20. Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden; Meerjarenbeleidsplan
Tekst van het document
Meerjarenbeleidsplan 2026-2029
1
Eén organisatie, met stevige basis en vertrouwen
Op 1 januari 2025 zijn Bibliotheek de Boekenberg en Bibliotheek Zuid-Hollandse Delta officieel samengegaan in één bibliotheekorganisatie: Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden. Onze basis is stevig. Daar bouwen wij nu samen op voort. Wij zijn goed verankerd in de samenleving, en werken uitstekend samen met inwoners, gemeenten en partners. Heel belangrijk, we kennen onszelf, we weten waarin we goed zijn en waarin we moeten verbeteren. Tegelijk kijken we om ons heen en leren we onderweg. En dat blijven we doen, iedere dag opnieuw.
Beste lezer, Je kent ons, wij zijn de bieb. De oude, vertrouwde bibliotheekorganisatie op Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten. Maar met een nieuwe naam na de fusie. Sinds 1 januari 2025 timmeren wij als Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden lokaal en regionaal aan de weg. Je komt ons tegen in één van onze 11 vestigingen, in het kinderdagverblijf, op school, bij onze partners in huis, als deelnemer aan debatten, op straat of in de media. We ontmoeten je graag. Wij zijn een grote club op de Zuid-Hollandse Eilanden. Dat brengt verantwoordelijkheden met zich mee en af en toe een voorbeeldfunctie. Aan die rol geven wij invulling. Wij zijn ondernemend en sterk gericht op samenwerken. Ambitieus, nieuwsgierig, deskundig en persoonlijk. Voor je ligt het eerste meerjarenbeleidsplan van Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden. Dit plan geeft visie en zet de koers voor de komende jaren uit. Het plan biedt houvast voor de uitwerking in jaarplannen en projectplannen. Die stellen we ieder jaar op, met impactdoelstellingen die concreet en meetbaar zijn. We wijzen je graag op pagina 34 van dit plan. Onder de noemer ‘durven dromen’ delen we daar toekomstperspectieven en innovatieve ideeën voor de bibliotheeksector en voor onze organisatie. Groot en klein, van kansrijk en realiseerbaar tot enigszins filosofisch en ver van ons bed. Maar zonder prioritering en zonder uitgewerkte plannen.
Voor nu bevredigt deze pagina onze innovatiedrang. Tegelijkertijd kan het zo maar zijn dat we met een van deze ideeën de komende jaren actief aan de slag gaan. Heb jij een goed plan of een vernieuwend idee? Meer dan welkom, geef het ons door. Wij kunnen alle ervaring en inzichten gebruiken om de plaats en de rol van de Bibliotheek in de samenleving verder uit te bouwen.
Oostvoorne Brielle Rockanje
Tenslotte, voor de duidelijkheid, dit meerjarenbeleidsplan is niet in beton gegoten. Ieder jaar in de zomer
Heenvliet/Geervliet
Hellevoetsluis Ouddorp
Spijkenisse Zuidland
evalueren we dit plan. Moeten we terug naar de tekentafel? Zijn aanpassingen nodig? In dat geval leggen we die vast in de jaarplannen. Veel mensen hebben meegewerkt aan dit plan, van binnen en buiten de organisatie. Dat maakt dit plan er één voor alle inwoners van ons werkgebied. Ik wil iedereen daar hartelijk voor danken.
Victor Thissen directeur-bestuurder Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden
Middelharnis
Oude-Tonge
2
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
3
Inhoudsopgave
4
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
1. De wereld om ons heen
6
2. Het wettelijk kader van een sterke sector
8
3. Onze missie, visie en drijfveren
11
4. Onze besturingsfilosofie
12
5. Onze maatschappelijke waarde
14
6. Onze werkwijze en aanpak
16
7. Onze dienstverlening
18
A. De geletterde samenleving
18
B. Participatie in de informatiesamenleving
19
C. Leven Lang Ontwikkelen en programmering
22
8. Investeren in de uitvoering
27
9. Durven dromen
34
5
1. De wereld om ons heen Gewoon, nieuwsgierig zijn. Dat vinden wij belangrijk. Blik naar buiten, open en uitnodigend, we stellen vragen en luisteren. Een groot deel van de dag zijn wij met de buitenwereld bezig. Dat maakt ons werk bijzonder interessant. We kijken naar ontwikkelingen in de samenleving en hoe onze dienstverlening daarin een rol kan spelen. Dat zijn er veel: van de krappe arbeidsmarkt en de razendsnelle digitale ontwikkelingen tot de ontlezing onder jongeren. We hebben hierin keuzes gemaakt. Hieronder benoemen we enkele ontwikkelingen die richtinggevend zijn voor onze koers. De uitwerking volgt verderop in dit plan.
Democratisch burgerschap
Daar komt bij dat steeds meer mensen moeite hebben om
Democratie is niet vanzelfsprekend. In Nederland zien we
mee te komen in de digitale wereld en grip te hebben op de
toenemend populisme, meer desinformatie en groeien-
samenleving. Gelijke kansen betekent misschien wel in de
de polarisatie. Veel inwoners voelen zich verwijderd van
eerste plaats dat iedereen toegang heeft tot ontwikkelings-
democratie en burgerschap. Uit recent onderzoek van het
mogelijkheden, zodat iedereen in staat wordt gesteld sociaal
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat 40% van
en economisch mee te doen in de samenleving.
de Nederlanders zich niet gehoord voelt in de politiek. Er is
Wat gaan we doen?
Wat gaan we doen?
Wat gaan we doen?
onze democratie te versterken en ruimte te creëren voor een
dragen wij bij aan kansen voor iedereen. Dat doen we door
Continu meten en monitoren van de beoogde veranderingen
onze dienstverlening aan de man te brengen, maar om in
inclusieve dialoog.
(financiële) drempels en uitsluitingsmechanismen weg te
is een voorwaarde. De komende jaren werken we gestaag
gesprek te gaan met doelgroepen, om vragen te stellen en
nemen. We hanteren zo ruim mogelijke openingstijden en
door aan een werkwijze en organisatiecultuur die sterk
verbindingen mogelijk te maken. Inwoners worden on-
Wat gaan we doen?
iedereen is welkom in onze vestigingen. Dat doen we met
gericht is op het realiseren van impact. Maar we kunnen
derdeel van onze organisatie. Samen bouwen we aan de
Wij pakken onze verantwoordelijkheid in het versterken van
dienstverlening gericht op het stimuleren van leven lang
niet alles. We zullen keuzes moeten maken in onze
community library van morgen. Daar nemen we de tijd voor,
de democratische waarden en inclusief burgerschap. Met
ontwikkelen en het verbeteren van basisvaardigheden, dat
impactdoelen. We bundelen onze ervaring en inzichten in
want iedereen moet mee in de organisatie. Op pagina 24
onze dienstverlening leveren wij een bijdrage aan de be-
doen we zeker ook met onze deskundige dienstverlening
een impactstrategie die aansluit op onze missie en onze
geven we onze visie op de community library.
reidheid en het vermogen van inwoners om kritisch deel te
gericht op kinderen en jongeren.
drijfveren. Daarvoor zetten we de Theory of Change in, zie
een groeiende kloof tussen burgers en de democratische instituties. Het is belangrijker dan ooit de fundamenten van
Met onze bedrijfsvoering, dienstverlening en programmering
nemen aan onze samenleving met aandacht voor informatie, inspraak, dialoog en een sterke democratische cultuur. Dat
Impact begint met realiteitszin en waarmaken wat je belooft.
pagina 14.
We gaan naar buiten, nog meer dan voorheen. Niet om
Tenslotte
doen wij met onze programmering en onze ontmoeting- en
Waardering en legitimering
debatfunctie. Daar zetten we de door de sector ontwikkelde
Welke rol speelt de Bibliotheek in de levens van mensen?
