Uitwerking programmalijnen Regio Deal oktober 2022

Concrete afspraken maken en invulling geven aan de crossovers tussen de andere opgaven energietransitie, verbonden regio, ontspannen regio en verstedelijkingsstrategie die een belangrijke rol spelen voor een goed vestigingsklimaat en een aantrekkelijke regio. 18

•

In de verdere uitwerking naar het Human Capital Akkoord zullen met partners, w.o. de twee arbeidsmarktregio’s, afspraken worden gemaakt over de onderlinge samenwerking en samenhang met deze agenda.

Voorbeelden van type projecten • • • • •

Move to Match: uitbreiden, versnellen en toegankelijk maken van opleidingsaanbod van ROC’s RijnIJssel en Nijmegen voor werkenden. Digitale vaardigheden: vergroten digitale skills via initiatieven als House of IT, OpenEducation, digitale vaardigheden in de zorg en digitale inclusie voor kwetsbare kinderen. Aantrekken en vasthouden talent: Lifeport Welcome Center, Arnhem Studentenstad en IT Studentenlab Opleiden voor speerpuntsectoren: VIA-T, Be an Engineer, Plug in & Play en Statushouders opleiden voor energietransitie Kansen voor jeugd zonder startkwalificatie: Vitesse Betrokken en Prospect4Cash

Dwarsverbanden met andere programmalijnen Regio Deal Deze programmalijn is ondersteunend voor alle andere programmalijnen van de Regio Deal.

5

Grenzeloos samenwerken

Ambitie De regio Arnhem-Nijmegen wil zich in de komende jaren verder ontwikkelen tot één grensoverschrijdende agglomeratie tussen Randstad en Rhein-Ruhr-gebied en wil optimaler gebruik maken van de strategische ligging van de regio op de Europese Rhine-Alpine TEN-T corridor. De intensivering van de samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen biedt ook nieuwe kansen voor de samenwerking met Duitse partners. Hoewel er in de afgelopen jaren, overwegend op projectniveau, al volop is geïnvesteerd in grensoverschrijdende samenwerking, zien we verdergaande kansen om de aansluiting van de Groene Metropoolregio op landelijke/provinciale ontwikkelingen met betrekking tot Nederlands-Duitse samenwerking te verbeteren. Structurele, regionale inzet op samenwerking met de voor de regio meest nabije Europese partner, Duitsland, is nog niet voldoende ingebed. Ook de grensligging van de regio en de specifieke grenseffecten (positief en negatief) met betrekking tot brede welvaart zijn nog onderbelicht. Goede voorbeelden van regio’s die al een sterker profiel als grensregio hebben, zien we bijvoorbeeld in de Achterhoek en Twente waar goede stappen zijn gezet met het Memorandum Münsterland – Oost-Nederland. Daar kan de Groene Metropoolregio, mede ondersteund door het Rijk en de provincie, van leren.

De ambitie is te komen tot een grensoverschrijdend platform met gezamenlijke agenda waarin partijen zoals de Groene Metropoolregio, Economic Board, Provincie, Euregio, Landkreise, Bezirksregierung en IHKs op reguliere basis bijeenkomen, zonder dubbele structureren te creëren. Primaire doelen zijn de bevordering van de uitwisseling tussen de verschillende organisaties met grensoverschrijdende belangen en de vertaling van geïdentificeerde kansen en uitdagingen naar concrete projecten.

19

Voorbeelden van type projecten Om de bovengenoemde programmalijnen vanuit grensoverschrijdend perspectief voldoende te kunnen laden en te voorkomen dat er direct teveel vanuit losse projecten wordt gedacht, wil de regio in het kader van de Regio Deal sterker inzetten op de verdere opbouw van de sociale NederlandsDuitse infrastructuur c.q. governance tussen regio Arnhem-Nijmegen en aangrenzende c.q. nabije Duitse regio’s. De regio wil hiermee haar profiel als Europese, maar vooral ook grensregio verstevigen en toewerken naar verdere geografische vervlechting van de Euregio. Primair richt de regio zich daarbij op partners binnen het werkgebied van de Euregio Rijn-Waal. Ze richt zich ook in toenemende mate op strategische samenwerking met stakeholders in het Rhein-Ruhrgebied zoals metropoolregio Ruhr, samenwerking met het Rijk, de provincie Gelderland en de relatie met nationale en regionale planbureaus aan weerszijden van de grens. Verder zien we mogelijkheden om reeds bestaande contacten met bijvoorbeeld de Industrie und Handelskammer in het grensgebied, Kreise, het Landschaftsverband Rheinland, OV-bedrijven en organisaties als Energy4Climate verder aan te halen. Skillshub Euregio De arbeidsmarkt is volop in beweging. Banen veranderen, verdwijnen en er komen nieuwe banen bij.

