 150 kg per inwoner per jaar en tegelijkertijd het milieurendement te verhogen. Het actieplan 2025–2026 bevat geen nieuw beleid, maar richt zich op verbeterde uitvoering van bestaande besluiten, zoals vastgesteld door de gemeenteraad in december 2023. Twee speerpunten, acht acties Het plan richt zich op twee speerpunten: 1. Tegengaan van overlast (bijplaatsingen) 2. Optimaliseren van het milieurendement (betere afvalscheiding) Per speerpunt zijn vier acties uitgewerkt. Speerpunt 1: Tegengaan van overlast (bijplaatsingen) Bijplaatsingen blijven een hardnekkig probleem. De kosten voor verwijdering zijn opgelopen tot € 450.000 per jaar. Strafrechtelijke handhaving levert beperkte resultaten op, met gemiddeld 1,5 boete per week. Acties: • Actie 1: Openstellen ondergrondse containers Gemeente-brede proef (2026) zonder toegangspas. Doel: drempels wegnemen voor juiste afvalaanbieding. • Actie 2: Meer communiceren van de norm Intensieve campagne vanaf oktober 2025: ‘Bijplaatsen mag niet. • Actie 3: Zichtbaar maken van overtreding Uitrol stickeractie op verkeerd aangeboden afval. Doel: sociale norm versterken.

• Actie 4: Effectievere handhaving Invoering van bestuursrechtelijke handhaving met spoedeisende bestuursdwang. Doel: vaker en effectiever optreden zonder dat daders op heterdaad betrapt hoeven worden. Speerpunt 2: Optimaliseren milieurendement Afvalscheiding stagneert. In 2024 bedroeg het restafval 206 kg per inwoner. GFT maakt nog steeds 33,6% van het restafval uit. PMD-inzameling via ondergrondse containers blijkt onhoudbaar door hoge vervuiling. Acties: • Actie 5: Stoppen met PMD via ondergrondse containers Vanaf november 2025 overgang naar nascheiding voor hoogbouw en enkele laagbouwwijken. • Actie 6: GFT-inzameling in de hoogbouw Verplicht vanuit EU-wetgeving. Gekozen wordt voor ondergrondse containers, mede door ruimtegebrek bij hoogbouw. Start: na zomer 2026. • Actie 7: Inzet afvalcoachteam (voorlopers) Herintroductie persoonlijke voorlichting vanaf 2026. • Actie 8: Betrekken van kinderen via scholen Versterking educatieprogramma met extra middelen.

5

Communicatie en samenwerking Er komt geen overkoepelende campagne, maar gerichte communicatie per actie. Partners: gemeente, Reinis, High Five, woningcorporaties, buurtpreventie. Er wordt ingezet op: • Informeren (bv. afvalwijzers) • Activeren (bv. scholenprojecten) • Normeren (bv. stickeracties, rode kaart) Financiën in het kort Speerpunt 1 Speerpunt 2 Jaar Totaal (overlast) (milieu) 2025 – € 80.000 – € 41.500 – € 121.500 2026 – € 60.000 – € 49.000 – € 109.000 2027 €0 + € 76.000 + € 76.000 In 2025 en 2026 zijn investeringen nodig. Vanaf 2027 wordt een kostenneutraal of positief saldo verwacht door lagere verwerkingskosten. Monitoring en evaluatie Elke zes maanden worden voortgangsrapportages opgesteld. De eindevaluatie volgt in het eerste kwartaal van 2027, waarna nieuw meerjarenbeleid kan worden opgesteld. Indicatoren zijn o.a. restafval per inwoner, handhavingsdata en participatie in educatie.

6

1 Inleiding

7

1.1

Voorwoord

Afvalscheiding is een cruciaal onderdeel van duurzame ontwikkeling en speelt een belangrijke rol in het verminderen van de impact van menselijk handelen op het milieu. In een wereld waar grondstoffen steeds schaarser worden en de afvalberg blijft groeien, is het van essentieel belang dat we bewuster omgaan met ons afval. Door afval goed te scheiden, kunnen waardevolle materialen worden hergebruikt, energie worden bespaard en de uitstoot van schadelijke stoffen worden verminderd. Met deze ambitie gaan we in Nissewaard onverminderd voort. In dit actieplan leest u wat we de komende twee jaar willen doen.

1.2

Besluitvorming 6 december 2023

In december 2023 heeft de raad het ‘Beleidskader Actualisatie Grondstoffenplan’ aangenomen. In dit beleidskader is er akkoord gegaan met de volgende voorstellen op het gebied van afval en grondstoffen: 1. Bij hoogbouw inzameling van GFT te faciliteren. 2. Laagbouwwoningen die nu zijn aangewezen op ondergrondse containers te voorzien van een minicontainer voor GFT, die eventueel na een proefperiode kan worden ingeleverd. 3. Bij nieuwbouwprojecten de laagbouwwoningen voor de GFT-fractie uitsluitend van minicontainers te voorzien. 4. Gerichte communicatie naar de inwoners hoe invulling te geven aan het Omgekeerd Inzamelen en zoveel mogelijk herbruikbare grondstoffen in te zamelen. Daarnaast treffen we in de nota de volgende beleidsuitgangspunten aan: • We hanteren de doelstelling van 150 kg restafval per persoon per jaar. • We kiezen om daar waar bronscheiding mogelijk is, gebruik te maken van bronscheiding. Daar waar geen bronscheiding mogelijk is, wordt nascheiding ingezet.

1.3

Terugblik 2024

Ondernomen acties In 2024 is er gestart met het uitvoering geven aan de vastgestelde voorstellen in het beleidskader. • Laagbouwwoningen, die niet zijn voorzien van een minicontainer voor GFT, hebben de mogelijkheid gekregen om een minicontainer te krijgen. Bij de start is een bewonersavond gehouden. Alleen het uitzetten van minicontainers in de wijk Vierambachten heeft pas plaats gevonden in april 2025. • Er is in september 2024 een pilot gestart voor inzameling van GFT in de hoogbouw. In deze pilot zijn 1000 hoogbouwwoningen voorzien van inzamelmiddelen voor GFT. • Inwoners kunnen een emmertje voor GFT-afval krijgen van Reinis. • Er is gestart met de eerste communicatiemaatregelen. o Er is een meertalige Afvalwijzer bijgevoegd bij het informatiepakket voor nieuwe inwoners o Er is een folder voorbereid voor bij de aanslag afvalstoffenheffing o Er is een bijeenkomst voor containeradoptanten geweest o Er zijn digitale nieuwsbrieven verstuurd aan inwoners in de wijken waar gftcontainers zijn uitgeleverd.

