10. Bijlage II; ASD Nissewaard Beschouwing Raadsperiode 2026-2030

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

40

Bij het bestrijden van eenzaamheid zijn ontmoetings-plaatsen, als wijkcentra en dagbestedingslocaties, van groot belang. Het vervoer naar ontmoetings-plaatsen mag geen belemmering zijn. Als het sociaal netwerk en de algemene voorzieningen de inwoner niet uit zijn eenzaamheid halen, dienen maatwerk-voorzieningen voorhanden te zijn. Vrijwilligers-organisaties die begeleiding, ondersteuning en activiteiten aanbieden waarvan eenzamen gebruik kunnen maken, dienen (financieel) ondersteund te worden en de bekendheid en toegankelijkheid vergroot te worden. De Kerngroep Elkaar Waard bestaat uit een aantal partijen uit het maatschappelijk middenveld. Elkaar Waard richt zich op het doorbreken van het taboe op eenzaamheid, het signaleren (in een signaleringsnetwerk), het bespreekbaar maken en het inzetten van gerichte methodieken. Gezien het belang dient de continuïteit van deze activiteiten gegarandeerd te zijn.

Kernpunten: Opheffen van eenzaamheid vereist maatwerk en voor een steeds groter aantal inwoners. Onder regie van gemeente actieplan opstellen voor signaleren en bestrijden eenzaamheid. Zorgdragen voor voldoende ontmoetingsplaatsen in de wijken en kernen. Stimuleren contacten buurtgenoten, vrijwilligerswerk en bezoek ontmoetingsplaatsen. Ondersteunen en faciliteren organisaties gericht op bestrijden van eenzaamheid. Maatwerk-voorzieningen toepassen als algemene maatregelen te weinig effect hebben. Via Elkaar Waard wordt ingezet op het signaleren en beperken van eenzaamheid. 4.9.4.

Inburgeraars

Bij het inburgeringsstelsel spelen gemeenten een belangrijkere rol bij de begeleiding van inburgeringsplichtigen. De gemeente moet samen met de inburgeraar een persoonlijk inburgeringsplan opstellen, afgestemd op de individuele vaardigheden en mogelijkheden. De gemeente dient inburgerings-trajecten te organiseren en aan te bieden waarmee de statushouders de taal kunnen leren en kunnen integreren in de samenleving. Daarbij is het ook van belang dat de contacten gestimuleerd worden tussen de inburgeraars en mensen in hun buurt en andere ontmoetingsplaatsen, al dan niet vanwege hun kinderen. Daarnaast kunnen inburgeraars gestimuleerd worden om actief deel te nemen aan de maatschappij, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk. De inburgeraar dient begeleid te worden tijdens het proces tot inburgering waarbij zoveel mogelijk maatwerk toegepast zal worden. Voor de inburgeraar is er de verplichting te integreren en zich te houden aan de normen en waarden die gewoon zijn in de Nederlandse samenleving.

Kernpunten: Samen met iedere inburgeringsplichtige een persoonlijk inburgeringsplan opstellen. Aanbieden inburgerings-trajecten voor taal-onderwijs en integratie in de samenleving. Stimuleren contacten buurtgenoten, vrijwilligerswerk en bezoek ontmoetingsplaatsen. Begeleiding bij inburgerings-proces met maatwerk.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

41

4.9.5.

Jeugd(beleid) / Jongeren(werk)

Er dienen afdoende en geschikte jeugdvoorzieningen en ontmoetingsplaatsen, zoals wijkgebouwen, te zijn in de wijken, buurten en kernen. Onder begeleiding en toezicht van jongerenwerkers kunnen aldaar socialisatie-programma’s en (spel-) activiteiten plaatsvinden. Het streven dient te zijn de jongeren daar zelf regie over te laten voeren. Jongeren dienen zoveel mogelijk actief benaderd te worden om gebruik te maken van deze voorzieningen voor het bevorderen van het sociaal gevoel en de bestrijding van eenzaamheid. Voor de (jongere) kinderen dienen, afgestemd op de leeftijds-groep, speel-gelegenheden in de buurt aanwezig te zijn. Het Jongerenpunt Nissewaard voorziet in een prima laagdrempelige functie voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar die vragen hebben over leren, werken, inkomen of geldzaken.

