15.MRDH; Begroting 2022, Nota van beantwoording zienswijzen MRDH begroting 2022

Reactie algemeen bestuur De MRDH onderstreept het belang van een renovatie van het regionale knooppunt Spijkenisse centrum. Op het moment van deze reactie zijn zowel het busstation , het metrostation als een optie om het dak van het metrostation op te knappen, in studie. Bij de uiteindelijke besluitvorming over realisatie en Pagina 46 van 75

bekostiging van de onderdelen, zijn meerdere factoren van belang. Onder meer de reizigersbeleving, mobiliteitsverbetering, kosten en beschikbaarheid middelen, duurzaamheid en de relatie met verstedelijking. Verwachte besluitvorming bij MRDH vindt plaats 2 e helft 2021. Bereikbaarheid Voorne-Putten en Haven Rotterdam In het MoVe-project Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en Haven Rotterdam onderzoeken we in partnerschap hoe de bereikbaarheid van Voorne-Putten integraal kan worden verbeterd als onderdeel van de metropoolregio. Met Voorne-Putten als belangrijke leverancier van werknemers voor de Rotterdamse haven, is het belangrijk om deze verbinding te versterken. Goede verbindingen tussen gebieden onderling versterken uitwisselmogelijkheden voor onder andere wonen, werken en recreëren. Dit biedt nieuwe kansen, zorgt voor groei en toekomstbestendigheid voor de gehele regio. Dankzij de gezamenlijke inzet is het ons gelukt om met het Rijk te komen tot een maatregelenpakket, dat tussen 2020-2022 uitgevoerd wordt (zgn. KTA aanpak). Daarnaast werken de regionale partners samen met het Rijk aan een studie naar maatregelen voor de middellange en lange termijn ten behoeve van een structurele verbetering van de bereikbaarheid van het gebied. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van een extra oeververbinding.

In het BO MIRT van dit najaar hopen we besluiten te kunnen nemen met betrekking tot deze maatregelen. Ons voornemen is om in 2022 en daarna met u en de andere partijen blijvend in te zetten op de bereikbaarheid van Voorne-Putten. Waarbij Nissewaard op langere termijn nog altijd winst voor de regio ziet in het doortrekken van de A4. De maatregelen in dit project richten zich op het wegverkeer. Wij hechten daarnaast grote waarde aan de bereikbaarheid met het OV, met name voor het woon- en werkverkeer op, van en naar Voorne-Putten. Reactie algemeen bestuur De gebiedsuitwerking Voorne-Putten en haven is ook voor de MRDH een belangrijke gebiedsuitwerking. We nemen actief deel aan dit project en dragen ook zorg voor een goede positie van dit project binnen het Gebiedsprogramma MoVe. We blijven graag gezamenlijk optrekken binnen de gebiedsuitwerking. Ook in 2022 en daarna blijven we ons inzetten voor de bereikbaarheid van Voorne-Putten en daarmee ook de gemeente Nissewaard. Voor zowel wegmaatregelen als OV-maatregelen zullen we steeds de balans opmaken welke ingrepen nodig zijn. Dit zullen we telkens prioriteren en faseren binnen de mogelijkheden van ieders budgetten. We hopen in het BO-MIRT van 2021 (financiële) afspraken te kunnen maken van de Gebiedsuitwerking en daarmee ook voor maatregelen rondom de N218. Het doortrekken van de A4 zien we nu niet als eerste prioriteit.

Daarentegen moet het onderzoek binnen de gebiedsuitwerking (onderzoek B) uitwijzen naar wat wel mogelijk is. Economisch Vestigingsklimaat - coronamaatregelen Zoals gezegd zijn 2020 en 2021 economisch getekend door de Coronamaatregelen Veel ondernemingen zijn hard geraakt, met name in het centrum van Spijkenisse. Het water staat horecaondernemers en de niet-dagelijkse retail tot ver boven de lippen. De coronaeffecten zullen nog jaren voelbaar blijven. Reden voor het college om met vastgoedeigenaren en de BIZ Stadscentrum uitvoering te geven aan een Koersdocument om de convenience-functie van dit centrum goed neer te zetten. In december is vanuit de MRDH een brandbrief gezonden naar het kabinet, mede ondertekend door de gemeenten in de Zuid-Hollandse Delta (GoereeOverflakkee en Hoeksche Waard). Gezien de reactie van het ministerie, willen wij graag zien dat de vertegenwoordigingskracht van de MRDH ten aanzien van economische vraagstukken ingezet wordt in voorkomende gevallen. Reactie algemeen bestuur Wanneer signalen over ondernemers of sectoren afgegeven worden in ambtelijke overleggen of tijdens de bestuurscommissie Economisch vestigingsklimaat wordt dit meegenomen in gesprekken bij de partijen waar dit geadresseerd kan worden zoals in het contact met het ministerie van EZK. Economisch Vestigingsklimaat – Next Economy bedrijventerreinen Pagina 47 van 75

Er is een handelingsperspectief voor één van de grotere bedrijventerreinen in de regio, Halfweg Molenwatering. De Economische Visie Nissewaard heeft tot doel een profiel neer te zetten (Service Valley) dat bijdraagt aan de vraagstukken in de regio voor Next Economy bedrijventerreinen. Nissewaard biedt ruimte voor ondernemerschap, dat mede gelet op de ligging naast het Haven Industrieel Complex mogelijkheden geeft voor: - de afstemming van kennis en middelen voor het in stand houden en versterken van (nieuwe en innovatieve) bedrijvigheid; - het verbeteren van de balans wonen-werken; de versterking van de bereikbaarheid en de realisatie van leerwerkplaatsen. Een goede digitale connectiviteit is hierbij een cruciale voorwaarde. Juist hierop zal ook met de regio een lobby naar de andere overheden moeten plaatsvinden om als gehele regio te profiteren van de kansen die er zijn. Reactie algemeen bestuur De aanpak Next Economy Bedrijventerreinen wordt breed ingestoken. Naast thema’s als energietransitie en circulariteit is ook het human capital-vraagstuk meegenomen. Hierbij wordt aangesloten bij de doelen van de Human Capital Agenda Zuid-Holland. Digitale connectiviteit wordt door de MRDH inderdaad als cruciale randvoorwaarde gezien voor het economisch vestigingsklimaat. Gemeenten in de metropoolregio werken actief samen via het Netwerk Digitale Connectiviteit.

Daar waar een lobby richting andere overheden nodig is, wordt dit vanuit dit regionale netwerk georganiseerd. Huidige activiteiten die bijdragen aan het verbeteren van de digitale connectiviteit van de regio: - De MRDH helpt bij het ontwikkelen van een digitale strategie van gemeenten en zorgt voor regionale afstemming hiervan. - De MRDH zit in de Connectiviteit Brigade. Dit team bestaat uit experts van provincie Zuid-Holland, de MRDH, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag en extern bureau Dialogic. De Brigade helpt gemeenten om hun digitale connectiviteit te verbeteren. De focus ligt op vaste verbindingen (glasvezel) en mobiele verbindingen (5G). - De MRDH heeft in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar glasvezel op bedrijventerreinen. Samen met enkele gemeenten wordt momenteel gekeken hoe het aanbod beter bekend gemaakt kan worden bij ondernemers. - De MRDH stemt antennebeleid af om te zorgen voor een efficiënte 5G uitrol en een zo maatschappelijk acceptabel mogelijke plaatsing van antennes. Economisch Vestigingsklimaat – aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Met onderwijsinstellingen en ondernemers wordt een extra inzet gepleegd voor Techniek/ICT. Daarnaast wordt, gelet op de demografische ontwikkelingen (zoals vergrijzing, dementie, de noodzaak om langer thuis te wonen) ingezet op een zorgcampus (Delta Zorg Academie).