8

Optimaliseren GFT-inzameling laagbouw De gemeente heeft als norm dat grondgebonden woningen een minicontainer hebben voor GFT. Vanaf december 2023 geldt deze norm voor iedere nieuwbouwwoning in de gemeente. In enkele wijken mogen inwoners besluiten geen minicontainer te nemen. Ze worden dan geacht hun GFT-afval te doen in de ondergrondse GFT-containers. Als laatste inwoners van Nissewaard hebben de inwoners van de wijk Vierambachten de mogelijkheid gekregen in april 2025 om een minicontainer te hebben. Daarmee is voldaan aan het raadsbesluit van december 2023. De besluiten 2 en 3 van december 2023 beschouwen we daarom als afgerond. Resultaten van 2024 De acties zijn niet genoeg geweest om dichter bij het vastgestelde doel van 150 kg restafval per inwoners per jaar te komen. Dat blijkt uit de inzamelcijfers van 2024. Cijfers inzameling huishoudelijk afval 2021-2024 (kg per inwoner per jaar)

Rest (fijn) Rest (grof) GFT PMD OPK Glas

1.4

2021 214 27 72 34 40 16

2022 203 22 62 33 36 14

2023 205 18 63 34 35 14

2024 206 18 60 33 34 14

De opzet van het actieplan

Geen nieuw beleid, maar focus op een effectieve uitvoering Om verder uitvoering te geven aan het vastgestelde beleidskader en toe te werken naar de doelstelling van 150 kg restafval per inwoner per jaar is dit Actieplan Afval & Grondstoffen 2025-2026 opgesteld. In dit Actieplan staat beschreven welke acties genomen worden in 2025 en 2026 in het kader van afvalinzameling. We kiezen er voor geen nieuw beleid te maken, maar ons te richten op het verbeteren van de uitvoering binnen de beleidskaders die al eerder door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Geen woorden, maar daden. Deze ambitie is ook besproken tijdens een raadsbijeenkomst op 25 maart 2025 in het kantoor van Reinis. Keuze van de Speerpunten • De invoering van GFT-inzameling in de hoogbouw en het verbeteren van de communicatie zijn besluitpunten van de gemeenteraad die nog niet (volledig) zijn uitgevoerd. • Het onderwerp bijplaatsingen is een belangrijk thema in het overleg Integrale Samenwerking Buitenruimte, dat de gemeente periodiek heeft met partners van woningcorporaties, buurtpreventie en politie. Ook containeradoptanten geven aan dat bijplaatsingen een van de grootste problemen in de afvalinzameling is. Het college heeft daarom besloten dit Speerpunt een prominente plaats te geven in het actieplan. • In juni 2025 hebben de gemeenten en Verpact een nieuwe ketenovereenkomst vastgesteld.

Belangrijk onderdeel daarvan is het uitfaseren van de ondergrondse container als inzamelmiddel voor PMD. Gemeenten die dat niet doen zullen veel minder of zelfs geen vergoedingen voor PMD ontvangen. Aan deze uitfasering gaan wij invulling geven, zoals afgesproken in de ketenovereenkomst. 9

In het Actieplan Afval & Grondstoffen 2025-2026 komen de volgende speerpunten aan bod: 1. Tegengaan van overlast 2. Optimaliseren van het milieurendement Om de speerpunten te realiseren hebben we per speerpunt vier acties.

10

2 Speerpunt 1 Tegengaan van overlast

11

2.1

Huidige situatie: De problematiek van de bijplaatsingen

Coalitieakkoord Het coalitieakkoord 2022-2026 begint het hoofdstuk ‘Schoon, heel en veilig’ als volgt: Nissewaard is een plek waar iedereen zich prettig en veilig kan voelen. Een plek waar extra aandacht is voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en waar overlast aangepakt wordt. Helaas zijn er plekken in de gemeente waar een schone en veilige leefomgeving onder druk staan. Een van de oorzaken is dat er inwoners zijn, die hun afval op straat achterlaten met risico’s voor brandveiligheid, verkeersveiligheid en volksgezondheid en een verloederd straatbeeld tot gevolg. Wanneer dat in de nabijheid van een ondergrondse container gebeurt noemen we dat een bijplaatsing. Op andere plaatsen heet het een dumping. In deze nota vatten we beide samen onder de term bijplaatsing. Huidige aanpak van bijplaatsingen Vanaf 2017 is omgekeerd inzamelen in Nissewaard ingevoerd. Het beleid was en is succesvol. De hoeveelheid restafval verminderde en de afvalscheiding nam toe. Als bijeffect nam helaas het aantal bijplaatsingen ook toe. In 2018 is er een plan bijplaatsingen opgesteld. Dat is vervolgens ook uitgevoerd. Het probleem is niet afgenomen. Nog steeds zijn dagelijks mensen van Reinis op pad om bijplaatsingen weg te halen. Volgens Reinis, politie, buurtpreventie, corporaties en handhaving neemt het probleem steeds verder toe.

Ten aanzien van de handhaving kunnen de volgende opmerkingen worden gemaakt: • De kosten voor het weghalen van bijplaatsingen werden (exclusief verwerking) in 2018 geschat op jaarlijks € 260.000. In 2024 is dat bedrag gestegen naar € 450.000. • Sinds2014 werken we in Nissewaard met een koppel BOA’s van het team VTH die samen de wijk ingaan. Dat doen ze één dag per week. Op andere dagen zijn ze beschikbaar voor incidenten. Tijdens de surveillanceronde worden ze bijgestaan door een Reinis-medewerker en een wagen met laadbak. • Bij de afdeling VTH wordt 1 fte doorbelast naar de afvalstoffenheffing. • Er wordt actief gehandhaafd met strafrechtelijke handhaving. Van 1 januari 2024 tot 7 april 2025 zijn 98 boetes en 52 waarschuwingen uitgedeeld. Dat betekent ongeveer 1,5 boete per week. Dat is echter maar een beperkt deel van het aantal geconstateerde overtredingen. Bij strafrechtelijke handhaving is een heterdaad of een bekennende verdachte nodig. Bijplaatsingen bij containers

Aantal meldingen (Inwoners en Reinismedewerkers) Hotspots De Akkers Groenewoud De Hoek Kosten Inzet manuren/voertuig Kosten

2021 7163

2022 4537

2023 5614

2024 5533

Veel straten in De Akkers kennen de bijplaatsingenproblematiek. Hotspots voor bijplaatsingen veranderen de afgelopen vier jaar niet veel in Groenewoud. De wijk De Hoek kent veel meldingen van bijplaatsingen. Hotspots verschillen per jaar. Ca 5700 uur Ca € 450.000 Exclusief verwerkingskosten

12

De hoeveelheid meldingen is hoog, maar zegt feitelijk weinig over de omvang van het probleem. • Bijplaatsingen worden dagelijks door Reinis weggehaald, soms ook zonder melding. • Er zijn soms meerdere meldingen over één situatie. • Containeradoptanten stoppen soms een bijplaatsing zelf in de container, voordat er meldingen komen. Aard van de knelpunten in de handhaving Handhavers lopen tegen de volgende knelpunten aan: • Er is weinig capaciteit om echt zichtbaar te werken aan het opsporen van daders. • Via de strafrechtelijke aanpak kunnen alleen heterdaad-situaties en bekennende verdachten worden beboet. Deze komen betrekkelijk weinig voor. • Doordat dagelijks alle bijplaatsingen weg worden gehaald, zonder dat actief wordt gecommuniceerd dat de situatie onwenselijk/onacceptabel is, is de ongewenste situatie onbedoeld genormaliseerd. Stoppen met het weghalen van bijplaatsingen zou een grote verloedering van de wijken betekenen. Dat is geen wenselijke optie. Doorgaan met de huidige werkwijze betekent mogelijk een doorgaande negatieve trend van bijplaatsingen. Dat is ook geen wenselijke optie. Een lastig dilemma. Om deze bijplaatsingenproblematiek tegen te gaan moeten we werken aan: • Minimaliseren van de oorzaken van bijplaatsingen • Het effectiever maken van de handhaving op bijplaatsingen • Het herbevestigen van de norm: bijplaatsen mag niet!