Voor en door inwoners
‘democratische code’ bij in. Op pagina 22 lichten we toe
En wat levert dit de samenleving op? In het huidige klimaat
In onze samenleving is veel kennis en ervaring aanwezig.
sector en in onze organisatie liggen voor ons. Die treden we
hoe we democratisch burgerschap invullen.
worden waardering en legitimering van cultuur steeds be-
Veel ideeën ook en bereidheid en betrokkenheid om met
met open vizier tegemoet. Onze rol wisselt daarbij: soms zijn
langrijker. Landelijke onderzoeken laten zien dat bibliotheken
die ideeën iets te doen. Wij gaan die kracht uit de samenle-
we de bedenker en ontwikkelaar, een andere keer verbinden
in Nederland een hoge waardering genieten onder zowel
ving inzetten voor onze dienstverlening en programmering.
we partijen aan elkaar of hebben we vooral een faciliteren-
gebruikers als niet-gebruikers. Hoe zit dat in ons werkge-
Daarvoor volgen we het concept van de zogenaamde
de functie. Maar altijd in de volle overtuiging dat we samen
In Nederland vinden we het belangrijk dat iedereen recht
bied? Wat is de impact van onze dienstverlening voor de
community library. Een community library is een bibliotheek
sterker staan dan alleen.
heeft op dezelfde kansen. Maar helaas heeft de plek waar
inwoners? Welke verandering zetten wij in gang? Dat zijn
die er niet alleen is vóór de gemeenschap, maar die samen
je wieg staat nog steeds invloed op de kansen die je krijgt.
terechte vragen, daar gaan we een antwoord op geven.
met die gemeenschap de Bibliotheek vormgeeft. Zo wordt
Kansen voor iedereen
Die ongelijkheid in kansen zien we op allerlei plekken terug.
6
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
We leven in onrustige tijden, dus moeten we waakzaam en alert zijn. Grote uitdagingen in de samenleving, binnen de
de Bibliotheek echt van iedereen.
7
Wetgeving: vijf functies
Dit hebben we met elkaar afgesproken
Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden is een
In de transitie naar een maatschappelijke bibliotheek
erkende en gecertificeerde bibliotheek. Wij
trekken we als sector op met de lokale, provinciale en
werken aan de hand van Wsob. Deze wet
rijksoverheid. Eind 2024 hebben we in een convenant
beschrijft de rol van de Bibliotheek in vijf
afspraken gemaakt over samenwerking. We focussen op
kernfuncties, te weten:
drie actuele maatschappelijke opgaven, namelijk:
• het ter beschikking stellen van
• een geletterde samenleving:
kennis en informatie;
• participatie in de informatiesamenleving:
tot ontwikkeling en educatie;
digitale inclusie en digitaal burgerschap;
• het bevorderen van lezen en het
2. Het wettelijk kader van een sterke sector
bevorderen geletterdheid en leesplezier;
• het bieden van mogelijkheden
• een leven lang ontwikkelen:
kennismaken met literatuur;
basisvaardigheden en blijvende inzetbaarheid.
• het organiseren van ontmoeting en debat; • het laten kennismaken met kunst en cultuur.
Convenantpartners: VOB, SPN, KB, VNG, IPO, OCW
IFLA-UNESCO Manifesto (2022) Vrijheid, welvaart en de ontplooiing van samenleving en individu zijn fundamentele menselijke waarden. Deze kunnen alleen worden gerealiseerd door goed geïnformeerde burgers, die in staat zijn hun democratische rechten
De samenleving verandert en de Bibliotheek verandert mee. Dat is geen loze kreet. Het is eerder
uit te oefenen en een actieve rol te spelen in de samenleving. Constructief deelnemen aan het maatschappelijk
een belofte. De belofte dat wij dienstverlening ontwikkelen die aansluit bij maatschappelijke
leven en meewerken aan het vormgeven van de democratie zijn afhankelijk van voldoende opleiding en van vrije
ontwikkelingen en aanhaakt op de behoeften van inwoners van ons werkgebied.
en onbeperkte toegang tot kennis, wetenschap, cultuur en informatie. De openbare bibliotheek, de plaatselijke toegangspoort tot kennis, schept een essentiële voorwaarde voor levenslang leren, onafhankelijke besluitvorming en
De bibliotheeksector in Nederland is sterk. Innovatief, ont-
Wat onveranderd blijft is de opdracht-gevende rol van
wikkelingsgericht, veranderingsbereid en sterk gericht op
de drie gemeenten: Goeree-Overflakkee, Nissewaard en
delen van kennis en ervaringen. Wij maken gebruik van die
Voorne aan Zee. Bestuurlijk en ambtelijk hebben we met
kennis en kunde en wij dragen ons steentje bij. Wij vinden
regelmaat overleg, ook in gezamenlijkheid. Plannen stem-
houvast aan de vijf kernfuncties van de Bibliotheek en de
men we op elkaar af. In nauw overleg werken we aan een
Streefwaarden op hoofdlijnen
drie maatschappelijke opgaven zoals we die in de wet en in
samenwerkingsconvenant, waarin meerjarige afspraken
De Wsob verplicht gemeenten bibliotheekbeleid te ontwikkelen.
het convenant hebben vastgesteld, zie kaders.
over beleid en financiering worden vastgelegd. Bibliotheek
De Streefwaarden op hoofdlijnen dienen daarbij als houvast. Deze
Bibliotheek ZuidHollandse Eilanden volgt de landelijke codes: • de Code Cultural Governance
de culturele ontwikkeling van individuen en maatschappelijke groeperingen.
Zuid-Hollandse Eilanden ziet uit naar de samenwerking
streefwaarden zijn geen onderdeel van de wet, maar volgen uit
Het wettelijk kader wordt gevormd door de Wet stelsel
met de gemeenten de komende jaren. De basis is stevig.
bestuurlijke afspraken tussen VOB en VNG. De Streefwaarden
(voor goed bestuur en toezicht)
openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Deze wet is in
Samen bouwen we voort aan een duurzame en impact-
op hoofdlijnen kennen een zogenaamde inhoudelijke norm, een
• de Code Diversiteit en Inclusie
2015 ingevoerd. Voor 2026 staat een herziening van de wet
volle bibliotheekdienstverlening op Goeree-Overflakkee en
bekostigingsnorm en een aanwezigheidsnorm. De Streefwaarden
op de agenda, gericht op o.a. de invoering van de zorg-
Voorne-Putten.
dienen als referentiekader voor de gesprekken over het
(voor pluriformiteit en gelijkwaardigheid)
plicht voor gemeenten. De wettelijke zorgplicht houdt in dat
gemeentelijke meerjarenplan voor bibliotheken, dat onderdeel is
gemeenten en provincies verplicht zijn te zorgen voor een
van de nieuwe Wsob, en voor de ontwikkeling van een groeipad
(voor rechtvaardige beloning en
volwaardige bibliotheekdienstverlening in de gemeente.
voor de komende 4 tot 6 jaar.
beroepspraktijk)
8
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
• de Code Fair Practice
9
3. Onze missie, visie en drijfveren Wij stimuleren een lerende, veerkrachtige en goed geïnformeerde gemeenschap.
een stimulerende lees- en leercultuur in ons werkgebied. Voor jong en oud, voor praktisch en theoretisch opgeleiden en zeker ook voor mensen die een extra duwtje in de rug goed kunnen gebruiken. Door strategische samenwerkingen en een open, inclusieve aanpak versterken we onze
De Bibliotheek in 2029: onze visie
maatschappelijke impact. Als organisatie koesteren we een
In 2029 is Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden een robuuste
cultuur van nieuwsgierigheid en professionaliteit, en zijn we
en toonaangevende bibliotheekorganisatie die maatschap-
een aantrekkelijke werkgever die ruimte biedt voor groei en
pelijk relevant en stevig verankerd is op Goeree-Overflak-
ontwikkeling van onze medewerkers.
kee en Voorne-Putten (Nissewaard en Voorne aan Zee). Wendbaar en slagvaardig om adequaat in te spelen op de behoeften van inwoners, de wensen van subsidieverstrek-
Onze drijfveren
Wij koesteren de kernwaarden die we als sector overal
kers en de veranderende samenleving en digitale ontwikke-
ter wereld gebruiken: bereikbaarheid, betrouwbaarheid,
lingen. Weerbaar en financieel gezond om onder wisselende
actualiteit en onafhankelijkheid. Deze kernwaarden zeggen
omstandigheden continuïteit te bieden.
ook iets over onze eigen persoonlijke en gezamenlijke drijfveren, in wat ons bindt, over wat wij belangrijk vinden in
Een organisatie waar deskundige en nieuwsgierige mensen
onze organisatie en waar we elkaar op aanspreken.
werken, met de blik naar buiten. Wij werken gedreven aan
Toegankelijk
Leuk dat je er bent! Iedereen is welkom in de Bibliotheek.