Een samenwerking die over de gemeentegrenzen heen inzet op een netwerk, waarbij o.a. de verbinding met de Zorg Innovatie Academie aan de linkeroever van de Oude Maas is gelegd. Het is van groot belang dat de (zorg-) innovatie en de mogelijkheden van ‘leven lang ontwikkelen’ juist lokaal zichtbaar worden en regionale impact hebben. Reactie algemeen bestuur We zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van de Delta Zorg Academie (en daarnaast bij de ZIA). De afgelopen maanden hebben wij actief onze bijdrage geleverd voor het concretiseren van de planvorming van deze nieuwe campus en we blijven meedenken in de ontwikkeling. De zorg is een sector waarin goed en voldoende opgeleid personeel cruciaal is, wij zien dan ook het belang van deze campus. Wij hechten daarbij veel waarde aan regionale samenwerking en afstemming, omdat er meerdere initiatieven binnen deze sector in de regio zijn (zoals de ZIA). Verder verkennen wij graag gezamenlijk de mogelijkheden voor campusfinanciering vanuit de MRDH voor dit initiatief, binnen de bestaande begroting. Ook kan op het gebied van technologische innovatie in de zorg mogelijk een link gelegd worden met het Innovatieprogramma Zorgtechnologie.

Bijdrage aan agglomeratiekracht MRDH-regio Dat de gemeenten op Voorne Putten aantrekkelijk zijn voor recreatie, innovatieve landbouw en de groen-blauwe agenda (biodiversiteit, klimaatadaptatie, stikstof) blijkt uit de samenwerking in de Zuid-Hollandse Delta en de instelling van de Bestuurlijke Tafel Groen Blauwe Leefomgeving. De verschillende ruimtelijke, Pagina 48 van 75

sociaaleconomische en ecologische belangen zijn groot en dienen een plek te krijgen. Dat kan in Nissewaard. Juist op het snijvlak van werken, wonen, recreatie en bereikbaarheid in de regio zet Nissewaard in op een vitaal woon- en werkklimaat voor de volgende generatie. Als (ex-) groeigemeente hebben we altijd speelruimte hiervoor gecreëerd en blijven we dit doen. Dat is onze kracht en onze bijdrage aan de agglomeratiekracht van de MRDH-regio. Reactie algemeen bestuur De MRDH is een hyperdiverse regio, met veel verschillende soorten gebieden en gemeenten. Dat is ook haar kracht. Het algemeen bestuur is verheugd dat gemeente Nissewaard zich wil blijven inzetten voor een vitaal woon- en werkklimaat. Pijnacker-Nootdorp Algemeen Wij ontvingen uw brief van 22 maart 2021 waarin u ons uitnodigt onze zienswijze kenbaar te maken op de ontwerpbegroting MRDH 2022, inclusief het meerjarenbeeld 2023-2025. De voorliggende begroting geeft op basis van de Strategische Agenda MRDH 2022 aan wat de 23 gezamenlijke gemeenten komend jaar willen bereiken, wat ze daarvoor gaan doen en wat het kost. De Kadernota MRDH begroting 2022, die op 5 maart 2021 door het algemeen bestuur is vastgesteld heeft daarbij als uitgangspunt gediend. De ontwerpbegroting 2022 MRDH is, net als vorig jaar, helder en uitgebreid van opzet.

Het is zichtbaar dat ook in 2022 veel activiteiten worden voortgezet dan wel ontplooid om de bereikbaarheid van de regio te verbeteren en de economie te versterken. In het Programma Economische Vestigingsklimaat wordt gewerkt aan zeven doelstellingen voortvloeiend uit de strategische ambitie: Vernieuwen van de economie. Wij zijn van mening dat dit juiste doelstellingen zijn om aan die ambitie bij de te dragen. Daarnaast zijn wij verheugd om te constateren dat de focus bij verkeer en vervoer ligt op het openbaar vervoer, de fiets, lopen en ketenmobiliteit. Wij willen in dat kader ook het komende jaar graag met u blijven samenwerken aan de programma’s metropolitane fietsroutes en OVknooppunten, het vergroten van de verkeersveiligheid en de capaciteitsvergroting van de metro, waaronder de E-lijn. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met complimenten over de heldere en uitgebreide opzet van de begroting. Graag blijven we met u en de andere MRDH gemeenten samenwerken op de door u genoemde programma’s metropolitane fietsroutes en OV-knooppunten, het vergroten van de verkeersveiligheid en de capaciteitsvergroting van de metro, waaronder de E-lijn. Covid-19 De ontwerpbegroting 2022 MRDH is de tweede MRDH begroting die sinds de uitbraak van de Covid-19 pandemie is opgesteld.

Vorig jaar merkten wij in onze zienswijze op dat er in de ontwerpbegroting 2021 geen aandacht was voor de coronacrisis en vroegen wij u om in de begroting te anticiperen op de mogelijke (financiële) gevolgen. Wij vinden het daarom goed om te lezen dat de coronacrisis nu wel volop de aandacht krijgt en onderschrijven uw stellingname dat 2022 grotendeels in het teken zal staan van het herstel na de coronacrisis. Om die reden ook hebben wij, in gezamenlijkheid met de raden van de 23 MRDH gemeenten, een brandbrief gestuurd aan het kabinet om het belang van landelijke steun en perspectief voor de toekomst voor het OV in onze regio te onderstrepen omdat het OV in gevaar komt als er niet op korte termijn afspraken worden gemaakt over verdere financiële steun en perspectief in 2022. Reactie algemeen bestuur We herkennen het beeld dat u schetst ten aanzien van de opgave waarvoor we gesteld staan en het belang van landelijke steun. Alle betrokken partijen (DO’s, vervoerders en Rijk) zijn intensief in gesprek over de wijze waarop aanvullende ondersteuning voor de OV-sector ook in 2022 vormgegeven kan worden. MRDH is in dit proces zowel ambtelijk als bestuurlijk nauw betrokken. Sterker uit de crisis Pagina 49 van 75

Dit jaar en afgelopen jaar heeft de MRDH ontwikkelingen en projecten in onze regio gefaciliteerd die bijdragen aan het ‘sterker uit de crisis komen’. De MRDH heeft ons inziens daar tot nu toe goed op ingespeeld. De ontwerpbegroting MRDH gaat voor 2022 uit van een gelijkblijvende inzet van middelen voor zowel het vernieuwen van de economie als de exploitatie van het openbaar vervoer ten opzichte van 2021. Wij vragen ons echter af of dat voldoende is. De coronacrisis heeft de economische vernieuwing het afgelopen jaar geremd en zelfs gezorgd voor economische krimp in de regio. Bij een aantal economische sectoren staat het water tot aan de lippen. Het is nog onduidelijk hoeveel bedrijven er overeind blijven en hoeveel uiteindelijk toch moeten stoppen of failliet gaan. De economische crisis maakt dat een aantal ontwikkelingen in een versnelling zijn geraakt en/of urgenter zijn geworden in het herstel van onze regionale economie. Bijvoorbeeld goede digitale connectiviteit, innovatie en economische groei en aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt. Wij zijn van mening dat de komende jaren regiobreed geïnvesteerd moet blijven worden om economisch sterker uit de crisis te komen. Reactie algemeen bestuur Met het sterker uit de crisis programma hebben we in 2020 en 2021 door middel van een aantal initiatieven vanuit een pragmatisch actieve aanpak ingespeeld op de gevolgen van de coronacrisis.