13

2.2

Minimaliseren van de oorzaken van bijplaatsingen

Overlast van afvalinzameling is in Nissewaard meestal terug te leiden naar bijplaatsingen. Welke oorzaken hebben deze bijplaatsingen en hoe pakken we deze aan? Voor Nissewaard zijn er twee punten die bij meerdere oorzaken terugkomen: het passensysteem en het normbesef. We gaan daarom 4 acties ondernemen om in deze situatie verbetering aan te brengen. Actie 1: Openstellen van de ondergrondse containers (Preventie) Actie 2: Meer communiceren van de norm (Preventie) Actie 3: Zichtbaar maken van de overtreding (Repressie) Actie 4: Effectievere handhaving (Repressie)

2.3

Actie 1: Openstellen van de ondergrondse containers

Proef: Openstellen van ondergrondse containers zonder pas In 2026 start Nissewaard een gemeente-brede proef waarbij ondergrondse restafvalcontainers tijdelijk worden opengesteld zonder gebruik van een toegangspas. Deze maatregel is bedoeld om afvaloverlast tegen te gaan, met name het veelvoorkomende probleem van bijplaatsingen rondom containers. De proef is geïnspireerd op een vergelijkbare aanpak in Schiedam. Aanleiding en motivatie In de huidige situatie zijn veel containers alleen toegankelijk met een afvalpas. In de praktijk leidt dit tot verschillende knelpunten: • Verlies, defecten of vergeten passen zorgen voor frustratie en kunnen aanleiding geven tot illegale bijplaatsing. • Arbeidsmigranten en andere tijdelijke bewoners beschikken vaak niet over een eigen pas of zijn onvoldoende geïnformeerd over het gebruikssysteem. Hierdoor wordt het afval soms verkeerd of op onjuiste plaatsen aangeboden. • Beperkte beschikbaarheid van passen voor huishoudens met meerdere gebruikers (zoals bij kamerverhuur) vergroot de kans op verkeerd aangeboden afval. Door de containers tijdelijk vrij toegankelijk te maken, nemen we deze praktische barrières weg. Dat biedt de mogelijkheid om te toetsen of dit leidt tot een schonere openbare ruimte en minder inzet van handhaving en reiniging.

Begeleiding en monitoring Voor de proef werken we samen met buurtpreventieteams en containeradoptanten, die signaleren welke effecten zichtbaar zijn. Daarbij wordt onder meer gelet op: • Wijzigingen in de aanwezigheid van bijplaatsingen; • Signalen uit de buurt over afvalgedrag. Mogelijke risico’s en aandachtspunten Het openstellen van de containers brengt ook risico’s met zich mee: • Afvaltoerisme: de kans bestaat dat bewoners van omliggende gemeenten hun afval in Nissewaard komen deponeren. Aangezien onze directe buurgemeenten Voorne aan Zee en Rotterdam geen diftar-systeem kennen, achten wij dit risico beperkt. • Misbruik door winkeliers of kleine bedrijven: zij zouden van de gelegenheid gebruik kunnen maken om bedrijfsafval, waarvoor andere regels gelden, via de openbare containers te lozen. Omdat veel ondernemers in een bezit zijn van een afvalpas als inwoner, verwachten wij dat dit misbruik er nu ook al is. We gaan uit van een beperkte toename. 14

Deze risico’s worden nauwlettend gemonitord tijdens de proef. Indien nodig zetten we gerichte communicatie, toezicht of tijdelijke correctieve maatregelen in. Na afloop van de proef volgt in 2027 een evaluatie, waarna het college besluit over een eventuele voortzetting, aanpassing of beëindiging van het open-containerbeleid.

2.4

Actie 2: Meer communiceren van de norm

Om de nieuwe aanpak succesvol te laten zijn, is er effectieve communicatie nodig. Doel is om inwoners bewust te maken van het probleem, duidelijk te maken dat bijplaatsen niet wordt getolereerd, en tegelijkertijd handelingsperspectief te bieden: Wat kun je wél doen met je afval? Doelstellingen • Vergroten van de bekendheid met de norm: Bijplaatsen mag niet. • Begrip en draagvlak creëren voor de intensivering van de handhaving. • Bevorderen van gewenst gedrag door positieve en praktische communicatie. • Actieve betrokkenheid van inwoners bij het schoonhouden van hun buurt. Kernboodschappen • Bijplaatsen is niet normaal. Het zorgt voor overlast, onveiligheid en extra kosten. • De gemeente gaat hier voortaan actiever tegen optreden. • U kunt zelf bijdragen aan een schone buurt: meld bijplaatsingen, spreek elkaar aan, adopteer een container. Doelgroepen • Algemeen publiek (alle inwoners). • Specifieke doelgroepen in wijken met veel meldingen (hotspots). • Containeradoptanten, buurtpreventie, corporaties. Middelen en kanalen • Lokale huis-aan-huiskranten en sociale media van de gemeente. • Actieve inzet van containeradoptanten en buurtpreventieteams als ‘ambassadeurs’ (in samenhang met de stickeractie). • Bij vragen van inwoners kan de afvalcoach van Reinis informatie verstrekken.

Aanpak De extra communicatie start in oktober 2025 en loopt minimaal drie maanden intensief door, met herhaalde momenten in 2026. We maken gebruik van gedragsinzichten (positief voorbeeldgedrag tonen, buurtverantwoordelijkheid benadrukken) en het informeren over de negatieve gevolgen van ongewenst gedrag voor de buurt en de overtreder. Het communicatiebudget van € 60.000 wordt gericht ingezet voor contentproductie, drukwerk en monitoring van bereik en effect.

2.5

Actie 3: Zichtbaar maken van de overtreding

Een concrete actie die vanaf het najaar van 2025 uitgevoerd wordt, is de stickeractie. Bij deze actie draait het erom dat inwoners kunnen bijdragen aan een actieve verandering van de norm in de wijken. Bijplaatsen mag niet.

15

Eerdere resultaten van een pilot voor een stickeractie Er is al eerder door Reinis een pilot gedaan met stickers, waarbij met een grote paarse sticker op bijplaatsingen werd aangegeven dat deze niet op de betreffende plek horen. Deze pilot had een beperkte omvang, maar Reinis heeft geconstateerd dat inwoners niets bij een gestickerde zak plaatsen. De aanzuigende werking nam af. Inwoners lijken het signaal te snappen en serieus te nemen. Andere invulling Vanuit Buurtpreventie is het idee gekomen de pilot om te zetten naar een gemeentebrede aanpak en hiervoor de teams in te zetten. De coördinatoren constateren dat de bijplaatsingenproblematiek de hoogste prioriteit heeft bij de vrijwilligers. Zij willen heel graag actie ondernemen, en willen deze stickers gaan plakken. Ook veel containeradoptanten hebben aangegeven de stickers te willen gaan plakken. Korte schets van de actie: • De stickers uit de pilot worden aangepast. Er komt een waarschuwing op, met de vermelding dat verkeerd aanbieden van afval strafbaar is en dus een boete kan opleveren. En er komt een verwijzing naar de aanbiedregels op internet. • We vragen aan actieve inwoners en professionals de stickers te plaatsen op verkeerd aangeboden afval. o De aanbiedregels worden voor iedereen duidelijk.

o Goedwillende bewoners kunnen laten zien dat ze het niet accepteren, zonder de confrontatie aan te hoeven gaan met buurtbewoners. Het gaat om leden van buurtpreventie en containeradoptanten. Maar ook andere bewoners kunnen de rol op zich nemen. o Professionals kunnen ook stickers plaatsen denk aan huismeesters van corporaties. o Overtreders krijgen door dat ze in de gaten worden gehouden. • Handhaving probeert bij gestickerde zakken de dader te achterhalen. In de praktijk kunnen zij maar een beperkt aantal zakken controleren en vinden zij vaak geen adreslabels. • Uiteindelijk haalt Reinis het verkeerd aangeboden afval weg, conform de huidige werkafspraken.