We organiseren activiteiten die jij leuk vindt en die passen bij ons als organisatie.
Deskundig
We zijn goed in wat we doen. We luisteren naar jou en helpen je op een vriendelijke manier op weg. Of je nu komt voor een boek, activiteit of met een (hulp)vraag, we zijn er voor je.
Persoonlijk
Je bent bij ons geen nummer. We zijn persoonlijk en écht betrokken. We tonen interesse, ook in de omgeving en in elkaar. We zijn niet bang om de eerste move te maken.
Dynamisch
Onze organisatie en medewerkers zijn altijd in beweging. Kan er iets verbeterd worden?
Dan zorgen we daarvoor. We houden van actie, blijven up to date en werken goed samen.
Nieuwsgierig
We willen altijd meer weten en zijn op jacht naar nieuwe ideeën. We zijn positief en hebben plezier in alles wat we doen. En dat is wat mensen laat terugkomen!
10
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
11
4. Onze besturingsfilosofie Het is misschien niet gebruikelijk in een meerjarenbeleidsplan stil te staan bij de besturingsfilosofie van de organisatie. Wij doen dat nu wel. Want wij zijn een jonge organisatie, weliswaar met ervaren wortels. En dan is het belangrijk om de normen en waarden waarmee wij de missie en visie waar willen maken regelmatig te benadrukken. Dat doen wij aan de hand van onderstaande zes sturingsprincipes, zoals deze zijn geformuleerd ten tijde van het fusieproces.
1. Mensgerichte, inclusieve stijl van leidinggeven
3. Samenwerken zit in ons dna
een motiverende en stimulerende omgeving. Wij vinden
Goeree-Overflakkee en op Voorne-Putten. Daar hebben we
het belangrijk dat de persoonlijke doelstellingen van de
ook een zekere naam in opgebouwd. Wij zoeken partners
medewerkers in het verlengde van de organisatiedoelstel-
op en partners weten ons te vinden. De vorm en complexi-
lingen liggen. En de werknemer daarmee altijd handelt in
teit van samenwerken wisselen sterk, afgestemd op het
het belang van de organisatie. We zijn voorstander van een
beoogde resultaat. Van een eenmalige samenwerking tot
coachende en ondersteunende managementstijl waarbij
langdurige partnerships. Dat zal niet veranderen. Wat wel
de medewerker veel ruimte krijgt. En waar veel aandacht
verandert is dat we de samenwerking regelmatiger tegen
uitgaat naar de persoonlijke ontwikkeling van medewerkers.
het licht zullen houden. Halen we de gewenste resultaten en
We voeren resultaatmanagement breed in de organisatie
impactdoelen niet, dan gaan we het gesprek aan. Zonodig
Bibliotheek als bedrijfsvoering te integreren, maar ook in onze dienstverlening. Onze ambitie is alle vestigingen
in. Wij bieden ruimte, maar als duidelijke opdrachten en
stoppen we met de samenwerking. Dat kan ook weer ruimte
te laten certificeren als ‘duurzaam gastvrij’. Dit houdt in dat wij zowel in de interne bedrijfsvoering als in
scherpe werkafspraken nodig zijn, dan zorgen we daarvoor.
bieden voor nieuwe ontwikkelingen.
onze externe dienstverlening duurzame keuzes maken. Zo schenken wij in onze collectie, programmering en
In onze managementstijl ligt de nadruk op het creëren van
Samenwerken zit in ons bloed. Daar zijn we sterk in, op
De leidinggevenden in onze organisatie kijken, luisteren, observeren en geven het goede voorbeeld. Ze weten wat er speelt op de werkvloer. Ze zijn vooral ook van de inhoud.
4. Positief mensbeeld
Wij hanteren een positief mensbeeld, vertrouwen is ons uit-
Duurzaamheid
Wij beschouwen het als een maatschappelijke verantwoordelijkheid om duurzaamheid niet alleen binnen de
informatievoorziening aandacht aan relevante thema’s en nemen we duurzaamheid structureel mee in onze bedrijfsprocessen. Niet alleen verkleinen we hiermee onze ecologische voetafdruk, ook bevorderen we de bewustwording en kennis over duurzaamheid bij onze leden, bezoekers en leveranciers.
Leidinggevenden weten waarover ze praten en begrijpen de
gangspunt. Onze medewerkers werken naar eer en gewe-
operationele processen. Dat stimuleert het besluitvormings-
ten en streven naar het goede. Dat draagt bij aan een orga-
proces en komt de efficiëntie van de organisatie ten goede.
nisatie waarin wij soepel, efficiënt en prettig samenwerken.
Leiderschap gaat over inclusiviteit, het bieden van ruimte en
Dat stimuleert initiatief en creativiteit. Er is minder controle
onze belangrijkste klanten. Klanten zijn onze inspiratiebron
grond - zich welkom en vertegenwoordigd voelt. Door het
het stimuleren van eigenaarschap.
nodig en daarmee is er minder onnodig werk en frustratie.
en onze dagelijkse drijfveer het maximale uit ons werk te
aanbieden van diverse collecties, programma’s en diensten
Zo ontstaat er vertrouwen en ontstaat er verbondenheid. Wij
halen. Wij maken actief gebruik van de kennis, ervaringen
stimuleren wij wederzijds begrip, gelijke kansen en actief
zijn ervan overtuigd dat vertrouwen en verbondenheid leiden
en verhalen van de inwoners in ons werkgebied. Gericht
burgerschap binnen onze gemeenschap. We zorgen ervoor
tot significant betere prestaties.
nodigen wij inwoners in ons werkgebied uit mee te denken
dat onze vestigingen voor iedereen toegankelijk zijn. Wij
en mee te doen. Dat zorgt voor betrokkenheid, meer bereik
streven naar een bibliotheek die een afspiegeling is van de
5. Omgevings- en klantgericht werken
en meer deelname aan onze programma’s en activiteiten.
veelzijdigheid in onze samenleving. Een plek waar verschillen
beter af. Ideeën en suggesties uit de buitenwereld zijn niet
behoefte en verwachtingen van de samenleving, meer specifiek: de inwoners en klanten in ons werkgebied. Dat
6. Diversiteit, inclusie & gelijkwaardigheid
ven worden gedeeld en waar ieder individu zich gezien, ge-
bedreigend maar een kans. Want we hebben dan wel een
Wij zetten ons in om een toegankelijke en inclusieve biblio-
hoord en gewaardeerd voelt. De komende jaren werken wij
duidelijke koers, maar de wijsheid niet in pacht. Meedenken
vraagt kennis van de klant en continu in gesprek zijn met de
theek te zijn waar iedereen - ongeacht afkomst, taal, gender,
aan een DIG-beleid en de implementatie en borging hiervan.
en hulp van buiten is welkom.
inwoners. In zekere zin beschouwen wij de gemeenten als
religie, leeftijd, beperking of sociaaleconomische achter-
2. We zijn een lerende organisatie
We zijn een lerende organisatie, wat zoveel wil zeggen dat we iedere dag willen leren. Dat kunnen grote dingen zijn, of kleine verbeteringen. Fouten maken mag. Feedback geven en ontvangen vinden we normaal en gaat ons steeds
12
Wij werken in ons hele doen en laten vanuit de vraag,
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
worden gevierd, verhalen vanuit uiteenlopende perspectie-
13
5. Impact, onze maatschappelijke waarde Wij zijn als bibliotheken inmiddels heel bedreven in het benoemen van onze maatschappelijke waarde. Maar is het niet zo dat je die waarde moet laten optekenen door onze klanten en partners? De waarde moet blijken uit onze dienstverlening. Iedere dag opnieuw. Toch kan het geen kwaad de maatschappelijke waarde nog eens duidelijk onder elkaar te zetten. Dat biedt ons ook houvast in de keuzes die we maken.