Voor een deel waren dit initiatieven die gerelateerd kunnen worden aan al lopende programma’s zoals campusontwikkeling en de innovatieprogramma’s Zorgtech en SMITZH. De energie die op deze thema’s is ontstaan houden we ook in 2022 vast. Daarmee bestendigen we deze aanpak binnen de bestaande structuren en geven we ook post-corona de aandacht aan deze thema’s, die noodzakelijk is om de economische groei in onze regio te stimuleren. Daarnaast hebben we vanuit het sterker uit de crisis programma ons ook specifiek gericht op een Leven Lang Ontwikkelen (aansluiting onderwijs arbeidsmarkt) en de digitaliseringstransitie van het MKB. In dit kader verkennen we op dit moment samen met de provincie de mogelijkheden voor opschaling naar een toekomstbestendig MKB programma, juist ook om deze groep ondernemers te kunnen faciliteren in hun transitie naar toekomstbestendig ondernemen door de crisis heen (of vanuit de crisis). Tot slot denken we met verschillende gemeenten mee in hun middellange- en lange termijn strategie om sterker uit de crisis te komen op basis van verschillende scenario’s. Maatregelen Transitieprogramma OV De coronamaatregelen hebben daarnaast een enorme impact op de exploitatie van het openbaar vervoer, als gevolg van reizigersverlies en daarmee inkomstenderving.

Om de grote opgave waarvoor het openbaar vervoer in de metropoolregio als gevolg van corona is gesteld het hoofd te bieden, is onlangs het Transitieprogramma OV en corona vastgesteld waarin zware en pijnlijke maar -ook naar onze mening- onvermijdelijke maatregelen zijn afgekondigd tot eind 2022. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft uw zienswijze. Daarom is het noodzakelijk om met een gezamenlijke inspanning, waaronder een collectieve massieve lobby bij het Rijk, deze opgave het hoofd te bieden. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersauitoriteit op 24 maart jl. bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten. Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten. Het moment waarop aanpassingen worden doorgevoerd en/of het moment waarop er wordt bijgestuurd is onder meer afhankelijk van aanvullende rijkssteun en de ontwikkelingen in het aantal reizigers, waaronder de mate van groei in of afname van het aantal reizigers in combinatie met het totale beeld binnen de betreffende concessie.

In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Tot slot Wij gaan er vanuit u hiermee voldoende inzicht te hebben gegeven in onze visie op de ontwerp begroting MRDH 2022 en zijn benieuwd naar uw reactie en verwerking van onze opmerkingen in de definitieve versie van de begroting MRDH 2022. Reactie algemeen bestuur Pagina 50 van 75

Het algemeen bestuur dankt de gemeente Pijnacker-Nootdorp voor het delen van haar visie op de ontwerpbegroting en gaan daarover graag verder met u in gesprek. Wij zijn van mening dat onze beantwoording geen aanleiding geeft de ontwerp begroting te wijzigen. Ridderkerk Oproep tot soberheid Wij hebben ook in onze vorige zienswijze aandacht gevraagd voor de financiële krapte bij gemeenten. We waarderen het werk van de MRDH, onderkennen het belang van de regionale samenwerking en het versterken van het economisch vestigingsklimaat. Ook zijn we ons bewust van de ratio van het indexeren. Als gemeente staan we echter op het punt dat we pijnlijke keuzes moeten maken. We vragen daarom de MRDH mee te denken over het toepassen van een nullijn. Reactie algemeen bestuur De MRDH gaat hierover graag het gesprek met u aan. Wij stellen voor dit vanuit de Kring van gemeentesecretarissen te doen waarin het jaarlijkse indexeringsvoorstel voor GR-en wordt bepaald. Het algemeen bestuur vindt het belangrijk om blijvend aandacht te houden voor efficiënt werken en hier verantwoording over af te leggen.

De organisatiewijzigingen van 2017 (het terugbrengen van de afdeling bedrijfsvoering tot een bureau Middelen & Control en het inrichten van een bureau Strategie en Bestuur op concernniveau) en 2019 (aanpassing topstructuur) hebben geleid tot een kleiner apparaat dan bij de start van de MRDH is overeengenkomen. Voor een aantal functies (HRM, ICT, Audit, Treasury) maken we ook bewust gebruik van de expertise binnen de deelnemende gemeenten. Daarnaast dient in overweging te worden genomen dat de juridische vorm van de MRDH, de gemeenschappelijke regeling, voor een groot deel dezelfde taken met zich meebrengt als die welke bij de gemeente spelen. Bijvoorbeeld op het gebied van financiën (begroting en jaarrekening met de daarbij behorende interne controle) en ICT (archiefwet, informatiebeveiliging). Het algemeen bestuur is van mening dat de organisatie op dit moment op een efficiënte manier is toegerust voor haar taken. Er is bij het onderdeel Economisch Vestigingsklimaat, waar een inwonerbijdrage van de gemeenten aan de orde is, gekozen voor een kleine maar zeer hoogwaardige kern van medewerkers die actief de verbinding legt met zowel de gemeentelijke ambtelijke apparaten, als ook overige partners in de triple helix (bedrijfsleven, kennisinstellingen). De formatie bedraagt 10 fte bestaande uit een manager en 9 fte medewerkers.

Het organisatiemodel en de inschaling is onderbouwd en vastgelegd in de HR21 systematiek, een door de overheid veel gebruikte functiewaarderingssystematiek. Deze systematiek is doorgevoerd in het functieboek van de MRDH. De salariskosten behorende bij deze formatie bedragen € 1,2 miljoen euro en vormen een deel van de totale apparaatslasten. Daarnaast wordt vanuit Economisch Vestigingsklimaat voor 20% bijgedragen aan de salariskosten van de secretaris - algemeen directeur (andere 80% uit de BDU). Dezelfde verdeelsleutel wordt gehanteerd voor de overige stafkosten en de materiële overhead zoals huur en ICT. Het toepassen van een structurele nullijn gaat op termijn, vanwege de autonome stijging van de vaste apparaatsasten, ten laste van het beschikbare investeringsbudget. Bij de start van de MRDH is afgesproken dat van de toenmalige inwonerbijdrage voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat van € 2,45 maximaal 1 euro (prijspeil 2015) aan personele en materiële apparaatslasten mocht worden besteed. Dat is 41%. De apparaatslasten in de begroting 2022 die ten laste worden gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat bedragen € 2,4 miljoen ten opzichte van de inwonerbijdrage van € 6,6 miljoen, dat is 36% (inclusief personele en materiële overhead zoals huisvesting en ICT). Dat is dus minder dan de maximale 41%.

Overigens is de overhead die ten laste wordt gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat in de begroting 2022 verlaagd. De toerekening van de secretaris - algemeen directeur is verlaagd van 50% naar 20% van de kosten, zodat deze in lijn is met de doorberekening van de overige stafkosten. HOV: spoedig duidelijkheid over financiële afspraken We waarderen de constructieve samenwerking met de MRDH aan de planstudie voor HOV Ridderkerk. Realisatie van dit project is belangrijk voor onze gemeente. Waarschijnlijk vóór de zomer neemt onze raad hier een besluit over. Een haalbare verdeling van de investeringskosten is hierbij wel een aandachtspunt, gezien onze financiële draagkracht. Wij vertrouwen erop dat we samen tot definitieve financiële afspraken komen, naar draagkracht van de betrokken partijen. Pagina 51 van 75

Reactie algemeen bestuur Hierover is de MRDH op dit moment in gesprek met de gemeente Ridderkerk, in relatie tot de Subsidieverordening Vervoersautoriteit MRDH 2018. Inmiddels is vanuit de gemeente Ridderkerk het signaal ontvangen dat besluitvorming over HOV Ridderkerk dat gepland stond voor de zomer van 2021 wordt verplaatst naar een later te bepalen moment. Dutch Fresh Port: intensieve en integrale samenwerking Wij intensiveren graag de constructieve samenwerking met de MRDH rond deze ontwikkeling. Daarbij maken we graag gebruik van uw aanbod voor ondersteuning die u benoemt bij uw ambitie “samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties”. U heeft het over de locatie Barendrecht; wij zien het als één samenhangende gebiedsgerichte ontwikkeling van werken en wonen op de grens van Ridderkerk en Barendrecht. Actuele thema’s zijn bijvoorbeeld campusontwikkeling, transformatie en verduurzaming, en de integrale bereikbaarheid/mobiliteit voor personen en goederen, zowel op innovatieve (mobiliteitshub, smart logistics, cargoloop) als meer klassieke manieren (toerit A15). Reactie algemeen bestuur Wij werken graag met u verder aan de integrale doorontwikkeling van de Dutch Fresh Port met focus op transformatie en verduurzaming, de integrale bereikbaarheid/mobiliteit voor personen en goederen en campuspontwikkeling.