16

2.6

Actie 4: Effectievere handhaving

Mogelijkheden voor een effectievere handhaving Tegen overtredingen van de Afvalstoffenverordening kunnen diverse sanctiemiddelen worden ingezet. Deze sanctiemiddelen vinden hun oorsprong in zowel het strafrecht als het bestuursrecht. In bijlage 2 worden de verschillende sanctiemiddelen uitgewerkt. In toenemende mate maken gemeenten gebruik van spoedeisende bestuursdwang. De reden hiervoor is dat heterdaad of een bekennende verdachte niet noodzakelijk is. Dat zou de handhaving is Nissewaard ook veel effectiever maken. De keuze voor invoering van bestuurlijke handhaving De invoering van bestuurlijke handhaving als middel om gevaren en hinder van bijplaatsingen tegen te gaan is in Nissewaard relatief eenvoudig. • Er vindt bestuurlijke handhaving plaats op andere soorten van overtredingen. Mandaten zijn goed geregeld, ook voor de bezwaarprocedures. • Er zijn ervaren teams; Vergunningen, Toezicht & Handhaving en Rechtsbescherming. De uitvoering van bestuurlijke handhaving Om effectiever te kunnen handhaven gaan we naast de strafrechtelijke handhaving ook bestuursrechtelijke handhaving toepassen. Wat moet er dan nu gebeuren om dit mogelijk te maken? • Het college moet een geldend tarief voor de uitvoering van de spoedeisende bestuursdwang vaststellen. • Er moet voldoende toezichtscapaciteit zijn om het vastgestelde beleid uit te voeren.

• Er moet een backoffice zijn om de uitvoering van de bestuurlijke handhaving uit te voeren, inclusief het afwikkelen van de ingediende bezwaren. • Voor actievere handhaving is het noodzakelijk om de afvalstoffenverordening te vernieuwen en een uitvoeringsbesluit op te stellen. Positionering van de toezichthouders • De toezichthouder wordt in de nieuwe aanpak altijd vergezeld door een Reinis-medewerker. Hierdoor gaan toezichthouders niet alleen de wijk in. Samen vormen ze het toezichtteam Afval van Reinis en de gemeente. • Het team zorgt voor het verwijderen van de aangetroffen bijplaatsing in het kader van de spoedeisende bestuursdwang. • De toezichthouder maakt onderdeel uit van het team VTH van de gemeente Nissewaard. Het hoeft geen BOA te zijn. Dat is geen vereiste om handhavend te kunnen optreden bij bestuurlijke handhaving. • De medewerkers hebben als uitvalsbasis het kantoor van Reinis. Zij worden werkinhoudelijk vanuit Reinis aangestuurd. Werkzaamheden voor de backoffice van VTH De beschikking tot oplegging van spoedeisende bestuursdwang is gebaseerd op een door een toezichthouder (of BOA) opgesteld rapport van bevindingen met daarin opgenomen foto’s van de geconstateerde overtreding. De kosten voor het toepassen van de spoedeisende bestuursdwang op de overtreder verhaald. In bijlage 3 zijn de werkzaamheden voor de afdeling VTH opgenomen.

Benodigde bedrijfsmiddelen Het toezichtteam heeft voor de uitvoering van de taken een voertuig en herkenbare kleding nodig.

17

Vervoer Om de spoedeisende bestuursdwang te kunnen uitvoeren moet het toezichtteam de beschikking hebben over een voertuig met laadbak. De situatie moet immers direct worden opgeheven. Er komt een speciaal voertuig met daarop Toezicht Afval bij Reinis. Indien er behoefte is aan twee voertuigen of het reguliere voertuig is niet ter beschikking, bijvoorbeeld vanwege onderhoud, kan een ander gemeentelijk voertuig of voertuig van Reinis worden gebruikt. Een herkenbaar voertuig is geen formele vereiste voor het team. Uniformering Zowel BOA’s als toezichthouders worden in Nederland uitgerust met een uniform. Voor BOA’s is een landelijk modeluniform beschikbaar. Ook voor toezichthouders bestaat een uniform dat is afgeleid van het BOA-uniform en hiervan op nuances afwijkt. Belangrijkste afwijkingen zijn dat het uniform de opdruk ‘toezichthouder’ heeft en dat het BOA-insigne en de geblokte strepen ontbreken. De toezichthouders, die werkzaam zijn, maken gebruik van zo’n officieel uniform, als ze geen BOAbevoegdheid hebben. De Reinis-medewerker draagt zo’n uniform niet. Hij/zij draagt reguliere werkkleding van Reinis.

18

3 Speerpunt 2 Optimaliseren van het milieurendement 19

3.1

Huidige situatie: De afvalscheiding kan beter

Afvalscheiding in cijfers Uit de inzamelcijfers van huishoudelijk afval is te zien dat de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar de afgelopen jaren niet is gezakt. In de onderstaande tabel is te zien hoe het restafval is samengesteld. In het restafval zien we veel afvalstromen terug, die we intensief huis-aan-huis of op nabijheid in de wijk inzamelen, zoals GFT, OPK en Glas. Een betere GFT-afvalscheiding kan de hoeveelheid restafval enorm verminderen. Zo zorgen we voor behoud van waardevolle grondstoffen en vermindering van CO2-uitstoot. Ook de kosten worden lager. Alle reden dus, om te blijven inzetten op het verbeteren van de gft-inzameling! Samenstelling fijn huishoudelijk restafval 2022-2024 (%)

GFT OPK Hygiënisch papier Drankkartons Kunststoffen Glas Metalen Puin en Keramiek Overig

2022 48,2 % 7,3 % 7,0 % 0,9 % 9,4 % 6,3 % 2,5 % 6,0 % 12,5 %

2023 40,5 % 8,1 % 9,7 % 2,4 % 13,6 % 6,3 % 2,7 % 1,0 % 15,8 %

2024 33,6 % 9,2 % 12,9 % 1,7 % 10,1 % 2,6 % 3,4 % 5,2 % 21,2 %

PMD-inzameling Uitkomsten onderhandelingen Verpact over vergoedingen voor PMD-inzameling Verpact is de organisatie die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de uitgebreide productenverantwoordelijkheid voor PMD. Gemeenten leveren hier hun ingezamelde PMD aan en ontvangen daarvoor een vergoeding. Voorwaarde is wel dat de vervuilingsnorm niet wordt overschreden. Hierop controleert Verpact. In sommige gemeenten is er zo vaak afkeur dat er nauwelijks nog PMD-vrachten worden goedgekeurd. Onze PMD uit de hoogbouw hoorde hier ook bij, waardoor wij een kostbare extra stap hebben moeten invoeren om stoorstoffen te laten verwijderen. De VNG en NVRD vonden de huidige situatie onhoudbaar en hebben het contract met Verpact opgezegd in 2024. Daardoor zijn de partijen opnieuw gaan onderhandelen. Een nieuwe ketenovereenkomst is vastgesteld tijdens het VNG-congres op 18 juni 2025. Het grootste probleem is de inzameling door middel van ondergrondse containers. Vrijwel zonder uitzondering in Nederland is de vervuilingsgraad te hoog. Het is te eenvoudig restafval in de container te gooien. Doordat PMD een laag gewicht heeft per m3, kan een enkele verkeerd aangeboden vuilniszak al voor een volledige afkeur zorgen. De nieuwe ketenovereenkomst tussen Verpact, VNG en NVRD kent een andere wijze van vergoedingen. Voor alle ingeleverde PMD wordt een vergoeding verstrekt.