Onze bijdragen aan de samenleving: • Met onze dienstverlening, collectie en brede programmering dragen wij bij aan persoonlijke ontwikkeling en culturele inspiratie; • Wij zetten onze deskundigheid op het gebied van vaardigheden actief en gericht in, zodat verschillende doelgroepen beter en met meer plezier lezen en voldoende digitaal vaardig zijn om mee te doen in de samenleving; • Wij bieden groepen uit de samenleving de ruimte zelf hun activiteiten en programma’s te ontwikkelen en uit te voeren. Daarmee werken wij aan sociale binding en cohesie; • Wij werken aan zelfredzaamheid, inclusie en stimuleren meedoen in de samenleving; • Wij bieden een veilige plek voor ontspanning en ontmoeting, voor iedereen, dicht bij huis; • Wij dragen bij aan de economische vitaliteit van de steden en dorpen. • Wij zijn een sterke en betrouwbare samenwerkingspartner, die je om een boodschap kunt sturen.
Impactstrategie: Theory of Change
Samen met onze missie en onze drijfveren is bovenstaande omschrijving van de meerwaarde belangrijke input voor de impactstrategie. De impactstrategie ontwikkelen we aan de hand van de Theory of Change. Dat is een strategisch model dat inzichtelijk maakt hoe en waarom een specifiek project of programma leidt tot gewenste langetermijneffecten. Het schetst de logische keten van activiteiten, outputs en outcomes tot maatschappelijke effecten. We onderzoeken welke maatschappelijke veranderingen nodig zijn om onze impactdoelen te halen. Zo krijgen we een route van activiteit naar resultaat naar maatschappelijk effect. Niet onbelangrijk: we laten de gerealiseerde impact zien. Dat doen we stelselmatig en gericht, in rapportages en verantwoordingen.
14
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
15
6. Onze werkwijze en aanpak Voordat we het over de inhoud gaan hebben, geven we eerst enkele uitgangspunten die veel zeggen over onze werkwijze en aanpak en vaak bepalend zijn voor de keuzes die we maken. Dat is een heel rijtje, want over onze werkwijze en uitgangspunten
Als we het hebben over dienstverlening en programma’s, bedoelen we fysieke en online dienstverlening. Binnen Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden gaan fysiek en digitaal steeds meer hand in hand.
Samenwerken is het devies, met de sector, met collega-bibliotheken en met tal van organisaties en instellingen, van basisscholen tot het bedrijfsleven.
Onze rol in de dienstverlening en programmering wisselt vaak. Van bedenker en initiator, tot organisator en uitvoerder. Wat onze rol ook is, hij is afgestemd met onze partners.
willen we duidelijk zijn. Zodat je ons daarop kunt aanspreken. We hechten aan vernieuwing en innovatie, soms lopen we buiten de gebaande paden. Vernieuwing zit niet alleen in aansprekende nieuwe programma’s, maar ook in kleine verbeteringen in onze werkwijze.
Wij streven naar een financieel toegankelijke dienstverlening. Soms is een programma of activiteit gratis, soms vragen we een bijdrage. Dat hangt van de activiteit en de beoogde doelgroep af.
Onze dienstverlening is er voor iedereen, praktisch- en theoretisch opgeleid, ongeacht achtergrond en komaf. Met onze programmering willen wij nadrukkelijk een bijdrage leveren aan een inclusieve en gelijkwaardige samenleving.
We werken continu aan impact. Daarom meten, monitoren en verbeteren we. Daarvoor zetten we actief de PDCA-cyclus in.
In de samenleving, bij mensen jong en oud, zit heel veel kennis en ervaring. Die kennis gaan we delen en inzetten. Op die manier wordt onze dienstverlening en programmering nog meer van, voor en door alle inwoners.
We leveren lokaal maatwerk waar nodig en mogelijk.
En tot slot, mocht het nog niet duidelijk zijn: we willen veel, maar we kunnen niet alles. Niet meedoen is ook een keuze. Als harde keuzes nodig zijn, dan maken we ze.
16
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
17
7. Onze dienstverlening: de inhoud We gaan de diepte in. In dit hoofdstuk beschrijven we de visie en strategische richting van onze dienstverlening. Voor de indeling volgen wij de opzet van de landelijke netwerkagenda met de drie maatschappelijke opgaven: de geletterde samenleving, participatie in de informatiesamenleving en Leven Lang Ontwikkelen. Per opgave schetsen we de context en onze visie, en vertalen we die naar ambities. De uitwerking in concrete doelstellingen volgt in de jaarplannen.
A. De geletterde samenleving
Met onze collectie, activiteiten en publieke ruimtes bieden
Wij bouwen aan een geletterde samenleving waarin iedereen
we een laagdrempelige plek om online en offline taal- en
kan lezen, schrijven en meedoen. Wij richten ons op alle
leesplezier te vergroten. Inclusiviteit vormt daarbij een
doelgroepen, met extra aandacht voor kinderen en jongeren
vanzelfsprekende basis. Onze medewerkers in de publieke
van 0-24 jaar.
dienstverlening spelen hierin een sleutelrol: zij begeleiden, adviseren en stimuleren bezoekers actief bij het vinden van
Onze opgave binnen deze doelgroep is om kinderen,
passende materialen en activiteiten, en dragen zo bij aan
jongeren en hun omgeving duurzaam te ondersteunen in
een rijke en toegankelijke leesomgeving voor iedereen.
taal- en leesontwikkeling, vanaf de eerste levensjaren tot aan
Doorgaande leeslijn
• In onze vestigingen en online omgevingen maken
Een sterke geletterde samenleving vraagt om een doorlo-
we de doorgaande leeslijn zichtbaar door gerichte
de start van volwassenheid. We bouwen voort op bewezen
Een belangrijk uitgangspunt is: zien lezen doet lezen.
pende leesontwikkeling, van de allereerste levensjaren tot in
collectieopbouw, presentatie, programmering en
programma’s en ontwikkelen samen met partnerorganisa-
Kinderen lezen vaker wanneer zij lezen terugzien in
de volwassenheid. Daarom zorgen we ervoor dat iedereen,
persoonlijk advies.
ties een aanbod dat aansluit bij de leef- en leerwereld van
hun omgeving, bijvoorbeeld bij ouders, leraren of
ongeacht leeftijd, toegang heeft tot verhalen die aansluiten
kinderen en jongeren.
leeftijdsgenoten. Daarom investeren we in de deskundigheid
bij hun belevingswereld. De Bibliotheek is daarbij een her-
van onze (voor)leesconsulenten, onderwijsspecialisten en
kenbare en toegankelijke plek waar die leesontwikkeling in
De urgentie is groot. Onderzoek laat zien dat laaggeletterd-
medewerkers in de publieke dienstverlening. We versterken
elke levensfase wordt ondersteund.
heid toeneemt en leesmotivatie afneemt, ook onder kinderen
hun expertise in leesbevordering, collectiepresentatie,
en jongeren. In ons werkgebied zien we toenemende ver-
inclusieve benadering en publieksbegeleiding. Op deze
schillen tussen gemeenten, wijken en scholen in leesmotiva-
manier bouwen we aan een herkenbaar profiel van
tie en (digitale) taalvaardigheden. De komende jaren bouwen
leesexperts binnen én buiten het onderwijs.
B. Participatie in de informatiesamenleving Wij vinden het belangrijk dat iedereen actief kan meedoen
Zo pakken we het aan:
• Onze focus ligt op de jeugd, met speciale aandacht voor
in een samenleving die door digitalisering snel verandert. Dit noemen we participatie in de informatiesamenleving.
gezinnen en kinderen van 0 tot 4 jaar. Via programma’s
we onze rol verder uit, met focus op leesplezier en toegan-
als BoekStart, de Voorleesexpress en de Bibliotheek op
Als bibliotheek spelen wij hierin een sleutelrol: we ondersteu-
kelijkheid en op het versterken van de doorgaande leeslijn.
School maken we jonge kinderen vertrouwd met verhalen.
nen mensen bij het vinden van informatie, het ontwikkelen
Plezier en toegankelijkheid
We versterken geletterdheid door taal en lezen leuk en toegankelijk te maken. Plezier in taal begint thuis, op school en in de Bibliotheek. Wie met plezier leest, leest vaker, beter en met meer betrokkenheid. Taal brengt verhalen die verrassen, raken en verbinden. Ze helpen ons om onszelf, de ander en de wereld beter te begrijpen. Daarom maken we taal zichtbaar en bereikbaar in de leefomgeving van kinderen en jongeren, met boeken in verschillende talen, op elk niveau en over onderwerpen die aansluiten bij hun interesses.
