10. Bijlage II; ASD Nissewaard Beschouwing Raadsperiode 2026-2030

Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard Postbus 25 3200 AA Spijkenisse E-mail : secretaris@asd-nissewaard.nl Website : www.asd-nissewaard.nl

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard

Bestemd voor : Leden Gemeenteraad en College van B&W Nissewaard Datum : 18 maart 2026

1

Inhoudsopgave: 1.

Inleiding ..................................................................................................................................... 4

2.

De Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard ............................................................................. 5

3.

Algemene uitgangspunten ........................................................................................................ 6

4.

Onderwerpen / Beleidsterreinen ............................................................................................. 9 4.1.

Algemeen ....................................................................................................................................... 9

4.1.1.

Communicatie, voorlichting en inspraak ................................................................................. 9

4.1.2.

Dienstverlening ....................................................................................................................... 10

4.1.3.

Integraal loket en integrale geregisseerde uitvoering........................................................... 12

4.1.4.

Sociale basis in Nissewaard .................................................................................................... 12

4.1.5.

Uitgaan eigen kracht en inzet netwerk .................................................................................. 14

4.1.6.

Sociale Kaart............................................................................................................................ 14

4.1.7.

Stapeling van bijdragen en kosten ........................................................................................ 15

4.1.8.

Verduurzaming ........................................................................................................................ 15

4.1.9.

Inlichtingenplicht .................................................................................................................... 16

4.1.10.

Handhaving ......................................................................................................................... 16

4.1.11.

Financiering......................................................................................................................... 17

4.1.12.

Datagedreven besluitvorming en kunstmatige intelligentie ............................................ 18

4.2.

Inclusie ......................................................................................................................................... 19

4.3.

Zorg en ondersteuning ................................................................................................................ 22

4.3.1.

Beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwenopvang/huiselijk geweld ............. 23

4.3.2.

Hulpmiddelen en voorzieningen ............................................................................................ 25

4.3.3.

Gezondheid en gezonder leven .............................................................................................. 25

4.3.4.

Geestelijke gezondheidszorg .................................................................................................. 26

4.3.5.

Personen met dementie ......................................................................................................... 27

4.3.6.

Personen met verward gedrag ............................................................................................... 28

4.3.7.

Jeugd(zorg) / Gezin(szorg) ...................................................................................................... 28

4.4.

Werk en inkomen ........................................................................................................................ 30

4.5.

Armoedebestrijding / Minimabeleid .......................................................................................... 32

4.6.

Wonen (en zorg) .......................................................................................................................... 35

4.7.

Verkeer en vervoer...................................................................................................................... 36

4.8.

Onderwijs (en zorg) ..................................................................................................................... 37

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

2

4.9.

Welzijn ......................................................................................................................................... 38

4.9.1.

Senioren(beleid) / Ouderen(zorg) .......................................................................................... 39

4.9.2.

Inwoners met een (licht) (verstandelijke) beperking en chronisch zieken ........................... 40

4.9.3.

Eenzaamheid ........................................................................................................................... 40

4.9.4.

Inburgeraars ............................................................................................................................ 41

4.9.5.

Jeugd(beleid) / Jongeren(werk) ............................................................................................. 42

4.9.6.

Diversiteit en emancipatie...................................................................................................... 42

4.9.7.

Veiligheid en zekerheid .......................................................................................................... 42

4.10.

Cliëntondersteuning .................................................................................................................... 43

4.11.

Vrijwilligers en mantelzorgers .................................................................................................... 44

4.11.1.

Vrijwilligersbeleid / -voorzieningen / ondersteuning ....................................................... 44

4.11.2.

Mantelzorgbeleid / -voorzieningen / ondersteuning ........................................................ 45

5.

De rol van de Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard ......................................................... 47

6.

Vervolg ..................................................................................................................................... 48

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

3

1. Inleiding Het bestuur van de Gemeente Nissewaard werd de afgelopen Raads- en College-periode geconfronteerd met financiële uitdagingen vanwege tekortschietende gelden vanuit de centrale overheid voor de opgedragen (uitgebreide) taken vanuit diezelfde overheid. Daarnaast was het noodzaak te anticiperen op de aangekondigde drastische verlaging van de bijdrage door de Rijksoverheid in het Gemeentefonds. Vanwege deze financiële situatie waren de mogelijkheden beperkter om invulling te geven aan het College-programma en bleken nadere keuzes noodzakelijk. De intentie daarbij was de meest kwetsbare inwoners zoveel mogelijk te ontzien, maar ook deze inwoners hebben de gevolgen ondervonden. Voor de Raads- en College-periode 2026-2030 liggen er ook weer vele uitdagingen voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Gemeenteraad van Nissewaard. Dit mede vanwege de aangekondigde achterblijvende financiering van de gemeentelijke taken vanuit de Rijksoverheid. Een mooie maar zware taak derhalve voor het bestuur van de gemeente om het beste op de vele terreinen te bereiken voor de inwoners van en de ondernemers binnen de gemeente. Voor wat betreft de Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard zou de intentie daarbij moeten zijn om binnen het sociale domein de menselijke maat te hanteren en de burger centraal te stellen.

In het onderhavige document worden de adviezen, geformuleerd als uitgangspunten en standpunten, van de Adviesraad kenbaar gemaakt voor het beleid en de uitvoering in de komende raadsperiode.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

4

2. De Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard Het College van B&W heeft de Adviesraad ingesteld om haar te ondersteunen bij beleidsontwikkeling op het sociaal domein en om inwoners hierin een stem te geven. De bevoegdheden en aanvullende bepalingen daaromtrent zijn vastgelegd in de Verordening Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard 2019, welke in 2026 wordt geactualiseerd en vervolgens door de Gemeenteraad moet worden vastgesteld. De Verordening bepaalt dat de Adviesraad uit maximaal 15 leden en een onafhankelijk voorzitter kan bestaan. De bevoegdheden van de Adviesraad strekken zich uit tot het beleid en de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Dit betreft derhalve de terreinen zorg, werk en inkomen. Naast deze in de Verordening vastgelegde bevoegdheden adviseert de Adviesraad, spontaan dan wel op initiatief van het College van B&W, over het gehele sociale domein, welzijn en inclusie. De Adviesraad heeft een Werkgroep Toegankelijkheid, die het beleid en de resultaten beoordeeld betreffende de toegankelijkheid en geschiktheid van locaties, waaronder (openbare) gebouwen en ruimten, en (openbare) fysieke infrastructuur, zoals wegen en verkeers-inrichtingen.

Veder heeft de Adviesraad permanente dan wel tijdelijke werkgroepen ingesteld die meer gericht zijn op het intern functioneren, zoals de Werkgroep PR en communicatie en Werkgroep Werving en selectie. De Adviesraad heeft het voornemen te gaan werken met portefeuillehouders dan wel werkgroepen voor inhoudelijke onderwerpen binnen het sociaal domein. De Adviesraad geeft, gevraagd en ongevraagd, onafhankelijk advies aan de bevoegde directeur, de portefeuillehouder, het College van B&W dan wel de Gemeenteraad teneinde het gemeentelijk beleid aangaande het sociale domein te richten op het optimaal kunnen participeren van alle inwoners in de samenleving, alsmede het bevorderen van de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van de inwoners. De Adviesraad ziet toe op de uitvoering van het gemeentelijk beleid en signaleert knelpunten. Er wordt een eigen website beheerd en de Adviesraad publiceert jaarplannen en jaarverslagen. Bij het adviseren en handelen van de Adviesraad Sociaal Domein geldt het volgende als leidraad: Iedere inwoner van de gemeente Nissewaard moet het leven op eigen wijze kunnen inrichten met gebruikmaking van de eigen mogelijkheden. Indien de inwoner onvoldoende in staat is om dit met de omgeving (sociaal netwerk) te realiseren kan deze daarbij ondersteund worden door de gemeente.