Echter, hoe schoner de PMD hoe hoger de vergoeding. Voor slecht gescheiden PMD uit ondergrondse containers wordt een erg lage of geen vergoeding verstrekt aan de gemeente. Dit wordt op deze manier sterk ontmoedigd. PMD-inzameling gaat in Nissewaard niet goed via ondergrondse containers De meeste inwoners van Nissewaard hebben aan huis een PMD-minicontainer. Deze wijze van inzamelen gaat goed. Er is in beperkte mate afkeur. Helaas zit er in het restafval nog steeds redelijk wat PMD. 20

Inwoners van hoogbouw en van enkele laagbouw-wijken, hebben geen PMD-minicontainer. Zij bieden hun PMD-afval aan in een ondergrondse container. Deze afvalscheiding verloopt slecht. Op dit moment wordt het via ondergrondse containers ingezamelde PMD extra nagescheiden, omdat de vervuilingsgraad ver boven de norm zit. Dat betekent dat: • Alle PMD in deze vervuilde afvalstroom kan worden gerecycled, en niet zoals bij afkeur wordt verbrand (positief) • Er onnodige kosten worden gemaakt voor de gescheiden PMD-inzameling (negatief) Deze situatie is niet toekomstbestendig. GFT-inzameling Invoering inzameling voor de hoogbouw is wettelijk verplicht De meest voorkomende afvalstroom in het restafval is GFT, namelijk 33,6% van het restafval. Op basis van Europese wetgeving moeten gemeenten vanaf 1 januari 2024 verplicht apart GFT inzamelen. Oók in de hoogbouw. Dit is het resultaat van de in 2018 gewijzigde Kaderrichtlijn afvalstoffen (2018/851/EU). Op dit moment is er nog geen GFT-inzameling in de hoogbouw. We moeten dus een keuze maken voor een vorm van inzameling. Resultaten van de pilot GFT-inzameling hoogbouw Om een inschatting te kunnen maken hoeveel GFT we kunnen inzamelen in de hoogbouw is er een pilot gedaan. We hebben inmiddels een aantal maanden ervaring.

Doordat het hier om woningen zonder tuin gaat, zijn er nauwelijks seizoensinvloeden, waardoor de beperkte proeftijd geen probleem is. Op basis van de pilot kunnen we de volgende conclusies trekken: • Drie flats werkten met een container die voor iedere bewoner te openen was. We haalden hier in alle flats ongeveer dezelfde hoeveel GFT per inwoner op. • In één flat moesten bewoners zich actief aanmelden om met de pilot mee te doen. Uiteindelijk deed een vijfde van de bewoners dat. Zij hadden per huishouden twee keer zoveel GFT gescheiden dan de andere flats. Echter uiteindelijk was de opbrengst in deze flat de helft minder. • Zonder campagne te voeren haalden we al binnen enkele maanden zo’n 35 kilo GFT op jaarbasis op (geëxtrapoleerd). Dat is omgerekend naar heel de gemeente zo’n 480.000 kg GFT. Een mooi resultaat.

3.2

Verbeteringen in de inzameling

Verbeteren van afvalscheiding: samen naar minder restafval Een betere afvalscheiding begint bij heldere keuzes en slimme ondersteuning. In Nissewaard zetten we de volgende stap richting een circulaire toekomst door in te grijpen waar de meeste winst te behalen valt: bij het gedrag van inwoners. Dat doen we met vier gerichte acties. Zo maken we het makkelijker én logischer om afval beter te scheiden; thuis, op straat én in de klas. Actie 5: Stoppen met de PMD-inzameling via ondergrondse containers Actie 6: Invoeren van GFT-inzameling in de hoogbouw. Actie 7: Inzetten van een afvalcoachteam (voorlopers) Actie 8: Actiever betrekken van kinderen via scholen Hoe het uiteindelijk per woning wordt, staat in bijlage 5. 21

3.3

Actie 5: Stoppen met de PMD-inzameling via ondergrondse containers

Afscheid nemen van ondergrondse containers voor PMD Het verminderen van de vervuilingsgraad van ingezameld PMD-afval via de ondergrondse container achten we niet haalbaar. De Nissewaardse situatie is namelijk vergelijkbaar met andere gemeenten die PMD inzamelen via ondergrondse containers. In onze situatie is het stoppen met het gebruik van de ondergrondse container voor de inzameling van PMD daarom de beste oplossing. Dat is in overeenstemming met de nieuwe ketenovereenkomst met Verpact. In Nissewaard zijn we dan de extra sorteerstap kwijt. Verpact deelt deze mening en stelt subsidie ter beschikking om onze overgang van bronscheiding via ondergrondse containers naar een andere vorm van inzameling mee te financieren. Maar hoe dan wel? Alternatieven voor inzameling via ondergrondse containers zijn het inzamelen van PMD via doorzichtige zakken en nascheiding. Ondanks dat via zakken ingezamelde PMD doorgaans de schoonste afvalfractie oplevert, stellen wij voor de optie niet verder te onderzoeken, want: • Het vervuilt de openbare ruimte, zeker omdat er in Nissewaard veel meeuwen zijn, • We verwachten weinig animo bij hoogbouwbewoners, omdat ze de zakken thuis moeten bewaren tot het inzamelmoment. Veel bewoners ervaren nu al ruimtegebrek, • Het is een kostbare manier van inzamelen.

Deze wijze van PMD-inzameling lost dus een probleem op, maar levert naar verwachting ook nieuwe problemen. In de notitie grondstoffenplan 2023 staat: ‘Daar waar geen bronscheiding mogelijk is, wordt nascheiding ingezet’. In de wijken waar we ondergrondse containers hanteren voor de PMDinzameling blijkt hiervan dus sprake te zijn. We gaan daarom in de hoogbouw over tot het nascheiden van PMD. Deze omvorming past binnen de afspraken in de ketenovereenkomst. Dit betekent dat het PMD-afval van hoogbouwbewoners en inwoners van enkele wijken voortaan weer bij het restafval gedaan mag worden. Dit heeft de volgende effecten: • Het volume van de restafvalfractie neemt toe in wijken waar via ondergrondse containers PMD-werd ingezameld. • De ondergrondse restafvalcontainers voor PMD komen ter beschikking voor andere afvalstromen. Wanneer? Het streven is de wijzigingen gefaseerd te laten ingaan vanaf 1 november 2025. Dat betekent dat de actieve communicatie naar inwoners start in oktober 2025. De eerste stap is het omvormen van PMD-containers naar restafval-containers.