18
‘Zien lezen doet lezen’, zo pakken we dat aan:
In samenwerking met het onderwijs en via onze bibliotheekvestigingen organiseren we activiteiten waarin leesmotivatie en taalplezier centraal staan, zoals voorleesmomenten, spoken word en creatieve taalworkshops. Daarnaast brengen we taal en lezen actief naar plekken waar kinderen en gezinnen al zijn, zodat we aansluiten bij hun leefwereld en leesplezier zichtbaar en vanzelfsprekend maken.
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
• Vanuit onze expertise versterken we de samenwerking met partners zoals kinderopvang, consultatiebureau en
van vaardigheden en het ontmoeten van anderen. Samenwerking met partners versterkt dit fundament.
onderwijs. • We investeren continu in de deskundigheid van ons
We bouwen deze rol verder uit. Onze speerpunten de ko-
team van onderwijsspecialisten en leesconsulenten.
mende jaren zijn het versterken van de informatiedienstver-
En we dragen deze deskundigheid actief uit. Daarnaast
lening, het programmeren rondom digitaal burgerschap, het
versterken we de expertise van onze medewerkers
ondersteunen bij een goede digitale start en het verstevigen
in de publieke dienstverlening, zodat zij bezoekers
van digitaal en democratisch burgerschap. We behandelen
van alle leeftijden actief kunnen begeleiden in hun
de speerpunten hieronder.
leesontwikkeling, van eerste boekkeuze tot verdieping en leesinspiratie.
19
Informatiedienstverlening versterken
Wie digitaal vastloopt of niet goed mee kan komen, kan
Zo pakken we het aan:
• We programmeren kennismakingssessies, workshops,
terecht in de Bibliotheek. We helpen bij het vinden en
cursussen en lezingen rondom onderwerpen als AI,
begrijpen van digitale informatie. En bieden praktische hulp
desinformatie en cyberweerbaarheid. Dat doen we veelal
om gebruik te maken van digitale overheidsdienstverlening,
in co-creatie met onze bezoekers, passend bij lokale en
zoals uitleg over de DigiD app. Daarnaast heeft de Biblio-
regionale behoeften. We belichten de positieve en de
theek een wegwijsfunctie door indien nodig bezoekers voor
negatieve kanten van technologie en digitalisering. Dus
persoonlijke hulp naar de juiste organisatie door te verwij-
we helpen mensen in het zien en benutten van kansen, en
zen. Centraal punt in onze dienstverlening is het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO), zie kader.
maken hen tegelijk ook bewust van de risico’s. • We blijven investeren in het vergroten van onze kennis
We zien onze IDO-functie als een belangrijke bouwsteen van
en expertise op het gebied van digitaal burgerschap,
onze dienstverlening. Daarom investeren we nadrukkelijk in
programmering en co-creatie. Waar nodig halen we
het Informatiepunt Digitale Overheid.
aanvullende expertise in huis.
Zo pakken we het aan:
• We breiden het aantal spreekuren uit, veelal in
Ondersteunen bij een goede digitale start
Net zoals lezen en schrijven de basis vormen voor een goe-
combinatie met spreekuren van lokale en regionale
de start, geldt dit ook voor digitale geletterdheid. Daarom
samenwerkingspartners.
helpen wij kinderen digitale vaardigheden te ontwikkelen en
• We zorgen voor een passend aanbod van oefen- en
ondersteunen we ouders en opvoeders bij kritisch mediage-
leermogelijkheden voor basisvaardigheden. Zowel in onze
bruik en informatievaardigheden. Dankzij onze samenwer-
vestigingen als op externe locaties.
king met het onderwijs en met maatschappelijke partners
• We bieden ondersteuning die verder gaat dan hulp bij de digitale overheid. Mensen lopen digitaal op meer gebieden
leggen we een stevig fundament, dat we de komende jaren verder uitbouwen en verdiepen.
vast in hun dagelijks leven. We helpen waar de nood het hoogst is en ontwikkelen daar gerichte dienstverlening voor. Denk bijvoorbeeld aan ons Digicafé. • We dragen het belang van digitale inclusie uit en laten
Zo pakken we het aan:
• We investeren in een gezinsgerichte aanpak. Kinderen en jongeren vinden bij ons een plek waar zij aan de slag
zien wat we te bieden hebben. Zo werken we continu aan
kunnen met hun digitale geletterdheid, bijvoorbeeld in een
meer bereik en gebruik van onze IDO-dienstverlening.
maakplaats of Digilab. Ouders en opvoeders kunnen bij
• We verstevigen onze rol en positie in het netwerk. Dat doen we in nauwe samenspraak met de gemeenten en onze partners. • We investeren gericht in onze mensen. Deskundigheidsbevordering staat hoog op de agenda. Het spreekt vanzelf dat juist bij onze (digitale) informatiedienstverlening het belangrijk is dat we de vinger strak aan de pols houden. We meten, monitoren en sturen bij wanneer dat noodzakelijk is. Alleen op die manier kunnen we onze impact duidelijk maken.
Programmeren rondom digitaal burgerschap
Digitalisering beïnvloedt hoe mensen deelnemen aan de samenleving. Onze dienstverlening gaat verder dan praktische hulp bij basisvaardigheden: iedereen moet zich kunnen blijven ontwikkelen om de voordelen van digitalisering te benutten. Met onze programmering stimuleren we inwoners om kennis te nemen van de digitale wereld, vaardigheden te ontwikkelen en hun kritisch bewustzijn te versterken.
20
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
Informatiepunt Digitale Overheid Sinds het najaar van 2020 bieden wij in onze vestigingen een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Dit is bedoeld voor mensen die moeite hebben met digitale dienstverlening en vragen hebben over het zaken doen met de overheid. Die groep is aanzienlijk: in Nederland hebben circa 4 miljoen mensen moeite om de digitale ontwikkelingen bij te benen. Bezoekers kunnen hier terecht met vragen over onder meer DigiD, toeslagen en overheidsbrieven. De IDO’s zijn een initiatief van grote landelijke uitvoeringsorganisaties zoals de Belastingdienst, de SVB, het CAK en het UWV. Onze medewerkers zijn speciaal getraind om vragen te herkennen, ondersteuning te bieden en gericht door te verwijzen. Het IDO is een vaste en essentiële bouwsteen van onze dienstverlening.
21
ons terecht voor ondersteuning en informatie op het vlak
Meedoen aan de (digitale) samenleving betekent ook dat
van media-opvoeding.
je hierin een actieve rol kunt spelen. Dat je meedoet aan
• We bieden dienstverlening in onze vestigingen en op
democratische processen, zoals het gesprek en de besluit-
locatie, op school of thuis. Leren binnen verschillende
vorming over maatschappelijke vraagstukken. Ook wordt
omgevingen vinden we belangrijk. Daarbij verkennen
gesteld dat de (collectieve) bijdrage van burgers aan het
we hoe we slim kunnen voortbouwen op bestaande
oplossen van maatschappelijke vraagstukken in hun ge-
beproefde methoden, zoals de Bibliotheek op school en
meenschap onmisbaar is. De komende jaren zetten we hier
BoekStart.
daarom sterker op in.
• We investeren in het vergroten van de eigen deskundigheid op het gebied van digitale geletterdheid en het vergroten van onze zichtbaarheid als belangrijke en professionele samenwerkingspartner.
C. Leven Lang Ontwikkelen en programmering Leven Lang Ontwikkelen betekent jezelf blijven ontwikkelen,
Democratisch burgerschap verstevigen
nieuwe inzichten opdoen en je talenten en passies ontdek-
De Bibliotheek is van oudsher een plek voor informatie,
ken. Dit kan via boeken, goede gesprekken en ontmoetin-
ontmoeting en dialoog. Een plek waar je je mening kunt vor-
gen, (online)cursussen, workshops of lezingen. Wij zorgen
men, uiten en bijstellen. Waar gesprekken plaatsvinden die
ervoor dat iedereen dit op eigen tempo en manier kan doen.
mogen schuren en waar meningsverschillen ruimte krijgen.
Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden draagt bij aan een
Waar iedereen een stem heeft. Juist in tijden van het uit-
positieve leercultuur door een laagdrempelige leeromgeving
vergroten van verschillen en groeiend wantrouwen geloven
te bieden. Niet iedereen start met gelijke kansen; factoren
wij dat deze plekken, gesprekken en vaardigheden steeds
zoals achtergrond en middelen beïnvloeden mogelijkheden
belangrijker worden.
om te leren. Onderzoek leert dat wie zich blijft ontwikkelen
gelukkiger, zelfstandiger en zelfverzekerder is, en beter
Democratisch burgerschap, zo pakken we het aan: In het Bibliotheekconvenant 2024-2027 zijn het ministerie van OCW, provincies en gemeenten met de bibliotheeksector overeengekomen dat bibliotheken zich sterker op democratisch burgerschap gaan richten, als aansluiting op onze activiteiten gericht op digitaal burgerschap. Najaar 2025 hebben alle bibliotheekorganisaties in Noord- Holland en ZuidHolland samen met Probiblio hier verdere afspraken over gemaakt en ambities vastgelegd. Wij doen dit nadrukkelijk in
kan deelnemen aan de samenleving. Door samen te leren
tot een bredere basisvaardighedenaanpak. Op die manier
versterken we veerkracht en verbinden we mensen in een
sluiten we beter aan bij de groepen die moeite hebben
krachtig netwerk.
met lezen, schrijven, rekenen of digitale zaken. En weten we nieuwe doelgroepen aan te spreken.
We bouwen deze rol verder uit. Onze speerpunten de
• We gaan werken met verschillende leervormen die
samenwerking met gemeenten en andere instanties en initiatieven, zoals bijvoorbeeld ProDemos.
komende jaren zijn het versterken van bloeiende lokale en
aansluiten bij de huidige tijdsgeest, afhankelijk van
regionale kennis- en leernetwerken en het stimuleren van
onderwerp en doelgroep. Eén op één, in kleine groepjes,
We werken in drie fases tot 2030.
leven lang leren voor iedereen. We behandelen de speer-
in de vorm van hoorcolleges, fysiek bij elkaar of online
punten hieronder.
op afstand, of een combinatie van beide, in een blended
1. In de eerste fase richten we ons op oriëntatie en bewustwording. We verkennen onze rol rondom democratie en participatie. Wat doen we nu al? Zit er samenhang in de activiteiten? Hebben we een visie? Waarom vinden we dit thema eigenlijk belangrijk? Waar liggen onze kansen en uitdagingen. In deze fase leren we ook werken met de democratische code [QR-code]. 2. In de tweede fase vertalen we de visie naar concrete activiteiten en samenwerkingen. We experimenteren met programma’s, interventies en lokale partnerschappen die inwoners stimuleren deel te nemen aan het publieke debat. Ook op dit terrein groeien we toe naar een plek waar mensen niet alleen komen halen, maar ook brengen, deelnemen en verbinden. 3. In fase drie ontwikkelen we ons verder tot een volwaardige partner op het gebied van participatie en democratisch burgerschap. Er is ruimte voor co-creatie met inwoners, en onze bibliotheek is een platform geworden voor burgerinitiatieven. We zijn dan niet langer meer een toeschouwer van de democratie, maar een actieve speler – én een broedplaats van betrokkenheid.
22
• We bouwen onze dienstverlening van het DigiTaalhuis uit
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
omgeving.
Bloeiende lokale (kennis- en leer)netwerken
• In onze samenleving zit zoveel kennis, ervaring en mooie
Mensen ontwikkelen zich op veel manieren. Een goed lokaal
verhalen. Ook dicht bij huis. We nodigen inwoners uit die
samenhangend netwerk helpt hierbij. Dit noemen we een
kennis en verhalen te delen met ons en met onze leden en
bloeiend leerecosysteem. Om iedereen een kans te geven
bezoekers.
zichzelf doorlopend te ontwikkelen werken het onderwijs, instellingen voor volwasseneducatie, gemeenten, bibliotheken en maatschappelijke instellingen samen.
Leven Lang Ontwikkelen voor en door iedereen We ontwikkelen ons tot een community library: een
bibliotheek die samen met inwoners wordt vormgegeven en
Zo gaan we het doen:
• In deze netwerken spelen wij verschillende rollen. Soms faciliteren wij alleen de plek, dan weer zijn we verbinder,
waarin ontmoeting, leren en betrokkenheid centraal staan. We leggen op de volgende pagina uit wat we onder een community library verstaan.
ontwikkelaar of expert. Wij zijn ons bewust van deze rollen en stemmen onze rol af met de samenwerkingspartners.
23
Publieke dienstverlening Onze publieke dienstverlening vormt het hart van onze organisatie en staat in het teken van ontmoeten, ontwikkelen en meedoen. We zetten gericht in op een klantgerichte en laagdrempelige benadering, waarbij iedere bezoeker zich welkom, gezien en geholpen voelt. Onze medewerkers en vrijwilligers werken proactief en persoonlijk. We wachten niet af, maar zoeken actief het contact en denken mee met vragen en behoeften van bezoekers. Of het nu gaat om het vinden van een boek, hulp bij digitale vaardigheden, taalontwikkeling of het deelnemen aan activiteiten: we bieden deskundige en behulpzame ondersteuning op maat. Daarbij houden we oog voor verschillen in achtergrond, leeftijd en vaardigheden. Toegankelijkheid en inclusie zijn voor ons vanzelfsprekend. De Bibliotheek is daarnaast een sociale ontmoetingsplek. We stimuleren ontmoeting tussen mensen en ideeën, en creëren ruimte voor gesprek, inspiratie en samenwerking. Onze dienstverlening is gericht op verbinding: tussen inwoners onderling, en tussen inwoners en de samenleving. Zo dragen we bij aan sociale cohesie en een sterke, betrokken gemeenschap. We blijven onze dienstverlening voortdurend ontwikkelen. Door goed te luisteren naar onze bezoekers en in te spelen op maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, blijven we dynamisch en relevant.
In toenemende mate zoeken we de samenwerking met de collega’s in de organisatie, vooral met de programmamakers. En we pakken onze rol in impactgericht werken. Experimenteren, leren en verbeteren horen daarbij. Met deze aanpak zorgen we ervoor dat de Bibliotheek een toegankelijke, uitnodigende en deskundige plek blijft, waar iedereen terechtkan voor informatie, ontwikkeling en ontmoeting – vandaag én in de toekomst.
“Leren is leuk en je bent
Een community library
De basis voor de community library lijkt stevig binnen onze
Wij zijn een maatschappelijke, educatieve bibliotheek. De
organisatie. We hebben uitgebreide kennis van de doelgroe-
dienstverlening is de afgelopen jaren sterk uitgebreid en
pen en we weten wat er speelt in de lokale samenleving.
geprofessionaliseerd. Onze activiteiten en programma’s zijn
Onze bibliotheken zijn al thuisbasis voor diverse kleinscha-
collectie die actueel, aantrekkelijk en betrouwbaar
afgestemd op vraag en behoefte uit de lokale samenleving.
lige communities waar mensen samenkomen en elkaar
is, met ruimte voor verschillende invalshoeken. We
• Ons motto is: leren is leuk en je bent er nooit te oud voor.