Dit vanuit de gedachte dat iedereen volwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving waarbij de inwoner een respectvolle behandeling ervaart. De Gemeente Nissewaard is centrumgemeente in het kader van de samenwerking in de regio Zuid-Hollandse Eilanden (Gemeenten: Voorne aan Zee, Goeree-Overflakkee, Hoeksche Waard en Nissewaard) voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang / huiselijk geweld. In dat kader bestaat er een Regionale Adviesraad Begeleid wonen en Opvang (RABWO) waarin leden zitting hebben die zijn voorgedragen door de gemeentelijke adviesraden. Twee leden van de Adviesraad hebben zitting in de RABWO.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

5

3. Algemene uitgangspunten De volgende algemene uitgangspunten worden door de Adviesraad als basis gezien voor de dienstverlening vanuit dan wel in opdracht van de Gemeente Nissewaard in het kader van het sociaal domein:

a. Inclusie ➢ De sociale, fysieke en informatieve inclusie is de norm. ➢ Er is een eenduidige keuze gemaakt voor een systeem inzake toegankelijkheid en dit wordt integraal toegepast. ➢ De Lokale Inclusie Agenda wordt op korte termijn uitgewerkt in plannen die aansluitend uitgevoerd worden. ➢ Er zal één bestuurlijk aanspreekpunt zijn aangaande (lokale) Inclusie (agenda).

b. Voorlichting, informatie-voorziening en communicatie ➢ De voorlichting en informatie-voorziening is afgestemd op het specifieke onderwerp en de diverse doelgroep(en) en ook beschikbaar voor mensen met een visuele beperking en anderstaligen. ➢ De inwoner staat centraal bij de communicatie met de gemeente, het toegepaste kanaal is naar voorkeur van de inwoner, de communicatie-lijnen zijn kort en de reactie-termijn is voorspelbaar en zo kort als mogelijk. ➢ De digitale sociale kaart (Thuis in Nissewaard) is overzichtelijk, betrouwbaar, actueel en toegankelijk voor alle doelgroepen.

c. Casus-behandeling ➢ Er komt binnen afzienbare termijn één (gemeente) loket voor het aanvragen van alle zorg, ondersteuning, begeleiding en voorzieningen in relatie tot het gehele sociale domein. Het behandelen van aanvragen vindt zoveel mogelijk integraal plaats door inzet van een casusregisseur. Het resultaat van het proces levert een maatwerk-oplossing voor de inwoner. ➢ Bij behandeling van aanvragen, het verstrekken en de handhaving staat de menselijk maat voorop die volgens eenduidige regels wordt toegepast. ➢ Bij inschakeling van partners worden sluitende afspraken gemaakt van wie wat doet bij welke gebeurtenis en situatie. ➢ De verleende zorg en ondersteuning is passend in de nabijheid, tijdig en continue beschikbaar. ➢ Bij zorg en ondersteuning is de aandacht vooral gericht op preventie, vroegtijdige signalering en maatwerk. ➢ Bij zorg en ondersteuning wordt ingezet op samenwerking en samenhang, laagdrempelig, doelgericht en dichtbij.

d. Zorg en ondersteuning ➢ Voor personen die (zware) zorg en ondersteuning nodig hebben bestaat er een sluitende keten rondom hulpverlening voor deze personen en hun naasten. Er wordt ingezet op preventie en vroeg-signalering en inschakelen professionele hulp is direct mogelijk.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

6

➢ Snelle melding (24/7) en snelle inzet van de juiste professionals voor beoordeling en toeleiding is geregeld. ➢ Wachtlijsten voor zorg en ondersteuning zijn onbestaanbaar, zeker indien er geen overbruggingszorg is. ➢ Voor de diverse relevante doelgroepen is er een goed geregelde en functionerende crisisopvang. ➢ Preventie-programma’s worden ontwikkeld voor de diverse leeftijds-categorieën en doelgroepen om verslechtering van gezondheid zoveel mogelijk te voorkomen.

e. Werk en inkomen ➢ De meest geëigende re-integratie-instrumenten worden ingezet voor duurzame uitstroom uit de Participatiewet. ➢ Een tegenprestatie heeft een meerwaarde voor de samenleving, waartoe ook vrijwilligerswerk en mantelzorg in aanmerking komen.

f. Armoede en minimabeleid ➢ Er dient zoveel mogelijk te worden voorkomen dat inwoners in armoede terecht komen, zeker als er kinderen betrokken zijn. Iedereen moet kunnen mee doen en zich kunnen ontwikkelen, waarvoor goede inkomens-ondersteunende voorzieningen bestaan die aansluiten op persoonlijke situatie. ➢ Er is specifieke aandacht voor de financiële positie van ouderen, chronisch zieken en gehandicapten. ➢ De versobering van het door de gemeente geregelde zorgpakket en bijdrage in de kosten daarvan, dient teruggedraaid te worden en een regeling voor mondzorg voor minima geïntroduceerd. ➢ Het kunnen aanschaffen van de Rotterdampas tegen gereduceerd tarief leidt tot meer meedoen in de samenleving, maar zal niet ten koste gaan van voorzieningen voor de inwoners met een minimum-inkomen die geen gebruik (kunnen) maken van deze pas. ➢ De stapeling van bijdragen en kosten voor zorg, ondersteuning, begeleiding en voorzieningen wordt voorkomen. ➢ Een systeem voor vroeg-signalering van armoede is in samenwerking met de instanties en partners opgezet en in werking. ➢ Er zullen geen problematische schulden ontstaan door het verstrekken van bijzonder bijstand als lening. ➢ De gemeente gebruikt de beleidsvrijheden optimaal om de inwoners die dit nodig hebben zoveel mogelijk (geldelijk) te ondersteunen en de vereiste zorg te verlenen.

➢ Er wordt extra aandacht besteed aan de (financiële) positie van een zeer grote groep inwoners, namelijk de alleenwonenden.

g. Wonen (met zorg) ➢ Er worden passende en betaalbare woonconcepten (met zorg) gerealiseerd voor de diverse doelgroepen, mede ter bevordering van de doorstroming. Het aantal beschikbare woningen in de sociale sector wordt op het benodigde niveau gebracht en zeker niet verminderd.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

7

h. Vervoer en verkeer ➢ Er bestaat een fijnmazig, kwalitatief en efficiënt vervoers-netwerk die de daarvan afhankelijke doelgroepen integraal bedient. ➢ Belemmeringen voor de begaanbaarheid door mindervaliden van paden in het openbaar gebied worden actief opgespoord en opgelost. ➢ De verkeersveiligheid wordt gewaarborgd voor met name kinderen, ouderen en mensen met een beperking.

i. Welzijn ➢ Hulp en ondersteuning wordt door of via de gemeente geregeld als welzijn niet zelf met omgeving kan worden bewerkstelligd. ➢ Voor doelgroepen waarvoor dit bevorderend werkt wordt zorggedragen voor voldoende dagbestedings-, samenkomst- en vervoers-mogelijkheden. ➢ Welzijnswerk wordt laagdrempelig, doelgericht en dichtbij georganiseerd, waarbij samenwerking en samenhang zorgt voor een groter effect. ➢ De gemeente draagt zorg voor een veilige leefomgeving. ➢ De gemeente bevordert waar mogelijk de bestaanszekerheid en bestaansperspectief. ➢ Gerichte voorlichting wordt gegeven om de discriminatie te voorkomen en emancipatie te bevorderen en te borgen.