3.4

Actie 6: Invoeren van GFT-inzameling in de hoogbouw

Vanwege ons streven om meer afval te scheiden en vanwege regelgeving, gaan we GFT in de hoogbouw inzamelen. We zullen moeten kiezen wat het meest passende inzamelmiddel is. Keuze voor inzamelmiddel Om GFT in de hoogbouw in te zamelen zijn er meerdere mogelijkheden: • Minicontainers inpandig per complex • Minicontainers uitpandig per complex 22

•

Ondergrondse containers

Het gebruik van minicontainers heeft de volgende gevolgen: • Er moet geïnvesteerd worden in het aantal minicontainers (gemeente) • Er moet per complex gekeken worden of een inpandige oplossing mogelijk is (taak Reinis/gemeente met vve of corporatie). • Indien er een uitpandige oplossing noodzakelijk is moeten hiervoor de huisjes worden aangeschaft en geplaatst (gemeente/Reinis). • Er moeten bewoners worden geregeld per complex om op de ophaaldagen de minicontainers buiten te zetten (taak vve of corporatie) Het gebruik van ondergrondse containers heeft de volgende gevolgen: • Alle ondergrondse containers voor GFT moeten worden afgesloten als de ondergrondse containers afgesloten blijven. Als er in een straat afgesloten restafvalcontainers staan én open GFT-containers, dan zal de vervuiling boven de norm gaan komen. Overschrijding van de norm leidt tot afkeur. Dat leidt weer tot een slecht milieuresultaat en hoge kosten. • Omdat door invoering van nascheiding PMD in wijken met hoogbouw deze ondergrondse containers niet langer nodig zijn, komen er ondergrondse containers (op termijn) beschikbaar. Hierdoor zijn er geen investeringskosten. • Voor een paar complexen zijn er nu geen GFT-containers aanwezig en zijn er geen ondergrondse PMD-containers om te zetten naar GFT. We schatten dat aantal erg laag in; mogelijk zelfs maar 4.

Deze complexen krijgen dan een huisje met daarin een minicontainer voor gft. • De vraag naar GFT-emmertjes zal toenemen. Hier moet voldoende voorraad van zijn. Wij kiezen voor de inzameling via ondergrondse containers. Redenen: • Inzameling met minicontainers vraagt extra ruimtebeslag in de wooncomplexen of de openbare ruimte. En deze ruimte is schaars. • De extra huisjes in de openbare ruimte vergroten de risico’s op bijplaatsingen. • Er zijn vrijwilligers per complex nodig om de minicontainers aan de weg te zetten. • De kosten zijn veel lager dan met minicontainers Wanneer? De eerste stap is het omvormen van de ondergrondse PMD-containers naar restafvalcontainers. De tweede stap vindt plaats na monitoring van de vulgraad van de containers. Welke containers gaan we omzetten naar GFT-containers? Deze keuze vindt plaats rond 1 juni 2026.

3.5

Gevolgen voor de inzameling van acties 5 en 6

Omstickeren van containers Om de GFT-inzameling bij hoogbouw voor iedereen te faciliteren en stimuleren, voeren we de volgende Speerpunten uit: 1. Omzetten inzameling PMD van bron- naar nascheiding. 2. Omvormen van ondergrondse PMD-containers naar restafvalcontainers. 3. Monitoren vulgraad van de containers 4. Waar vermindering van ondergrondse restafvalcontainers mogelijk is, vormen we een ondergrondse restafvalcontainer om tot ondergrondse GFT-container. Dit doen we zodra we zicht hebben op de vulgraad van de restafval-containers.

23

Logische verdeling In enkele straten is er nu onvrede over de positionering van de minicontainers of de toewijzing van fracties aan de containers. In het proces van het opnieuw toedelen van ondergrondse containers worden deze aandachtspunten meegenomen. Nieuwe routes De PMD-routes voor ondergrondse containers vervallen. Hiervoor komen op termijn GFT-routes terug. Deze worden gecombineerd met de routes voor al bestaande ondergrondse GFT-containers. De inzameling van restafval in de hoogbouw wordt intensiever omdat de vulsnelheid toeneemt. De voormalige PMD-route was intensiever dan de nieuwe GFT-route zal zijn. Per saldo is er sprake van geringe wijzigingen voor de inzameling. Dit leidt niet tot wijzigingen van het aantal voertuigen of medewerkers. Duidelijke instructies aan inwoners met uitleg over de redenen Wanneer de hoogbouw en enkele laagbouwwijken een gewijzigde PMD-inzameling krijgen, vindt er actieve communicatie plaats: • Via lokale media wordt aandacht besteed aan: o De nieuwe wijze van inzamelen bij de hoogbouw en enkele laagbouwwijken en de redenen daarvoor. o Het feit dat de inwoners van de meeste laagbouwwijken géén wijziging in de inzameling krijgen (dus PMD via bronscheiding). o Betrokken bewoners krijgen huis-aan-huisinformatie over de nieuwe inzamelwijze.

• Woningcorporaties worden actief betrokken bij de nieuwe inzameling, zodat ook zij hun huurders kunnen informeren. Zodra de inzameling van GFT start via ondergrondse container ontvangen de betrokken inwoners hiervan bericht. Let op: Voor meeste inwoners in de laagbouw verandert er dus niets. Alleen laagbouwbewoners zonder een PMD-minicontainer krijgen te maken met een verandering. Zij komen op nascheiding van PMD.

3.6

Actie 7: Inzet van een afvalcoachteam (voorlopers)

Bij de start van omgekeerd inzamelen is er intensief gebruik gemaakt van afvalcoaches. Dat heeft destijds de overgang naar de nieuwe wijze inzameling enorm geholpen. Om het onderwerp goed afvalscheiden weer opnieuw goed onder de aandacht te brengen gaan we in 2026 actief mensen benaderen met een afvalcoachteam. Aanpak • We kiezen voor een persoonlijke aanpak. Uit eerdere acties weten we dat we met schriftelijke communicatie en sociale media bepaalde groepen niet of nauwelijks bereiken. Bovendien is het effect van een persoonlijk contact groter dan van een schriftelijk contact. • De nieuwe wijze van afvalinzameling bij de hoogbouw en enkele nascheidingswijken kan de indruk wekken dat nascheiding de norm is. Maar we kiezen voor bronscheiding als uitgangspunt in de laagbouw. Extra aandacht voor kwaliteit van de grondstoffen PMD, GFT en OPK is daarom gewenst. Het team controleert de minicontainers en voorziet inwoners van scheidingstips.

24

• • •

3.7

Bij hoogbouw en enkele laagbouwwijken wordt aan inwoners informatie verstrekt over de nieuwe inzamelwijze. Daarbij hoort ook informatie over hoe de grondstoffen worden hergebruikt. Het team wordt begeleid door Reinis en bestaat uit tijdelijke medewerkers. Het team is dagelijks zichtbaar in de wijken.

Actie 8: Actief betrekken van kinderen via scholen

Het landelijke project ‘Afvalvrije scholen’ Het landelijke project Afvalvrije Scholen is een initiatief van Rijkswaterstaat dat scholen ondersteunt bij het verminderen en scheiden van afval, met als doel een volledig afvalvrije leeromgeving te creëren. Dit gebeurt door het aanbieden van educatieve programma's, gedragsveranderingsstrategieën en praktische hulpmiddelen zoals afvalscheidingsbakken en monitoringtools. Leerlingen leren niet alleen over afvalscheiding, maar ook over afvalpreventie, waardoor ze bewuster omgaan met consumptie en duurzaamheid. Door scholen te ondersteunen bij afvalreductie en -scheiding, kan de gemeente bijdragen aan een schonere leefomgeving en tegelijkertijd kosten besparen op afvalverwerking. Bovendien versterkt het de samenwerking tussen scholen, ouders en de gemeente, en draagt het bij aan de educatie van een nieuwe generatie die bewust omgaat met grondstoffen en milieu. Het bestaande educatieprogramma van High Five en Reinis is een perfecte basis voor ontwikkeling van een gemeentelijke aanpak (zie aanbod 2024/2025). Inhoudelijk is het volledig en sterk. Maar er zijn te weinig middelen om veel scholen te laten deelnemen. Daardoor is het uiteindelijke effect kleiner dan wenselijk is. 25