We werken samen met tal van organisaties en instellingen
ontmoeten. Denk daarbij aan leesclubs, filmclubs en ontbijt-
richten ons niet alleen op onze vaste bezoekers,
Daarom moedigen we consequent, gericht en enthousiast
en we zijn in gesprek met onze belangrijkste doelgroepen.
groepjes. Toch zal de doorontwikkeling naar een community
maar juist ook op mensen die de Bibliotheek nog niet
de inwoners van ons werkgebied aan tot een leven lang
We zijn tevreden over die ontwikkeling. Toch willen we een
library het nodige vragen van onze organisatie. Een com-
vanzelfsprekend weten te vinden. Door de collectie te
ontwikkelen. Daar zetten we al onze communicatiekracht
extra stap zetten, een nieuwe verdiepingsslag maken. Dat
munity library word je niet vanachter je bureau. Daarvoor
verbinden aan onze abonnementen, programmering
voor in, ook in de persoonlijke één-op-één-communicatie
doen we door de komende jaren intensief in te zetten op de
moet je naar buiten, naar de plekken waar de doelgroep of
en samenwerkingen met partners, brengen we deze
op de ‘werkvloer’. Op die manier werken we aan meer
community library.
community komt. En werken aan een vertrouwensbasis.
actiever onder de aandacht en stimuleren we het
er nooit te oud voor.” Zo gaan we het doen:
actieve leden en gebruikers. • Vaak kunnen we de leeractiviteiten gratis aanbieden, dat
Collectie In de komende jaren blijven we bouwen aan een
gebruik. De Bibliotheek blijft verantwoordelijk voor de
De community library is de naam voor de maatschappelijke
Dat geldt zeker voor doelgroepen die niet vanzelfsprekend
samenstelling van de collectie, maar doet dat steeds
geldt vooral voor de basisvaardigheden. Soms vragen we
bibliotheek, die mede wordt vormgegeven door de lokale
gebruikmaken van de Bibliotheek, maar waarmee we wel
vaker samen met anderen. We gaan in gesprek
een kleine tegemoetkoming in de kosten.
gemeenschap, waar ontmoeting en de ontwikkeling van de
een relatie willen opbouwen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan
met inwoners, scholen en partners uit het werkveld
• De programmering is afwisselend, voor jong en oud,
gemeenschap het uitgangspunt zijn. De Bibliotheek is niet
jongeren en jong volwassenen of groepen mensen met
en geven hen een stem en rol bij de samenstelling
als eerste kennismaking met een onderwerp of voor
langer vóór de inwoners, maar wordt (mede) vormgegeven
een migratieachtergrond. Het groeien naar een community
van onze collectie. Toegankelijkheid staat daarbij
persoonlijke verdieping.
dóór de inwoners. In een community library worden de in-
library is een team effort, waarbij de collega’s van de publie-
centraal en we zorgen voor een uitnodigende lees-
woners onderdeel van onze organisatie. Zo ontstaan nieuwe
ke dienstverlening samen optrekken met de collega’s van
en leeromgeving, zowel in onze vestigingen als op
faciliteiten. Vanzelfsprekend horen daar ook veilige
verbindingen en inspirerende ontmoetingen. Dat zorgt voor
programmering en marcom. Waarbij ook de vrijwilligers een
de scholen. We kiezen bewust voor een lokale en
ontmoetingsplekken bij.
meer creativiteit en co-creatie, waarbij ‘de community’ uit-
rol hebben. We starten in 2026 met het opstellen van een
herkenbare invulling, zodat de collectie aansluit bij het
• We zorgen voor uitnodigende en uitstekende
• We meten en monitoren, indien nodig passen we
eindelijk niet alleen de activiteit of het programma bedenkt,
beknopte beleidsnotitie. Geen dichtgetimmerd plan, wel een
karakter van ons werkgebied. Zo blijft de collectie een
activiteiten en programma’s aan. We zijn alert op de
maar ook organiseert, uitvoert en het budget beheert. De Bi-
plan met visie, keuzes en meetbare ambities.
vanzelfsprekende basis van de Bibliotheek en draagt
resultaten en de impact, en brengen deze stelselmatig in
bliotheek heeft vooral een faciliterende rol en schept daarbij
deze bij aan persoonlijke ontwikkeling, ontmoeting en
beeld.
(beperkte) kaders. Dat vraagt om durven loslaten en het
onze maatschappelijke impact.
uit handen geven van de touwtjes.
24
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
25
8. Investeren in de uitvoering Je kent ons, dus je weet dat we veel willen. Innoveren spreekt ons meer aan dan verankeren. Dat is onze valkuil, want we moeten onszelf niet voorbij lopen. We willen ook de dingen aan de ‘achterkant’ goed regelen. Een soepel lopende organisatie, een ingewerkt team en een professionele bedrijfsvoering zijn hard nodig om onze ambities waar te maken. In dit hoofdstuk gaan we achtereenvolgens in op de planning & control cyclus, HR, de huisvesting, ict, financiën, GRC-beleid, horeca & verhuur en marketing & ondernemerschap. Per onderwerp geven we de richting aan en beschrijven we belangrijke doelen voor de komende jaren. De uitwerking volgt in de jaarplannen.
Planning & control cyclus
passingsvermogen van de organisatie steeds belangrijker.
Wij willen grip hebben op de organisatie. Daarom werken
Aan medewerkers wordt gevraagd mee te groeien en
wij op tal van manieren aan planvorming, goed beheer en
zich de nieuwe kennis en competenties eigen te maken.
effectieve sturing van de organisatie. Denk daarbij onder
Medewerkers worden bij deze veranderingen betrokken en
meer aan de opzet van onze planstructuur, de inrichting van
uitgedaagd een bijdrage te leveren. Het is een open deur,
de financiële administratie, de levensloop van projectsubsi-
maar gemotiveerde medewerkers zijn onze beste ambassa-
dies, het toepassen van de PDCA-cirkel, het risicomanage-
deurs, het visitekaartje van de organisatie. Een belangrijke
ment als onderdeel van ons GRC-beleid, het management
voorwaarde daarvoor is de ruimte om te groeien en jezelf te
informatie systeem, het impactbeleid, de gesprekscyclus,
ontwikkelen. En niet te vergeten aandacht voor een goede
onze aanpak gericht op een meer resultaatgerichte manier
werk-privébalans, want dat zorgt voor duurzame vitaliteit in
van werken en het stimuleren van feedback cultuur. Dat
de organisatie.
zijn alle aspecten die terugkomen in een planning & control cyclus. In de kern gaat een planning & control cyclus over het op- en vaststellen van doelstellingen en het monitoren
Doel 1
We zijn een lerende organisatie, en dat begint bij onszelf.
van de realisatie daarvan. Een planning & control cyclus
De veranderende omgeving en onze plek in de samenleving
geeft ons concrete handvatten om (bij)sturing te geven aan
vraagt om continue bijscholing. Daarom stellen we voor
de activiteiten binnen de Bibliotheek.
de organisatie een opleidingsplan op, waarbinnen volop ruimte is voor individueel maatwerk. We leren alleen en we
Doel 1
leren samen, formeel en informeel. Het opleidingsbeleid
Komende beleidsperiode werken wij gericht aan de ontwik-
en de ontwikkelgesprekken ondersteunen de ontwikkeling
keling en invoering van een overkoepelende planning & con-
van onze medewerkers en zorgen voor binding met de
trol cyclus. Daarmee zorgen we voor meer samenhang en
organisatie.
afstemming tussen de verschillende documenten, rapporta-
Noot: op 1 januari 2026 bestaat de formatie uit 108
ges, evaluaties en verantwoordingen. Tegelijkertijd stimuleert
deskundige en gemotiveerde medewerkers (69 fte).
en faciliteert het onze resultaatgerichte manier van werken.
Daarnaast zetten wij zonodig deskundige (zzp)professionals in en werken wij samen met opruimhulpen.
HRM en organisatie De ontwikkelingen in de maatschappij en in de bibliotheeksector gaan snel. Daarom wordt flexibiliteit en aan-
26
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
Doel 2
We werken continu en met elkaar aan de fysieke en mentale vitaliteit van alle medewerkers, want vitale medewerkers zijn
27
positief, productief en veerkrachtig. En, niet onbelangrijk,
actueel en eigentijds vrijwilligersbeleid? In plaats van dat te
het zorgt voor een lager ziekteverzuim. Vitaliteit gaat over
verstoppen bij een van de teammanagers investeren we in
gezond gedrag, een goede werk-privébalans, ondersteuning
een organisatiebrede Coördinator Vrijwilligers(werk) die ge-
van de mentale gezondheid, maar ook over aspecten als
pokt en gemazeld is in vrijwilligerswerk. Eén van de belang-
duidelijkheid en doelen stellen, werken aan betrokkenheid
rijke uitdagingen zal zijn om onze visie en aanpak van het
van medewerkers en over aanpassingsvaardigheden bevor-
vrijwilligersbeleid uit te dragen. Want daar willen we lokaal
deren. We zetten een integraal vitaliteitsplan op, waar ook
en regionaal een voorbeeldrol in pakken en waar mogelijk
het thuiswerkbeleid en het verzuimbeleid onderdeel van zijn.
andere maatschappelijke organisaties ondersteunen.
Doel 3
Doel 2
gericht met bewustwording en trainingen aan werken. Wij
dat gaan doen en hoe we dat ‘behapbaar’ houden met bijna
zien een optimale feedbackcultuur als een werkomgeving
500 vrijwilligers gaan we uitzoeken en ontdekken.
We willen de feedbackcultuur verbeteren. Daar gaan we
We voeren een gesprekscyclus voor vrijwilligers in. Hoe we
waarin het geven, ontvangen en vragen van constructieve feedback een vanzelfsprekend onderdeel is van de dagelijkse gang van zaken. Gebaseerd op onderling vertrouwen en
Medezeggenschap
respect, met als doel continue groei, verbetering en betere
De ondernemingsraad is verantwoordelijk voor de medezeg-
samenwerking. In zo’n cultuur voelen de medewerkers zich
genschap binnen de Bibliotheek. In de korte tijd na de fusie
veilig zowel successen als verbeterpunten te delen, waar-
heeft de OR een zichtbare en belangrijke positie opgebouwd
door fouten leermomenten worden in plaats van oordelen.
binnen de organisatie. Voor de directeur-bestuurder en
Dat leidt tot hogere betrokkenheid en productiviteit en meer
het MT is de OR een belangrijke gesprekspartner. Ook de
werkplezier.
komende beleidsperiode behartigt de OR de belangen van
Bibliotheek de Boekenberg
het personeel en beïnvloedt de OR het organisatiebeleid via
Bibliotheek de Boekenberg is een iconisch gebouw en met recht één van de mooiste bibliotheken van Nederland. Dit
advies- en instemmingsrecht.
gebouw vraagt erom met lef en visie gebruikt te worden. Dat doet de Bibliotheek samen met tal van partijen en met heel
Vrijwilligersbeleid Het belang van de inzet en betrokkenheid van vrijwilligers
veel inwoners. Het gebruik van het gebouw De Boekenberg zien wij als een belangrijke opdracht. Onze programmering, de focus op samenwerking, de ruime openingstijden, community building, onze horeca en verhuuractiviteiten, het zijn
is groot. Niet alleen voor de ondersteuning in de uitvoe-
Financiën en administratie
ring, ook voor nieuwe ideeën, specifieke deskundigheid en
Wij werken gericht en consequent aan een weerbare en
binding met de lokale samenleving. Dat vraagt een actueel
financieel gezonde organisatie. Op dat pad komen we
en eigentijds vrijwilligersbeleid. In de werving en selectie van
voldoende uitdagingen tegen. De financiële huishouding
vrijwilligers gaan wij nog beter inspelen op de drijfveren en
van een bibliotheek is door de jaren heen niet eenvoudiger
onderdeel van het Management Informatie Systeem. Veel
dorpskern geen vaste fysieke locatie, wil dat niet zeggen
de specifieke rol van potentiële vrijwilligers. We ontwikkelen
geworden. Dat komt omdat we steeds meer financiering
aandacht gaat uit naar de professionele kwaliteitsslag die we
dat er geen bibliotheekdienstverlening is. Tegelijk kan een
een goed inwerkprogramma en we stellen meer budget be-
in de vorm van doelsubsidie ontvangen en door de toena-
willen maken in de projectadministratie, inclusief de levens-
eigentijdse huisvesting een sterke toegevoegde waarde
schikbaar voor binding en deskundigheidsbevordering van
me van het aantal subsidieverstrekkers, al dan niet via het
cyclus van de projecten en de verantwoording.
bieden, zoals het geval is in Nissewaard: De Boekenberg is
vrijwilligers. We investeren in de begeleiding van vrijwilligers.
gemeentefonds. Denk hierbij aan de SPUK-gelden en de
We introduceren een systematiek van voortgangsgesprek-
decentralisatiegelden, maar ook aan de financiering vanuit
ken en we werken aan de landelijke certificering ‘Vrijwillige
het Masterplan basisvaardigheden. Beide redenen maken
inzet goed geregeld’ voor de gehele organisatie. Niet on-
allemaal activiteiten die ook als doel hebben dat zoveel mogelijk inwoners en organisaties uit Nissewaard en daarbuiten ons weten te vinden.
uitgegroeid tot geliefd icoon in de gemeente. Of in Helle-
Doel 2
voetsluis, waar de extra vestiging in het winkelcentrum een
Vanuit de continuïteitsgedachte zijn we al langere tijd met de
succesvol voorbeeld is van samenwerking en kleinschalige,
dat een gedegen projectadministratie en nauwkeurige stu-
gemeenten in gesprek over meerjarige financiële afspraken.
sterk doelgroepgerichte dienstverlening.
belangrijk ook, we geven de vrijwilligers een stem, zodat ze
ring op resultaten en kosten, meer nodig is dan ooit tevoren.
Niet alleen over de exploitatiesubsidie, maar ook over de
goed kunnen meepraten. Hoe we daar invulling aan geven,
We zetten de weg voort die we de laatste jaren hebben
doelsubsidies die door de jaren heen een structureel karak-
Graag willen wij onder één dak wonen met andere partners.
bespreken we met de vrijwilligers zelf.
ingezet richting een gezondere financieringsmix. Dat doen
ter hebben gekregen. Ook is het de wens deze beleidsperio-
Ook willen wij ‘onze’ gebouwen delen met inwoners en
we door gericht te werken aan meer eigen inkomsten en
de te komen tot meer eigentijdse resultaatafspraken met de
lokale instellingen. Denk aan spreekuren van patiëntenver-
Noot: op 1 januari 2026 werken wij samen met bijna 500
door de ingeslagen weg met betrekking tot vernieuwing van
gemeenten.
enigingen, de rechtswinkel, belastingwinkel, de historische
enthousiaste en bevlogen vrijwilligers
het abonnementenstelsel (w.o. de invoering van een gratis basisabonnement) met kracht voort te zetten.
Doel 1
Binnen de teams in onze organisatie hebben de coördinatoren een rol in de samenwerking met ‘hun’ vrijwilligers. Maar wie zorgt voor afstemming tussen de teams, wie zorgt voor
28
Huisvesting
vereniging, de VVV, het vrijwilligersplatform et cetera. Omdat je dan samen de kosten kan delen, maar vooral ook omdat
Bij de nieuwe functies van de Bibliotheek en bij de huidige
het de samenwerking stimuleert, goed is voor de lokale
Doel 1
financiële realiteit horen nieuwe inzichten ten aanzien van de
zichtbaarheid en het handig is voor de inwoners.
De komende jaren werken we aan een verdere professio-
huisvesting. Enerzijds zien wij huisvesting als ondergeschikt
nalisering en verrijking van de financiële rapportages, als
aan onze dienstverlening en activiteiten. Hebben wij in een
Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden 2026-2029
29
Customer Relationship Management, CRM Ons CRM-systeem is een softwaretool dat ons helpt klantinteracties, data en processen te centraliseren, stroomlijnen en verbeteren. Het slaat alle klantinformatie en communicatie op één plek op, zodat we effectiever kunnen samenwerken en effectiever relaties met (potentiële) gebruikers kunnen beheren, volgen en optimaliseren. De mogelijkheden van onze CRM-tool zijn ongekend. We halen (tijdelijk) een CRM-marketeer in huis, die ons gaat helpen een CRM-strategie te ontwikkelen en in te voeren, met duidelijke focus op impact.
Doel 1
de samenleving en de burgers hebben van de Bibliotheek
We hebben grote en kleine vestigingen in onze organisatie.
veranderen mee. Het is zaak voor de Bibliotheek bij te
In de stad en in landelijke gebieden. Daarom werken wij aan
blijven en vooral samen op te trekken binnen de sector.
een nieuwe vestigingsvisie en -strategie. Een beleidsnotitie
Voor dit alles geldt: de mogelijkheden zijn eindeloos, maar
die de ambities en (on)mogelijkheden in beeld brengt,
financiële realiteitszin is nodig. We maken onderscheid
afgezet tegen de Streefwaarden op hoofdlijnen zoals deze
in onderhoud en beheer aan de ene kant en de digitale
zijn vastgelegd in afspraken tussen de VNG en VOB, in het
transformatie anderzijds.
kader van de nieuwe Wsob.
Doel 2
Doel 1
Wat betreft onderhoud en beheer hebben we een simpel
Wat verwacht de gebruiker van onze vestigingen? Welke
uitgangspunt. Alles moet up to date zijn en werken. Eind