Kernpunten: Zorgdragen voor afdoende en geschikte jeugdvoorzieningen en ontmoetingsplaatsen. Jongeren actief benaderen om gebruik te maken van de voorzieningen. Jongerenpunt Nissewaard prima aanspreekpunt voor jongeren op vele terreinen. 4.9.6.

Diversiteit en emancipatie

Iedereen moet mee kunnen doen in de maatschappij en gelijke kansen hebben, ongeacht afkomst, geslacht, geaardheid of geloof. Mensen dienen in hum waarde gelaten te worden en gelijk worden behandeld met wederzijds respect. Het thema LHBTI+ dient (meer) bespreekbaar te zijn binnen bij alle geledingen binnen de gemeente. Er dient gerichte informatievoorziening plaats te vinden, vanuit de gemeente en partners, aan de doelgroep, organisaties, professionals en inwoners om de emancipatie te bevorderen en te borgen. Aan de professionals, maatschappelijke organisaties en scholen dient voorlichting te worden gegeven en, waar van meerwaarde, trainingen te worden gegeven en workshops gehouden. Er dienen afhankelijk van de behoeften ontmoetingsplaatsen voor de doelgroep en overige belangstellenden beschikbaar te zijn. Hetgeen gesteld wordt aangaande inclusie geldt overeenkomstig ook voor diversiteit.

Kernpunten: Thema LHBTI+ dient (meer) bespreekbaar maken binnen de gemeente. Gerichte ivoorlichting om de emancipatie te bevorderen en te borgen. Naar behoefte zorgdragen voor ontmoetingsplaatsen. 4.9.7.

Veiligheid en zekerheid

Naast het voorzien in de meest elementaire behoeften voor het leven, is (het gevoel van) veiligheid het belangrijkste voor een mens. Het betreft fysieke- en sociale veiligheid en de vele situaties waar inwoners van alle leeftijden mee te maken hebben, zoals gezin, buurt, school, werk, verkeer, (openbaar) vervoer, bezoek sport-, cultuur-, winkel-centra e.d..

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

42

Het creëren van een veilige leefomgeving is dus essentieel en tevens één van de kerntaken van de overheid. Daar waar mogelijk dient de gemeente daarvoor dus zorg te dragen dan wel te stimuleren. Dit betekent onder andere het actief zoveel mogelijk voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld, kindermishandeling, vandalisme, criminaliteit en onveilige verkeers-situaties. De gemeente heeft het Meldpunt Zorg om een ander ingesteld, waar mensen kunnen melden als zij zorgen maken over de situatie dan wel het gedrag van een ander. Een elementaire behoefte van mensen is ook bestaanszekerheid en bestaansperspectief. Armoede, schulden en ongelijkheid in kansen tasten het gevoel van vrijheid en zekerheid aan. Er lijken steeds meer inwoners steeds meer afhankelijk te worden van de gemeente. Daar waar de gemeente een mogelijkheid heeft om voor de inwoners de bestaanszekerheid en bestaansperspectief te verbeteren, moet deze worden aangegrepen. Het gaat zowel om het bieden van een (financieel) vangnet als om het bieden van een perspectief. Goede schuldhulpverlening en een ruimhartig armoedebeleid moeten ervoor zorgen dat mensen weer mee gaan doen. Daarnaast liggen er duidelijke rollen voor de gemeente in het kader van huisvesting, onderwijs en de leefomgeving.

Kernpunten: De gemeente dient zorg te dragen voor een veilige leefomgeving. Meldpunt Zorg om een ander is er voor meldingen van situaties of gedrag van een ander. De gemeente dient waar mogelijk de bestaanszekerheid en -perspectief te bevorderen.