26

3 Communicatie

27

3.1

Het belang van goede communicatie

Onze communicatie richt zich op: 1. Het bevorderen van bewustwording en gedragsverandering rondom afvalscheiding. We informeren, motiveren en activeren inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden om hun afval correct te scheiden. Hierbij staan toegankelijkheid, helderheid en betrokkenheid centraal. 2. Het geven van duidelijke instructies over HOE het afval moet worden gescheiden en aangeboden. Speciale aandacht gaat uit naar communicatie over veranderingen hierin. Kernboodschappen • Afvalscheiding is essentieel voor duurzaamheid. Het zorgt voor een efficiënter (her)gebruik van materialen, vermindert de hoeveelheid afval die op stortplaatsen terechtkomt en helpt de impact op het milieu te verlagen. Door bewust afval te scheiden, dragen we bij aan een circulaire economie en een duurzamere toekomst. • Door ons afval op de juiste manier aan te bieden dragen we bij aan een schone en veilige leefomgeving. We werken met deze kernboodschappen, die we per actie kunnen aanpassen naar de doelgroep. Geen grote campagnes We gaan geen nieuwe grote campagne lanceren in de gemeente Nissewaard. De Speerpunten uit het actieplan zijn nogal divers. De 8 acties laten zich niet vangen in één campagne. Dat zou een onduidelijke boodschap opleveren. We maken gebruik van de bestaande huisstijlen van de gemeente Nissewaard en van Reinis.

Veel berichten zijn gewoon informatie over het beleid (gemeente) of de uitvoering (Reinis). Ook de campagne Wij.doen.groen kan worden gebruikt voor het verbeteren van de GFT-inzameling. Drie methoden We zetten de communicatiestrategie in door middel van drie methoden: informeren, activeren en normeren. Informeren De gemeente Nissewaard heeft een plicht en verantwoordelijkheid om de inwoners te informeren over (wettelijke) veranderingen ten behoeve van afvalscheiding. Wat betekent het de dagelijkse praktijk, en wat zijn de consequenties van het wel of geen actie ondernemen op de gegeven informatie. Daarnaast betekent informeren ook dat er op een leuke, ludieke of educatieve wijze informatie wordt gegeven over afvalscheiding, een duurzamere wereld, aanbiedregels, faciliteiten die kunnen helpen etc. Voorbeelden van informatievoorzieningen: • Educatieprogramma’s van High Five op basisscholen, zoals Pak@afval, afvalles in de klas. • Workshops en gastlessen over circulariteit en grondstoffen, bijvoorbeeld via de kinderboerderij of bibliotheek. • Visuele afvalwijzers per fractie (PMD, GFT, papier, textiel, restafval) voor gebruik in de hoogbouw portieken, wijkgebouwen en online. • QR-codes op containers die leiden naar uitlegpagina’s met lokale aanbiedregels. • Wijkgerichte bulletins via Groot Nissewaard, huis-aan-huis folder of bijeenkomsten.

Bijvoorbeeld ten aanzien van de gewijzigde inzameling van de hoogbouw.

28

Activeren Inzet van communicatie acties om inwoners te stimuleren naar goed of beter gedrag en te handelen naar de regels van afvalscheiding. Voorbeelden van acties kunnen zijn: • Verhalen van actieve bewoners uitlichten on- en offline. • Scholen betrekken bij acties op het gebied van afval en milieu (bv zwerfafval). • Inbrengen van competitie-element, bijvoorbeeld wat nu al gebeurt bij de e-wasterace. • Het organiseren van een lokale fotowedstijd, ‘de schoonste straat in Nissewaard’. Normeren Normcommunicatie en handhaving, dus communicatie inzet op verduidelijking op oorzaak gevolg. Met andere woorden, communicatie inzet op wat de regels zijn en wat er (mogelijk) gebeurt als men zich er niet aan houdt. Voorbeelden van acties kunnen zijn: • Stickeractie Reinis: zichtbaar maken dat verkeerd afval aanbieden niet oké is. • Rode kaart actie: inwoners krijgen een waarschuwing met uitleg op hun minicontainer bij verkeerd scheiden. • Publiekscommunicatie rondom bestuurlijke handhaving en spoedeisende bestuursdwang (vanaf 2026). • Informatiebijeenkomst aan huismeesters, buurtpreventie en VvE’s over hun rol als verlengstuk van toezicht. • Inzet van toezichthouders die handhaven op bijplaatsingen.

3.2

Samenwerkingen, rollen en verantwoordelijkheden

De uitvoering van de communicatiestrategie vereist een goede afstemming tussen verschillende betrokken partijen. Voor elke actie is het van belang dat het helder is wie de regie heeft. • Gemeente Nissewaard: voert regie op de communicatiestrategie, stelt kaders, budget en prioriteiten vast. Communicatieadviseur bewaakt samenhang en verzorgt beleidscommunicatie. • Reinis NV: is verantwoordelijk voor de uitvoering van publiekscampagnes, het onderhouden van de Reinis app, het opstellen van folders en coördineert wijkgerichte acties. Ook verzorgt Reinis een deel van de afvaleducatie in samenwerking met High Five en de basisscholen • High Five: verzorgt educatieve en participatieve projecten voor basisscholen en bewonersgroepen. Zij dragen o.a. de programma’s zoals ‘Pak@Afval’, gastlessen, wijkacties en het High Five stratenconcept. • Woningcorporaties: hebben een sleutelrol bij hoogbouwcommunicatie, bijvoorbeeld via huismeesters, portiekposters en nieuwsbrieven richting bewoners. • Toezicht & Handhaving (gemeente): treedt zichtbaar op tegen gedragsproblemen, werkt mee aan communicatie over regels, boetes en normstellend optreden. • Partners zoals bibliotheek, kringloop, Repair Café en onderwijsinstellingen versterken het bereik via evenementen, workshops en eigen communicatiekanalen.

Samenwerking met Verpact De gemeente Nissewaard is niet tevreden met meer dan 200 kg fijn restafval per inwoner per jaar. We zitten nog te ver van onze ambities van maximaal 150 kg af. Deze grote hoeveelheid restafval heeft te maken met de grote hoeveelheden PMD en GFT in ons restafval. 29

Verpact, de gemeente en onze maatschappelijke partners gaan daarom samen een inspanning plegen om de afvalscheiding op een hoger peil te brengen. Verpact is stimulator en medefinancier maar geen organisator van activiteiten in Nissewaard. Dat doen de andere partners. • We maken gebruik van bestaande landelijke acties, zoals van Verpact: ‘Supporter van Schoon’. • We richten ons op persoonlijk contact en niet op schriftelijke communicatie (Afvalcoachteam)

30

4 Financiën

31

4.1

De financiële gevolgen speerpunt 1

In dit hoofdstuk geven we de financiële gevolgen van elke actie aan. Aan het einde van ieder speerpunt staat er een totaaloverzicht. Opmerking: Deze nota is vastgesteld op bedragen van 2025. Voor 2026 en verder wordt op alle bedragen de gebruikelijke jaarlijkse indexering toepast zoals de gemeente Nissewaard en Reinis die hanteren. Actie 1: Openstellen van de ondergrondse containers (Preventie) Er zijn nauwelijks kosten om de ondergrondse containers open te zetten. Echter: Met het stopzetten van het passensysteem, verliezen we ook de data. De vulgraadmeting in de containers vindt namelijk plaats door het tellen van het aantal pasaanbiedingen. Hiervoor zal Reinis andere vormen van meten moeten gaan hanteren, om de nieuwe routes te kunnen inrichten en te optimaliseren. Deze gegevens zijn onmisbaar om te kunnen bepalen welke ondergrondse restafval-containers kunnen worden omgezet naar GFT-containers. We nemen voor de nieuwe meetsystematiek een structurele kostenpost op van € 30.000 vanaf november 2025. In de eerste maanden moeten we extra intensief meten. De eerste maanden rekenen we daarom op extra kosten. Doordat de ondergrondse restafvalcontainers voortaan open zijn, moet er ook communicatie plaats vinden naar inwoners van de laagbouw, waarvoor er geen verandering is in de afvalscheiding. Dit doen we via de algemene communicatiemiddelen.