Vanuit het MBO en HBO campusprogramma wordt actief meegedacht over de aansluiting onderwijs en bedrijfsleven en wat daarvoor nodig is op het gebied van governance, campusinvulling, Leven Lang Ontwikkelen, samenwerking binnen de Greenport en innovatie. Ook vanuit het innovatieprogramma AgriTech (IQ, PZH, TNO, MRDH) wordt gekeken hoe ondernemers en slimme coalities kunnen worden ondersteund om de ambities van de Dutch Fresh Port te realiseren. Op het gebied van goederen- en personenvervoer denken wij graag met u mee, bijvoorbeeld over de haalbaarheid en de mogelijke inpassing van een cargoloop en een mobiliteitshub. Mobiliteitsplan Ridderkerk biedt kansen voor de samenwerking In juli 2020 hebben wij het Mobiliteitsplan Ridderkerk vastgesteld. Wij zien hierin een aantal overeenkomsten met de prioriteiten van de MRDH, en aanknopingspunten voor de samenwerking. Ten eerste is de rode draad in het Mobiliteitsplan het centraal stellen van de fietser en voetganger, zodat we minder afhankelijk zijn van de auto. Wij zien dit ook als rode draad in de prioriteiten van de MRDH. Ten tweede waarderen we de prioriteit die de MRDH geeft aan Metropolitane fietsroutes. In Ridderkerk zien wij kansen voor zo’n route op de corridor Rotterdam – Drechtsteden, en wij zouden dit graag verder met u willen verkennen.

Reactie algemeen bestuur De MRDH werkt in 2021/2022 graag samen met Ridderkerk en de andere betrokken gemeenten, het waterschap Hollandse Delta en de provincie Zuid-Holland verder aan de verkenning van deze prioritaire Metropolitane Fietsroute als kansrijke route om woongebieden en economische kernen met elkaar te verbinden. Maatwerkvervoer: steviger eigenaarschap van de MRDH Wij zien dat het belang van maatwerkvervoer steeds groter wordt. Dit wordt versterkt door de (tijdelijke) versobering van regulier OV door Corona. Wij roepen de MRDH op om sterker op te treden als verantwoordelijke voor maatwerkvervoer: zowel voor de bekostiging als voor het opdrachtgeverschap. Gemeenten zijn minder toegerust voor een rol als OV-opdrachtgever, en versnipperd opdrachtgeverschap is, ook voor RET, niet efficiënt. Recent heeft de MRDH de financiële bijdrage aan het maatwerkvervoer in Ridderkerk verlaagd. Wij wijzen op de Kadernota OV, die maatwerk presenteert als gezamenlijke verantwoordelijkheid van MRDH, vervoerders en gemeenten. Pagina 52 van 75

Reactie algemeen bestuur MRDH is verantwoordelijk voor het reguliere OV via de lopende concessies. Als gemeenten aanvullend vervoer wensen of regulier OV wegvalt, wordt gewerkt conform de in februari 2020 door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgestelde beleidslijn Mmmove! 2020-2025 met daarin beleid over opdrachtgeverschap (bij de gemeente) en bekostiging van maatwerkvervoer (door gemeente en MRDH). Het vinden van een andere, beter passende vervoersoplossing is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Gemeenten zijn in de beste positie om binnen hun lokale context op zoek te gaan naar andere, beter passende vervoeroplossingen voor de reizigers. Mét actieve steun van de MRDH, bijvoorbeeld door het begeleiden van de gemeente met expertise. Vaak wordt met de zittende vervoerder een maatwerkvervoervoorziening uitgedacht maar dit hoeft niet. MRDH faciliteert een wens van de gemeente inzake maatwerk. Tot slot Wij vertrouwen erop dat wij met deze zienswijze u deelgenoot hebben gemaakt van onze positie, en kijken uit naar voortzetting van de constructieve samenwerking. Reactie algemeen bestuur Wij danken de gemeente Ridderkerk voor haar zienswijze en kijken net als de gemeente uit naar voortzetting van de constructieve samenwerking.

Rijswijk Algemeen In de Ontwerpbegroting 2022 is rekening gehouden met de uitgangspunten uit de kaderbrief, die is verzonden vanuit de deelnemende gemeenten aan de gemeenschappelijke regelingen. Aangezien er aan de gestelde kaders wordt gehouden, hebben wij op de financiële paragrafen geen verdere op- of aanmerkingen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente Rijswijk voor deze positieve reactie op de financiële paragrafen van de begroting. Economisch vestigingsklimaat Ook vanuit het programma Economisch Vestigingsklimaat hebben we geen opmerkingen. De MRDH zet zich in om deze economische vernieuwing samen met partners zoals onderwijs- en kennisinstellingen richting te geven en te versnellen. De begroting voor het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs de doelstellingen voor het vernieuwen van de economie uit de Strategische Agenda MRDH 2022. Rijswijk ziet in de Strategische Agenda een goede aansluiting met de speerpunten. Tegelijkertijd zien wij wel nieuwe economische uitdagingen voor ondernemers ontstaan door de coronacrisis. Aandacht en coördinatie vanuit MRDH, zodat gemeenten met elkaar in gesprek blijven en zijn over harmonisatie van maatregelen, is ook hier noodzakelijk. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met deze positieve reactie op het programma Economisch Vestigingsklimaat.

De MRDH organisatie blijft inzetten op het verbinden van de 23 gemeenten. Kennisuitwisseling rond middellange en lange termijn maatregelen (en de harmonisatie ervan) om sterker uit de crisis te komen is hierin een belangrijk onderdeel. De teams pagina voor het ambtelijk netwerk als ook webinars en bijeenkomsten kunnen ook in 2022 worden ingezet om dit te faciliteren. Programma Exploitatie & Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer – Prinses Beatrixlaan Pagina 53 van 75

In de zienswijze die wij vorig jaar hebben ingediend, hebben we de verstedelijkingsopgave benadrukt waar we als Rijswijk en in de regio voor staan. Rijswijk is de snelst groeiende stad van Nederland. Naast Rijswijk Buiten investeren we in transformatie van de gebieden In de Bogaard en de Plaspoelpolder inclusief het Havengebied. Deze gebiedsopgaven vergen investeringen in de infrastructuur voor de Prinses Beatrixlaan, het Station Rijswijk en de openbaar vervoerontsluiting van Rijswijk Buiten. De ambities van Den Haag voor het CID en Den Haag Zuidwest onderstreept het belang van toereikende infrastructuur in Rijswijk des te meer. We hebben u vorig jaar dan ook opgeroepen commitment te tonen om met ons te werken aan een intensieve samenwerkingsagenda en ons financieel te steunen in de verstedelijkingsopgave waar we voor staan. Dit commitment geldt met name voor de afspraken die we al met elkaar hebben gemaakt – het nakomen van afspraken over de Prinses Beatrixlaan. Op basis van de concept jaarstukken kon Rijswijk in beginsel niet anders dan constateren dat dit commitment er niet leek te zijn, aangezien de tot vorig jaar geraamde middelen voor de 2 e fase / lange termijn aanpak van de Prinses Beatrixlaan niet meer in de ontwerpbegroting 2022 zijn opgenomen. Deze constatering heeft de afgelopen periode geleid tot intensief bestuurlijk overleg.