4.10. Cliëntondersteuning In het complexe zorglandschap dient de zorgbehoeftige ondersteund (te kunnen) worden in het zoeken naar de meest passende zorg. De Wmo bepaalt dat gemeenten cliëntondersteuning moeten bieden: gratis, levensbreed, onafhankelijk en in het belang van de cliënt. De cliëntondersteuning voor jeugd (en gezin) en voor werk en inkomen is ook in de Wmo geregeld. De inzet van onafhankelijke zorgondersteuners is derhalve een verplichting voor de gemeente, waarbij specialistische ondersteuning gericht op een bepaalde handicap, ziekte, situatie of gebeurtenis dringend gewenst is. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de kwaliteit en vindbaarheid van deze ondersteuning bij gemeenten kan worden versterkt. De Adviesraad is van mening dat het College van B&W meer actief het bestaan en de mogelijkheden van onafhankelijke (specialistische) cliëntondersteuning kenbaar zou moeten maken aan de inwoners die daar belang bij hebben. Het gebruik maken van cliëntondersteuning kan ook meer gestimuleerd worden.

Kernpunten: Zorgdragen voor invulling wettelijk taak aangaande onafhankelijke cliëntondersteuning. Inzet specialistische ondersteuning gericht op bepaalde problematiek is dringend gewenst. Kwaliteit en vindbaarheid van onafhankelijke cliëntondersteuning versterken. Inwoners actief wijzen op en stimuleren gebruik van onafhankelijke cliëntondersteuning.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

43

4.11. Vrijwilligers en mantelzorgers De vele vrijwilligers en mantelzorgers binnen de gemeente verdienen grote waardering. . Zij zorgen voor een belangrijk deel voor het draaiende houden en versterken van de samenleving, alsmede het betrekken van mensen daarbij. Geconstateerd kan worden dat informele zorg steeds meer opgedrongen wordt. Er dient te worden beseft dat daar grenzen aan zijn en dat (belangen-)organisaties van en voor vrijwilligers en mantelzorgers adequaat ondersteund en ontzorgd dienen te worden. Er dient rekening mee te worden gehouden dat de omvang van de inzet van vrijwilligers de komende jaren waarschijnlijk zal afnemen. Dit omdat de vrijwilligers ouder worden en daardoor op enig moment (moeten) stoppen met het vrijwilligerswerk dan wel minder belast kunnen worden. De aanwas van jongere vrijwilligers is al jaren (te) beperkt. Een vergelijkbare ontwikkeling is te zien voor wat betreft mantelzorgers. Met de vergrijzing groeit de behoefte aan mantelzorg, maar mantelzorgers worden ook ouder en minder belastbaar, terwijl jongere mantelzorgers in aantal en de voor mantelzorg beschikbare tijd afneemt. Gezien vorenstaande en het lage percentage actieve vrijwilligers in Nissewaard in vergelijking tot andere gemeenten, is het nodig om met de partners meer actief vrijwilligers te werven.

De Mantelzorgsalon en het Alzheimercafé hebben een duidelijke meerwaarde ten behoeve van voorlichting en uitwisseling van ervaringen, alsmede een ontmoetingsplaats en het deelnemen aan ontspanningsactiviteiten. De mogelijkheden tot het oprichten van dergelijke ontmoetingsplaatsen voor andere specifieke doelgroepen zou onderzocht moeten worden. Bezien kan worden op welke wijze vrijwilligers en mantelzorgers op enigerlei wijze beloond kunnen worden voor hun bereidwilligheid en inzet. De mogelijkheid zou onderzocht moeten worden om vrijwilligers en mantelzorgers gratis openbaar vervoer binnen de gemeente aan te bieden dan wel een tegemoetkoming daarvoor te verstrekken. Dit vanwege de te overbruggen afstand naar en van de locaties waar men actief is en als blijk van waardering.

Kernpunten: Adequaat ondersteunen en ontzorgen vrijwilligers(-organisaties) en mantelzorgers . Inspelen op minder inzet aantal en geringere belastbaarheid vrijwilligers. Inspelen op minder inzet aantal en geringere uren beschikbaarheid mantelzorgers. Het meer actief werven van vrijwilligers in samenwerking met de partners. Meer ontmoetings- en voorlichtingsplaatsen creëren voor specifieke doelgroepen. Mogelijkheden op enige beloning vrijwilligers en mantelzorgers bezien (gratis OV). 4.11.1. Vrijwilligersbeleid / -voorzieningen / ondersteuning Aan de gefinancierde zorg en ondersteuning en begeleiding wordt steeds minder ruimte gegeven en de capaciteit daarvan lijkt af te nemen. Dit leidt vrijwel zeker tot een groter beroep op vrijwilligers. In dat kader is het ook van belang dat met het Programma Toekomstbestendig Domein onder andere wordt beoogd om een verschuiving te realiseren van geïndiceerd aanbod naar welzijnsvoorzieningen.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