Hiervoor nemen we een eenmalige kostenpost op van € 30.000 in 2025. Deze kosten brengen we onder bij een aanvraag voor een bijdrage voor de omvorming bij Verpact. Actie 2: Meer communiceren van de norm (Preventie) Om invulling te kunnen geven aan deze communicatie-intensivering stellen wij aan Reinis jaarlijks extra €30.000 beschikbaar voor (mede)financiering van een medior-communicatieadviseur vanaf 2025. Wij streven met dit actieplan naar minder restafval en zuiverdere grondstofstromen, zoals PMD en GFT. Dat leidt vervolgens tot een verlaging van de verwerkingskosten van afval. De verminderde verwerkingskosten en de extra communicatiekosten verwerken we structureel in de begroting 2027. Het streven is dat de besparingen op verwerking minimaal gelijk zijn aan de extra kosten voor communicatie dus dat er vanaf 2027 geen tekort is. Actie 3: Zichtbaar maken van de overtreding (Repressie) De kosten van de stickeractie zijn beperkt. Deze kunnen worden opgevangen binnen het communicatiebudget van Reinis. Actie 4: Effectievere handhaving (Repressie) Het aantal verwachte beschikkingen We verwachten op jaarbasis ongeveer 1000 beschikkingen uit te schrijven. Dat is bijna 4 op een werkdag. Dat aantal is gebaseerd op het mogelijke aantal dat nu uitgeschreven zou kunnen worden, als er dagelijks gewerkt zou worden mét toepassing van spoedeisende bestuursdwang. 32

In onze berekening van het aantal bezwaarschriften gaan we uit van ervaringsgegevens van de gemeente Rotterdam. De benodigde inzet aan toezichtteam In de nieuwe aanpak gaan we de inzet per ronde verminderen. Eén toezichthouder, in plaats van twee, gaat op pad met een Reinis-medewerker. Ze werken met speciale wagen met laadbak. Dat scheelt daardoor een medewerker en een voertuig. We werken in principe alleen op werkdagen. Daarnaast rekenen we voor handhavingstaken met inzet op één weekenddag per maand. Per 1000 inwoners is dat ongeveer hetzelfde aantal medewerkers als in de gemeente Rotterdam en vergelijkbare gemeenten/regio’s. De benodigde formatie: • Aantal werkdagen: o 52 weken x 5 werkdagen = 260 werkdagen o 12 bijzondere dagen o Totaal 272 dagen per medewerker per jaar.

• Aantal fte o 272 dagen x 8 uur = 2176 uur o Aantal productieve uren per fte: 1364 o Dat betekent 1,6 fte toezichthouder en 1,6 fte Reinis-medewerker o Schaal 6 toezichthouder en schaal 5/E Reinis-medewerker • Kosten: o 1,6 fte toezichthouder gemeenten schaal 6 kost € 133.000 (€ 90.655 salaris + € 41.506 overhead) o De inzet van 272 dagen Reinis-medewerker met voertuig kost € 130.000 (€ 58,10 per uur in 2025) o Totale kosten per jaar (prijspeil 2025): € 263.000 Benodigde inzet backoffice Voor het uitvoeren van de backoffice processen is er capaciteit nodig bij Team Vergunningen, Toezicht & Handhaving (VTH), Team Financiën en Team Rechtsbescherming. We gaan daarbij uit van: 5 beschikkingen per werkdag, met daarbij 1 bezwaarschrift per werkdag. • Gemiddelde inzet VTH o 1000 beschikkingen o Per beschikking 30 minuten = 500 uur per jaar o 500 uur: 1364 productieve uren = 0,37 fte o Schaal 8 • Gemiddelde inzet Financiën o 1000 beschikkingen o Per beschikking 6 minuten = 100 uur per jaar o 100 uur: 1364 productieve uren = 0,07 fte o Schaal 8 • Gemiddelde inzet per bezwaarschrift Rechtsbescherming: 30 minuten o 250 bezwaarschriften o Per bezwaarschrift 30 minuten = 125 uur per jaar o 125 uur: 1364 productieve uren = 0,09 fte o Schaal 10 Totale kosten Back office o VTH: € 35.646 (incl. overhead, prijspeil 2025) o Financiën: € 6.744 (incl.

overhead, prijspeil 2025) o Rechtsbescherming: € 10.097 (incl. overhead, prijspeil 2025) 33

o

Totale kosten per jaar (prijspeil 2025): € 52.500

Kostenberekening per beschikking Op grond van artikel 5:25 tweede lid van de Awb vermeldt de last in hoeverre de kosten van bestuursdwang ten laste van de overtreder zullen worden gebracht. De ten laste gelegde kosten mogen niet hoger zijn dan de daadwerkelijk gemaakte kosten. De kosten per overtreding van de Afvalstoffenverordening worden vastgesteld op een bedrag van € 177,84 Deze kosten zijn als volgt opgebouwd: Het toezichtteam werkt 2176 uur voor € 273.000 Dat is een prijs per uur van € 125,45 per uur.

Onderzoek en rapportage Verwijderen afval Reistijd, afvoer Opstellen beschikking (VTH) Financiële afwikkeling Afvalverwerking Totaalbedrag

Tarief per eenheid € 125,45

Inzet 1 uur

Kosten € 125,45

€ 35,65

€ 35,65

€ 6,74

€ 6,74 € 10 € 177,84

Ter vergelijking Vlaardingen: € 104,- tot € 410,Amsterdam: € 110,- of € 550,Schiedam: € 150,-

Rotterdam: € 192,- tot € 802,Den Haag: € 199,57 Gorinchem: € 206,50

Inkomsten gemeente Uiteindelijk zijn niet alle beschikkingen inbaar: • De betrokkene kan niet betalen, ook niet na inzet deurwaarder. • De betrokkende maakt bezwaar en wordt in het gelijk gesteld. Omdat we geen historische gegevens hebben, gaan we uit van een veilig percentage van 70% inbare beschikkingen. 1000 x 70% = 700 inbare beschikkingen 700 x € 177,84 = € 124.488 We houden de structuur simpel • De kosten voor het voertuig en de Reinis-medewerker worden gedragen door Reinis. • Zodra er een cultuurverandering optreedt blijft de daling van de opruimkosten als voordeel bij Reinis, net zoals het nadeel van de afgelopen jaren bij Reinis bleef. • De overige kosten worden in de gemeentelijke begroting verwerkt. o VTH voor toezicht van 1 fte naar 1,6 fte o Backoffice kosten voor VTH, Financiën en Rechtsbescherming o Inkomsten door toepassen bestuursdwang o Communicatiebudget bij RO