Daarbij heeft de MRDH duidelijk gemaakt zich weldegelijk verantwoordelijk te voelen voor de 2e fase van het project Prinses Beatrixlaan en daar samen met de gemeenten Rijswijk en Den Haag invulling aan wenst te geven. In het bestuurlijk overleg van 22 april 2021 is afgesproken dat deze partijen gezamenlijk een verkenning starten naar de ondertunneling van de Beatrixlaan. De verdere afspraken hieromtrent, waaronder opname van de ondertunneling richting het Rijk in het MIRT, worden expliciet vastgelegd in een brief en ook de tekst in de begroting wordt conform de afspraken aangepast. Ook aan de bestuursovereenkomst worden de afspraken toegevoegd. Reactie algemeen bestuur MRDH en Rijswijk zijn inderdaad op 22 april mondeling overeengekomen een verkenning te starten naar de ondertunneling van de Beatrixlaan. Definitieve afspraken hierover zijn nog niet vastgelegd in een brief en zullen uiteraard waar nodig leiden tot aanpassingen in de MRDH-begroting en zullen in de bestuursovereenkomst over de Beatrixlaan met Rijswijk en Den Haag worden vastgelegd. Programma Exploitatie & Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer – CID/ Binckhorst Naast de Prinses Beatrixlaan is de ontwikkeling van het gebied CID/ Binckhorst een project dat een grote impact heeft in Rijswijk. We maken ons ernstig zorgen over een aantal punten betreffende deze ontwikkeling.

In de eerst plaats de eventuele inpassing van een nieuwe tram op de Geestbrugweg en de effecten hiervan op de verkeersveiligheid, trillingen en geluid. In de tweede plaats over verdrijvingseffecten ten aanzien van parkeren. We verzoeken u als mede opdrachtgever de belangen van Rijswijk zorgvuldig mee te nemen binnen de verschillende uitwerkingen en daarvoor waar nodig het plangebied of het bestuurlijke overleg op aan te passen. Reactie algemeen bestuur Dat de mogelijke terugkomst van de tram op de Geestbrugweg de belangen van Rijswijk en haar inwoners raakt onderschrijven wij. Wij zijn daarom blij dat wij gezamenlijk met u mogen optrekken, zodat wij met u tot een gezamenlijk plan voor de Geestbrugweg kunnen komen. Een integrale benadering is in onze ogen de sleutel tot verbetering van de verkeersveiligheid, waar u momenteel aan werkt, en het inpassen van andere functies zoals openbaar vervoer. In de studie naar de bereikbaarheid van CID-Binckhorst, waarvan de resultaten rond de zomer van 2021 verwacht worden, komen ook de andere aspecten die u noemt aan de orde. Op basis van de uitkomsten gaan wij met u en de andere projectpartners in overleg over keuzes voor het vervolg. Aandachtspunten inzet organisatie 2022 Verder geven wij u de volgende aandachtspunten mee. Deze aandachtspunten hebben voor ons prioriteit bij de inzet van uw organisatie in tijd en capaciteit in 2022.

Doorontwikkeling van het project Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV) Pagina 54 van 75

Gemeente Rijswijk hecht groot belang aan de doorontwikkeling van het project Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV). Onderdelen van dit project zijn benodigd voor het realiseren van de flankerende maatregelen zoals vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Beatrixlaan Rijswijk, als middel in het voorzien in bereikbaarheid in het licht van de grote verstedelijkingsopgave. (Hoofdstuk 1, blz.9) Reactie algemeen bestuur Het programma Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV) wordt binnen MoVe verder doorontwikkeld. Ook de projecten zoals Leyenburgcorridor en CID|Binckhorst maken hierbij stappen. De MRDH stuurt daarbij aan op voortgang van deze projecten en hoopt komend jaar daar ook concrete afspraken over te maken in het BO-MIRT. Structurele aandacht verkeershandhaving Gemeente Rijswijk heeft groot belang bij het bevorderen dat verkeershandhaving meer en structurele aandacht krijgt bij politie, het openbaar ministerie en gemeenten (paragraaf 2.1.1.5, blz 18). Gezamenlijke actie is hierbij geboden. Reactie algemeen bestuur De MRDH deelt uw mening dat we verkeershandhaving gezamenlijk moeten aanpakken. In gezamenlijkheid is ook met de provincie Zuid-Holland. Samen met hen, enkele gemeenten, OM en politie brengen we in beeld hoe handhaving beter is te agenderen in de lokale driehoek en de lokale integrale handhavingsplannen van de gemeenten.

Opdat bij het verbeteren van de verkeersveiligheid wordt gekeken naar een integrale aanpak met infrastructurele maatregelen, gedragsbeïnvloeding en handhaving. Daarnaast volgen we nauwgezet een proef in Utrecht waarbij BOA’s worden ingezet voor de handhaving van lichte verkeersovertredingen daar waar de politie, door capaciteitsgebrek, er niet aan toe komt. De uitkomsten van deze proef worden eind 2021 verwacht. 3e tranche Metropolitane Fietsroutes – realiseren kunstwerken Met betrekking tot de Metropolitane Fietsroutes is het voor Rijswijk van belang dat er in de 3 e tranche ruimte komt voor het realiseren van kunstwerken ten behoeve van het slechten van barrières als de A4, het spoor en de Vliet. (Bijlage 2, paragraaf 5.1, blz 103) Reactie algemeen bestuur De kunstwerken die nu vallen in de 1e en 2e tranche Metropolitane Fietsroutes zijn integraal onderdeel van de verkenning naar de gehele route en de daarmee samenhangende max. 70% subsidie voor ingrepen voor verbeterde fietsinfrastructuur. Op dit moment ligt de focus op het inrichten en afronden van de verkenningen van deze twee tranches. Mocht er op termijn een 3e tranche Metropolitane Fietsroutes opgestart worden, dan zal de door de gemeenten (en overige wegbeheerders) aangemelde route uitwijzen welke kunstwerken zich op deze route bevinden en/of nog gerealiseerd moeten worden.

Ook deze zijn daarmee een integraal onderdeel van de verkenning van de route. Tot slot Wij vertrouwen op een goede samenwerking bij het realiseren van onze ambities op het gebied van economie, verstedelijking en bereikbaarheid voor Rijswijk en de regio. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente Rijswijk voor het vertrouwen en werkt graag samen met de gemeente Rijswijk en de andere MRDH gemeenten aan het realiseren van de gezamenlijke ambities. Rotterdam Coronavirus Pagina 55 van 75

Het was een bewogen jaar, zo ook voor de MRDH. De uitbraak van het coronavirus heeft gezorgd voor verregaande gevolgen in het hele land en in alle sectoren. De gevolgen van de coronacrisis laten zich met kracht gelden op de beleidsterreinen waar de MRDH actief is. Zowel voor het openbaar vervoer als de regionale economie heeft corona grote gevolgen. Ondanks de uitdagingen die corona heeft gebracht, trad de MRDH veerkrachtig op door snel te schakelen en effectief in te spelen op veranderende omstandigheden. De komende periode kenmerkt zich door verschillende uitdagingen, waaronder op het vlak van de transitie van het openbaar vervoer waar een apart traject voor wordt gelopen met de advies- en bestuurscommissies van de MRDH. Daarnaast heeft de coronacrisis geleid tot een gezamenlijk crisis- en herstelagenda waardoor de regio sterk(er) uit de crisis zal komen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor de waarderende woorden. De genoemde uitdagingen onderschrijven wij. Betrokkenheid bij eventuele begrotingswijzigingen De ontwerpbegroting geeft een helder overzicht van ambities en activiteiten van de MRDH en geeft geen aanleiding voor het maken van opmerkingen over structuur of leesbaarheid. De keus om in deze ontwerpbegroting nog niet vooruit te lopen op de uitkomsten van genoemde trajecten kunnen we begrijpen.