j. Handhaving ➢ Bij handhaving wordt ingezet op preventie, waarvoor juiste, volledige en begrijpelijke voorlichting en informatie wordt verstrekt en de dienstverlening is afgestemd op de inwoner en zijn situatie. ➢ Onjuist gebruik van voorzieningen wordt gecorrigeerd en misbruik wordt bestraft.

k. Onafhankelijke cliëntondersteuning ➢ De gemeente draagt zorg voor het invullen van de wettelijk taak aangaande onafhankelijke cliëntondersteuning en inzet van specialistische ondersteuning gericht op bepaalde problematiek is mogelijk. ➢ Kwaliteit en vindbaarheid van onafhankelijke cliëntondersteuning wordt versterkt.

l. Ondersteuning Vrijwilligers(-organisaties) en mantelzorgers ➢ De gemeente ondersteunt (vrijwilligers-)organisaties die toegang tot regelingen / voorzieningen bevorderen en die activiteiten organiseren en belangen behartigen van de diverse doelgroepen. ➢ De gemeente ondersteunt en ontzorgt vrijwilligers en mantelzorgers. ➢ Er wordt ingespeeld op de steeds beperktere inzet van vrijwilliger en mantelzorgers, zowel voor wat betreft aantal als belastbaarheid. Deze volgorde waarin de uitgangspunten zijn vermeld houdt geen prioriteitsstelling in. In het vervolg van onderhavig document vindt nadere onderbouwing plaats van de uitgangspunten.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

8

4. Onderwerpen / Beleidsterreinen 4.1. 4.1.1.

Algemeen Communicatie, voorlichting en inspraak

De (publieks-)voorlichting en informatie vanuit dan wel namens de gemeente en de partners die door gemeente worden ingeschakeld, dient volledig en duidelijk op de meest geëigende moment(en) plaats te vinden, alsmede te zijn afgestemd op het specifieke onderwerp en de doelgroep(en) die het betreft. Dit dient te geschieden in een begrijpelijk leesniveau en indien zinvol in meerdere talen. De wijze waarop en de vorm waarin voorlichting plaatsvindt moet worden afgestemd op het onderwerp en de doelgroep(en), waarbij de juiste frequentie en combinatie van communicatiemiddelen dienen te worden gehanteerd. Dit kan via digitale media, zoals een website, e-mail voorziening en social media, maar ook op papier, via (lokale) kranten, folders of brieven. Websites, formulieren, papieren- en digitale communicatie-uitingen zijn ook beschikbaar voor mensen met een visuele beperking. Via de websites “Actief in Nissewaard” en “Op Voorne-Putten” is goede informatie te vinden over de vele activiteiten op vele terreinen in Nissewaard. Daarnaast is het aanbod te vinden in het boekwerkje “HIER! gebeurt het in Nissewaard” dat op vele plaatsen te verkrijgen is. Als vervolg daarop is, op initiatief van het Lokaal Akkoord Sport en Bewegen, het boekwerkje “HIER! doet iedereen mee” uitgebracht, waarin het aangepast sport- en beweeg aanbod is opgenomen.

Dit is waardevolle informatie voor de inwoners en dient daarom gecontinueerd te worden, waarbij de informatie op de website frequent geactualiseerd en het boekwerkje periodiek opnieuw uitgebracht kan worden. Indien er binnen de gemeente tijdelijke problemen zijn in relatie tot de toegankelijkheid, zoals opgebroken straten en uitval van openbaar- of doelgroepen-vervoer, dienen direct bekend te worden gemaakt, met een (telkens geactualiseerd) moment waarop de verstoring naar verwachting zal zijn opgelost. Er dient daarvoor een aparte webpagina te worden ingesteld, met vast en herkenbaar Internet-adres. Daarnaast kunnen berichten via social media worden afgegeven. Indien verstoringen gepland zijn, dan zal dit afhankelijk van de aard en omvang tevens worden aangegeven via (lokale) kranten, folders of brieven. In de communicatie met de gemeente dient de inwoner centraal gezet te worden. De communicatie-lijnen dienen kort te zijn en de reactie-termijn voorspelbaar en zo kort als mogelijk. Daarbij geldt ook afspraak is afspraak, dus afspraken dienen nagekomen te worden en, indien dit niet kan, met een melding daarvan aan de betreffende inwoner(s). Dit geldt zeker ook ten aanzien van de behandelingstermijnen van bezwaarschriften. De communicatie dient zoveel mogelijk te geschieden via de wijze die door de inwoner wordt verkozen.

Dit betekent dat de gemeente ook telefonisch en via de balie bereikbaar en beschikbaar moet zijn voor inwoners. Communicatie via een chatbot dient bezien te worden. De inwoners dienen actief vanuit de gemeente, daar waar dit zinvol, mogelijk en haalbaar is, betrokken te worden bij ontwikkelingen en besluiten die de inwoners direct raken, zoals buurtaangelegenheden. De wijze waarop dient te zijn afgestemd op de mate waarin inwoners worden bereikt en de inspraak-mogelijkheid zo groot als mogelijk is. Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

9

Mede afhankelijk van het onderwerp kunnen daarbij bestaande overleg-structuren worden ingeschakeld, als wijkplatforms, de Kindergemeenteraad en het Jongerenpanel, dan wel specifiek worden georganiseerd omtrent een bepaald onderwerp. Uiteraard dient er serieus geluisterd te worden en waar maar enigszins mogelijk invulling worden gegeven aan de wensen van de inwoners. Er dient minimaal een terugkoppeling te worden gegeven op de inbreng van de inwoners, waarbij wordt aangegeven welke wensen wel en welke niet gehonoreerd kunnen worden met argumentatie. Het Financieel Platform Nissewaard is een platform waarin formele en informele organisaties samenwerken om inwoners die er financieel en administratief even niet uitkomen bij te staan. De Adviesraad geeft in overweging een Sociaal Domein Platform Nissewaard te starten waarin formele en informele organisaties kunnen samenwerken en hun expertise en ervaringen uitwisselen, hetgeen positieve effecten kan opleveren voor de organisaties en inwoners. Alle voorlichting, communicatie en geboden inspraak-mogelijkheden dienen periodiek te worden geëvalueerd, gevolgd door bijstellingen als verbetering mogelijk blijkt.

Kernpunten: (Publieks-)voorlichting en informatie volledig, duidelijk en op juiste moment. Voorlichting en informatie afgestemd op specifieke onderwerp en doelgroep(en). Voorlichting en informatie ook afgestemd op anderstaligen. Juiste frequentie, leesniveau en combinatie van communicatie-middelen. Communicatie-uitingen ook beschikbaar voor mensen met een visuele beperking. Informatie over activiteiten in Nissewaard (digitaal/op papier) be- en actueel-houden. Voortdurend Inzicht verschaffen in actuele toegankelijkheids-problemen in Nissewaard. Inwoner centraal bij communicatie met gemeente en kanaal naar voorkeur inwoner. Korte communicatie-lijnen en de reactie-termijn voorspelbaar en zo kort als mogelijk. Inwoners actief betrekken bij ontwikkelingen en besluiten die de inwoners direct raken. Afstemmen inspraak-mogelijkheid op zo groot mogelijke betrokkenheid inwoners. Zoveel mogelijk invulling geven aan wensen inwoners en beargumenteerde reactie. Een Sociaal Domein Platform Nissewaard kan worden gestart. Voorlichting, communicatie en inspraak periodiek evalueren en waar nodig bijstellen. 4.1.2.

Dienstverlening

In de Perspectiefnota 2026 is het volgende vastgelegd: We bouwen verder aan vertrouwen en transparantie omdat we het belangrijk vinden dat onze inwoners en ondernemers weten dat ze op ons kunnen bouwen en kunnen vertrouwen. • We zijn open en toegankelijk voor alle inwoners en ondernemers. • Informatie is beschikbaar, toegankelijk en veilig. • We doen wat we zeggen en zeggen wat we doen: zo worden servicenormen nageleefd. • We doen het samen door maatwerk toe te passen bij het onderwerp en de doelgroep. We continueren de doorontwikkeling van de vijf pijlers van de visie op Dienstverlening: - onze dienstverlening draait om mensen; - digitaal waar het kan; - met ons is het eenvoudig zaken doen; - onze dienstverlening is snel en goed; - we werken als één organisatie. Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

10

De verbetering van de digitale toegankelijkheid en begrijpelijkheid heeft continue de aandacht. We streven ernaar om zoveel mogelijk websites van de gemeente te laten voldoen aan de wettelijke toegankelijkheidseisen. Hiermee borgen we de toegankelijkheid voor alle inwoners. Begrijpelijke taal op B1-niveau wordt steeds meer de standaard, zodat informatie voor zoveel mogelijk inwoners toegankelijk is. De Adviesraad kan zich volledig vinden in deze voornemens van het College van B&W en verwacht dat met voortvarendheid invulling wordt gegeven aan het gestelde. Daar waar inwoners niet (volledig) digitaal vaardig zijn, is het zaak dat persoonlijke hulp op locatie aanwezig is, zoals bij een aanvraag. Bij de dienstverlening aan de inwoners dient het handhaven van de wachttijden en doorlooptijden, volgens de wettelijke regels, de hoogste prioriteit te hebben en controleerbaar bijgehouden te worden. Zeker daar waar de gemeente de wettelijke termijnen overschrijdt, dient coulant te worden omgegaan in situaties waarin de inwoner niet voldoet aan de opgelegde termijnen. De procedures die de inwoners raken dienen eenvoudig, consistent en eenduidig te zijn en overbodige processtappen (die de doorlooptijd vertragen en inhoudelijk te weinig toevoegen) moeten worden voorkomen. Hetgeen hiervoor aangegeven is dient ook van toepassing te zijn in het kader van klachten en de behandeling daarvan.

Het is belangrijk tijdig en bij de daarvoor in aanmerking komende gelegenheden voorlichting te geven over de mogelijkheid tot het indienen van een klacht. Het indienen van een klacht dient laagdrempelig te zijn, waarbij ook ondersteuning mogelijk is. De inwoners behoeven de actuele en historische gegevens over hun persoon, omstandigheden en gebeurtenissen slechts eenmaal aan te leveren. Deze gegevens dienen vervolgens te worden gebruikt in alle processen en bij iedere dienstverlening aan de inwoner. Het meermaals aanleveren van de dezelfde gegevens dient te worden voorkomen. Beslissingen in relatie tot de dienstverlening worden genomen op basis van de beste beschikbare wetenschappelijke kennis, gecombineerd met de praktische ervaring van de professional en de waarden en voorkeuren van de inwoner (evidence-based of wel op bewijs gebaseerd).

Kernpunten: Voortvarend invulling geven aan het vermelde onder vertrouwen en transparantie. Doorontwikkelen van de vijf pijlers van de visie op Dienstverlening. Communicatie in begrijpelijke taal zodat informatie voor inwoners toegankelijk is. Persoonlijke hulp op locatie mogelijk voor niet (volledig) digitaal vaardigen. Handhaven wettelijke termijnen door gemeente dient hoogste prioriteit te hebben. Klachten(indiening/behandeling) laagdrempelig, adequate voorlichting en ondersteuning. Gegevens inwoners eenmaal aangeleverd en gebruikt bij alle processen / dienstverlening. Beslissingen inzake dienstverlening aan inwoners dienen op bewijs gebaseerd te zijn.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

11

4.1.3.

Integraal loket en integrale geregisseerde uitvoering

De zorg, ondersteuning, begeleiding en voorzieningen voor inwoners is in vele (landelijk geldende) wetten en regelgevingen en (gemeentelijke) verordeningen en beleids- en uitvoeringsregels vastgelegd, welke telkens uitgaan van een bepaalde problematiek. Voor de inwoners is het vaak lastig om de juiste (combinatie van) hulp en de daarvoor aangewezen loketten daarvoor te vinden. De gemeente zou één loket moeten bieden voor het aanvragen van alle zorg, ondersteuning, begeleiding en voorzieningen voor de inwoners (integrale ingang en toegang). Dit loket dient zo dicht mogelijk bij de inwoner gesitueerd te zijn. Dit betekent dat voor iedere wijk in Spijkenisse en voor iedere kern van Nissewaard een goed fysiek, telefonisch en digitaal bereikbaar team werkzaam zal zijn in het kader van de integrale ingang en toegang. Zolang dit niet gerealiseerd is kan de gemeente een centraal verwijsloket inrichten voor het verwijzen naar het juiste loket en ondersteuning bij de aanvraag. De uitvoering van zorg, ondersteuning, begeleiding en het verstrekken van voorzieningen dient integraal dan wel op elkaar afgestemd plaats te vinden, waarbij gemeente zorg draagt voor de regie door het aanstellen van een casus-regisseur. De reikwijdte en de bevoegdheden van de casus-regisseur, ten aanzien van het hele palet aan betrokken partijen, dient duidelijk en vergaand te zijn.

De continuïteit in de casus-regie moet gegarandeerd zijn en de continuïteit voor wat betreft de persoon van casus-regisseur dient nadrukkelijk nagestreefd te worden. De zorg, ondersteuning en begeleiding en de verstrekking van voorzieningen is maatwerk en dient, ondanks de vrijheden van professionals, op elkaar afgestemd te zijn, waarbij de kwaliteit daarvan controleerbaar is en er voortdurend centraal inzicht bestaat in het gehele traject.

Kernpunten: Eén (gemeente) loket aanvragen alle zorg, ondersteuning, begeleiding en voorzieningen. Voorlopig gemeentelijk verwijsloket voor verwijzen en ondersteuning bij aanvragen. Een team voor integrale ingang en toegang voor iedere wijk en kern. Aanstellen door gemeente van casus-regisseur voor afstemming en regie maatwerk. 4.1.4. Sociale basis in Nissewaard De gemeente heeft het document ”Sociale basis in Nissewaard” opgesteld met een zeer uitgebreid overzicht van de voorgenomen activiteiten en gewenste ontwikkelingen tot versterking van de sociale basis. Het thema is zeer breed en divers en betreft vele beleidsterreinen en onderwerpen op alle niveaus zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie en invloedsferen. De Adviesraad staat achter de ambitie dat mensen zo veel mogelijk zelf en samen met anderen hun leven kunnen vormgeven, waardoor zij met plezier en betekenis leven. Het versterken van de sociale basis moet gericht zijn op alle inwoners van Nissewaard; kind, jong(er) en oud(er), wonend thuis, in een (zorg)instelling of dakloos, met of zonder een (ernstige) beperking enz.. De constateringen dat bestaanszekerheid en inclusie belangrijke randvoorwaarden zijn voor een sterke sociale basis en dat de voorzieningen laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar moeten zijn, worden gedeeld door de Adviesraad.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

12

Indien deze randvoorwaarden voor een inwoner niet adequaat worden ingevuld zal deze mentaal niet of minder ontvankelijk zijn voor invloeden van buitenaf en zal geen gebruik worden gemaakt van het aanbod ter versterking van zijn of haar eigen sociale basis . Alle activiteiten dienen te worden geïnitieerd en georganiseerd en vrijwel altijd zijn daarbij meerdere partijen bij betrokken. Samenwerken vanuit ieders rol is derhalve noodzakelijk en deze samenwerking dient gestimuleerd, gefaciliteerd en ondersteund te worden. Daarbij is het essentieel dat ieders rol en bijdrage helder en bij eenieder bekend is. Daar waar anderen dit niet doen zou de gemeente meer initiatief moeten nemen en de overkoepelende regisseur moeten zijn die tevens de samenhang en ontwikkelingen in de tijd bewaakt. De Adviesraad is verheugd dat geïnvesteerd wordt in het versterken van samenwerking, het delen van kennis, het opbouwen van duurzame netwerken en het opzetten van een lokaal team Thuis in Nissewaard, zijnde een team van professionals dat zichtbaar is en kijkt naar wat een gezin of huishouden écht nodig heeft. In en voor elke wijk dient een dergelijk team werkzaam te zijn, waarbij de participatie door inwoners van de wijk geregeld is.

Het gaat om het echte ontmoeten en mensen moeten zich welkom, gehoord en betrokken moeten voelen, alsmede dient er in elke wijk en kern een toegankelijke ontmoetingsplek is waar inwoners terechtkunnen voor activiteiten en ondersteuning. De inwoners dienen gestimuleerd, verleid, gefaciliteerd en ondersteund te worden om te participeren in de activiteiten en ontwikkelingen dan wel gebruik te maken van de beschikbaar komende mogelijkheden om hun positie en hun gevoel van welzijn te verbeteren. Voor het creëren van een sociale basis is het essentieel dat inwoners gevonden worden die nog niet “in beeld” zijn. Daarnaast moeten inwoners soms voor hun gevoel een drempel over om deel te nemen aan activiteiten. Bezien zou moeten worden op welke wijze(n) de drempel weggenomen kan worden. Binnen de gemeente zijn er Wijkcentra, Kernpunten, High-Five straten en bestaan er wijkimpulsen en is er Thuis in Nissewaard en gebiedsgericht werken. Geconstateerd wordt dat er daarin nogal wat overlappende onderwerpen, activiteiten en ontwikkelingen zijn, zowel onderling als met het document over de sociale basis. De relatie en samenhang is onvoldoende duidelijk, hetgeen ook geldt voor de wijze waarop de activiteiten en ontwikkelingen op elkaar afgestemd worden en regievoering plaatsvindt.

Dit kan leiden tot inefficiënt en ineffectief werken, verwarring bij betrokken partijen en inwoners, alsmede resultaten die minder aansluiten op de gestelde doelen dan wel niet in harmonie zijn. Voor de inwoners dient het duidelijk te zijn waar men waarvoor terecht kan en met welk doel. Het document “Sociale basis in Nissewaard” geeft inhoudelijk richting aan de activiteiten en ontwikkelingen, maar geeft geen termijnen waarbinnen resultaten behaald dienen te worden. Geadviseerd wordt voor ieder gegeven doel van een bouwsteen een globale planning op te stellen waardoor meer zicht ontstaat op wat wanneer bereikt moet zijn. Om de voortgang inhoudelijk en in de tijd te kunnen volgen en bewaken zal een proces ingericht moeten worden. De effecten van de activiteiten en ontwikkelingen behoren periodiek te worden geëvalueerd teneinde vast te kunnen stellen in welke mate de gestelde doelen worden verwezenlijkt. Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

13

De intentie om de sociale basis te versterken en alle voorgenomen activiteiten en ontwikkelingen vormen een prima basis voor het vervolg. Het belangrijkste echter is de wijze waarop dit wordt ingevuld en de uiteindelijke resultaten die worden bereikt. Daarbij gaat het vooral om de ervaring en de beleving van de inwoners.

Kernpunten: Document met activiteiten en ontwikkelingen tot versterking van de sociale basis. Ambitie dat mensen zelf en samen met anderen hun leven kunnen vormgeven. Bestaanszekerheid en inclusie belangrijke randvoorwaarden voor sterke sociale basis. Voorzieningen zijn laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar. Gemeente werkt samen met partners en is overkoepelende regisseur. Gemeente bewaakt de samenhang en ontwikkelingen in de tijd. Per wijk/kern ontmoetingsplek waar mensen zich welkom, gehoord en betrokken voelen. Wijkteams van professionals dat kijkt naar wat een gezin of huishouden écht nodig heeft. Voor de inwoners is duidelijk waar men waarvoor terecht kan en met welk doel. Proces om voortgang inhoudelijk en in de tijd te kunnen volgen en bewaken. Het gaat vooral om de ervaring en de beleving van de inwoners. 4.1.5. Uitgaan eigen kracht en inzet netwerk In de verordeningen Maatschappelijke ondersteuning en Jeugdhulp wordt aangegeven dat door de gemeente georganiseerde hulp en ondersteuning pas aan de orde is als dit niet mogelijk is door de eigen kracht, zijnde de mate waarin de cliënt in staat is zelf, dan wel met ondersteuning van diens sociaal netwerk, oplossingen te vinden voor zijn ondersteuningsvraag.

Bij het bepalen van de eigen kracht dienen geen starre criteria te worden toegepast op basis van beschikbare tijd en capaciteit van betrokkenen, maar uitdrukkelijk rekening te houden met de omstandigheden en mentale situatie van betrokkenen, die kan leiden tot een lagere belastbaarheid. Tevens wordt In beide verordeningen aangegeven dat wordt uitgegaan van mantelzorg en gebruikelijke hulp ter beperking van professionele hulp en ondersteuning. Dit betreft ook hulp die kinderen zouden moeten kunnen bieden. Bij een ieder die informele zorg en ondersteuning biedt dient uitdrukkelijk rekening te worden gehouden met de belastbaarheid in de gegeven situatie, maar dat dit zeker van toepassing is voor kinderen.

Kernpunten: Bij eigen kracht wordt uitgegaan van de omstandigheden en mentale situatie. Bij informele zorg wordt rekening gehouden met belastbaarheid, zeker bij kinderen. 4.1.6.

Sociale Kaart

Er dient een toegankelijke Sociale Kaart te zijn, waardoor alle betrokkenen weten waar zij terecht kunnen voor vragen, advies en ondersteuning aangaande het sociale domein. Dit moet een digitale sociale kaart zijn, vanwege de directe locatie-onafhankelijke toegankelijkheid, de inhoudelijke onderhoudbaarheid en de actualiteit van de informatie. Deze sociale kaart dient toegankelijk te zijn voor professionals, verwijzers en inwoners.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

14

Voor de Gemeente Nissewaard wordt de Sociale Kaart ingevuld door de website Thuis in Nissewaard. Voor wie de digitale versie niet hanteerbaar is dient bezien te worden op welke alternatieve wijze inzage kan worden verkregen in de informatie die beschikbaar is via de website Thuis in Nissewaard. Voor de burger is het webportaal Regelhulp beschikbaar. Dit is een digitale wegwijzer van de landelijke overheid voor iedereen die op zoek is naar zorg of ondersteuning. Het bestaan van dit webportaal kan meer bekend worden gemaakt onder de inwoners.

Kernpunten: Website Thuis in Nissewaard actueel en toegankelijk houden. Alternatief bieden voor (niet digitale) toegang tot Thuis in Nissewaard informatie. Webportaal Regelhulp promoten bij inwoners. 4.1.7.

Stapeling van bijdragen en kosten

Mensen met een beperking of chronische ziekte, waaronder veel ouderen, worden geconfronteerd met de kosten van hun zorgverzekering, het verplichte eigen risico en eigen bijdragen voor de Wmo, Wlz en Zvw. Tevens betalen zij ook rekeningen voor niet-verzekerde zorg, zoals hulpmiddelen, fysiotherapie, maaltijdvoorzieningen en medicijnen. Voor de gemeente ligt er een inspanningsverplichting om met een duurzame aanpak te komen om de stapeling van zorgkosten én meerkosten te voorkomen. Daarbij kan gedacht worden aan verlaging van de eigen bijdrage bij verstrekkingen de door gemeente en tegemoetkomingen in de kosten. Als inwoners gebruik maken van zowel een maatwerkvoorziening als een algemene voorziening en daar een bijdrage voor betalen, dan moet dit meegenomen worden bij de cumulatiebepaling die het CAK hanteert om de inkomensafhankelijke eigen bijdrage te bepalen.

Kernpunten: Voorkomen stapeling bijdragen en kosten. Verlaging eigen bijdrage dan wel tegemoetkoming in kosten. 4.1.8.

Verduurzaming

De Gemeente Nissewaard heeft als ambitie om in 2050 energieneutraal, aardgasvrij, klimaatbestendig, waterrobuust en circulair te zijn. De verduurzaming mag geen negatief effect hebben op de inclusiviteit van de samenleving dan wel de ontwikkelingen in die richting. De toegankelijkheid en begaanbaarheid van openbare ruimten en gebouwen, verkeers- en vervoers-voorzieningen e.d. mag dus niet verslechteren als gevolg van de verduurzaming. Zeker inwoners met een beperkt inkomen (minimum-inkomen +30%) mogen niet geconfronteerd worden met (grotere) schulden en/of hogere lasten door het streven naar verduurzaming. Dit geldt in sterkere mate voor inwoners met een beperking en chronisch zieken, die vaak te maken hebben hoge kosten en bijdragen voor zorg en voorzieningen.

Kernpunten: Verduurzaming geen negatieve gevolgen voor inclusieve samenleving. Verduurzaming geen negatieve financiële gevolgen inwoners met beperkt inkomen.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

15

4.1.9.

Inlichtingenplicht

De naleving van de inlichtingenplicht wordt het meest bevorderd door persoonlijk contact. Daarbij kan de situatie en verwachte veranderingen met de bijstandsgerechtigde worden besproken, voorlichting worden gegeven en gecoacht worden. Tevens kan het nalevings-bewustzijn en de nalevings-bereidheid worden beoordeeld, op basis waarvan de meest effectieve instrumenten kunnen worden ingezet bij handhaving, afgestemd op de specifieke achtergronden en verwachtingen van de bijstandsgerechtigde. Bijstandsgerechtigden zijn zich niet in dezelfde mate bewust van hun inlichtingenplicht en niet in dezelfde mate in staat om daaraan te voldoen. Factoren die van invloed kunnen zijn betreffen verslaving, emotionele ontwrichting, psychische problemen taalproblemen en laaggeletterdheid. Er dient daarom zoveel mogelijk maatwerk toegepast te worden bij de instrumenten die worden ingezet om het voldoen aan de inlichtingenplicht door de bijstandsgerechtigde zoveel mogelijk te bevorderen en te vergemakkelijken. Het nakomen van de inlichtingenplicht kan worden bevorderd door periodieke herinnering en afgestemde voorlichting over doel en noodzaak, consequenties bij niet nakoming en bij wijziging van de regels die van invloed kunnen zijn.

Daar waar bij dienstverlening door de gemeente anders dan vanuit de Participatiewet sprake is van een inlichtingenplicht, gelden overeenkomstige overwegingen als hiervoor verwoord.

Kernpunten: Nalevings-bewustzijn en -bereidheid bevorderen door persoonlijk contact. Instrumenten afstemmen op achtergronden en verwachtingen van bijstandsgerechtigde. Naleving bevorderen door periodieke herinnering en afgestemde voorlichting. 4.1.10. Handhaving Bij het inkopen van voorzieningen en het verstrekken van gelden en voorzieningen is een adequate handhaving noodzakelijk, zeker ook om ervoor te zorgen dat de hulp terecht komt bij de mensen die het nodig hebben. Bij het inkopen van voorzieningen dienen duidelijke regels te worden gesteld voor wat betreft de kwaliteit. De uitvoering dient consequent gemonitord te worden om de gestelde kwaliteit te waarborgen en de leverancier zal daarover verantwoording afleggen. De insteek bij handhaving zal preventie zijn, waardoor het aantal repressieve maatregelen ten aanzien van de inwoner en/of zorgaanbieder kan worden beperkt, hetgeen voor de gemeente ook effectiever en efficiënter is. Het belangrijkste bij preventie en op naleving gebaseerde werkwijze is juiste, volledige en begrijpelijke voorlichting en informatie. Daarnaast is een goede en op de situatie afgestemde dienstverlening essentieel bij het voorkomen van onbedoeld gebruik van de beschikbaar gestelde middelen en voorzieningen.

Bij handhaving dient de menselijk maat voorop te staan, waarbij het voor de uitvoerenden duidelijk moet zijn wat daaronder wordt verstaan om een eenduidige toepassing te bereiken. Het uitgangspunt dient te zijn dat onjuist gebruik wordt gecorrigeerd en misbruik wordt bestraft. Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

16

Handhaving dient plaats te vinden met inachtneming van de privacy-regels, zeker indien andere partijen betrokken zijn en uitwisseling van gegevens aan de orde is. Er dient toezicht te zijn op en monitoring van de wijze waarop handhaving plaatsvindt en dit dient ook periodiek te worden geëvalueerd. Ten aanzien van de resultaten van handhaving dient transparantie te worden betracht, zodat het handelen van de gemeente inzichtelijk is en mogelijk gewenste bijsturing kan plaatsvinden. Er zou binnen redelijke termijn een integraal beleidsplan handhaving en toezicht voor het gehele gemeentelijk apparaat vastgesteld moeten worden.

Kernpunten: Zeker bij financiële stromen is handhaven noodzakelijk. Bij handhaving dient te worden ingezet op preventie. Voor preventie is juiste, volledige en begrijpelijke voorlichting en informatie nodig. Afgestemde dienstverlening essentieel bij het voorkomen van onbedoeld gebruik. Bij handhaving staat de menselijk maat voorop die eenduidig wordt toegepast. Uitgangspunt is dat onjuist gebruik wordt gecorrigeerd en misbruik wordt bestraft. Privacy dient in acht te worden genomen, zeker bij betrokkenheid andere partijen. Toezicht op en monitoring van handhaving is nodig, alsmede evaluatie daarvan. Transparantie van de resultaten van handhaving is nodig, mede voor bijsturing. Op redelijke termijn een gemeentelijk integraal beleidsplan handhaving en toezicht nodig. 4.1.11. Financiering Voor het uitvoeren van de taken door de gemeente in het kader van het sociaal domein zijn forse financiële middelen nodig. Het grootste deel van deze gelden worden verkregen vanuit de Rijksoverheid. De budgetten die bestemd zijn voor het sociaal domein dienen, ook als deze niet geoormerkt zijn, besteed te worden binnen het sociaal domein. Aangezien deze budgetten niet afdoende zijn, dient de gemeente voldoende aanvullende middelen vrij te maken voor adequate zorg, ondersteuning, bemiddeling en voorzieningen voor de inwoners.

Het behalen van de gewenste inhoudelijke doelen dient uitdrukkelijk voorrang te hebben op de financiële taakstelling, ondanks de tekortschietende middelen vanuit de centrale overheid. De gemeente dient alert te zijn op (incidentele) mogelijkheden om subsidies te verkrijgen vanuit de ministeries dan wel provincie ten behoeve van specifieke doelen binnen het sociaal domein. Recente voorbeelden zijn subsidies voor verbetering toegang mantelzorgregelingen en versterking cliëntondersteuning. Waar mogelijk dient de gemeente gebruik daarvan te maken ter verbetering van de dienstverlening. De gemeente wordt telkens in een buitengewoon lastige positie gebracht door de handelwijze van de rijksoverheid, die nalaat tijdig voldoende (financiële) middelen ter beschikking te stellen voor de uitvoering van de taken en tevens duidelijkheid te bieden aan de gemeenten daarover op de lange(re) termijn. Dit zorgt voor omvangrijke financiële uitdaging voor de gemeente, die vaak (structurele) bezuinigingsmaatregelen onontkoombaar maken. Dit raakt dat ook de meest kwetsbare, en van de ondersteuning door de gemeente afhankelijke, inwoners getroffen worden door de financiële maatregelen van de gemeente. Deze groep inwoners dienen zoveel mogelijk te ontzien te worden en waar mogelijk dienen alternatieve voorzieningen, ondersteuning dan wel begeleiding te worden geboden.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

17

De Adviesraad is van mening dat de volgende algemene uitgangspunten leidend zouden moeten zijn bij de invulling van de bezuinigingen voor wat betreft individuele toekenningen: 1. De meest kwetsbare inwoners worden het meest ontzien. (Voorbeeld: verlagen van de inkomensgrens in plaats van verlagen van toeslag-bedragen.) 2. Vrij besteedbare bedragen gaan voor beperkt of niet door een inwoner zelf in te vullen bestedingen. (Voorbeeld: toeslagen in plaats van een Rotterdampas.) 3. Daar waar voorzieningen, ondersteuning en/of begeleiding voor een inwoner worden beperkt, dient deze inwoner zoveel mogelijk mee te kunnen bepalen waar de beperking plaatsvindt. 4. Bij ontneming of beperking van voorzieningen, ondersteuning en/of begeleiding vindt een zo geleidelijk als mogelijke afbouw plaats. 5. De inwoners die getroffen worden door beperking van voorzieningen, ondersteuning en/of begeleiding worden ruim vóór het feitelijke moment daarover in kennis gesteld. 6. Door de (personele) maatregelen zal de dienstverlening aan de inwoners niet verslechteren en de wachttijden niet oplopen. Ten aanzien van de collectieve voorzieningen en generieke maatregelen zou bij de invulling van de bezuinigingen het volgende zoveel mogelijk te ontzien te worden: 1. Activiteiten gericht op preventie. 2. Cliëntondersteuning. 3. Maatregelen die de mobiliteit bevorderen. 4.

Maatregelen die inclusie bevorderen (waaronder toegankelijkheid). 5. Bestrijding eenzaamheid. Voor wat betreft subsidies zou de voorkeur daar waar mogelijk uit moeten gaan naar verstrekking aan vrijwilligers-organisaties vanwege de grotere effectiviteit (verhouding kostenbaten), alsmede het bevorderen van de vitaliteit en participatie van de vrijwilligers en deelnemers in de samenleving en daarmee tevens het bestrijden van de eenzaamheid.

Kernpunten: Budgetten voor sociaal domein daadwerkelijk daaraan besteden. Behalen gewenste inhoudelijke doelen gaan vóór financiële taakstelling. Alert zijn op en gebruiken van subsidies voor verbeteren dienstverlening sociaal domein. Bij noodzakelijke bezuinigingen worden kwetsbare inwoners zoveel mogelijk ontzien. Bij bezuinigingen dienen inwoners zoveel mogelijk keuze-vrijheid te behouden. Bij bezuinigings-maatregelen vindt geleidelijke afbouw plaats. Subsidies voor vrijwilligers-organisaties worden zoveel mogelijk gecontinueerd. 4.1.12. Datagedreven besluitvorming en kunstmatige intelligentie Gemeenten staan in het sociaal domein voor grote opgaven: toenemende complexiteit van problematiek, stijgende kosten, personeelstekorten en hoge verwachtingen van inwoners. Tegelijkertijd ontwikkelt kunstmatige intelligentie of wel artificial Intelligence (AI) zich snel en wordt deze technologie steeds toegankelijker. In het sociaal domein zal AI van grote invloed worden en kan AI gemeenten veel opleveren, mits het zorgvuldig, geleidelijk, transparant, structureel en mensgericht wordt ingezet. Digitalisering transformeert het sociaal domein van reactief naar proactief werken. Het verandert hoe gemeenten werken, niet waarvoor zij verantwoordelijk zijn.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

18

Voor de besturing van de organisatie en processen zal datagedreven besluitvorming zorgen voor betere sturing op resultaten. Digitalisering biedt kansen voor betere monitoring en evaluatie, zoals de kwaliteit effectiviteit van zorg en dienstverlening. Gemeenten kunnen hierdoor preventief ingrijpen door tijdig bijsturen van beleid, budgettering en uitvoering. Voor de besluitvorming is realtime data nodig over demografische ontwikkelingen, zorgvraag, verloop van processen, capaciteit en resultaten. Daartoe kunnen dashboards worden ingericht. Door het toepassen van AI kunnen professionals beter worden ondersteund en dienstverlening toegankelijker worden gemaakt, waarbij de menselijke maat, transparantie en rechtsbescherming centraal blijven staan. AI mag nooit zelfstandig besluiten nemen over inwoners.

Het toepassen van AI heeft de meeste waarde voor: • Beleidsontwikkeling, sturing en monitoring (trend- en scenario-analyses, evaluatie effectiviteit beleid, monitoren processen) • Ondersteuning van professionals (virtuele assistent bespaart tijd en vergroot kwaliteit maatwerk, opstellen documenten) • Signalering en preventie (vroegsignaleren schulden, eenzaamheid, kennen risico’s en stapeling problematiek) • Dienstverlening aan inwoners (chatbots, begrijpelijke communicatie, invullen formulieren, betere toegankelijkheid) Bij het gebruik van AI-toepassingen kan de minder benodigde inzet van personeel en middelen worden aangewend voor intensievere dienstverlening, waaronder meer directe (persoonlijke) contacten, begeleiding, ondersteuning en zorg. De Adviesraad geeft het gemeentebestuur in overweging een strategie te bepalen voor verdergaande digitalisering en het toepassen van kunstmatige intelligentie binnen de gemeentelijke organisatie in relatie tot het sociaal domein.

Kernpunten: In het sociaal domein zal AI van grote invloed worden en kan veel opleveren. Digitalisering transformeert het sociaal domein van reactief naar proactief werken. Digitalisering biedt kansen voor betere monitoring en evaluatie. Datagedreven besluitvorming zal zorgen voor betere sturing op resultaten. Met AI professionals beter ondersteund en dienstverlening toegankelijker. Ruimte ontstaat voor intensievere dienstverlening, meer direct en persoonlijker. Strategie nodig voor inzet van AI ten behoeve van het sociaal domein.

4.2.

Inclusie

Doel van het VN-verdrag handicap is het bevorderen, beschermen en waarborgen van de rechten van mensen met een beperking. Nissewaard moet een inclusieve gemeente zijn. Sociale, fysieke en informatieve inclusie moet de norm zijn en inwoners moeten de inclusiviteit kunnen opeisen. Het bestaan van een inclusieve samenleving is afhankelijk van vele factoren zoals de afgestemde toegankelijkheid (voor mensen die slecht ter been zijn en rolstoel-, rollator-, scootmobielgebruikers) van openbare ruimten en gebouwen, de verkeers- en vervoers-voorzieningen.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

19

Verdere factoren zijn de beschikbaarheid van hulpmiddelen, het begrijpelijk en hanteerbaar zijn van voorlichting, websites en formulieren, alsmede het actief bestrijden van eenzaamheid en discriminatie en de ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers, zonder wie een inclusieve samenleving niet mogelijk is. Voor het realiseren van een inclusieve samenleving is bewustwording essentieel. Mensen die zelf niet geconfronteerd worden met problemen ten aanzien van toegankelijkheid, zijn zich vaak niet bewust dat dit voor anderen wel het geval kan zijn. Er dient een voorlichtings-campagne plaats te vinden om professionals en burgers bewust te maken van obstakels die anderen kunnen ervaren in de openbare en niet-openbare ruimte en gebouwen. Al vaker is geconstateerd dat er binnen de gemeente weinig openbare toiletten beschikbaar zijn, zeker buiten kantoor-/ winkel-tijden. Daarnaast zijn mensen vaak niet bekend met de beschikbare openbare toiletten en specifiek invalidentoiletten. Een overzicht is nodig van alle (openbare) toiletvoorzieningen in Nissewaard met de tijdstippen waarop deze beschikbaar zijn en hoe toegang kan worden verkregen. Op basis daarvan kan voorlichting worden gegeven aan de inwoners en bezoekers over de aanwezige openbare toiletten. Dit in het algemeen en op de locatie van de toiletten.

De gemeente is aangesloten bij de HogeNood community, welke zowel openbare als opengestelde toiletten vindbaar maakt. Deze community biedt de gemeente aanvullende faciliteiten voor wat betreft voorlichting, analyse en beheer. Teneinde bewoners en bezoekers beter te faciliteren bij het zoeken naar een (invaliden) toiletvoorziening kan de gemeente bezien op welke wijze optimaal gebruik kan worden gemaakt van de door de HogeNood community geboden faciliteiten. De Gemeente Nissewaard dient een duidelijke keuze te maken ten aanzien van een systeem voor toegankelijkheid. Op basis daarvan dient toegankelijkheids-beleid te worden ontwikkeld. Het verkozen systeem en het vastgestelde beleid dient vervolgens gemeente breed en integraal te worden toegepast. Het gemeentebestuur heeft het document “Jij hoort erbij”, de Visie op inclusie Nissewaard. De Adviesraad zich in het vinden in deze visie op inclusie en de daarin benoemde aspecten. Dit geldt ook voor de specifieke uitgangspunten die gelden voor de verschillende vakgebieden. De aspecten behorende bij de visie en de uitgangspunten zijn nog erg algemeen en voor verschillende interpretatie vatbaar geformuleerd. Het gaat om de uiteindelijke resultaten en de termijn waarbinnen deze worden gerealiseerd. De visie dient te worden meegenomen in de aanpak en financiering van nieuwe ontwikkelingen, (beheer)plannen en activiteiten.

Vanuit de gemeente wordt aangegeven dat er geen nader beleid op lokale inclusie zal worden opgesteld, maar dat inclusie(-beleid) onderdeel zal uitmaken van alle nieuwe of gewijzigde beleids-ontwikkelingen en -documenten. Als op de verschillende beleidsterreinen van de gemeente een eigen invulling moet worden gegeven aan inclusie, dan kan dit leiden tot inconsistente inclusie-ontwikkelingen en maatregelen. Teneinde dit risico te ondervangen is het zinvol een handreiking voorhanden te hebben voor alle medewerkers van de gemeente waarin de doelen, richtlijnen, uitgangspunten e.d. zijn opgenomen.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

20

Bij voorstellen aan het College van B&W en bij Raadsvoorstellen zou standaard de paragraaf “Inclusie-effecten en -maatregelen” kunnen worden opgenomen. Een dergelijke verplichte paragraaf zorgt er voor dat alle betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie tijdig worden geattendeerd op en rekening kunnen houden met inclusie-aspecten, hetgeen de bewustwording zal vergroten. Vanwege de veelheid van beleidsterreinen en onderwerpen waar inclusie aan de orde is, zal het nodig zijn organisatorische en procedurele maatregelen te treffen die de aandacht voor en incorporatie van inclusie bewaakt, toetst en borgt Tevens is een centraal informatiepunt nodig waar kennis van alle inclusie-aspecten alsmede ontwikkelingen binnen de gemeente op dit terrein aanwezig is. Dit ook om de activiteiten op elkaar af te kunnen stemmen en dubbele of zelfs tegenstrijdige werkzaamheden te voorkomen. Dit centrale informatiepunt zou de Werkgroep Inclusie Beleid van de gemeente kunnen zijn. Het vervolg op de visie is de Lokale Inclusie Agenda. Het uitwerken en beheren van deze Agenda dient voortvarend te worden aangepakt. Een effectieve en tijdige realisatie van het gestelde in de visie en de agenda vereist een strakke sturing en bewaking. Voor het integraal en continue werken aan inclusie binnen en vanuit de gemeentelijke organisatie is het inbedden daarvan een voorwaarde.

Inclusie dient deel uit te maken van de cultuur binnen de organisatie en de attitude van de bestuurders en medewerkers. Dit vereist permanente aandacht, voorlichting en communicatie, alsmede borging van de bereikte resultaten. De realisatie van de ambities zal voor een groot deel afhankelijk zijn van de inzet van vrijwilligers. De bereidheid tot het doen van vrijwillige inzet dient derhalve te worden geoptimaliseerd, zoals het aantrekkelijk maken voor en de ondersteuning van vrijwilligers. Daar waar externe partijen ontwikkelingen in gang zetten ter bevordering van inclusie, kan de gemeente daarop aansluiten en dit bevorderen. Bij bestaande samenwerkings-relaties zijn deze ontwikkelingen eenvoudiger te onderkennen dan bij andere partijen, waarvoor meer gedaan moet worden aan communicatie. Bij opdrachten aan externe partijen en het verstrekken van subsidies kunnen in de opdracht en voorwaarden resultaat- dan wel inspannings-verplichtingen worden opgenomen over inclusie. In de opdrachtverstrekking zou standaard de paragraaf “Inclusie-effecten en -maatregelen” kunnen worden toegevoegd. Deze paragraaf zorgt er voor dat de betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie tijdig worden geattendeerd op en rekening kunnen houden met inclusie-aspecten. De leveranciers zijn dan gehouden invulling te geven aan hetgeen in de opdrachten is vastgelegd.

Daarnaast zal de paragraaf de bewustwording omtrent inclusie bij externe partijen vergroten, hetgeen vooral wat betreft toegankelijkheid nog wel het belangrijkste is. Gezien het belang van dit thema dient er één bestuurlijk aanspreekpunt te zijn voor de uitvoering van het VN verdrag voor de rechten van de mens en de Lokale Inclusie Agenda. Hetgeen gesteld wordt aangaande inclusie geldt overeenkomstig ook voor diversiteit.

Het sociaal domein gedurende de Raadsperiode 2026-2030

21

Kernpunten: Nissewaard: sociale, fysieke en informatieve inclusie moet de norm zijn. Inzetten op bewustwording door voorlichtings-campagne. Uitbreiden en beter inzichtelijk maken openbare (invaliden) toiletvoorzieningen. Gemeente: eenduidige keuze voor systeem toegankelijkheid. Lokale Inclusie Agenda: uitwerken in plannen en plannen voortvarend uitvoeren. Inclusie inbedden binnen de organisatie en attitude van de bestuurders en medewerkers. Consistente inclusie-ontwikkelingen en -maatregelen bewaken, toetsen en borgen. De gemeente sluit aan en stimuleert inclusie-ontwikkelingen bij externe partijen. Bij opdrachten en subsidie-toekenningen worden inclusie-verplichtingen opgenomen. Eén bestuurlijk aanspreekpunt aangaande (lokale) Inclusie (agenda).