Technologische ontwikkeling en digitalisering zorgen ervoor dat banen - vooral in het lagere en middensegment - onder druk komen te staan. Groeiende sectoren zoals techniek, IT, logistiek en zorg kunnen moeilijk geschikt personeel vinden. Daarnaast zetten onvoorziene situaties zoals de Coronacrisis en noodzakelijke transities de arbeidsmarkt nog verder onder drukt. De huidige Nederlandse en Duitse arbeidsmarkt zijn diploma-gebaseerd. Werkgevers en werkzoekenden baseren de invulling van een vacature resp. het zoeken van een baan hoofdzakelijk op diploma’s. De tekorten en mismatch van vraag en aanbod op de Euregionale arbeidsmarkt vragen om een grotere wendbaarheid en flexibiliteit van werknemers, werkzoekenden en onderwijs. Om bijvoorbeeld immigranten, vijftigplussers of mensen die van baan willen veranderen meer kansen te bieden, zijn niet alleen een diploma, maar ook de vaardigheden die men heeft een belangrijke graadmeter voor hun inzetbaarheid. Met het project ‘Skillshub Euregio’ zetten we samen met NL en D (MKB-)bedrijven en zorginstellingen, HBO- en MBO-instellingen, (semi)overheids- en uitvoeringsinstanties, werkgevers- en werknemersorganisaties stappen richting het nieuwe 21steeeuw ecosysteem voor een ‘skills gebaseerde arbeidsmarkt’.

Hierbij gaan betrokken partijen we aan de slag met de ontwikkeling van profielen voor de taken van de toekomst, de vertaling in bijpassende curricula en skillsgebaseerde instrumenten voor matching van vraag en aanbod.

Dwarsverbanden met andere programmalijnen Regio Deal en nationale opgaven De drie programmalijnen in deze Regio Deal; ‘gezond leven, ‘toekomstbestendig wonen’ en ‘sterke bedrijvigheid’ zijn leidend bij de opbouw van nadere samenwerkingsrelaties met zowel Duitse als Nederlandse partners. Waar relevant en waar mogelijk worden in het kader van de Regio Deal binnen deze programmalijnen concrete activiteiten in samenwerking met Duitse partners opgezet. Om goed in beeld te krijgen welke concrete investeringen nodig zijn, wil de regio een aantal verdere verkenningen / haalbaarheidsstudies laten uitvoeren. Kennis en kunde, maar ook cofinanciering vanuit het Rijk zijn hierin van meerwaarde. Op dit moment zien we de volgende aanknopingspunten [nog verder aan te vullen]:

20

1. Gezond leven: aanpak brede welvaart op wijkniveau (woningvoorraad, arbeidsparticipatie en inclusie van buitengesloten groepen) en onderzoek naar kansen voor grensoverschrijdende samenwerking en kennisuitwisseling met bijvoorbeeld woningbouwcoöperaties en maatschappelijke organisaties aan Duitse zijde, bijvoorbeeld in de steden Duisburg en Essen. 2. Toekomstbestendig wonen: o.a. circulaire economie, waarbij met name aandacht wordt gegeven aan circulaire bouw c.q. materiaal schaarste in de bouwsector 3. Sterke bedrijvigheid: o.a stimuleren van internationale handel en .het aan elkaar schakelen van grensoverschrijdende energie-infrastructuur. 4. Werkende arbeidsmarkt: de uitvoering van het Human Capital Akkoord, met bijzondere aandacht voor de skillsgebaseerde aanpak t.b.v. de grensoverschrijdende arbeidsmarkt. Naast bovengenoemde aanknopingspunten zien we op korte termijn ook mogelijkheden om de uitvoering van het onlangs opgeleverde Euregionale mobiliteitsplan in het kader van de Regio Deal verder uit te werken. Hiermee kan de regio investeren in (grensoverschrijdende) verkeersverbindingen op meerdere modaliteiten, waaronder ook de verduurzaming van de binnenvaart.