We benadrukken goed en in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken te willen worden bij eventuele begrotingswijzigingen. Reactie algemeen bestuur De MRDH bijdrage aan de exploitatie van het openbaar vervoer wordt volledig gedekt (gefinancierd) uit de BDU middelen die de MRDH jaarlijks ontvangt van het Rijk. Momenteel wordt het verlies aan reizigersopbrengsten in het openbaar vervoer vanwege de COVID-19 pandemie aangevuld door het Rijk met een Beschikbaarheidsvergoeding die nu voor het gehele jaar 2021 is doorgetrokken. Die aanvulling zorgt er samen met de maatregelen uit het ‘Transitieprogramma OV en corona’ voor dat een groot deel van de kosten van de vervoerders op korte termijn gedekt is. Uitgangspunt voor de ontwerpbegroting 2022 is een gelijkblijvende structurele inzet voor de exploitatie van het openbaar vervoer vanuit de BDU middelen die de MRDH jaarlijks ontvangt van het Rijk. Mocht een begrotingswijziging op een later moment nodig blijken, dan zal daar de gebruikelijke procedure voor worden doorlopen via de bestuursrapportages. Dat betekent ook dat als er geschoven wordt tussen begrotingsprogramma’s er een zienswijzeprocedure van toepassing is op de begrotingswijziging.

Investeringsruimte onder druk De ontwerpbegroting gaat uit van een gelijkblijvende structurele inzet van middelen voor de exploitatie van het openbaar vervoer ten opzichte van de MRDH begroting 2021 – en daarmee van een investeringsruimte van ca. €100 miljoen per jaar. Met dat uitgangspunt gaan wij binnen de MRDH graag in gesprek over de verdere invulling van de programma’s en de te behalen doelen. De investeringsruimte stond al onder druk en biedt alleen ruimte aan de nu al bij de MRDH bekende investeringen. De schade aan de OV-exploitatie als gevolg van de Covidcrisis maakt het toekomstbeeld niet gunstiger. Dit verhoudt zich slecht tot de investeringen in openbaar vervoer en knooppuntontwikkeling die noodzakelijk zijn om verstedelijking mogelijk te maken. Rotterdam wil zich daarom samen met de MRDH blijven inspannen voor verhoging van de BDU-uitkering door het Rijk. Reactie algemeen bestuur Dank voor de zienswijze en we onderschrijven de opmerkingen. We herkennen de financiële opgave en uitdagingen. In de gesprekken met het Rijk brengen we dit continu onder de aandacht en we trekken daarbij graag gezamenlijk met elkaar op. Indexering inwonerbijdrage We stellen vast dat de inwonerbijdrage ook dit jaar weer op de gebruikelijke manier wordt geïndexeerd en kunnen daar met de geboden toelichting mee instemmen. Reactie algemeen bestuur Pagina 56 van 75

Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze instemming. Schiedam Algemeen U heeft de Ontwerpbegroting MRDH 2022 en de Ontwerp beleidsnota reserves voorzieningen en fondsen 2021 voor reactie aan ons voorgelegd. Zowel de Ontwerpbegroting als de Ontwerp beleidsnota reserves voorzieningen en fondsen voldoen naar onze mening aan de daarvoor gestelde kaders. De raad zal de Ontwerpbegroting MRDH 2022 en de Ontwerp beleidsnota reserves voorzieningen en fondsen 2021 nog behandelen. Wij zullen de raad schriftelijk informeren, dat er geen aanleiding is een inhoudelijke zienswijze in te dienen. De raad kan het advies van het college meenemen in de afweging om wel of geen zienswijze in te dienen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie Prioritering van projecten Wel geeft u aan dat er beperkte investeringsruimte is voor projecten die nu nog in de verkenning- en planstudiefase zitten. Om die reden zullen niet alle ambities uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid gerealiseerd kunnen worden. Wij verzoeken u daarom meer duiding te geven over het proces van prioritering van projecten dat plaats zal moeten vinden. Reactie algemeen bestuur De koers van de MRDH, vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid, hebben 23 gemeenten in een strategische agenda vastgelegd.

Voor deze bestuursperiode is dat de Strategische Agenda MRDH 2022: Samen aan het werk! De voorliggende begroting geeft op basis van de strategische agenda op hoofdlijnen zo smart mogelijk aan wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat kost. Het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit geeft, als bijlage bij de begroting, een concreet overzicht van lopende infrastructurele projecten, verkenningen en planstudies. Verdere uitwerking van programma’s en projecten voor het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid wordt geoperationaliseerd in de bestuurscommissies en adviescommissies, met daarin de raadsleden van de gemeenten. Het werken aan de verdere ontwikkeling van de regio gaat gepaard met het formuleren van ambities en het ontwikkelen van voorstellen, programma’s en projecten. Daarbij gaat het ook om de bekostiging van die plannen en projecten. De gevraagde cofinanciering vanuit de regio voor de bereikbaarheidspropositie voor het Nationaal Groeifonds is daar een voorbeeld van. De ambities die op diverse plekken en op verschillende terreinen binnen de metropoolregio bestaan zijn groter dan de daarvoor in de MRDH-begroting beschikbare middelen. Dat betekent dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt welke programma’s en projecten vanuit de MRDH zullen worden ondersteund en van een financiële bijdrage worden voorzien.

Van belang is dat dit keuzeproces binnen de MRDH transparant en effectief verloopt en dat er in dat proces gewerkt wordt met heldere criteria. Ambtelijk wordt er gewerkt aan het ontwerp van dit proces. Na de zomervakantie worden in de diverse gremia van de MRDH (algemeen bestuur, bestuurscommissies en adviescommissies) een aantal scenario’s gepresenteerd over hoe dat keuzeproces er uit zou kunnen zien. Daarbij worden voorstellen gepresenteerd welk afwegingskader en welke criteria daarbij van toepassing zijn, op basis waarvan keuzes kunnen worden gemaakt. Ook de verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen algemeen bestuur en de bestuurscommissies in het financiële keuzeproces komt daarbij aan de orde. De betrokkenheid van de raden bij de MRDH als verlengd lokaal bestuur is een blijvend aandachtspunt. Versterking van de betrokkenheid van raden en colleges en transparante samenwerking binnen de metropoolregio zijn ook voor het algemeen bestuur en de werkorganisatie MRDH belangrijke waarden. Tijdens de coronacrisis is extra inzet gepleegd om in deze penibele situatie colleges van B&W en de gemeenteraden mee te nemen en invloed te laten hebben op Pagina 57 van 75

besluitvorming binnen de MRDH. Met extra informatieve sessies, besprekingen, rapportages en videoboodschappen kreeg die inzet vorm en inhoud. Daarbij werden wethouders in positie gebracht om hierover met hun raden in gesprek te gaan, voordat ze hierover in de bestuurscommissie een besluit moesten nemen. De ervaringen die nu zijn opgedaan tijdens de coronacrisis en de afspraken die zijn gemaakt voor het betrekken van de raden bij het herijken van het Transitieprogramma OV en corona, wil het algemeen bestuur ook graag in gaan zetten bij andere trajecten, zoals het prioriteren van projecten. Samen met de gemeenten zoeken we naar een vorm waarin de betrokkenheid van raden en colleges geborgd wordt. We benutten hiervoor graag de evaluatie van de gemeenschappelijke regeling MRDH die in het najaar start, waarbij we ook kijken hoe dit binnen de gemeenten is georganiseerd. Vlaardingen Algemeen In uw aanbiedingsbrief van 22 maart 2021 nodigt u ons uit om onze zienswijzen kenbaar te maken op de ontwerp- begroting 2022 en het meerjarenbeeld 20232025. Wij komen graag aan uw verzoek tegemoet. Wij begrijpen dat de situatie veranderd is door het coronavirus. De MRDH handelt snel en adequaat in deze situatie en daar zijn wij blij mee.

