15.MRDH; Begroting 2022, Nota van beantwoording zienswijzen MRDH begroting 2022

Het moment waarop aanpassingen worden doorgevoerd en/of het moment waarop er wordt bijgestuurd is onder meer afhankelijk van aanvullende rijkssteun en de ontwikkelingen in het aantal reizigers, waaronder de mate van groei in of afname van het aantal reizigers in combinatie met het totale beeld binnen de betreffende concessie. In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Als gemeenten aanvullend vervoer wensen of regulier OV wegvalt, wordt gewerkt conform de in februari 2020 door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgestelde beleidslijn Mmmove! 2020-2025 met daarin beleid over opdrachtgeverschap (bij de gemeente) en bekostiging van maatwerkvervoer (door gemeente en MRDH). Het vinden van een andere, beter passende vervoersoplossing is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Gemeenten zijn in de beste positie om binnen hun lokale context op zoek te gaan naar andere, beter passende vervoeroplossingen voor de reizigers. Mét actieve steun van de MRDH, bijvoorbeeld door het begeleiden van de gemeente met expertise. Versterking economisch vestigingsklimaat - digitale connectiviteit Digitale connectiviteit is een belangrijke voorwaarde voor brede welvaart.

Wij maken graag gebruik van uw aanbod om de kennis van Rotterdam en Den Haag te delen met de overige gemeenten. Reactie algemeen bestuur het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze positieve reactie. Via het ambtelijke netwerk worden de contactpersonen digitalisering van alle gemeenten op de hoogte gehouden van de laatste ontwikkelingen en wordt kennis vanuit o.a. gemeente Rotterdam en Den Haag gedeeld. Er worden door het jaar heen verschillende netwerkbijeenkomsten en kennissessies georganiseerd. Westvoorne / Brielle / Hellevoetsluis hebben gezamenlijk één ambtelijk contactpersoon die hiervoor uitgenodigd wordt. Indien er specifieke vraagstukken zijn over digitale connectiviteit kunnen gemeenten contact opnemen met de Connectiviteit Brigade (https://mrdh.nl/project/connectiviteit-brigade). Deze brigade bestaat uit experts van provincie Zuid-Holland, de MRDH, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag en extern bureau Dialogic en helpt gemeenten om hun digitale connectiviteit te verbeteren. De focus ligt op vaste verbindingen (glasvezel) en mobiele verbindingen (5G). Versterking economisch vestigingsklimaat - Next Economy bedrijventerreinen Pagina 32 van 75

De gedachte om te investeren in gebieden waar wonen en werken gecombineerd zijn, en de ontwikkeling van Next Economy bedrijventerreinen vinden we een interessante uitwerkingsopgave. Wij denken graag met u mee over de mogelijkheden hiervoor voor de meer landelijke locaties zoals het bedrijventerrein Kickersbloem 3 in Hellevoetsluis, en zullen waar mogelijk gebruik maken van de mogelijkheden van inzet van externe expertise en projectbijdragen. Reactie algemeen bestuur De aanpak Next Economie Bedrijventerreinen is definitief vastgesteld door de bestuurscommissie Economisch vestigingsklimaat op 19 mei jl. Op het ogenblik wordt verkend met de gemeenten waar zij kansen zien m.b.t Next Economy Bedrijventerreinen. Vanuit de MRDH zal actief ambtelijk contact worden gezocht met de gemeente Hellevoetsluis om te verkennen hoe de aanpak kan bijdragen aan de opgaven voor de bedrijventerreinen in deze gemeenten. Versterking economisch vestigingsklimaat - innovatie land- en tuinbouwsector Wij zijn blij met uw aandacht voor verdere innovatie in de land- en tuinbouwsector. Wij zien daarbij kansen om in te spelen op de klimaatadaptatie, om de biodiversiteit te vergroten en om de beleving van het landschap, natuur, ruimte, en rust te versterken. De verwachting is dat hiermee de ontwikkelkansen van het toerisme en (verblijfs)recreatie groter worden.

Reactie algemeen bestuur In het innovatieprogramma AgriTech verbinden we ondernemingen in de tuinbouw aan technologieleveranciers, innovatiecentra en kennisinstellingen. Zo willen we waarborgen dat de kennis ten goede komt van de gehele regio in plaats van bij een enkel bedrijf. We gebruiken hiervoor het gezamenlijke netwerk van de programmapartners. Graag denken we mee met de gemeente Hellevoetsluis in projecten gerelateerd aan de land- en tuinbouwsector en de vrijetijdseconomie. Versterking economisch vestigingsklimaat - stimuleren groengebruik en recreatie Uw expliciete aandacht voor het stimuleren van het groengebruik en recreatie als vestigingsfactor ondersteunen wij van harte. Als gemeente binnen het meer landelijk gebied van de MRDH nemen wij graag deel aan het regionale netwerk Vrijetijdseconomie en de Bestuurlijke Tafel Groen Blauwe Leefomgeving. Verbinding als hoofdthema. Niet alleen op inhoud, maar evenzeer als het gaat om fysieke verbindingen in de vorm van realisatie van het Metropolitane Fietsnetwerk, toekomstbestendig OV en investeringen in bredere infrastructuur als verbreding van de N57. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze ondersteunende zienswijze. Binnen de gebiedsuitwerking Voorne-Putten is de MRDH actief betrokken en wordt gewerkt aan de fysieke verbindingen.

Zo wordt geïnvesteerd in hoogwaardige verbeteringen op het Trambaanpad waar zowel de utilitaire als recreatieve gebruiker de vruchten van plukt. Daarnaast worden maatregelen nader uitgezocht rondom de N57. Tijdens het BO-MIRT in het najaar 2021 wordt verwacht de eerste (financiële) afspraken hierover te maken. AB Commissie Regionale projecten Hierbij noemen wij nog expliciet de nieuwe AB Commissie Regionale projecten en initiatieven. Deze commissie heeft tot taak om verschillende initiatieven en projecten in de hele metropoolregio in samenhang te bezien. In het bijzonder wordt gezocht naar initiatieven die mogelijk lokaal zijn geworteld, maar die duidelijk overstijgende, maar regionale belangen en werking beloven. Wij geven deze commissie graag mee om daarbij de aspecten gezonde groen-blauwe leefomgeving, bereikbaarheid en duurzaamheid nadrukkelijk te betrekken. Uit de conceptbegroting blijkt een beperkte investeringsruimte voor nieuwe projecten. Wij hebben daarom een zorgpunt ten aanzien van het tot uitvoering brengen van de initiatieven en projecten van de AB Commissie regionale projecten en initiatieven en de Bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving als de middelen schaars zijn.

Pagina 33 van 75

De MRDH heeft op succesvolle wijze een voortrekkersrol genomen in de totstandkoming van de Groeiagenda Zuid-Holland. Wij zien graag dat de MRDH op soortgelijke wijze zich hard maakt voor een vorm van Leefbaarheidsagenda voor de regio en de zoektocht naar provinciale, Rijks- of Europese financiering van deze projecten en initiatieven. Reactie algemeen bestuur Zoals wij eerder hebben aangegeven zijn groene gebieden cruciaal om te koesteren voor een vitale regio. Ook is daarbij aangegeven dat de gemeenten van harte worden uitgenodigd om met projecten naar voren te komen voor de door u genoemde AB-commissie Regionale projecten, waarbij leefbaarheid, binnen onze kerntaken Verkeer en Vervoer en Economisch Vestigingsklimaat onderwerp van gesprek is. De bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving is eind 2020 op initiatief van een vijftal gemeenten opgericht waarbij de MRDH op verzoek ondersteuning op het gebied van verslaglegging en vergaderfaciliteiten biedt. Vanuit de strategische agenda van de MRDH vormt de dimensie van water en groen een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven en bewoners en voor de leefbaarheid van onze regio.

Doel van de gemeenten die samenwerken in deze bestuurlijke tafel is om de leefbaarheid binnen de MRDH-regio te blijven borgen door: - ideeën en initiatieven op het gebied van water en groen te delen; - het stimuleren en tot uitvoer brengen van die ideeën en initiatieven; - regie te voeren; - het organiseren van financiering; - verbinding te leggen op gebiedsdelen overstijgende niveau tussen verschillende partijen; - overkoepelende onderwerpen te bespreken 2021 zal worden benut om te starten met het organiseren van financiering, waarbij het in kaart brengen van regionale, nationale en Europese financieringsmogelijkheden een van de eerste stappen zal zijn. De MRDH ziet net als u de noodzaak om meer investeringsruimte te creëren. De MRDH ziet kansen bij het opstellen van een nieuw regeerakkoord. De lobby zal ook daar op gericht zijn. De MRDH zoekt daarnaast samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is bijv. actief deelnemer van de werkgroep RAEF (Regionaal afwegingskader Europese Fondsen). Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen uit de lopende EU begrotingsperiode te benutten, die tot 2023 besteed kunnen worden. In de werkgroep wordt samen met de provincie Zuid-Holland, IQ, Rotterdam en Den Haag een Regionaal Afwegingskader Europese Fondsen (RAEF) gemaakt.

Met dit afwegingskader proberen we op voorhand te bepalen op welke manier de partners hun tijd, energie en middelen gaan inzetten om een zo groot mogelijke impact voor de regio te realiseren met beschikbare EU- middelen. Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten. Financieel Wij zien dat de financiële meerjarenbegroting een stabiele financiële basis laat zien. Het begrotingssaldo van baten en lasten ontwikkelt zich in de komende jaren positief groeiend. Dit gaat gecombineerd met een begroting die, na resultaatbestemming, structureel in evenwicht is en blijft. De geraamde toevoegingen aan de reserves zullen een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit van de MRDH. De weerstandscapaciteit is, ondanks de ratio van 1 en 1,6, wel een punt van aandacht voor onze gemeente. Het is moeilijk in te schatten in hoeverre het economisch klimaat en de markt van het openbaar vervoer zich zal herstellen in de periode na de COVID 19 pandemie en welke risico’s dat met zich meebrengt. Om deze reden opteren wij een hogere weerstandsratio tot doel te stellen. Pagina 34 van 75

Ook vragen wij op voorhand aandacht voor het begrotingsresultaat van begrotingsjaar 2022. Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt gedekt door een reserveonttrekking. Wij adviseren u rekening te houden met de eventuele consequenties voor het begrotingsevenwicht. Reactie algemeen bestuur Zoals in de jaarstukken 2020 van de MRDH in de paragraaf weerstandsvermogen is vermeld leidt de coronacrisis niet tot een aanpassing van de wegingsfactoren voor de risicoberekening. Het risico dat de vervoerders niet aan de rente- en aflossingsverplichtingen voldoen blijft laag, omdat de rente en afschrijving onderdeel uitmaken van de maandelijkse concessievergoeding waardoor de MRDH hier rechtstreeks op kan sturen. Het maatschappelijk belang voor het behoud van het openbaar vervoer is, ook met het oog op de toenemende verstedelijking waar de regio mee te maken heeft de komende jaren, onverminderd groot. Dit maatschappelijke belang blijkt ook uit de aandeelhouderrol van de overheden in de betreffende vervoersbedrijven. Op het gebied van verkeer en vervoer heeft de MRDH buiten de reservering van de middelen die zij vanwege haar financieringsrol ontvangt, geen mogelijkheid om middelen te reserveren. De BDU middelen die ruim 95% van de inkomsten van de MRDH vormen zijn vreemd vermogen en kunnen per definitie niet worden gereserveerd voor weerstandscapaciteit.

De inzet van aanvullende middelen voor bijvoorbeeld het openbaar vervoer heeft tot gevolg dat andere bestedingen ten laste van de BDU-middelen lager worden en/of vertragen. Voor het economisch vestigingsklimaat is het vormen van aanvullende weerstandscapaciteit op basis van de uitgangspunten van de beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen niet aan de orde. De MRDH begroting 2022 is structureel in evenwicht. Het begrotingsjaar 2022 kent inderdaad een exploitatiesaldo dat wordt gedekt door een reserveonttrekking. Het betreft echter een verrekening met de (structurele) Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat. Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves zijn in principe incidenteel van aard. Echter, er zijn ook verrekeningen met reserves die structureel van aard zijn. Binnen de MRDH zijn dat de verrekeningen met de Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat omdat deze reserve een langlopend karakter heeft. Krimpen aan den IJssel Geen zienswijze Graag laten we u weten dat de raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel, in de openbare vergadering van 3 juni 2021, heeft besloten geen zienswijze in te dienen voor de MRDH-begroting 2022 en de MRDH-beleidsnota reserves, voorzieningen en fondsen 2021. Wij zien uit naar de voorzetting van de prettige samenwerking.

Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt u voor uw zienswijze en werkt graag met u en de overige MRDH-gemeenten verder samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie van de regio. Lansingerland Onze reactie De MRDH blijft onverminderd inzetten op het verbeteren van de bereikbaarheid en een betere aansluiting op verschillende vormen van vervoer. Ook zet de MRDH in op het verder ontwikkelen en versterken van fieldlabs, regionale campussen, (woon- en) werklocaties, digitale connectiviteit, de regionale energiestrategie, en stimuleren van groen als vestigingsfactor. Deze ambitie zien wij terug in de ontwerpbegroting. Met deze zienswijze op de ontwerpbegroting MRDH 2022 geven wij u een aantal aandachtspunten mee. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente Lansingerland voor de ingediende zienswijze en gaat hieronder op uw aandachtspunten in. Pagina 35 van 75

Financieel De begroting is materieel in evenwicht. Het merendeel van de middelen van de begroting 2022 komt uit de BDU-gelden en voor het economisch vestigingsklimaat uit de bijdrage per inwoner van de deelnemende gemeenten. Het aandeel van overige inkomsten blijft ook het komende jaar gering. Tevens laat de begroting zien dat de MRDH meer moet doen met minder middelen. Het is echter goed om te lezen dat er in de begroting van 2022 geen sprake meer is van overbesteding op de BDU-middelen, zoals in begrotingen van eerdere jaren wel het geval was. Ook voor de komende begrotingsjaren worden er geen tekorten verwacht en meerjarig is er zelfs een positief saldo op de BDU-middelen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft deze zienswijze. Vervoer De kosten van beheer en onderhoud van de railinfrastructuur blijven stijgen, terwijl de BDU-gelden niet meestijgen. Er is dus effectief minder geld om nieuwe investeringen te doen terwijl de opgaven waar deze regio voor staat steeds groter worden. Dat leidt tot meer doen met minder en dus op het verder continueren van kostenbeheersing op regulier beheer en onderhoud, vervangingsinvesteringen rail en op financieringskosten van de railvoertuigen.

Wij onderschrijven dat een goede bereikbaarheid een randvoorwaarde is om de MRDH verder te ontwikkelen en vragen de MRDH te streven naar voldoende investeringsruimte voor de gehele regio. De programma’s exploitatie verkeer en openbaar vervoer en infrastructuur verkeer en openbaar vervoer sluiten respectievelijk aan bij de eerder opgestelde Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid en het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit. Ook vinden deze programma’s aansluiting van de ambities van Lansingerland, zoals de verbetering van de verbinding tussen Zoetermeer en Rotterdam, projecten als de vervoersknooppunten Bleizo en Rodenrijs, metropolitane fietsroutes en fietsveilige rotondes en verkeersveiligheid in het algemeen. Er zijn goede afspraken gemaakt over de betrokkenheid van gemeenten rond het op- of afschalen van het voorzieningenniveau in het openbaar vervoer. Als laatste willen we nogmaals wijzen op de risico’s van overplanning en overbesteding en de limieten die daarvoor gesteld zijn, zeker met betrekking tot grote projecten. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft uw zienswijze. Daarom is het noodzakelijk om met een gezamenlijke inspanning, waaronder een collectieve massieve lobby bij het Rijk, deze opgave het hoofd te bieden.

Net als in de begroting 2021 hanteert de Metropoolregio Rotterdam Den Haag het uitgangspunt dat een tekort op de BDU-middelen is toegestaan onder de voorwaarde dat over een periode van vier jaar het saldo van beschikbare middelen en bestedingen positief is. Dit sluit aan bij de uitgangspunten voor structureel begrotingsevenwicht die de provincie Zuid-Holland als toezichthouder hiervoor hanteert. De wettelijke termijn van overbesteding is daarmee bepaald op een maximale periode van drie achtereenvolgende kalenderjaren. Een eventueel tekort in 2022 moet dus uiterlijk in 2025 zijn aangezuiverd. Het meerjarenbeeld van de BDU-middelen voldoet aan de wettelijke kaders, voor het begrotingsjaar 2022 en de daaropvolgende begrotingsjaren wordt geen tekort verwacht. Economie De begroting voor het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs drie van de vier ambities van de strategische agenda: Vernieuwen Economie, Versterken Stad en Omgeving en Veranderen Energie. Binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat wordt er gewerkt aan zeven doelstellingen die volgen uit de strategische agenda: stimuleren van innovatie en economische groei, verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, versterken van digitale verbindingen, ruimte om te werken, stimuleren van groen en recreatie als vestigingsfactor en samen voortvarend werken aan woningbouw, bereikbaarheid en werklocaties.

De ambities van Lansingerland vinden aansluiting binnen deze programmalijnen. Dit geldt ook voor de MRDH propositie voor de Groeiagenda ZuidHolland. We zetten de samenwerking met de MRDH voort om onze speerpunten te realiseren en de MRDH te versterken. Pagina 36 van 75

Reactie algemeen bestuur het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve zienswijze en is blij dat de ambities van de gemeente aansluiting vinden bij de doelstellingen van de Strategische Agenda van de MRDH. Impact coronacrisis De coronacrisis blijft impact hebben op het werkveld van de MRDH. Immers, zowel de economie als ons vervoersysteem staan voor nieuwe uitdagingen. Bovendien heeft de crisis invloed op de financiën van de MRDH en haar partners. De begroting gaat uit van gelijkblijvende structurele inzet van middelen ten opzichte van de begroting 2021. De begroting 2021 is aan het begin van de coronacrisis opgesteld, dus met minder kennis dan we nu hebben. De komende tijd vragen de gevolgen van de coronacrisis voortdurende sturing op de financiële situatie. In het Transitie-programma OV & Corona is afgesproken dat bij belangrijke keuzes hierin de adviescommissie Vervoersautoriteit en de gemeenteraden betrokken worden. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft deze zienswijze volledig. In het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma OV en corona zoals vastgesteld in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit van 14 april jl. is in de planning ruimte opgenomen voor het overleg tussen wethouders en gemeenteraden.

Herijking is nodig om in te kunnen spelen op de actualiteit en vraagt dus om een hoge frequentie van besluitvorming rond de herijking van het Transitieprogramma. De volgende herijkingsmomenten zijn voorzien; 22 september en 12 december 2021 en juni en november 2022 en verder. De voorgestelde herijkingsprocedure heeft per herijkingsmoment de volgende kenmerken: • De adviescommissie Vervoersautoriteit (waarin per gemeente twee raadsleden zijn vertegenwoordigd) krijgt wederom het verzoek te adviseren over de voorgestelde maatregelen. Om te zorgen dat de adviescommissie over maximaal inzicht beschikt om dat goed te kunnen doen, wordt de week voorafgaand aan de adviesvergadering een informatieve sessie voor de adviescommissie georganiseerd. Deze uitnodigingen zullen eveneens worden verzonden aan alle raadsleden in MRDH. • Om de rol en positie van de raden te borgen is in het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma reeds nu al een aantal weken ingepland waarin colleges met raden het gesprek kunnen voeren voorafgaand aan de besluitvorming in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit.

Hoewel vanwege de korte doorlooptijd geen sprake is van een formele zienswijzeprocedure, hecht MRDH eraan deze wel als zodanig te beschouwen; dat wil zeggen, in de geplande periode hebben raden nadrukkelijk de mogelijkheid en gelegenheid met hun wethouder te spreken over de voorgenomen herijking, wensen, zorgen en adviezen mee te geven. De, vanwege de korte volgtijd tussen de herijkmomenten en de dynamiek in de ontwikkeling, compacte procedure vraagt aandacht voor het inplannen van de behandeling in college en eventueel de Raad(-scommissie). De MRDH bijdrage aan de exploitatie van het openbaar vervoer wordt volledig gedekt (gefinancierd) uit de BDU middelen die de MRDH jaarlijks ontvangt van het Rijk. Momenteel wordt het verlies aan reizigersopbrengsten in het openbaar vervoer vanwege de COVID-19 pandemie aangevuld door het Rijk met een Beschikbaarheidsvergoeding die nu voor het gehele jaar 2021 is doorgetrokken. Die aanvulling zorgt er samen met de maatregelen uit het ‘Transitieprogramma OV en corona’ voor dat een groot deel van de kosten van de vervoerders op korte termijn gedekt is. Uitgangspunt voor de ontwerpbegroting 2022 is een gelijkblijvende structurele inzet voor de exploitatie van het openbaar vervoer vanuit de BDU middelen die de MRDH jaarlijks ontvangt van het Rijk.

Mocht een begrotingswijziging op een later moment nodig blijken, dan zal daar de gebruikelijke procedure voor worden doorlopen via de bestuursrapportages. Dat betekent ook dat als er geschoven wordt tussen begrotingsprogramma’s er een zienswijzeprocedure van toepassing is op de begrotingswijziging. Externe financieringsbronnen verkennen De werkzaamheden van de MRDH verschuiven steeds meer van beleid naar uitvoering waarbij de MRDH bij veel projecten de regie voert. Daarbij kan de MRDH meer dan voorheen een rol spelen om externe financieringsbronnen te verkennen en afspraken te maken. Voor de komende jaren vraagt het uitvoeren van de ambitie van de MRDH wederom veel inzet van alle samenwerkingspartners. Pagina 37 van 75

Reactie algemeen bestuur De MRDH ziet net als u de noodzaak om meer investeringsruimte te creëren. De MRDH ziet kansen bij het opstellen van een nieuw regeerakkoord. De lobby zal ook daar op gericht zijn. De MRDH zoekt daarnaast samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is bijv. actief deelnemer van de werkgroep RAEF (Regionale afwegingskader Europese Fondsen). Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen uit de lopende EU begrotingsperiode te benutten, die tot 2023 besteed kunnen worden. In de werkgroep wordt samen met de provincie Zuid-Holland, IQ, Rotterdam en Den Haag een Regionaal Afwegingskader Europese Fondsen (RAEF) gemaakt. Met dit afwegingskader proberen we op voorhand te bepalen op welke manier de partners hun tijd, energie en middelen gaan inzetten om een zo groot mogelijke impact voor de regio te realiseren met beschikbare EU- middelen. Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten. Daarbij wordt ook aansluiting gezocht bij de lopende innovatieprogramma’s zoals SMITZH en Zorgtech.

Aansluitend op die programma’s lopen al meerdere acties in dit kader, zoals de voorbereiding van de EDIH aanvraag in SMITZH en de benutting van de REACTEU gelden in het IP Zorgtech. Daarnaast is de MRDH ook actief betrokken bij het inhoudelijke programma MoVe. De MRDH trekt o.a. samen met IenW op richting het Groeifonds om het goede verhaal te maken, maar IenW en de MRDH trekken ook gezamenlijk op om de financiële situatie bij overheden te agenderen bij het nieuw te vormen kabinet. Tot slot heeft de G4 alternatieve bekostiging onderzocht. Vooralsnog zijn we als regionale overheden afhankelijk van nationaal beleid om de kansen hiervan goed te benutten. Vooralsnog biedt dit voor de korte termijn geen ruimte. Strategische agenda Door de koppeling tussen de ontwerpbegroting en de strategische agenda die twee jaar geleden is vastgesteld, is er een meer samenhangende en duidelijke visie op de MRDH programma’s in de komende jaren. Bij het opstellen van de strategische agenda voor de volgende periode hopen we op een snel en helder proces, zodat de bestuurders hun accenten kunnen leggen en we door kunnen pakken op belangrijke dossiers. Wij hebben vertrouwen in de voortzetting van een goede samenwerking en kijken uit naar uw reactie op de zienswijzen van de MRDH-gemeenten. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor de waardering en het vertrouwen.

De MRDH start na de zomer met de voorbereiding van de nieuwe strategische agenda. In het najaar zal de MRDH daarvoor op ambtelijk en bestuurlijk niveau informatie ophalen bij de gemeenten. Hier worden ook de adviescommissies bij betrokken. Deze informatie zullen we gebruiken om na de verkiezingen met de nieuwe bestuurders tot een nieuwe Strategische Agenda te komen. Gemeenteraden kunnen daar dan vervolgens een zienswijze op geven. Het proces wordt dit najaar in de bestuurscommissies en in het algemeen bestuur verder besproken. De reactie op de zienswijzen van de MRDH-gemeenten vindt u terug in deze Nota van beantwoording. Leidschendam-Voorburg Instemmende zienswijze In deze brief geeft de raad van de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn zienswijze op de Ontwerpbegroting 2022 en Ontwerp Beleidsnota reserves voorzieningen en fondsen 2021 die van u zijn ontvangen. Wij kunnen instemmen met de Ontwerpbegroting 2022. In de aanbiedingsbrief stelt u dat de koers van de MRDH, vernieuwen van de economie en verbeteren van de bereikbaarheid, door de 23 deelnemende gemeenten voor de bestuursperiode is vastgelegd in de Strategische agenda MRDH 2022: Samen aan het werk!. Op basis hiervan geeft de voorliggende begroting op hoofdlijnen aan wat wordt nagestreefd, wat daarvoor gedaan wordt en wat het kost. Pagina 38 van 75

Verdere uitwerking van de programma’s en projecten voor het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid wordt geoperationaliseerd in de bestuurscommissies en adviescommissies. Wij onderschrijven en herkennen dit. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie. Covid 19 Daarnaast stelt u dat de Covid-19 pandemie een ongekende impact heeft op de economie en dat het openbaar vervoer door een forse daling van de reizigersinkomsten hard geraakt is. Ook de aanpak en onzekerheden die geschetst worden onderschrijven en herkennen wij, evenals de mogelijkheid dat dit mogelijk later tot een begrotingswijziging kan leiden. Reactie algemeen bestuur We herkennen het beeld dat u schetst ten aanzien van de onzekerheden waar we voor gesteld staan en monitoren hier structureel op. Voor het openbaar vervoer is hiervoor het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma OV en corona opgesteld. In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Financiële situatie gemeentes Alhoewel wij geen specifieke opmerkingen hebben over de begroting 2022 willen wij aandacht vestigen op het volgende.

Oplopende kosten van (onder andere) het sociaal domein en onzekerheid over de ontwikkeling van rijksmiddelen zetten de gemeentefinanciën steeds verder onder druk. Vrijwel alle gemeenten hebben de afgelopen jaren in een of andere vorm bezuinigingsoperaties uitgevoerd of zijn daar nu mee bezig. Ook voor de komende jaren overheerst onzekerheid en dreigen tekorten. Tot nu toe hebben de gemeenten zich in hun zoektocht naar financiële dekking niet expliciet gericht tot gemeenschappelijke regelingen. Op dit moment willen wij u vragen te onderzoeken hoe in uw begroting en meerjarenramingen besparingen gevonden kunnen gaan worden. Daarbij wordt met name gedacht aan besparingen in het slimmer en efficiënter werken, zuiniger te zijn en overheadkosten te beperken. Daarnaast zijn voorstellen om taken te verminderen ook mogelijk. In de Kaderbrief van de colleges voor de Begroting 2023 zal ook nader op de bezuinigingsopties worden ingegaan Reactie algemeen bestuur De MRDH gaat hierover graag het gesprek met u aan in voorbereiding op uw Kaderbrief voor het begrotingsjaar 2023. Er is bij het onderdeel Economisch Vestigingsklimaat gekozen voor een kleine maar zeer hoogwaardige kern van medewerkers die actief de verbinding legt met zowel de gemeentelijke ambtelijke apparaten, als ook overige partners in de triple helix (bedrijfsleven, kennisinstellingen).

De formatie bedraagt 10 fte bestaande uit een manager en 9 fte medewerkers. Het organisatiemodel en de inschaling is onderbouwd en vastgelegd in de HR21 systematiek, een door de overheid veel gebruikte functiewaarderingssystematiek. Deze systematiek is doorgevoerd in het functieboek van de MRDH. De salariskosten behorende bij deze formatie bedragen € 1,2 miljoen euro en vormen een deel van de totale apparaatslasten. Daarnaast wordt vanuit Economisch Vestigingsklimaat voor 20% bijgedragen aan de salariskosten van de secretaris - algemeen directeur (andere 80% uit de BDU). Dezelfde verdeelsleutel wordt gehanteerd voor de overige stafkosten en de materiële overhead zoals huur en ICT. Bij de start van de MRDH is afgesproken dat van de toenmalige inwonerbijdrage voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat van € 2,45 maximaal 1 euro (prijspeil 2015) aan personele en materiële apparaatslasten mocht worden besteed. Dat is 41%. De apparaatslasten in de begroting 2022 die ten laste worden gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat bedragen € 2,4 miljoen ten opzichte van de inwonerbijdrage van € 6,6 miljoen, dat is 36% (inclusief personele en materiële overhead zoals huisvesting en ICT). Dat is dus minder dan de maximale 41%. Overigens is de overhead in de begroting 2022 Pagina 39 van 75

verlaagd. De toerekening van de secretaris - algemeen directeur is verlaagd van 50% naar 20% van de kosten, zodat deze in lijn is met de doorberekening van de overige stafkosten. In 2019 is voor deze bestuursperiode één strategische agenda voor Economisch Vestigingsklimaat en Bereikbaarheid opgesteld die een looptijd kent tot en met 2022. De MRDH start na de zomer met de voorbereiding van de nieuwe strategische agenda. Dat is een logisch moment waarbij er door de 23 gemeenten weer naar de samenwerking en de inhoud gekeken kan worden. In het najaar zal de MRDH daarvoor op ambtelijk en bestuurlijk niveau informatie ophalen bij de gemeenten. Hier worden ook de adviescommissies bij betrokken. Deze informatie zullen we gebruiken om na de verkiezingen met de nieuwe bestuurders tot een nieuwe Strategische Agenda te komen. Gemeenteraden kunnen daar dan vervolgens een zienswijze op geven. Het proces wordt dit najaar in de bestuurscommissies en in het algemeen bestuur verder besproken. Samenwerking Wij ondersteunen de doelen van de MRDH, vernieuwen van de economie en verbeteren van de bereikbaarheid. Door samen te werken kunnen wij de grote maatschappelijke opgaves op het gebied van verstedelijking, economie en bedrijvigheid, mobiliteit en bereikbaarheid vormgeven in onze regio.

Wij waarderen uw inzet op deze gebieden en de steun die wij hebben ervaren bij het realiseren van onze eigen doelstellingen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze uitgesproken waardering. Maassluis Instemmende zienswijze In uw brief van 22 maart 2021 nodigt u ons uit om onze zienswijze kenbaar te maken met betrekking tot de ontwerpbegroting MRDH 2022 en de ontwerpbeleidsnota reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2021. Wij kunnen u melden in te kunnen stemmen met de ontwerpbegroting en -beleidsnota. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie. Regionaal Transitieprogramma OV en corona De coronamaatregelen hebben consequenties voor het openbaar vervoer, zoals u ook duidelijk maakt in het Regionaal Transitieprogramma OV en corona. Net als andere gemeenten maken wij ons zorgen over de gevolgen daarvan voor economie en samenleving. Wij wensen u veel succes toe bij de besprekingen om de noodzakelijke aanvullende Rijkssteun voor het openbaar vervoer te verkrijgen. Wij ondersteunen de lobby richting het Rijk vanzelfsprekend van harte. Reactie algemeen bestuur Wij danken u voor uw steunbetuiging. We herkennen het beeld dat u schetst waarin u uw zorgen uitspreekt over de gevolgen voor het openbaar vervoer en monitoren hier structureel op.

Voor het openbaar vervoer is hiervoor het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma OV en corona opgesteld. In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Midden-Delfland Instemmende zienswijze De gemeenteraad heeft besloten een instemmende zienswijze af te geven. Voor de inhoud hiervan verwijzen wij u naar bijgevoegd raadsbesluit dat ter kennisname is bijgevoegd. De instemmende zienswijze houdt ook in dat de gemeenteraad instemt met de verhoging van de inwonerbijdrage met de Pagina 40 van 75

inflatiecorrectie met € 0,05 tot € 2,77 per inwoner. Namens de gemeenteraad brengen wij met deze zienswijze onderstaande inhoudelijke aandachtspunten bij u in. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie. Hieronder gaan wij op uw inhoudelijke aandachtspunten in. COVID-19 crisis – Sterker uit de crisis De maatregelen om de verspreiding van het COVID-19 virus te beperken hebben een grote maatschappelijke en economisch impact. Wij zijn positief over de maatregelen die in regionale samenwerking worden genomen op de kerntaken van de MRDH. Ondersteuning van ondernemers, in het bijzonder het MKB, vanuit het programma Sterker uit de crisis is hierbij een nuttig instrument. Diverse projecten zijn specifiek gekoppeld aan gemeenten. Wij verzoeken u te bevorderen dat waar mogelijk digitale informatie en bijeenkomsten als open informatie gedeeld worden en dat de opbrengsten van deze projecten regionaal beschikbaar komen voor alle gemeenten. Hiermee worden de financiële middelen en inzet optimaal benut en kunnen de opbrengsten bijdragen aan een versnelling naar een nieuwe digitale en circulaire economie. Reactie algemeen bestuur Ook voor ons is het delen van kennis vanuit de projecten waaraan door ons bijgedragen wordt een speerpunt.

Door middel van overleggen met de ambtelijke werkgroep, het verbinden van gemeenten met gelijksoortige vraagstukken en het delen van informatie via de mail organiseren wij het uitwisselen van kennis en informatie. Daarnaast is informatie over de projecten te vinden op de website van de MRDH. Tenslotte zijn verschillende projecten zo ingericht dat ondernemers vanuit de hele regio daaraan kunnen deelnemen, bijv. de MKBdigicafés. Bij voorstellen voor het verstrekken van bijdragen aan (toekomstige) projecten in het kader van digitalisering MKB speelt de manier waarop omgegaan wordt met kennisdeling en informatieoverdracht naar de andere gemeenten een rol in de afweging. COVID-19 crisis – bij herstel toewerken naar oude frequentie buslijn lijn 33 Grootste financiële impact en risico van de COVID-19 maatregelen wordt veroorzaakt door de terugloop van het reizigersaantal OV en een relatief beperkte rijkscompensatie. Wij waarderen en ondersteunen de programmatische aanpak om te werken aan aanvullende rijkssteun om het OV haar maatschappelijke functie te kunnen laten vervullen en tegelijkertijd het uitwerken van scenario's die gericht zijn op de beheersing van de financiële middelen. Binnen het regionale afwegingskader lijken keuzes gemaakt te worden die pijnlijk zijn. Voor Midden-Delfland wordt overwogen de frequentie van lijn 33 te verminderen naar een éénuursdienst.

Deze OV-lijn is de enige verbinding tussen de dorpen Maasland, Schipluiden en Den Hoorn en het is de enige OV-verbinding dat Schipluiden met het stedelijk gebied (van Delft en Maassluis) verbindt. Wij verzoeken u derhalve de huidige frequentie van lijn 33 bij de nieuwe overwegingen in stand te houden. Lijn 33 vervult een belangrijke sociale functie en is onmisbaar voor o.a. scholieren, studenten en werknemers die vanaf de zomer van 2021 weer naar school en werk gaan. Reactie algemeen bestuur De door u genoemde vervoerkundige maatregel op lijn 33 maakt onderdeel uit van de op 24 maart 2021 door de bestuurscommissie vervoerautoriteit benoemde korte termijn maatregelen die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen. Deze zijn tijdelijk van aard. Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten. Het moment waarop aanpassingen worden doorgevoerd en/of het moment waarop er wordt bijgestuurd is onder meer afhankelijk van aanvullende rijkssteun en de ontwikkelingen in het aantal reizigers, waaronder de mate van groei in of afname van het aantal reizigers in combinatie met het totale beeld binnen de concessie Haaglanden Streek.

In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Landschap als economische vestigingsfactor Pagina 41 van 75

Met tevredenheid constateren wij dat de ontwerpbegroting de uitvoering van de Strategische Agenda ondersteunt. In de begroting is concreet als doelstelling benoemd om het groengebruik en recreatie te stimuleren als economische vestigingsfactor. Dit sluit aan op onze bestuurlijke opdracht bij de vorming van deze gemeente om het landschap in stand te houden, te vernieuwen en leefbaar te houden. Op dit moment zijn wij al actief betrokken bij de regionale samenwerking om de Vrijetijdseconomie te versterken. De huidige crisis maakt goed inzichtelijk dat vanuit het stedelijk gebied een grote behoefte aan een kwalitatief hoogwaardige groenblauwe leefomgeving aanwezig is. De regionale landschappen vervullen een belangrijke functie in de mogelijkheid voor 2,4 miljoen inwoners om in de nabije woonomgeving gebruik te maken van recreatieve ontspanningsmogelijkheden. Niet alleen de COVID-19 crisis, maar ook het versterken van het economisch vestigingsklimaat, de leefkwaliteit bij de invulling van de verstedelijkingsopgave, het Klimaatakkoord en biodiversiteit (stikstofdossier), maken zichtbaar dat de groenblauwe leefomgeving van toegenomen economische en maatschappelijke meerwaarde is. Diverse (inter)nationale wetenschappelijke onderzoeken bevestigen deze conclusie. Het CBS en Wageningen University verrichten een studie waarbij o.a.

de waarde van ecosysteemdiensten worden geïdentificeerd met de internationale meetstandaard (system of Environmental Economic Accounting-Ecosystem Accountanting SEEA EA, in Nederland bekend als natuurlijke kapitaalrekeningen). Hiermee wordt het mogelijk om deze waarde te betrekken bij de macro-economische cijfers, zoals het Bruto Binnenlands Product. Hieruit blijkt de meerwaarde om bij de ontwikkeling van weginfrastructuur en woningbouw het belang van de groenblauwe leefomgeving bij de start als integraal onderdeel te betrekken. Wij verwachten dat de onlangs opgerichte Bestuurlijke Tafel Groenblauwe Leefomgeving op strategisch-tactisch niveau bij gaat dragen aan het realiseren van deze integrale benadering. Kern van het vraagstuk hierbij is welke mogelijkheden op regionaal en nationaal niveau gecreëerd kunnen worden om de economische meerwaarde van de groenblauwe leefomgeving te verwaarden vanuit infrastructurele en klimaatgerelateerde projecten. Graag ondersteunen wij dit regionale overleg van de bestuurlijke tafel met een stevige ambtelijke en bestuurlijke inzet, onder andere gevoed vanuit de Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland en vergelijkbare regionale samenwerkingsverbanden.

Hierbij bieden wij u onze ervaring aan die wij hebben opgedaan met ruim 10 jaar Kringlooplandbouw, dat inmiddels een nationale standaard is geworden en de inpassing van infrastructuur in een kwetsbaar landschap, zoals de A4 Delft-Schiedam met o.a. de aanleg van een landtunnel in veenweidegebied. Voor de 2,4 miljoen eigenaren van het landschap van Midden-Delfland is al veel beschikbaar, zoals fietsmogelijkheden voor woon-werkverkeer en recreatie, mogelijkheden voor inpassing klimaatmaatregelen. Wij bieden aan om deze kwaliteiten te vergroten door samen te werken met de MRDH en initiatiefnemende gemeenten binnen de Bestuurlijke Tafel Groenblauwe Leefomgeving. Thema’s om de leefkwaliteit en economisch vestigingsklimaat te versterken zijn hierbij een gezamenlijke studie naar een structurele financiering en lobby vanuit de maatschappelijke meerwaarde van groenblauw, natuurcompensatie en inpassing klimaatmaatregelen bij infrastructurele maatregelen en verstedelijking door het stedelijk groen beter aan te laten sluiten op landschappen en standaardisering van uitgangspunten voor groenblauwe maatregelen bij een integrale ontwikkeling van nieuwe infrastructuur. Reactie algemeen bestuur Dank voor uw zienswijze waarin u aangeeft dat Midden-Delfland en de MRDH nauw samenwerken aan het belang van groen-blauw voor een gezonde en sterke metropoolregio.

We willen dit graag concreet samen uitwerken via nadenken over en via het uitwerken van fondsvorming en dat bespreken op de bestuurlijke tafel groen-blauwe leefomgeving. Nissewaard Algemeen In reactie op uw brief d.d. 21 maart 2021 ontvangt u hierbij de zienswijze van de gemeente Nissewaard op de Ontwerpbegroting MRDH 2022. Allereerst constateren wij dat de ontwerpbegroting 2022 is opgesteld conform de vastgestelde kaders in de Kadernota en de gemaakte regionale afspraken. Dit verheugt ons. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze positieve reactie. Pagina 42 van 75

Gevolgen coronacrisis – vervoerders Voor het tweede jaar zijn ingrijpende Coronamaatregelen genomen die veel impact hebben voor vervoersbedrijven en ondernemers. Nog veel is onzeker. Wij waarderen de inzet van de MRDH voor de afspraken met het Rijk en vervoerders om het openbaar vervoer in onze regio beschikbaar te houden en toekomstbestendig te maken. Hierbij zijn de gemeenten goed betrokken door u. De financiële opgave is enorm. Samen met de MRDH blijven we ons inzetten voor lobby ten behoeve van de onmisbare Rijksteun. De MRDH heeft met de vervoerders het Regionale Transitieprogramma OV opgesteld met daarin de inzet van MRDH-middelen. Daarnaast is er perspectief van verlenging van de Rijksmaatregelen, vooralsnog tot en met het vierde kwartaal van 2021. Ook van gemeenten zal worden verlangd dat zij een bijdrage leveren, zoals de afvlakking van de spitspieken door gesprekken met werkgevers en scholen. Dit met het oog op een betere spreiding van school- en werktijden. Dat moet ervoor zorgen dat de beschikbare OV-capaciteit en de financiële middelen optimaal kunnen worden ingezet. Ondanks deze maatregelen sluiten we met u niet uit dat bestuurlijke keuzes noodzakelijk zullen zijn om te zorgen voor financieel gezonde en toekomstbestendige vervoersbedrijven. Graag uw aandacht voor het in goede banen leiden van mogelijke noodzakelijke heroverwegingen dan wel (her-)prioriteringen.

Aandachtspunt is de mogelijkheid om in de komende tijd van onzekerheid het vervoersaanbod flexibel op- en af te kunnen schalen op basis van ontwikkelingen in reizigersaantallen en de Rijkssteun, met bijzondere aandacht voor OV-verbindingen met weinig reizigers. Deze dreigen te verdwijnen of door te lage frequenties niet meer aantrekkelijk te zijn om in de mobiliteitsbehoefte te kunnen voorzien. Reactie algemeen bestuur De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersauitoriteit op 24 maart jl. bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten. Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten. Het moment waarop aanpassingen worden doorgevoerd en/of het moment waarop er wordt bijgestuurd is onder meer afhankelijk van aanvullende rijkssteun en de ontwikkelingen in het aantal reizigers, waaronder de mate van groei in of afname van het aantal reizigers in combinatie met het totale beeld binnen de betreffende concessie. In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken.

Gevolgen coronacrisis – ondernemers Ook ondernemers hebben het buitengewoon zwaar door de crisis. De verwachting is dat dit het komende jaar aanhoudt. De MRDH heeft hierop snel ingespeeld door het programma ‘Sterker uit de crisis’ te introduceren. 2022 zal grotendeels in het teken staan van herstel na de crisis. Het is van belang dat het ‘Sterker uit de crisis’ programma adaptief wordt vormgegeven om aan de hand van de economische situatie te blijven investeren in de regionale economie. In de ontwerpbegroting worden de economische herstelopgave ‘Sterker uit de crisis-programma’ en de urgentie daarvan niet benoemd. Wij vragen u hier aandacht voor te hebben. Reactie algemeen bestuur In het sterker uit de crisis programma hebben we in 2020 en 2021 een aantal initiatieven uitgelicht en gebundeld die onderdeel waren van al lopende programma’s zoals campusontwikkeling en de innovatieprogramma’s Zorgtech en SMITZH. De energie die op deze thema’s is ontstaan houden we ook in 2022 vast. Het is dan niet meer een apart crisisprogramma, maar bestendigd in de structuren van waaruit de initiatieven verder ontwikkeld zijn. Mocht blijken dat er aanvullend toch extra inzet op bepaalde thema’s nodig is, dan kunnen we daar budget voor reserveren aan het begin van het jaar. Voor digitalisering MKB verkennen we de mogelijkheden voor opschaling naar een toekomstbestendig MKB programma.

Investeren in het volle potentieel van de metropoolregio Tegelijkertijd zijn er grote duurzaamheidstransformaties en een enorme woningbouwbehoefte. Deze opgaven komen samen op het schaalniveau van de regio, waar ze met elkaar concurreren om de schaarse ruimte. Wij zien hierin een trend dat investeringen veelal landen in de hoogstedelijke as. Zo zetten we met de Pagina 43 van 75

Groeiagenda Zuid-Holland in op investeringen in en direct langs de as van de Oude Lijn. Daar de dichtheid van economische bedrijvigheid en het aantal inwoners rondom deze as het grootst is, lijkt deze keuze logisch. Vooralsnog wordt weinig gekeken naar investeringen in de waarden van de meer perifere gebieden. Dit leidt op den duur tot een scheve centrum-periferieverhouding. De focus op verstedelijking en economische groei versterkt dit effect. Uiteraard moet het merendeel van investeringen landen waar zij het grootste economische effect hebben. Dit straalt op een positieve manier af op de hele regio. Wij roepen de MRDH ook op om de kansen van gebieden buiten deze as te verzilveren door de MRDH-regio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven bezien. De kracht van de MRDH-regio is dat we met 23 gemeenten alles te bieden te hebben: hoogstedelijke centra met sterke economische dragers en kennisinstellingen als “ruggengraat” en suburbane en landelijke gebieden met unieke woonkwaliteiten en voldoende ruimte voor natuur en recreatie. Tussen deze gebieden is een enorme uitruil van wonen, werken en recreëren. Dat maakt onze regio compleet, uniek en sterk. Deze kwaliteiten blijven niet vanzelf in stand. Dat betekent dat ook in de gebieden geïnvesteerd moet worden. Het potentieel van de middelgrote en kleine gemeenten moet meer worden benut.

Wij zijn daarom verheugd dat de nieuwe AB Commissie Regionale projecten en initiatieven tot taak heeft om verschillende initiatieven en projecten in de hele metropoolregio in samenhang te bezien. Met de hoogstedelijke as als ‘ruggengraat’ en het omliggend gebied als de ‘ribben’. Het verstevigen van de ‘ribben’ moet bijdragen aan een betere verbinding en onderlinge betrokkenheid in de metropoolregio als geheel. De missie van de MRDH is uiteindelijk om de werkgelegenheid in de hele regio te bevorderen. Voorwaarde voor groei en innovatie is de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel. Daarvoor is bereikbaarheid heel belangrijk, dus zeker ook de verbindingen tussen de verschillende subregio’s. Uit de conceptbegroting blijkt echter een beperkte investeringsruimte voor projecten in de verkennings- en planstudiefase – en daarmee voor projecten uit de AB Commissie regionale projecten en initiatieven. Wij hebben daarom een zorgpunt ten aanzien van het tot uitvoering brengen van de plannen van deze commissie en de Bestuurlijke Tafel Groenblauwe Leefomgeving. Deze zorg wordt versterkt door de recente bekendmaking van gehonoreerde projecten uit het Nationaal Groeifonds. Het verheugt ons zeer dat de Oude Lijn op een substantiële investering blijkt te kunnen rekenen.

Tegelijk baart het ons zorgen dat het Rijk ook een significante eis voor de omvang van cofinanciering bekend heeft gemaakt. Dit doet een aanvullend beroep op de toch al schaarse middelen van de MRDH en daardoor investeringen in andere prioriteiten binnen de MRDH-regio bemoeilijken. Reactie algemeen bestuur De oproep om het volle potentieel van de metropoolregio te benutten, deelt het bestuur van de MRDH met de gemeente Nissewaard. De strategische agenda van de MRDH en de recent opgeleverde Groeiagenda Zuid-Holland, een samenwerking van maar liefst 80 regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijven waaronder de MRDH laat zien dat de metropoolregio serieus werk maakt van het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. De ontwikkeling van campussen in Brielle, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer zijn hier een goed voorbeeld van. Maar ook duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid kennen een regiobrede aanpak. Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de gebiedsuitwerkingen Voorne-Putten en Westland investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO-mirt of andere middelen te realiseren. De Schaalsprong van het OV (de ruggengraat èn de ribben) is voor onze regio belangrijk.

De MRDH heeft daarbij extra aandacht voor de projecten die voor de MRDH van belang zijn. Dit zijn de regionale OV verbindingen en knooppunten. Het is en blijft daarbij belangrijk een brede afweging te maken van de ambities in de gehele MRDH en de beschikbare middelen. De erkenning van de de lijn Leiden-Dordrecht door het Groeifonds is een mooie stap. Terecht wordt opgemerkt dat dit ook consequenties heeft voor alle partijen en dus ook voor de MRDH. Op dit moment is nog onduidelijk hoe de vereiste cofinanciering wordt vormgegeven. Wel is duidelijk dat de 1 miljard aan cofinanciering door de ministeries, de gehele regio Zuid-Holland en derden opgebracht moeten worden. De bijdrage van de MRDH zal ook afhankelijk zijn van het regionale belang van de projecten. Zodra er financieel meer duidelijkheid is zal dit afgewogen worden binnen de gehele begroting. Om het potentieel van de metropoolregio optimaal te benutten is het belangrijk dat de MRDH extra inzet pleegt op het ophalen van lokale projecten en bespreekt hoe deze op te werken zijn in een regionale context. Regionale verbinding maakt projecten krachtiger. De gemeente wordt van harte uitgenodigd om met deze Pagina 44 van 75

projecten naar voren te komen. De AB-commissie Regionale projecten is een jaar geleden van start gegaan en heeft nu een drietal projecten besproken. Doel van de AB-commissie is onder andere projecten verder te helpen en klaar te maken voor bespreking in de bestuurscommissies en het algemeen bestuur. Daar wordt uiteindelijke besloten welke projecten een financiële bijdragen van de MRDH ontvangen. Daarbij hoort ook het streven naar een evenwichtige verdeling van middelen over de regio. Ook op die manier zal het potentieel van de metropoolregio beter worden benut. De bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving is eind 2020 op initiatief van een vijftal gemeenten opgericht waarbij de MRDH op verzoek ondersteuning op het gebied van verslaglegging en vergaderfaciliteiten biedt. Vanuit de strategische agenda van de MRDH vormt de dimensie van water en groen een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven en bewoners en voor de leefbaarheid van onze regio.

Doel van de gemeenten die samenwerken in deze bestuurlijke tafel is om de leefbaarheid binnen de MRDH-regio te blijven borgen door: - ideeën en initiatieven op het gebied van water en groen te delen; - het stimuleren en tot uitvoer brengen van die ideeën en initiatieven; - regie te voeren; - het organiseren van financiering; - verbinding te leggen op gebiedsdelen overstijgende niveau tussen verschillende partijen; - overkoepelende onderwerpen te bespreken 2021 zal worden benut om te starten met het organiseren van financiering, waarbij het in kaart brengen van regionale, nationale en Europese financieringsmogelijkheden een van de eerste stappen zal zijn. Investeren in het volle potentieel van de metropoolregio - Kansen Wij zien op twee onderdelen kansen en vragen de MRDH hierop in te zetten. Ten eerste, de MRDH heeft op succesvolle wijze een voortrekkersrol genomen in de totstandkoming van de Groeiagenda Zuid-Holland. Door een uitgekiende strategie en lobby is in de eerste ronde van het Nationaal Groeifonds aan het Rijk geadviseerd € 1 mrd beschikbaar te stellen voor investeringen in de OV-infrastructuur. Ten tweede zien wij graag dat de MRDH vanuit zijn platformrol zich op soortgelijke wijze hard maakt voor de bovenregionale opgaven en in de zoektocht naar provinciale, Rijks- of Europese financiering voor deze opgaven.

Het Regionale afwegingskader Europese fondsen (RAEF) vormt een goed begin. Tenslotte kunnen gebalanceerde investeringen in de brede regio leidraad zijn voor de nieuwe strategische agenda MRDH. Reactie algemeen bestuur Dank voor de goede suggesties om meer investeringsruimte te creëren. Wat betreft punt 1 ziet de MRDH ook kansen bij het opstellen van een nieuw regeerakkoord. De lobby zal ook daar op gericht zijn. De MRDH zoekt samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is actief deelnemer van de werkgroep RAEF. Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen uit de lopende EU begrotingsperiode te benutten, die tot 2023 besteed kunnen worden. In de werkgroep wordt samen met de provincie Zuid-Holland, IQ, Rotterdam en Den Haag een Regionaal Afwegingskader Europese Fondsen (RAEF) gemaakt. Met dit afwegingskader proberen we op voorhand te bepalen op welke manier de partners hun tijd, energie en middelen gaan inzetten om een zo groot mogelijke impact voor de regio te realiseren met beschikbare EU- middelen. Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten.

Daarbij wordt ook aansluiting gezocht bij de lopende innovatieprogramma’s zoals SMITZH en Zorgtech. Aansluitend op die programma’s lopen al meerdere acties in dit kader, zoals de voorbereiding van de EDIH aanvraag in SMITZH en de benutting van de REACTEU gelden in het IP Zorgtech. Wat daar uit komt is afwachten, maar we zullen deze positieve lijn doortrekken. Punt 3 wordt meegenomen bij het opstellen van de nieuwe strategische agenda zodat een breed overzicht beschikbaar is. Dat zal tweede helft van 2021 meer vorm krijgen. Pagina 45 van 75

Samenwerking – Zuid-Hollandse Delta Samenwerking met bedrijven, vervoerders, kennisinstellingen, omliggende regio’s en andere partners is onmisbaar. We constateren dat een belangrijke partner niet is genoemd. De Zuid-Hollandse Delta (Voorne-Putten, Hoeksche Waard en Goeree Overflakkee) met ruim 300.000 inwoners is de grootste aanbieder van ruimte, landschap en ontspanning in dit deel van de Randstad. Het Rijk heeft dit belang onderkend door een Regio Deal toe te kennen aan de Zuid-Hollandse Delta. Door de coronacrisis en de nieuwe Omgevingswet zijn deze waarden nog belangrijker geworden. Verbinding en samenwerking op deze en andere thema’s verdienen versteviging. Reactie algemeen bestuur Samenwerking en verbinding met andere samenwerkingsverbanden is een belangrijk onderdeel van hoe we als MRDH werken. Zo wordt er op dit moment ook bij een aantal programma’s breder samengewerkt met gemeenten ook buiten de MRDH. Als de inhoud aanleiding geeft voor samenwerking zoeken we dat actief op. Samenwerking – Economic Board Zuid-Holland De Economic Board Zuid-Holland is (EBZ) een belangrijke initiatiefnemer en aanjager van de Groeiagenda Zuid-Holland. De MRDH is een publieke partner van de EBZ. Dit is ook opgekomen in de ontwerpbegroting. Het succes van de Groeiagenda Zuid-Holland inclusief de lobby voor het Groeifonds is voor een zeer groot deel te danken aan de EBZ.

Tegelijkertijd merken wij dat de activiteiten van de EBZ op afstand staan van de MRDH-gemeenten die geen lid zijn van de EBZ. Wij zien dit op de lange termijn als een potentieel risico voor het draagvlak van de samenwerking. Wij vragen de MRDH om hier aandacht voor te hebben. Dit kan bijvoorbeeld door een actieve terugkoppeling en door het delen van de agenda en verslagen van EBZ-vergaderingen met het ambtelijk overleg EV. Reactie algemeen bestuur In 2021 is de afspraak met de secretaris van de EBZ gemaakt dat verslagen van vergaderingen met het ambtelijk en bestuurlijk overleg economisch vestigingsklimaat gedeeld zullen worden. Daarnaast zal ook in 2022 de actieve verbinding worden gezocht met de EBZ en zal er wanneer dat opportuun is de secretaris van de EBZ in de bestuurscommissie of in het ambtelijk overleg aansluiten. Vervoersautoriteit - Gebiedsontwikkeling metro-busstation De herinrichting van de OV-knoop Voorne-Putten (metrobusstation Spijkenisse Centrum) is in voorbereiding. Het is een belangrijk regionaal overstappunt tussen metro en bus en is daarnaast de ontsluiting voor het centrumgebied van Spijkenisse. Met de vervoerders EBS en RET werken Nissewaard en MRDH samen aan een nieuwe inrichting van het busstation en de renovatie van de stationshal voor de metro. De te nemen maatregelen zijn gericht op kwaliteitsverbeteringen voor de reiziger.

Een meer lichte, open en schone omgeving draagt bij aan een sociaal veilige omgeving. Met deze aanpassingen krijgt de reiziger een volledig vernieuwd knooppunt, gericht op gemak, comfort en beleving. De kwaliteitsimpuls ondersteunt daarmee ook de aantrekkelijkheid van het regionaal openbaar vervoer juist in een tijd dat we de reiziger weer moeten terugwinnen om van de bus en metro gebruik te maken. De herinrichting van het knooppunt creëert een vliegwiel voor de gebiedsontwikkeling van het centrumgebied van Spijkenisse. Deze herontwikkeling voorziet ook in meer woonruimte en arbeidsplekken in de omgeving. Dit levert een bijdrage aan een nationaal vraagstuk, zijnde het woningtekort. Daarmee is de verwachting dat er sprake blijft van groei van het aantal reizigers. De subsidieaanvraag voor de herontwikkeling van de regionale OV-knoop wordt in 2021 ingediend met als doel start realisatie in 2021. Voor Nissewaard blijft het een sterke wens om het dak ook een kwaliteitsimpuls geven, met het oog op de algehele uitstraling van het knooppunt. Het aanpassen van het dak versterkt de totale gebiedsontwikkeling. Ook biedt het duurzaamheidskansen (bijv. CO2-reductie door zonnepanelen). Renovatie van het dak is nu niet meegenomen in de conceptbegroting. Hierover zou de gemeente Nissewaard nadere afspraken met u willen maken.