Met deze Regio Deal wil de regio Arnhem-Nijmegen ook sterker bijdragen aan de reeds bestaande Rijksinzet op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking zoals onder meer geformuleerd in het programma ‘Regio’s aan de Grens’ en de vier hierin opgenomen programmalijnen. Daarnaast wil de regio met deze propositie op regionaal niveau uitvoering geven aan de Grenslandagenda NoordrijnWestfalen – Nederland, in het bijzonder op de thema’s arbeidsmarkt, mobiliteit en het onlangs toegevoegde onderwerp water. Het momentum daarvoor is gunstig. De recent aangetreden deelstaatregering van NRW wil de intensieve samenwerking met Nederland de komende jaren voortzetten en heeft in haar coalitieakkoord verdergaande samenwerking op het gebied van klimaat, energie, milieu en mobiliteit aangekondigd. Regio’s in de grensstreek worden gezien als belangrijke uitvoerders op deze onderwerpen. Binnen de regio is veel kennis en kunde aanwezig op het gebied van Europese programma’s, waaronder Interreg. De nieuwe Europese programmaperiode 2021-2027 heeft al vele stakeholders in de regio aangezet om Europese projecten en initiatieven te ontwikkelen, ook met Duitse partners in het kader van Interreg Deutschland-Nederland. De regio Arnhem-Nijmegen neemt hierin een proactieve rol in en hecht er waarde aan om de koppeling tussen dergelijke EU-programma’s en de middelen uit de Regio Deal nader te verkennen.

6

Integrale wijkgerichte aanpak

In het kader van de voorbereiding van deze propositie zijn diverse integrale gebiedsgerichte initiatieven ingediend om de leefbaarheid in wijken of kernen te stimuleren, o.a. in Arnhem Oost, Nijmegen Dukenburg, Millingen aan den Rijn en Dieren.

21

Wijkgerichte aanpak Arnhem-Oost Relatief veel buurten in Arnhem, vooral in Malburgen, het Arnhemse Broek, Klarendal, Presikhaaf-West en Geitenkamp met veel corporatiebezit – kampen met aanzienlijke problemen. Ze kennen veel kwetsbare bewoners, met beperkte zelfredzaamheid en veel behoefte aan zorg, ondersteuning of begeleiding. Met de toename van kwetsbare groepen neemt ook de overlast van bewoners onderling toe. Er is sprake van toename van schulden, werkloosheid, energiearmoede en criminaliteit. Met de Arnhem-Oost aanpak willen we deze situatie langjarig aanpakken en duurzaam verbeteren. In de wijken, mét de wijken en in samenwerking met maatschappelijke partners en andere overheden. In dit deel van Arnhem komen twee Rijksprogramma’s bij elkaar. Het nationaal programma leefbaarheid en veiligheid (NPLV) en het nationaal programma omgevingsvisie extra (NOVEX). Arnhem is met het rijk langjarige afspraken aan het maken om zowel de verstedelijking, en de bouw van 12.000 woningen te versnellen, als de versterking van de leefbaarheid en veiligheid in dit stadsdeel. Arnhem heeft daarbij de regio nodig omdat de willekeurige grenzen van een gemeenten niets zeggen over het leven van inwoners als het gaat om onderwijs, voorzieningen, werken en zorg.

Maar anderzijds heeft Arnhem ook iets te bieden en kunnen de ervaringen van beide Nationale programma’s en met name programma Arnhem-Oost bijdragen aan de vraagstukken van regiogemeenten zoals ook in de Woondeal tussen regio en Rijk in 2021 is afgesproken. Onderdelen van deze aanpak zijn: •

•

• •

Project Immerloo Schuldenvrij, gericht op wegnemen van problematische schulden bij de armste huishoudens, om onderliggende problemen te kunnen gaan aanpakken en zelf stappen te gaan zetten richting activeren en/of werk. Pedagogische Wijk, gericht op het creëren van een positieve setting voor kwetsbare jongeren, zowel op school, op straat, in de vrije tijd en thuis, om ze structuur, kansen, waardering en perspectief op een succesvol leven te bieden en daarmee een alternatief voor criminaliteit. Energietransitie: aanpak van energiearmoede in m.n. appartementen en verduurzaming van woningen via een maatwerkaanpak. Klimaatbestendige leefomgeving, gericht op stimulering van een groene, gezonde en klimaatbestendige buitenruimte.

22