Met name hoe de MRDH relaties onderhoudt met alle partijen, de kennis deelt, verwachtingen uitspreekt en de processen faciliteert om de maatregelen zoveel als mogelijk af te stemmen en te coördineren wordt zeer gewaardeerd. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de concept-ontwerp-begroting en het meerjarenbeleid 2023-2025. De begroting vormt sinds 2017 tevens het jaarlijks werkplan. Ten aanzien van de inhoud van de begrotingen geven wij een drietal punten mee: • Benut het volle potentieel van de Metropoolregio • Vervoersautoriteit • Economisch vestigingsklimaat. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie en instemming met deze begroting op hoofdlijnen. Benut het volle potentieel van de metropoolregio Vlaardingen werkt de aankomende jaren aan een leefbare stad en richt zich hierbij op wonen, veiligheid, onderwijs en het sociaal domein. Opgaven die ook in regionaal en zelfs bovenregionaal verband spelen. Dit doen wij op basis van ons herstelplan, hier staan de focuspunten in, waarmee wij een duurzame gezonde begroting nastreven. Deze opgaven komen samen op het schaalniveau van de regio, waar ze met elkaar concurreren om de schaarse ruimte. Deze concurrentie nemen we ook waar binnen de MRDH-regio. Wij zien hierin een trend dat investeringen veelal landen rondom in de ‘Oude Lijn’.

Zo zetten we met de Groeiagenda ZuidHolland in op investeringen in en direct langs de as van de Oude lijn. Enerzijds snappen wij deze keuze, de Oude Lijn wordt gekenmerkt door hoogstedelijk gebied en door een hoge dichtheid van inwoners en bedrijven. Anderzijds zien we ook dat vooralsnog nog weinig wordt gekeken naar investeringen in de waarden van de gebieden die niet direct bij de Oude Lijn zijn aangesloten. Dit terwijl juist de verbinding via de Hoekse Lijn en het havengebied voor de Waterweggemeenten een belangrijke zijtak en aanvoerlijn van de Oude Lijn is. Een eenzijdige focus op de Oude Lijn leidt op den duur tot een scheve centrum-periferieverhouding. Uiteraard moet het merendeel van investeringen landen waar zij het grootste economische effect hebben. Dit straalt op een positieve manier af op de hele regio. Wij roepen de MRDH wel op om de kansen van gebieden buiten deze as te verzilveren door de MRDHregio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven bezien. De kracht van de MRDH-regio is dat met 23 gemeenten in een grote agglomeratie alles te bieden hebben: hoogstedelijke centra met sterke economische dragers en kennisinstellingen als “ruggengraat” en suburbane en landelijke gebieden met unieke woonkwaliteiten en voldoende ruimte voor natuur en recreatiewat elders in de regio schaars is.

Pagina 58 van 75

Tussen deze gebieden is een enorme uitruil van wonen, werken en recreëren. Dit is wat onze regio compleet, uniek en sterk maakt. Het potentieel van juist de mix met de middelgrote en kleine gemeenten moet meer en beter worden benut. Bij het benutten van het volledige potentieel van onze regio benoemen we twee voorbeelden. Allereerst de investeringsruimte voor projecten voor kleinere gemeenten. Ten tweede aandacht voor het vestigingsklimaat van het MKB. Reactie algemeen bestuur De oproep om het volle potentieel van de metropoolregio te benutten, deelt het bestuur van de MRDH met de gemeente Vlaardingen. De strategische agenda van de MRDH en de recent opgeleverde Groeiagenda Zuid-Holland, een samenwerking van maar liefst 80 regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijven waaronder de MRDH laat zien dat de metropoolregio serieus werk maakt van het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. De ontwikkeling van campussen in Brielle, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer zijn hier een goed voorbeeld van. Maar ook duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid kennen een regiobrede aanpak.

Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de gebiedsuitwerkingen Voorne-Putten en Westland investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO-mirt of andere middelen te realiseren. De erkenning van de de lijn Leiden-Dordrecht door het Groeifonds is een mooie stap. Tegelijkertijd zijn de gebieden buiten de centrale as voor onze metropoolregio zeer belangrijk en die kansen moeten we benutten. De Schaalsprong van het OV (de ruggengraat èn de ribben) is voor onze regio belangrijk. De MRDH heeft daarbij extra aandacht voor de projecten die voor de MRDH van belang zijn. Dit zijn de regionale OV verbindingen en knooppunten. Om die reden vragen wij continu aandacht voor de toevoerlijnen (metro en tram) naar de centrale lijn. O.a. via de Verstedelijkings-alliantie en bij het programma MoVe. Een van die lijnen is de Hoekse Lijn waar we in 2020 met partners gewerkt hebben aan ontwikkelkansen. Vanuit dat perspectief werken 6 overheden nu verder aan ontwikkellocaties. Deze samenwerking zien wij als zeer kansrijk om te komen tot een regionale en integrale gebiedsontwikkeling tussen Schiedam en Hoek van Holland. Investeringsruimte regionale projecten Investeringsruimte regionale projecten Deze kwaliteiten blijven niet vanzelf in stand.

Wij zijn daarom verheugd dat de nieuwe AB Commissie Regionale projecten en initiatieven tot taak heeft om verschillende initiatieven en projecten in de hele metropoolregio in samenhang te bezien. Met de hoogstedelijke as als ‘ruggengraat’ en het omliggend gebied als de ‘ribben’. Het verstevigen van de ‘ribben’ moet bijdragen aan een betere verbinding en onderlinge betrokkenheid in de metropoolregio als geheel. Uit de conceptbegroting blijkt echter een beperkte investeringsruimte voor projecten in de verkennings- en planstudiefase – en daarmee voor projecten uit de AB Commissie regionale projecten en initiatieven. Wij hebben daarom een zorgpunt ten aanzien van het tot uitvoering brengen van de initiatieven en projecten van de AB Commissie regionale projecten en initiatieven en de Bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving als de middelen schaars zijn. Reactie algemeen bestuur Om het potentieel van de metropoolregio optimaal te benutten is het belangrijk dat de MRDH extra inzet pleegt op het ophalen van lokale projecten en bespreekt hoe deze op te werken zijn in een regionale context. Regionale verbinding maakt projecten krachtiger. De gemeente wordt van harte uitgenodigd om met deze projecten naar voren te komen.De AB-commissie Regionale projecten is een jaar geleden van start gegaan en heeft nu een drietal projecten besproken.

Doel van de AB-commissie is onder andere projecten verder te helpen en klaar te maken voor bespreking in de bestuurscommissies en het algemeen bestuur. Daar wordt uiteindelijke besloten welke projecten een financiële bijdragen van de MRDH ontvangen. Daarbij hoort ook het streven naar een evenwichtige verdeling van middelen over de regio. Ook op die manier zal het potentieel van de metropoolregio beter worden benut. De bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving is eind 2020 op initiatief van een vijftal gemeenten opgericht waarbij de MRDH op verzoek ondersteuning op het gebied van verslaglegging en vergaderfaciliteiten biedt. Vanuit de strategische agenda van de MRDH vormt de dimensie van water en groen een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven en bewoners en voor de leefbaarheid van onze regio. Pagina 59 van 75

Doel van de gemeenten die samenwerken in deze bestuurlijke tafel is om de leefbaarheid binnen de MRDH-regio te blijven borgen door: - ideeën en initiatieven op het gebied van water en groen te delen; - het stimuleren en tot uitvoer brengen van die ideeën en initiatieven; - regie te voeren; - het organiseren van financiering; - verbinding te leggen op gebiedsdelen overstijgende niveau tussen verschillende partijen; - overkoepelende onderwerpen te bespreken 2021 zal worden benut om te starten met het organiseren van financiering, waarbij het in kaart brengen van regionale, nationale en Europese financieringsmogelijkheden een van de eerste stappen zal zijn. Aandacht voor vestigingsklimaat MKB Aandacht voor vestigingsklimaat MKB Daarnaast mogen we niet uit het oog verliezen dat het MKB in onze regio eveneens een ruggengraat van onze economische motor vormt. Naast de aandacht en investeringsprogramma’s rondom hightech, sleuteltechnologie en campusvorming, vragen wij eveneens aandacht voor het vestigingsklimaat van het MKB in onze regio. Wij zien op twee onderdelen kansen en vragen de MRDH hierop in te zetten. Ten eerste, de MRDH heeft op succesvolle wijze een voortrekkersrol genomen in de totstandkoming van de Groeiagenda ZuidHolland.