44

De overheid doet langs alle kanten een beroep op de burger, waarbij diegenen die zich verantwoordelijk voelen steeds vaker overbelast worden. Bij het doen van een beroep op vrijwilligers dient met dit perspectief rekening te worden gehouden, echter zonder hetgeen beoogd wordt te beperken. Dit betekent dat de gemeente en de gefinancierde zorg verantwoordelijk is en blijft voor de benodigde zorg en ondersteuning, waaraan vrijwilligers naar vermogen aan kunnen bijdragen. Daar waar aan de orde dient een integrale samenwerking tussen formele- en formele werkers te worden georganiseerd en bevorderd. Het is nodig vrijwilligersbeleid op te stellen om tot een adequate en verantwoorde inzet van vrijwilligers te kunnen komen en een goede ondersteuning, begeleiding en ontzorging te bieden. Daar waar nodig en zinvol dient scholing mogelijk te zijn. Een verzekering tegen ongevallen en aansprakelijkheid is een voorwaarde. Er dienen activiteiten in gang te worden gezet die zeker ook jongere inwoners stimuleren om zich als vrijwilliger in te zetten, alsmede dienen de organisaties die vrijwilligers inzetten adequaat te worden ondersteund. De gemeente heeft groot belang bij vrijwilligers-organisaties, zowel vanwege de meerwaarde voor de samenleving als vanuit de subsidie-relatie.

Vanwege dit belang zou de gemeente moeten willen bezien welke mogelijkheden er zijn om de geleverde kwaliteit en de continuïteit van deze organisaties te verbeteren.

Kernpunten: Door groot beroep overheid op vrijwilligers voelen deze zich steeds vaker overbelast. Gemeente en gefinancierde zorg verantwoordelijk voor benodigde zorg en ondersteuning. Samenwerking tussen formele- en formele werkers organiseren en bevorderen. Vrijwilligersbeleid nodig voor een adequate en verantwoorde inzet vrijwilligers. Vrijwilligers goede ondersteuning, begeleiding, ontzorging en scholing bieden. Ondersteunen en faciliteren organisaties die vrijwilligers inzetten. Bezien mogelijkheden verbeteren kwaliteit en continuïteit vrijwilligers-organisaties. 4.11.2. Mantelzorgbeleid / -voorzieningen / ondersteuning Het streven van de overheid is om de verzorgingsstaat om te vormen naar een participatie samenleving en de zelfredzaamheid te vergroten. Bij dit streven krijgt de mantelzorger een zeer grote rol toebedeeld. De toename van het aantal ouderen en het terugtrekken van de gefinancierde zorg, ondersteuning en begeleiding, zorgen voor een groeiende behoefte aan mantelzorg. Volgens onderzoek voelen mantelzorgers zich nu al tamelijk- tot zwaar belast. Dit kan dus alleen maar toenemen. Om de (mantel)zorg langer vol te kunnen houden en draaglijk te maken is het van belang dat mantelzorgers nog zoveel mogelijk een eigen leven kunnen leiden. Er dient derhalve te worden gezorgd voor een betere ondersteuning en vermindering van de belasting van de mantelzorger.

Op korte termijn dienen daartoe concrete en realistische plannen te worden opgesteld en tot uitvoering te worden gebracht. Daarbij dient rekening te worden gehouden met het onderscheid in mantelzorgers die wonen bij de persoon die ze verzorgen en mantelzorgers die elders wonen.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

45

Er dient onderzoek te worden gedaan naar de daadwerkelijke behoefte aan respijtzorg op basis waarvan respijtzorg dient te worden ingericht. Indien mantelzorgers niet elders willen verblijven dan hun dementerende verwant dan wel de zorg niet aan anderen willen over laten, dient goede en voldoende ondersteuning te worden geboden bij de zorg thuis. De mantelzorgers kunnen worden gewezen op de specifieke mogelijkheden die zorgverzekeringen vaak bieden (vervangende mantelzorg gedurende een periode en mantelzorgcursussen).

Kernpunten: Groeiende behoefte aan mantelzorg door toename aantal ouderen. Meer mantelzorg nodig door terugtrekken van de overheid en de gefinancierde zorg. Door groter beroep op mantelzorgers voelen deze zich steeds vaker overbelast. Belasting mantelzorgers verminderen zodat zij ook een eigen leven kunnen leiden. Gemeente en gefinancierde zorg verantwoordelijk voor benodigde zorg en ondersteuning. Mantelzorgers goede ondersteuning, begeleiding en ontzorging bieden.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

46

5. De rol van de Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard De Adviesraad voelt zich verwant bij alle onderwerpen die behandeld zijn in het onderhavige document en wil en kan betrokken worden bij de ontwikkelingen daarin. De Adviesraad zal zich ook de komende college-periode weer volledig inzetten om gedragen en beargumenteerde gevraagde en ongevraagde adviezen af te geven betreffende het sociaal domein. Dit zowel formeel richting het College van B&W als informeel aan de ambtelijke organisatie in de voorbereidende fase van een Verordening dan wel beleid of uitvoering, alsmede waar het de voorlichting aan de inwoners betreft. Teneinde tot afdoende overwogen en onderbouwde adviezen te kunnen komen, is het nodig dat de Adviesraad telkens voldoende doorlooptijd gegund krijgt om tot een advies te komen. De Adviesraad is ook altijd bereid in gesprek te gaan met vertegenwoordigers van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie. De Adviesraad gaat er vanuit dat het (kwartaal) overleg met de wethouders die onderwerpen het sociaal domein betreffende in de portefeuille hebben, zal worden gecontinueerd. Vanwege de functie en positie gaat de Adviesraad er vanuit telkens tijdig betrokken te worden bij voorgenomen wijzigingen in verordeningen en van (uitvoerings-)beleid.

Voor de Adviesraad betekent dit betrokkenheid bij de voorbereidingsfase, dit mede om te voorkomen dat aanpassingen na (ambtelijke) voltooiing aan de orde komen. De Adviesraad verwacht telkens een spoedige reactie op uitgebrachte adviezen, waarin beargumenteerd wordt aangegeven wat wordt overgenomen en wat niet. Daarnaast wordt verondersteld dat de Adviesraad tijdig alle benodigde informatie ontvangt die van belang is voor het functioneren en het uitvoeren van de taken waarvoor de Adviesraad is ingesteld. De Adviesraad gaat er tevens vanuit dat periodiek een planning wordt afgegeven door de gemeente met de onderwerpen en ontwikkelingen die minimaal het volgende halfjaar aan de orde zullen zijn. Dit betreft vooral de onderwerpen waarover de Adviesraad om advies zal worden gevraagd, maar ook de onderwerpen en ontwikkelingen die relevant zijn voor het sociaal domein, waarover de Adviesraad eventueel ongevraagd kan adviseren. Vorenstaande geldt niet alleen voor de Adviesraad, maar ook voor de Werkgroep Toegankelijkheid ten aanzien van de aspecten behorend bij toegankelijkheid. Daar waar het de regionale samenwerking betreft aangaande beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang / huiselijk geweld is de Regionale Adviesraad Beschermd wonen en opvang (RABWO) het aangewezen adviesorgaan.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

47

6. Vervolg De Adviesraad adviseert de uitwerking van de vastgelegde voorgenomen acties voortvarend ter hand te nemen, opdat het beoogde uiteindelijke resultaat binnen afzienbare termijn kan worden gerealiseerd. Aandachtspunt daarbij is dat de intenties van de gemeente vaak goed zijn, maar dat een concrete uitwerking niet zelden ontbreekt. Op basis van inhoudelijke keuzes en prioriteiten bij de uitvoering dienen realiseerbare plannen (voor een jaar) te worden opgesteld waarvoor voldoende inzet en budget wordt gereserveerd. De uitvoering en resultaten van geplande activiteiten dient gemonitord en geëvalueerd te worden en na afloop (van het jaar) dient verantwoording plaats te vinden. De resultaten die hebben geleid tot een verbetering dienen geborgd te worden. Op deze wijze wordt structureel en gecontroleerd gewerkt aan de verbeteringen binnen het sociaal domein.

Steller:

Nico Jaspers Secretaris Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

48