Door een uitgekiende strategie en lobby maakt de Groeiagenda Zuid-Holland een zeer goede kans om subsidie vanuit het nationaal Groeifonds in onze regio te laten landen. Wij zien graag dat de MRDH vanuit zijn platformrol op soortgelijke wijze zich hard maakt voor de bovenregionale opgaven en in de zoektocht naar provinciale, Rijks- of Europese financiering van deze projecten en initiatieven. Ten tweede kunnen gebalanceerde investeringen in de brede regio leidraad zijn voor de nieuwe strategische agenda MRDH. Reactie algemeen bestuur De MRDH ziet net als u de noodzaak om meer investeringsruimte te creëren. De MRDH ziet kansen bij het opstellen van een nieuw regeerakkoord. De lobby zal ook daar op gericht zijn. De MRDH zoekt samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is bijv. actief deelnemer van de werkgroep RAEF (Regionale afwegingskader Europese Fondsen). Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen uit de lopende EUbegrotingsperiode te benutten, die tot 2023 besteed kunnen worden. In de werkgroep wordt samen met de provincie ZuidHolland, IQ, Rotterdam en Den Haag een Regionaal Afwegingskader Europese Fondsen (RAEF) gemaakt.

Met dit afwegingskader proberen we op voorhand te bepalen op welke manier de partners hun tijd, energie en middelen gaan inzetten om een zo groot mogelijke impact voor de regio te realiseren met beschikbare EU- middelen. Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten. Daarbij wordt ook aansluiting gezocht bij de lopende innovatieprogramma’s zoals SMITZH en Zorgtech. Aansluitend op die programma’s lopen al meerdere acties in dit kader, zoals de voorbereiding van de EDIH aanvraag in SMITZH en de benutting van de REACTEU gelden in het IP Zorgtech. Vervoersautoriteit – Hoekse Lijn De Hoekse Lijn als ruggengraat van het openbaar vervoer in onze stad speelt een belangrijke rol in het bereikbaar houden van onze regio. We willen onze verstedelijkingsopgave zoveel mogelijk concentreren rond de metrostations, zodat er optimaal gebruik gemaakt van worden van het openbaar vervoer. Vlaardingen hecht er waarde aan, de revitalisering van haar bedrijventerreinen voort te zetten, om door ‘schoon, heel en vooral veilig’ goed gebruik van de terreinen te stimuleren en te ontwikkelen. Wij doen dit in samenwerking met ons goed georganiseerde bedrijfsleven.

Wij waarderen de inzet van de MRDH hierop, en hopen dat dit leidt tot een gezamenlijke visie op de kansen en mogelijkheden van de hoekse lijn voor de regio. Pagina 60 van 75

Reactie algemeen bestuur Dank voor uw waardering. Wij werken graag met u verder, samen met de Hoekse Lijn Partners. We hechten veel waarde aan een goede balans in ruimte voor wonen, werken en voorzieningen. Vervoersautoriteit – fietsklimaat en verkeersveiligheid De inzet voor fietsklimaat en verkeersveiligheid in de begroting van de MRDH ondersteunen wij van harte. Dit jaar stelt de gemeente Vlaardingen een Mobiliteitsagenda op met plannen voor de komende jaren. Een belangrijk speerpunt hierbij is het verbeteren van het fietsklimaat en de verkeersveiligheid. Wij werken hier graag samen met de MRDH aan en benutten daarvoor ook het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit. Een goed voorbeeld van de samenwerking is het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst voor het realiseren van de Metropolitane fietsroute Rotterdam- Westland. Dit is een mooie stap in het fietsvriendelijker maken van de regio en het beter bereikbaar maken van onze stad. Wij waarderen het doorlopen proces om te komen tot deze overeenkomst. Dit jaar stellen wij een Mobiliteitsagenda op met plannen voor de komende jaren. Een belangrijk speerpunt hierbij is het verbeteren van het fietsklimaat en de verkeersveiligheid. Wij werken hier graag samen met de MRDH aan en benutten daarvoor ook het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit.

Vanuit dit programma willen we ook kansen benutten voor innovatieve en alternatieve vervoersmiddelen. Vooral de combinatie fiets en metro is daarbij kansrijk. Vanuit ketenmobiliteit willen we de komende jaren kijken naar mogelijkheden om de “last mile” van en naar de metrostations te verbeteren. Reactie algemeen bestuur Dank voor uw waardering. Wij werken graag met u samen, het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit biedt kansen voor zowel Metropolitane Fietsroutes als voor verkeersveiligheid en ketenmobiliteit. Vervoersautoriteit – knelpunten aansluiting hoofdwegennet op onderliggend wegennet Naast de bereikbaarheid per fiets blijft de ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer een belangrijk aandachtspunt. Voor de komende jaren zien wij, mede in het licht van de woningbouwopgave, knelpunten ontstaan op de plaatsen waar het hoofdwegennet op het onderliggend wegennet is aangesloten. Binnen het IPVa maken we graag gebruik van het programma HWN/OWN om de aansluitingen op de A20 te verbeteren. Ook op binnenstedelijke wegen kan de doorstroming worden verbeterd, wat ook bijdraagt aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Met name de Marathonweg vormt hierin een aandachtspunt. We willen kijken waar vanuit het IPVa kansen liggen om de doorstroming te verbeteren.

Reactie algemeen bestuur Tijdens het BO MIRT ZWN najaar 2020 hebben Rijk en regio besloten het programma HWN/OWN te beëindigen en de middelen te laten vrijvallen. Het ministerie van IenW zet de vrijgevallen middelen in voor maatregelen aan de aansluiting A4/N11. Daarmee zijn maatregelen uitgevoerd dan wel voorzien voor alle vijf de aansluitingen uit categorie I (prioritaire aansluitingen). Voor bijdrage van de MRDH aan de Marathonweg zijn afspraken uit de getekende bestuursovereenkomst voor de Blankenburgverbinding leidend. Daarin is opgenomen dat de MRDH een bedrag van € 1,85 mln. op een investering van € 4,85 mln bijdraagt aan drie projecten op de Marathonweg. De begroting en het IPVa worden tekstueel aangepast naar aanleiding van de beëindiging van het programma HWN/OWN. Dat betreft voor de begroting hoofdstuk 2.2 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer, waar het programma genoemd stond onder de hoofdpunten van het IPVa. In het IPVa betreft het hoofdstuk 3, Integrale programma’s, waar dit programma genoemd stond. Pagina 61 van 75

Vervoersautoriteit – coronacrisis openbaar vervoer Het openbaar vervoer heeft het afgelopen jaar zware financiële klappen moeten incasseren vanwege de coronacrisis. De financiële opgave die er ligt is groot. Wij waarderen de manier waarop de MRDH de afgelopen tijd in dit dossier heeft opgetreden. Ook de wijze waarop de gemeenten hierbij zijn betrokken wordt zeer gewaardeerd. Het is van groot belang om de potentie die het openbaar vervoer op lange termijn voor de regio heeft niet uit het oog te verliezen. De pijnlijke maatregelen die momenteel onvermijdelijk zijn, moeten dan ook een tijdelijk karakter hebben. Reactie algemeen bestuur Wij danken de gemeenten voor de uitgesproken waardering. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersauitoriteit op 24 maart jl. bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten. Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten.