Uitvoeringsagenda Versterken vrijwilligers in de stad 2025-2028
Tekst van het document
Versterken vrijwilligers in de stad
Foto: Studio Another Day
2025-2028
Veel Nijmegenaren zetten zich in voor maatschappelijke doelen via vrijwilligerswerk. We streven ernaar om vrijwilligersorganisaties én vrijwilligers goed te ondersteunen. Deze uitvoeringsagenda beschrijft onze activiteiten die we inzetten om deze ambitie te realiseren.
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
3
INLEIDING
Doorlopende waardering van vrijwilligers in de stad
Deze uitvoeringsagenda
Minder regeldruk voor vrijwilligersorganisaties
2 - VORMEN VAN MAATSCHAPPELIJKE INZET
Vrijwilligers verstevigen zelfredzaamheid
Aansluiting bij de sociale basis
Doorlopende promotie van vrijwilligerswerk
7
3 - VRIJWILLIGERS IN NEDERLAND – FEITEN EN CIJFERS
Vrijwilligerswerk door werkgevers
8
4 - VRIJWILLIGERS IN NIJMEGEN – FEITEN EN CIJFERS
9
5 - ONDERZOEK EN ONDERSTEUNING
Subsidies aan vrijwilligersorganisaties
Resultaten onderzoek Vrijwilligerscentrale
Vrijwilligersfonds en vrijwilligersverzekering
Resultaten onderzoeken gemeente Nijmegen op
Vrijwilligerscentrale
specifieke beleidsdomeinen
Financieel kader 2025-2028
Inhoudsopgave
4
11
6 - WAT DOET DE GEMEENTE AL?
20
22
8 - FINANCIEEL KADER
9 - IMPACT
Algemeen overzicht
Meten impact vrijwilligersorganisaties
Participatiewet in Balans
Meten impact vrijwilligers
Vrijwilligers in eigen organisatie Sport 14
24
BIJLAGEN
7 - UITGANGSPUNTEN, AMBITIES EN ACTIVITEITEN
Bijlage 1: Activiteitenplan
Aansluiten bij wat vrijwilligers en organisaties belangrijk vinden
Bijlage 2: Begrippenlijst
Het belang van een centrale deskundige partij
Bijlage 3: Huidige taken van VWC Nijmegen
Vrijwilligersbeleid binnen elke vrijwilligers- en professionele organisatie Elke organisatie biedt een sociaal veilige omgeving Inspraak en medezeggenschap voor elke vrijwilliger
2
1
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
Nijmegenaren vormen met elkaar een veerkrachtige stad. Van onze inwoners doet
DEZE UITVOERINGSAGENDA
30% vrijwilligerswerk in een organisatiei, naast en soms overlappend met alle
In lijn met de ambitie uit de doelenboom is de ambitie voor deze uitvoeringsagenda:
informele hulp en (buurt)participatie. Vrijwilligerswerk is wijdverbreid: cultuur- en sport
Inwoners voeren eigen regie over hun leven, gezin en gezondheid en actief
verenigingen, natuur- en milieuorganisaties, huurderscomités, wijkwerk, zorginstellingen,
deelnemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt
goede doelenorganisaties en ontmoetingsplekken zijn grotendeels afhankelijk van de
elkaar.
3
inzet van vrijwilligers. We waarderen dit stadsbrede vrijwilligerswerk. Als gemeente ondersteunen we vrijwilligersorganisaties met subsidies en het vrijwilligersfonds. Ook
Van algemene ondersteuning willen we nu een stap maken naar het versterken van de
hebben we in Nijmegen een centrale adviesorganisatie in de vorm van de Vrijwilligers
vrijwilligers in onze stad. Om dat te doen maken we geen nieuw vrijwilligerswerkbeleid,
centrale (VWC) waar vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties een beroep op kunnen doen.
maar geven we via deze uitvoeringsagenda verder invulling aan de doelen en activiteiten
Ondertussen weten we ook dat vrijwilligersorganisaties steeds verder onder druk komen
die staan beschreven in de doelenboom:
te staan, omdat ze bijvoorbeeld moeite hebben met het werven van nieuwe vrijwilligers.
Inleiding
• Inwoners van Nijmegen kijken naar elkaar om in het dagelijks leven. De inzet van vrijwilligers in Nijmegen is altijd al heel belangrijk geweest, maar wordt de
We stimuleren vrijwilligerswerk voor iedereen, d.m.v. het basisaanbod van de
komende jaren alleen nog maar belangrijker. De stad groeit en vergrijst. De verantwoor-
vrijwilligerscentrale, de vrijwilligersverzekering en het vrijwilligersfonds.
delijkheid van het gemeentebestuur voor kwetsbare inwoners is groot. Vanuit het sociaal
• Inwoners nemen actief deel aan de samenleving en dragen bij aan de samenleving.
domein biedt de gemeente brede dienstverlening (WMO, Jeugdwet, Participatiewet).
Met een netwerk van mensen, organisaties en activiteiten om je heen is het makkelijker
Echter overstijgt de vraag de beschikbaarheid hiervan. Er is steeds meer afschaling in de
deel te nemen aan de samenleving. We willen dat mensen een zinvolle invulling kunnen
zorg, terwijl de vraag naar zorg en ondersteuning juist groeit. We zijn bezig met een trans-
geven aan hun dag.
formatie naar de versterking van de sociale basis, en hierbij is de inzet van vrijwilligers onmisbaar.
Aansluitend hierop besteden we extra aandacht aan activiteiten, die bijdragen aan het vergroten van de zelfredzaamheid en zelfregie van mensen met een kwetsbaarheid
Vrijwilligerswerk is in meerdere opzichten zinvol. Naast ondersteuning voor de (fysieke)
of beperking.
omgeving en de medemens die aan het ontvangende eind staan, zorgt vrijwilligerswerk ook voor welzijn en gezondheid bij vrijwilligers zelf, in de vorm van zinvolle daginvulling,
We verstevigen zowel de positie van vrijwilligersorganisaties als die van vrijwilligers
bewegen, mentale gezondheid en sociale verbondenheid. Een stevig netwerk van
zelf. De Vrijwilligerscentrale wil haar advieswerk uitbreiden in samenwerking met de
vrijwilligers(organisaties) komt uiteindelijk iedereen te goede.
gemeente, en is nauw betrokken geweest bij het opstellen van haar ambities in deze uitvoeringsagenda. Als gemeente zelf richten we ons op het verminderen van de regel druk voor vrijwilligersorganisaties, promotie van vrijwilligerswerk en het vaststellen van subsidievoorwaarden die zich richten op het hebben van een volwaardig vrijwilligers beleid bij organisaties.
Vormen van maatschappelijke inzet
2
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
In deze uitvoeringsagenda richten we ons op vrijwilligerswerk dat gedaan wordt in organisaties,
2.1 AANSLUITING BIJ DE SOCIALE BASIS
waarbij we de uitkomsten uit relevant onderzoek als uitgangspunt nemen voor een succesvolle
Het neerzetten van een goede positie van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties moet
versterking van de positie van vrijwilligers.
complementair zijn aan de richting die de sociale basis in onze stad op gaat, en raakt ook de
5
beleidsdomeinen inclusie en gezondheid. Maatschappelijke inzet kan op verschillende manieren ingevuld worden, en termen hiervoor worden veel door elkaar heen gebruikt. Vrijwilligerswerk in een organisatie is er één van, maar dit
Sociale cohesie en participatie
is niet de enige vorm waarin inwoners iets doen voor anderen dan wel een ideëel maatschappelijk
Het SCP heeft in het najaar 2024 een onderzoek gedaan naar de toekomstige ontwikkeling
doel realiseren. Andere vormen van maatschappelijke inzet die dichtbij vrijwilligerswerk liggen
van sociale cohesie in de komende 25 jaarii. Zowel de sociale participatie als vrijwilligerswerk
zijn informele hulp in georganiseerd dan wel ongeorganiseerd verband, bewonersinitiatieven en
maken daar onderdeel van uit. Voor blijvende sociale cohesie is sociaal vertrouwen (samen met
via sociale impactondernemingen.
institutioneel en politiek vertrouwen) een belangrijke voorwaarde. Leeftijd heeft weinig invloed, maar opleidingsniveau blijkt de belangrijkste factor die sociale cohesie beïnvloedt. Mensen met
Informele hulpverleners bieden hun hulp zowel in georganiseerd verband als in niet-georgani-
een theoretische opleiding hebben meer sociaal vertrouwen en een grotere sociale participatie.
seerd verband aan. Informele hulpverleners in niet-georganiseerd verband bieden in hun vrije
Sociaal vertrouwen is lager in buurten en dorpen met veel diversiteit in migratieachtergronden.
tijd onbetaalde hulp aan mensen buiten het eigen huishouden, zoals zieken, buren, familie,
Zaken als tijd, gezondheid, taalbeheersing en sociale vaardigheden helpen bij het vergroten van
vrienden en bekenden. Mantelzorgers, ook van onmisbare waarde, behoren tot de categorie
sociale participatie, waaronder in de vorm van vrijwilligerswerk. Het is dus belangrijk dat vrij
informele hulp zonder georganiseerd verband. Informele hulpverleners in georganiseerd verband
willigersorganisaties een zo divers mogelijk bestand aan vrijwilligers hebben, en dat we hier actief
zijn vrijwilligers die actief zijn in de zorg en hulpverlening. Voorbeelden daarvan zijn maatjes
op gaan inzetten.
platforms, sociale klussencentrales maar ook reguliere zorginstellingen. De termen informele hulpverlener in georganiseerd verband en vrijwilliger voor een organisatie overlappen dus met
Opgave Sociale Basis
elkaar. Sociale ondernemingen zijn ook een vorm van vrijwilligersorganisaties; deze hebben een
Met de Opgave Sturen op een sterke sociale basis iii in Nijmegen geven we uitvoering aan de Kader-
locatie waar vrijwilligers en deelnemers ‘sociaal ondernemen’.
nota Samen werken, samen sterkix. Bij deze langjarige veranderopgave leren we anders te sturen en verantwoorden met als doel dat inwoners(initiatieven), waaronder vrijwilligers(initiatieven)
Sociale impactondernemingen combineren sociale doelstellingen met economische prestaties,
en professionals, de ruimte hebben om met elkaar te doen wat nodig is om de sociale basis te
wat ze echt anders maakt dan vrijwilligersorganisaties; die beperken zich tot maatschappelijke
versterken. Hierbij werken we vanuit de gezamenlijk impact in een gebied. Sociale participatie
doelen. Sociale impactondernemingen en informele hulpverleners in niet-georganiseerd verband
van inwoners vindt daarbij plaats in stadsdelen en/of wijken. Vrijwilligerswerk in georganiseerd
vallen niet binnen deze uitvoeringsagenda. Ondersteuning aan mantelzorgers komt terug in de
verband richt zich op een specifiek doel via organisaties die stichting of vereniging zijn. Er bestaat
Uitvoeringsagenda Mantelzorg en Respijtzorg.
inhoudelijke overlap tussen sociale participatie en vrijwilligerswerk en ze kunnen uiteindelijk tot
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
hetzelfde resultaat leiden. Ook kan een inwonersinitiatief zich ontwikkelen tot een stichting of vereniging. Het is onze ambitie om met deze uitvoeringsagenda aan te sluiten bij de beweging die we maken bij de Opgave. Deze uitvoeringsagenda geeft op het gebied van vrijwilligerswerk verdere uitvoering aan de kadernota en heeft als uiteindelijk doel ook om de sociale cohesie, participatie en daarmee de sociale basis te verstevigen.
Inclusie en gezondheid Vanuit de Startnotitie Inclusiev van maart 2025 ligt de focus op participatie van inwoners voor wie meedoen om wie ze zijn minder vanzelfsprekend is. Zoals mensen met een beperking, met een migratieachtergrond of lhbtiq+ personen. En in het bijzonder waar deze aspecten samengaan met lagere sociaal economische positie, bestaansonzekerheid, geringe basisvaardigheden, gezondheidsachterstand etc. Het is belangrijk om ook bij vrijwilligerswerk aandacht te hebben voor representatie en toegankelijkheid, zowel fysiek als sociaal. Deze uitvoeringsagenda geeft verdere uitvoering aan dit kader met als aandachtspunt: maatwerk waar nodig, met de mensen om wie het gaat, en aandacht voor uitsluiting. Vanuit de Visie op Gezondheidvi die door de raad is vastgesteld in mei 2025, moeten we gaan inzetten op het verkleinen van gezondheidsverschillen. Onder andere het hebben van een sociaal netwerk/kennis/vaardigheden zijn van grote invloed op het ervaren van gezondheid. Sociale participatie in de vorm van vrijwilligerswerk helpt bij het vergroten van deze zaken.
6
VRIJWILLIGERS IN NEDERLAND
49%
*Bij de gemeente Nijmegen hanteren we bij voorkeur de termen theoretisch- en praktisch opgeleid. Het SCP hanteert echter de terminologie hoog- en laagopgeleid.
Vrijwilligers in Nederland • feiten en cijfersvii (CBS)
3
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
van de Nederlandse bevolking heeft minimaal één keer vrijwilligerswerk gedaan voor een organisatie of vereniging, in de voorgaande twaalf maanden.
De meeste vrijwilligers zijn te vinden in de leeftijdsgroepen
35-45 & 65-75 jaar
De minste vrijwilligers zijn te vinden in de leeftijdsgroepen
25-35 & 75+ jaar
Gemiddeld besteedt een vrijwilliger
4 uur
per week aan vrijwilligerswerk (één uur minder dan voorgaande jaren)
Wat is het belangrijkste voor niet-werkenden/oudere vrijwilligers?
Het aandeel van eenmalige/incidentele inzet in het totaal verricht vrijwilligerswerk stijgt enigzins
Wat is vooral belangrijk voor vrijwilligers? Uitspreken van waardering, een goede introductie en begeleiding, een duidelijke taakomschrijving en een zekere ruimte om het vrijwilligerswerk naar eigen inzicht in te vullen. Wat is minder belangrijk voor vrijwilligers? Een financiële vergoeding
Meeste vrijwilligerswerk wordt gedaan bij sportverenigingen, zorgorganisaties, scholen, buurt- en hobbyverenigingen en levensbeschouwlijke organisaties
Mensen met een hogere opleiding en een hoger inkomen zijn vaker vrijwilliger dan mensen met een lagere opleiding en lager inkomen
Een zinvolle tijdsbesteding en sociaal contact
Mate van gelukkig voelen door vrijwilligers
89%
Mate van gelukkig voelen door mensen die geen vrijwilligerswerk doen
80%
7
Vrijwilligers in Nederland • feiten en cijfers (StadsmonitorViii)
4
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
VRIJWILLIGERS IN NIJMEGEN Aantal vrijwilligers in organisaties in de periode 2019-2023 is enigzins afgenomen
34% 30% Ouderen doen vaker structureel vrijwilligerswerk
1 KEER per maand
Jongeren doen vaker incidenteel vrijwilligerswerk
Van de 30% mensen die vrijwilligerswerk doet in organisaties doet:
10%
dit dagelijks
30%
dit één of meer keer per maand
37%
dit één of meer keer per week
23%
dit minder dan één keer per maand
De verdeling van het aantal vrijwilligers over de Nijmeegse stadsdelen kent kleine verschillen Alleen stadsdeel Oud-West blijft iets achter
Minder dan 1 KEER per maand
Net iets meer inwoners zonder een migratieachtergrond doen structureel vrijwilligerswerk
23% VS 18%
Net iets meer inwoners met een migratieachtergrond doen incidenteel vrijwilligerswerk
82% VS 77%
Inwoners in een hogere welstandsklasse doen meer vrijwilligerswerk Dit is een optelsom van opleiding, woonsituatie en mate van rond kunnen komen
Daginvulling naast vrijwilligerswerk?
58% doet dit naast betaald werk
19%
is gepensioneerd
16%
is student
Voor welke organisaties doen de meeste mensen vrijwilligerswerk?
24% sportverenigingen 16% goede doelenorganisaties
Inwoners die vrijwilligerswerk doen ervaren dit ongeveer net zo zinvol als Een baan, studie of huishoudelijk werk
8
Onderzoek en ondersteuning
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
5
9
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028 Om tot goede ambities voor deze uitvoeringsagenda te komen, hebben we naar de ervaringen
het zelfstandig aanpakken van deze knelpunten.
van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties gekeken. De actuele stand van zaken bevat zowel
De twee grootste hulpvragen zijn het werven van vrijwilligers (aan de vrijwilligerscentrale) en
positieve resultaten als knelpunten.
financiële ondersteuning (aan de gemeente Nijmegen). Netwerkmogelijkheden, fondsenwerving,
5.1 RESULTATEN ONDERZOEK VRIJWILLIGERSCENTRALE
10
training, advies en begeleiding zijn verder belangrijke hulpvragen aan VWC. Samenwerking, netwerkmogelijkheden, promotie en publiciteit zijn belangrijke aanvullende hulpvragen aan de
In het najaar van 2023 heeft de Vrijwilligerscentrale Nijmegen samen met de gemeente Nijmegen
gemeente. Een grote meerderheid van de organisaties geeft aan samenwerkingsverbanden te
een onderzoek gedaan naar maatschappelijke organisaties. Dit onderzoek richtte zich op
hebben met andere organisaties. Toch zien ze het vergroten van netwerkmogelijkheden en partner
de volgende zaken:
schappen als belangrijke ondersteuning voor hun vrijwilligersorganisatie in de komende jaren.
1) Inzicht te krijgen in het aandeel van vrijwilligers in deze Nijmeegse organisaties. 2) Informatie verzamelen over wat belangrijk is voor de deelnemende organisaties om vrijwilligers te werven en te behouden. 3) Inzicht te krijgen in waar de Vrijwilligerscentrale dan wel de gemeente Nijmegen
5.2 RESULTATEN ONDERZOEKEN GEMEENTE NIJMEGEN OP SPECIFIEKE BELEIDSDOMEINEN Onderzoek naar de ervaringen van vrijwilligersorganisatie wordt ook op indirecte wijze door
ondersteunend kan zijn om de continuïteit van deze maatschappelijke organisaties te
de gemeente zelf gedaan, via de sportverenigingsmonitor en onderzoek onder amateur
waarborgen.
kunstverenigingen.
Zeventig (vertegenwoordigers van) organisaties hebben de enquête ingevuld. Deze organisaties
Sport
zijn zeer divers m.b.t. de doelgroep, doelstelling en activiteiten. De helft van deze organisaties
Naar sportverenigingen en beweegorganisaties doet de gemeente tweejaarlijks onderzoek.
werkt alleen met vrijwilligers. Van de overige organisaties is bij bijna 2/3e 50 of minder
Uit de Stadsmonitor van 2022ix blijkt dat 24 van de 37 verenigingen die hebben gereageerd,
vrijwilligers actief, bij dertien organisaties zijn tussen de 50 en 100 vrijwilligers actief en
voldoende vrijwilligers hebben. Wel is een groot deel van de verenigingen – 31 van de 37 - op
twaalf organisaties hebben meer dan 100 vrijwilligers. De meeste organisaties kennen geen
zoek naar extra vrijwilligers.
of een kleine professionele ondersteuning.
Positieve resultaten
Cultuur In Q1 van 2023 is er een rapport verschenen van de gemeente Nijmegen over amateurkunst
Vrijwilligersorganisatie in Nijmegen geven aan op veel dingen trots te zijn: vooral op de
verenigingen waarin ook de rol van vrijwilligers is meegenomen. Een ruime meerderheid van de
vrijwilligers zelf, de sfeer, de samenwerking en verbondenheid. Daarnaast worden de
verenigingen (46 van de 59) geeft aan voldoende vrijwilligers (inclusief bestuursleden) te hebben,
verbinding met de buurt of doelgroep genoemd, de positieve reacties op het werk van de
maar een ruime helft van de verenigingen geeft wel aan dat het de afgelopen vier jaar moeilijker
organisatie en het resultaat van de inzet door de organisatie.
geworden is om bestuursleden te vinden. Het vinden van vrijwilligers staat echter niet in de top 3 van grootste knelpunten die amateurkunstverenigingen ervaren.’
Knelpunten Veel organisaties ervaren problemen in het aanbrengen van continuïteit in hun werk.
Signalen uit ambtelijke gesprekken blijken dat vooral grote clubs (concertzalen, museums) veel
De problemen die als grootst worden ervaren zijn achtereenvolgens: het werven en behouden van
vrijwilligers hebben. Festivals zien echter wel een tendens dat vrijwilligers doorstromen naar
vrijwilligers (61%), financiering en/of fondsenwerving (21%), training- en scholingsaanbod (17%)
betaalde functies. Een andere trend is dat senioren zich minder vaak langdurig voor dezelfde club
en het vinden en behouden van bestuursleden (14%). De helft van de organisaties is tevreden over
inzetten, en dat studenten door hogere studiedruk minder tijd hebben voor vrijwilligerswerk.
Wat doet de gemeente al?
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
6
11
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
12
In Nijmegen doen we al veel om vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties te ondersteunen, en om
6.2 PARTICIPATIEWET IN BALANS
onze waardering voor al deze mensen en organisaties te tonen. In dit hoofdstuk bieden we een
Eén van de maatregelen bij de invoering van de Participatiewet in Balans is het recht van
algemeen overzicht van dingen die de gemeente momenteel doet voor vrijwilligers (organisaties),
bijstandsgerechtigden die verder van de arbeidsmarkt afstaan om zelf de verplichting tot
deels bij de gemeente zelf belegd en deels via taken die de Vrijwilligerscentrale uitvoert.
participatie aan de samenleving vorm te geven. Dit mag vrijwilligerswerk zijn. Na invoering van de
6.1 ALGEMEEN OVERZICHT • We faciliteren een centraal punt voor ondersteuning van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties
wet Participatiewet in Balans zullen we de deelname van bijstandsgerechtigden aan vrijwilligerswerk en het stimuleren daarvan opnieuw invulling geven. Bijvoorbeeld in de vorm van begeleiding door participatiecoaches.
in de vorm van subsidiëring van de Vrijwilligerscentrale (VWC). Het VWC voert veel ondersteunende taken uit, zie voor een overzicht bijlage 1.
De Participatiewet in Balans gaat naar verwachting in per 1 januari 2026. Er wordt nu gewerkt
• We subsidiëren een breed scala aan vrijwilligersorganisaties, die op veel verschillende terreinen
aan een vorm van registreren van hoeveel mensen er worden toe geleid naar vrijwilligerswerk/
actief zijn in de stad;
mantelzorg/etc., zoals dit nu voor betaald werk ook gebeurt. Het plan is om na een jaar een
• We waarderen onze vrijwilligers in de vorm van het Lokaal Compliment, wat wordt uitgevoerd
eerste evaluatie te doen om te kijken hoe deze wet in het eerste jaar heeft gewerkt.
door de VWC; • We hebben een gemeentelijk vrijwilligersfonds, waar vrijwilligersorganisaties een bijdrage
6.3 VRIJWILLIGERS IN EIGEN ORGANISATIE
kunnen aanvragen om zo hun vrijwilligers “in het zonnetje te zetten” of een vorm van
De gemeente heeft zelf ook vrijwilligers werken bij de afdeling VSA, voornamelijk bij
deskundigheidsbevordering aan bieden;
Bureau Accommodaties. Hiervoor heeft de gemeente in 2017 vrijwilligerswerkbeleid opgesteld.
• We beschermen vrijwilligers tegen financiële schade opgelopen tijdens het doen van
Hierin is veel geregeld: werving, begeleiding, beschrijving en afbakening van functies, beloning (in
vrijwilligerswerk, door middel van het voorzien in een vrijwilligersverzekering voor alle
de vorm van onkostenvergoeding en immateriële blijken van waardering) en administratieve
vrijwilligers in Nijmegen;
regelingen waaronder verzekeringen en klachtenafhandeling.
• De gemeente bevordert in het kader van de uitvoering van de Participatiewet maatschappelijke participatie en de uitvoering van vrijwilligerswerk door uitkeringsgerechtigden.
Vrijwilligers die bij VSA werken moeten een geheimhoudingsverklaring tekenen, krijgen de
• Vanuit de opgave Sturen op een sterke sociale basis faciliteren we netwerksamenwerking en
gedragscode voor ambtenaren, en tekenen een vrijwilligersovereenkomst waarin de volgende
stadsdeelprogrammeren, wat bijdraagt aan zichtbaarheid en bekendheid van vrijwilligers
zaken zijn vastgelegd:
(initiatieven) in de stad. • We gaan specifiek in Noord, Lindenholt en Zwanenveld/Lankforst leren werken met ontschotte
• Aard van het vrijwilligerswerk
financiering en gebiedsvoorstellen leidend laten zijn in plaats van beleidskaders. Dit moet op
• Duur van de overeenkomst
de langere termijn bijdragen aan een vorm van sturing waarbij inwoners-/ en vrijwilligers
• Werktijden
(initiatieven) meer ruimte krijgen om de sociale basis verder te versterken.x
• Regeling bij ziekte of verhindering • Vergoeding voor gemaakte kosten • Aansprakelijkheid • Verklaring Omtrent Gedrag • Voorziening bij geleden schade
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
• Voorziening bij ongeval • Begeleiding en inspraak • Geheimhouding • Rechten • Huishoudelijk reglement en andere interne regelingen en afspraken • AVG
6.4 SPORT Binnen de gemeente heeft de afdeling sport haar eigen beleidsregels, inclusief het onderwerp vrijwilligers. Hier hebben ze uitsluitend te maken met verenigingen, waarbij er sprake is van het hebben van leden, die meestal contributie betalen. Sport kent zijn eigen gemeentelijke regeling voor deze verenigingen, waarbinnen deskundigheidsbevordering, jubileumsubsidie en een aparte subsidie Jeugd voor bevordering sport bij jongeren is geregeld. Grotere sportverenigingen hebben al vrijwilligersbeleid, en zijn ze nu bezig met het maken van basiseisen voor sociale veiligheid in de vorm van gedragsregels en trainingen voor vrijwilligers in de vorm van e-learnings. Sportverenigingen hoeven geen beroep te doen op het gemeentelijke Vrijwilligersfonds voor het aanvragen van een VOG, omdat dit voor hen wordt gefinancierd vanuit het ministerie van VWS. Verder kunnen sportverenigingen aanspraak maken op de ondersteuningsmogelijkheden die de gemeente Nijmegen en de Vrijwilligerscentrale bieden. Er is bij sport al veel geregeld en we zien deze zaken als goede voorbeelden voor wat we willen bereiken in deze uitvoeringsagenda voor overige vrijwilligersorganisaties.
13
Uitgangspunten, ambities en activiteiten
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
7
14
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
Het gaat bij het “versterken van vrijwilligers in de stad” niet zozeer om een uitgebreide beschrijving van voorgenomen beleid, maar nadrukkelijk om de uitvoering van een set agendapunten. Voor de realisatie van deze agendapunten zijn we aangewezen op samenwerking met vrijwilligersorganisaties, die zelf de positie van vrijwilligers versterken. Daarnaast willen we natuurlijk graag de stad erbij betrekken. Hiervoor zal de Vrijwilligerscentrale een adviescommissie samenstellen van vrijwilligersorganisaties van verschillende soorten en maten, waarmee we één keer per jaar zullen samenkomen om de voortgang te bespreken, accenten te verleggen, en de ambities in deze uitvoeringsagenda te monitoren. Hier zullen ook vrijwilligersorganisaties aan deelnemen die geen subsidie van de gemeente ontvangen, om een zo breed mogelijk scala aan organisaties een plek aan tafel te geven. De inzet van de gemeente bestaat uit het versterken van meerdere organisaties die vrijwilligers ondersteunen, bijvoorbeeld de Hulpdienst en Ixta Noa grote professionele organisaties als Sterker en Bindkracht10 die óók met vrijwilligers werken, en ook een heleboel kleine organisaties die geregeld volledig met vrijwilligers werken. In deze uitvoeringsagenda richten we ons vooral op de rol van de Vrijwilligerscentrale en onze uitvoering richt zich dan ook met name op het verbreden en verdiepen van hun aanbod.
Daarnaast willen we als gemeente in onze eigen regelgeving, dienstverlening en faciliteiten meer rekening houden met de beperkte spankracht van vrijwilligersorganisaties. Elke paragraaf in dit hoofdstuk verwoordt een uitgangspunt en daaronder zijn ambities en activiteiten beschreven. In hoofdstuk 9 staan we stil bij de beoogde impact, monitoring en evaluatie.
15
AANSLUITEN BIJ WAT VRIJWILLIGERS EN ORGANISATIES BELANGRIJK VINDEN Het algemene uitgangspunt betreft het aansluiten bij wat vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers belangrijk vinden in hun vrijwilligerswerk in hun vrijwilligersorganisatie. Uit de enquête van Vrijwilligerscentrale (najaar 2023) komen de volgende punten als belangrijk naar voren.
Voor vrijwilligers zijn de volgende zaken belangrijk: • Waardering: gezien/gehoord worden; • Een aanspreekpunt, duidelijke afspraken (over taken); • Ruimte in de wijze van uitvoeren; • Begeleiding en kunnen ontwikkelen; • Sociale contacten; samenwerking; • Flexibiliteit: na verloop van tijd eenvoudig kunnen wisselen van vrijwilligerswerk, klussen van korte duur; • Weten wat vrijwilligerswerk inhoudt en gemakkelijke vindbaarheid;
Voor vrijwilligersorganisaties zijn onderstaande thema’s het meest belangrijk: • Werven en binden vrijwilligers, in het bijzonder bestuursleden en coördinatoren; • Financiën en fondsenwerving; • Training, deskundig advies en begeleiding; • Hulp bij beheer en regels (gemeente), elkaar kennen/netwerksamenwerking; • Promotie van de eigen organisatie en vrijwilligerswerk algemeen.
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
7.1 HET BELANG VAN EEN CENTRALE DESKUNDIGE PARTIJ We werken samen met, ondersteunen en subsidiëren de Vrijwilligerscentrale Nijmegen als centrale organisatie. Op deze wijze voorzien we in ondersteuning van vrijwilligersorganisaties op de manier waar zij behoefte aan hebben. De grootste knelpunten en hulpvragen betreffen vraagstukken rondom leden- en/of fondsenwerving, trainingen, begeleiding en advies. Dit zijn allemaal vraagstukken waar de Vrijwilligerscentrale Nijmegen een rol in heeft. Eén centrale partij maakt dat
16
• Daarnaast biedt de Vrijwilligerscentrale Nijmegen op haar website trainingen, cursussen en workshops aan voor vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers. Dit aanbod is inclusief en toegankelijk voor alle vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties; • De Vrijwilligerscentrale Nijmegen maakt waar mogelijk gebruik van landelijk aanbod van de Nederlandse Organisatie voor Vrijwilligers (NOV) en collega-vrijwilligerscentrales, alsook (professionele) organisaties in de stad.
expertise gemakkelijker verzameld en ontwikkeld kan worden en er ook één zo bekend mogelijke ingang is tot die kennis en kunde.
Activiteiten die we ondernemen om de centrale deskundige partij in Nijmegen te organiseren zijn: • We behouden de Vrijwilligerscentrale Nijmegen waarmee we een centrale ondersteuningsorganisatie voor vrijwilligersorganisaties hebben; • Op basis van het beleidsplan 2025-27 van de Vrijwilligerscentrale en deze uitvoeringsagenda stellen we jaarlijks vast welke activiteiten prioriteit hebben en verder ontwikkeld worden in het aanbod van de Vrijwilligerscentrale; • Op basis van het onderzoek naar behoeften van vrijwilligersorganisaties en op doorlopende signalen onderzoekt de Vrijwilligerscentrale de behoeften aan samenwerking en netwerken en ondersteunt deze ontwikkeling; • In het bijzonder op het gebied van werving, binding en behouden van vrijwilligers ontwikkelt de Vrijwilligerscentrale een workshop en zet deze in bij ondersteuning en advisering. Hierbij wordt aparte aandacht besteed aan het werven van jongeren; • De Vrijwilligerscentrale Nijmegen neemt in haar adviesrol mee om vrijwilligersorganisaties aandacht te laten besteden aan een gezonde leefomgeving en aan diversiteit en inclusie; • Expertise wordt enerzijds stadsbreed en anderzijds gericht op specifieke netwerken van vrijwilligersorganisaties ingezet.
In het bijzonder betreft dit specifieke doelgroepen zoals jongeren, ouderen, inwoners met een beperking en inwoners met een migratieachtergrond; • Het matchingplatform is één van de instrumenten dat ingezet blijft worden; • De Vrijwilligerscentrale ontwikkelt een adviesbureau bestaande uit vrijwillige deskundigen, die vrijwilligersorganisaties ondersteunen bij onderwerpen zoals besturen, financiën (in het bijzonder fondsenwerving), regelgeving, personeel en promotie;
7.2 VRIJWILLIGERSBELEID BINNEN ELKE VRIJWILLIGERS- EN PROFESSIONELE ORGANISATIE Vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties hebben beide belang bij verbinding, een goede samenwerking en helderheid over wat je van elkaar kunt verwachten. Vrijwilligers geven aan het belangrijk te vinden dat ze een aanspreekpunt hebben en dat hun taken duidelijk zijn afgestemd. Op papier gezette afspraken in de vorm van een vrijwilligersbeleid ondersteunen dit. Het opstellen van een vrijwilligersbeleid is in principe een verantwoordelijkheid van deze organisaties zelf. Omdat dit voor kleine en middelgrote organisaties een grote (administratieve) klus is, en dit in de weg kan staan van andere (kern-)taken, ondersteunen we hierbij in de vorm van een standaardversie die kan worden onderschreven.
Activiteiten die we ondernemen om het opstellen en invoeren van vrijwilligersbeleid in Nijmeegse organisaties te stimuleren zijn: • De opstelling van een vrijwilligersovereenkomst met daarin de gemaakte afspraken tussen de organisatie en de vrijwilliger, zo nodig een VOG-aanvraag en de contactpersoon en invulling van de begeleiding wordt een subsidievoorwaarde voor elke organisatie die vrijwilligers in huis heeft en gebruik maakt van de gemeentelijke subsidieregelingen; • De Vrijwilligerscentrale biedt een versie ‘minimale zaken’ vrijwilligersbeleid* aan, die vrijwilligersorganisaties dienen te onderschrijven als ze een subsidieaanvraag willen indienen bij de gemeente; • Met toelichting worden deze aangeboden op de website van de Vrijwilligerscentrale en de Vrijwilligerscentrale communiceert hier pro-actief over; • De gemeente neemt dit op in de subsidieverordening en beleidsregelingen en communiceert actief binnen de gemeentelijke organisatie over deze subsidievoorwaarden;
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
17
• De Vrijwilligerscentrale biedt adviesmogelijkheid aan voor het opstellen van eigen vrijwilligers-
deze aan te bieden op de website en mee te nemen in hun advieswerk;
beleid voor organisaties;
• (Gesubsidieerde) professionele organisaties, waarbinnen vrijwilligers actief zijn zorgen voor een interne én externe vertrouwenspersoon specifiek voor hun vrijwilligers;
*Binnen dit vrijwilligersbeleid van organisaties wordt minimaal het volgende geregeld: de aanpak sociale veiligheid; borgen vertrouwenspersoon, verzekeringen; inspraak en medezeggenschap
Vrijwilligers- en professionele organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor het informeren van hun
vrijwilliger.
vrijwilligers over hun aanpak sociale veiligheid en de interne- en externe vertrouwenspersoon.
7.3 ELKE ORGANISATIE BIEDT EEN SOCIAAL VEILIGE OMGEVING
7.4 INSPRAAK EN MEDEZEGGENSCHAP VOOR ELKE VRIJWILLIGER
Om de positie van de vrijwilliger te versterken is het van belang dat vrijwilligersorganisaties een
Uit landelijk onderzoek komt naar voren dat waardering voor vrijwilligers belangrijk is. Aandacht
sociaal veilige omgeving voor hun vrijwilligers faciliteren. Hiervoor moeten omgangsvormen
en het serieus nemen van de inbreng en ervaring van een vrijwilliger is daarbij belangrijker dan
voor vrijwilligers, deelnemers en hulpvragers vooraf worden vastgelegd en bekend gemaakt. Het
een financiële bijdrage of giften. Dat is de reden om vrijwilligers- en professionele organisaties te
is belangrijk dat vrijwilligers terecht kunnen met hun vragen en zorgen binnen de organisatie.
adviseren om in hun vrijwilligersbeleid invulling te geven aan inspraak en medezeggenschap.
Ook moeten vrijwilligers met klachten of strubbelingen bij de uitvoering van het vrijwilligerswerk weten hoe ze een beroep kunnen doen op de organisatie. Dat geldt evenzeer voor deelnemers en hulpvragers. Dit is echter vaak al vastgelegd in een klachtenregeling.
Activiteiten die we ondernemen om het opstellen en invoeren van maatregelen ter bevordering van de sociale veiligheid in vrijwilligersorganisaties te stimuleren zijn:
Activiteiten die we ondernemen om het opstellen en invoeren te stimuleren van maatregelen ter bevordering van inspraak en medezeggenschap in vrijwilligersorganisaties zijn: • Het onderschrijven van de minimale eisen over inspraak en medezeggenschap of het opstellen van eigen maatregelen omtrent inspraak en medezeggenschap wordt een subsidievoorwaarde voor elke organisatie die vrijwilligers in huis heeft en gebruik maakt van de gemeentelijke
• Het onderschrijven van de minimale sociale veiligheidseisen of het opstellen van eigen sociale
subsidieregelingen;
veiligheidsmaatregelen wordt een subsidievoorwaarde voor elke organisatie die vrijwilligers in
• De Vrijwilligerscentrale stelt minimale eisen over inspraak en medezeggenschap op en maakt
huis heeft en gebruik maakt van de gemeentelijke subsidieregelingen;
dit onderdeel van versie ‘minimale zaken’ vrijwilligersbeleid;
• De Vrijwilligerscentrale stelt minimale sociale veiligheidseisen op en maakt dit onderdeel van de
• De Vrijwilligerscentrale krijgt de opgave om een toolbox inspraak en medezeggenschap te
versie ‘minimale zaken’ vrijwilligersbeleid;
ontwikkelen en deze aan te bieden op de website en in hun advieswerk voor organisaties die
• Een organisatie dan wel een groep vrijwilligersorganisaties biedt een vertrouwenspersoon aan,
dit zelf willen doen.
intern dan wel extern; • De Vrijwilligerscentrale krijgt de opdracht in een externe vertrouwenspersoon voor de (kleine) vrijwilligersorganisaties te voorzien;
7.5 DOORLOPENDE WAARDERING VAN VRIJWILLIGERS IN DE STAD
• De Vrijwilligerscentrale zorgt voor voldoende bekendheid van de beschikbaarheid van de externe
We vinden het belangrijk als gemeente om onze waardering aan alle vrijwilligers, die in de stad
vertrouwenspersoon (door middel van informatie op de website, e-learning, advies);
actief zijn te laten merken. Dit wordt door vrijwilligers zelf ook aangegeven als één van de
• De Vrijwilligerscentrale krijgt de opdracht om een toolbox sociale veiligheid te ontwikkelen en
belangrijkste dingen. We waarderen onze vrijwilligers al op een aantal manieren: via het
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
Lokaal Compliment en door middel van het Vrijwilligersfonds. Uit onderzoek komt naar voren dat vrijwilligers zich gewaardeerd voelen als ze zich gezien en gehoord weten. Daar kunnen we als
18
Activiteiten die we ondernemen om de (gemeentelijke) regeldruk te verminderen zijn:
gemeente blijvend aan bijdragen. • We inventariseren bij vrijwilligersorganisaties welke concrete regels en uitvoeringsafspraken
Activiteiten die we ondernemen om de doorlopende waardering voor vrijwilligers invulling te geven zijn:
knelpunten opleveren en welke oplossingen voor hen bijdragen aan vereenvoudiging hiervan.
• Het jaarlijks organiseren van het Lokaal Compliment: een evenement waarbij alle vrijwilligers
• We inventariseren welke gemeentelijke diensten regelmatig met vrijwilligersorganisaties te
Als gemeente hebben we alleen de organisaties in beeld die (al) subsidie krijgen, dus deze inventarisatie beleggen we bij de Vrijwilligerscentrale;
van Nijmegen te bedanken, waarderen, en in het zonnetje te zetten;
maken hebben en welke knelpunten daarin naar voren komen;
• Het Vrijwilligersfonds blijven inzetten om vrijwilligers te waarderen. Dit loopt via vrijwilligers-
• Vanuit de opgave Sturen op een sterke sociale basis leren we om specifiek in Noord, Lindenholt
organisaties die een beroep op dit fonds doen en we denken na op welke wijze we beter bij de
en Zwanenveld/Lankforst gebiedsvoorstellen leidend te laten zijn. Aansluitend inventariseren
vrijwilligers kunnen laten doorklinken dat deze waardering vanuit de gemeente komt;
we welke oplossingen bijdragen aan vereenvoudiging van beleidskaders, regels en uitvoerings
• We blijven vrijwilligers beschermen tegen het risico op financiële schade die ze kunnen oplopen
afspraken;
tijdens het doen van vrijwilligerswerk, door middel van een vrijwilligersverzekering;
• We stellen een eenvoudig overzicht van “spelregels” in de vorm van omgangsafspraken op, die
• We organiseren jaarlijks een collegebezoek bij vrijwilligersorganisaties of die in het teken staat
deze vereenvoudiging bestendigen.
van vrijwilligers. Tijdens deze bezoeken besteden we aandacht aan het thema “vrijwilliger zijn”.
7.7 VRIJWILLIGERS VERSTEVIGEN ZELFREDZAAMHEID
7.6 MINDER REGELDRUK VOOR VRIJWILLIGERSORGANISATIES
Ondanks de brede dienstverlening die de gemeente biedt in de vorm van zorg aan kwetsbare
Vrijwilligersorganisaties vragen vergunningen en subsidie aan, sommigen maken gebruik van
inwoners, stijgt de vraag naar ondersteuning. We zien de ontwikkeling in de maatschappij van een
gemeentelijke gebouwen en/of werken samen met bijvoorbeeld buurtsportcoaches. Vrijwilligers-
steeds zwaardere doelgroep die vanuit het zorgdomein aanspraak maakt op de sociale basis. We
organisaties vragen de gemeente naast financiële middelen vooral vereenvoudiging van regel-
willen vanuit die sociale basis de zelfredzaamheid van kwetsbare doelgroepen verstevigen en de
geving en/of hulp bij de toepassing ervan. Uit onderzoek dat is gedaan namens de Rijksoverheid
maatschappelijke deelname van inwoners met een beperking uitbreiden. Dat vraagt niet alleen
in 2023 blijkt het voor veel vrijwilligersorganisaties een ingewikkelde taak en een tijdrovende
extra vrijwilligers, maar ook vrijwilligers met extra kennis en vaardigheden om in de sociale basis
aangelegenheid om aan de regels te voldoen en de administratie die daarbij komt kijken op orde
vrijwilligerswerk te kunnen doen.
xi
te hebben. Deze regeldruk wordt zowel door regels vanuit het Rijk als vanuit de gemeente veroorzaaktxii. Het kan belemmeren waar het daadwerkelijk om gaat in een vrijwilligersorganisatie: het organiseren van activiteiten voor inwoners die daar behoefte aan hebben, of die een maatschap-
Activiteiten die we ondernemen om vrijwilligersorganisaties in de sociale basis te versterken zijn:
pelijk doel nastreven. Het is dus belangrijk om als gemeente in onze eigen regelgeving, dienstverlening en faciliteiten rekening te houden met de soms beperkte spankracht van
• Samen met deskundige (professionele) organisaties, ervaringsdeskundigen etc. biedt de
vrijwilligersorganisaties.
Vrijwilligerscentrale informatie, training en advies in de omgang met kwetsbare inwoners en/of inwoners met een beperking aan;
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028 • Samen met deskundige (professionele) organisaties, ervaringsdeskundigen etc. biedt de
• In de looptijd van deze Uitvoeringsagenda gaan we samen met de Vrijwilligerscentrale en
Vrijwilligerscentrale informatie, training en advies aan, gericht op kwetsbare vrijwilligers en/of
vrijwilligersorganisaties onderzoeken hoe we hun werk meer bekendheid kunnen geven,
vrijwilligers met een beperking;
alsmede hoe we de verscheidenheid van organisaties aan de aandacht kunnen brengen.
19
• Samen met verschillende vrijwilligersorganisaties op het gebied van maatjescontacten en praktische ondersteuning, en informele zorg/welzijnsorganisaties, onderzoekt de Vrijwilligers centrale samen met (kern)partners in de sociale basis op welke wijze deze vrijwilligers
7.9 VRIJWILLIGERSWERK EN WERKGEVERS
organisaties meer ingezet kunnen worden in de ontwikkeling van de sociale basis (in een
Vanuit onder andere het Oranjefonds wordt al lange tijd het doen van vrijwilligerswerk door
specifiek stadsdeel);
medewerkers van bedrijven en andere werkgevers gestimuleerd, bijvoorbeeld in de vorm van
• Vanuit de opgave Sturen op een sterke sociale basis werken we in één van de gebieden Noord,
NLdoet. Los van sociale impactondernemingen en bedrijven die maatschappelijk ondernemen als
Lindenholt of Zwanenveld/Lankforst gericht op het verbeteren van de beleidsuitvoering,
één van hun kernwaarden kennen, kunnen werkgevers zich inzetten om vrijwilligerswerk onder
expliciet de inzet van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties uit. Na evaluatie nemen we de
hun medewerkers te stimuleren.
leerpunten mee in het aanscherpen van de acties uit deze uitvoeringsagenda; • In het kader van de opgave Sturen op een sterke sociale basis werken we samen met
In Nederland groeit de aandacht onder werkgevers ten aanzien van medewerkersvrijwilligers
professionele sociale basis organisaties voorstellen uit op welke wijze zij kunnen bijdragen
werk. Voorbeelden zijn werkgevers die medewerkers de mogelijkheid bieden om in de tijd
aan de ondersteuning van vrijwilligersorganisaties van verschillende grootte in de vorm van
van de baas vrijwilligerswerk te doen of het stimuleren om teamuitjes te organiseren met een
samenwerking, deskundigheid en ondersteuning van kwetsbare vrijwilligers of vrijwilligers in
maatschappelijk doel. Hiermee wordt de kennismaking met vrijwilligerswerk vergemakkelijkt en
de omgang met kwetsbare inwoners.
daarmee vrijwilligerswerk gepromoot.
7.8 DOORLOPENDE PROMOTIE VAN VRIJWILLIGERSWERK
De activiteiten die we ondernemen om vrijwilligerswerk bij werkgevers te stimuleren:
Veel mensen doen graag iets voor een ander, maar de talloze vormen van vrijwilligerswerk en de grote verscheidenheid aan vrijwilligersorganisaties zijn niet bij iedereen bekend. We kennen in
• We zetten de beschikbare kanalen van de gemeente – die al worden gebruikt voor informatie-
Nijmegen ‘Lokaal Compliment’ om onze waardering aan onze vrijwilligers kenbaar te maken, wat
verstrekking rondom Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - in voor de promotie rondom
ook elk jaar een goed moment om vrijwilligers en hun inzet en betrokkenheid breed onder de
medewerkersvrijwilligerswerk;
aandacht te brengen.
• Binnen de gemeente Nijmegen zelf onderzoeken we wat er allemaal al gebeurt aan vrijwilligerswerk door medewerkers, halen we ideeën op en zetten we in op intern inspireren en stimuleren
Activiteiten die we ondernemen om vrijwilligerswerk meer bekendheid geven en te promoten in de stad:
om met deze initiatieven aan de slag te gaan; • Bij de gemeente Nijmegen werken ook vrijwilligers. We gaan in de looptijd van deze agenda onderzoeken of er zaken zijn die in de vrijwilligersovereenkomst moeten worden toegevoegd, of
• We brengen vrijwilligers en het werk dat zij doen meer onder de aandacht door een promotie campagne die uitgevoerd zal worden door de Vrijwilligerscentrale. Op deze wijze verwachten we dat de inwoners die vrijwilliger zijn dat willen blijven en hopen we dat inwoners die nog geen vrijwilliger gemotiveerd raken om dat te worden;
die de gemeente Nijmegen zelf nog zou moeten regelen voor haar vrijwilligers.
Financieel kader
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
8
20
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
De gemeente draagt op verschillende manieren bij aan vrijwilligersorganisaties in de stad.
8.3 VRIJWILLIGERSCENTRALE
Dat gaat om subsidies aan vrijwilligersorganisaties, maar ook de bekostiging van een
De Vrijwilligerscentrale ontvangt subsidie voor verschillende activiteiten. In 2025 zijn deze
vrijwilligersverzekering voor iedereen die vrijwilligerswerk doet. Hieronder een globaal
subsidieactiviteiten samengevoegd en wordt in totaal een bedrag van €584.808,-- toegekend.
overzicht van het aantal organisaties, regelingen en budgetten die daarmee gemoeid zijn.
De opbouw van het subsidiebedrag is naast een algemene organisatie subsidie (€ 398.420,--)
De laatste paragraaf zet het financiële kader uiteen.
gericht op begeleiding van vrijwilligers met een beperking (€ 73.745,--), ondersteuning van het
8.1 SUBSIDIES AAN ORGANISATIES DIE WERKEN MET VRIJWILLIGERS
21
maatjesplatform (€8.601,--) en de organisatie van GVO de Klup (€104.042,--).
We iIn 2024 verleende de gemeente 1156 verschillende subsidies aan projecten, dienstverlening,
8.4 FINANCIEEL KADER 2025-2028
initiatieven en organisaties binnen het werkveld Maatschappelijke Ontwikkeling. Het gaat om
Ons voornemen is om de financiering van de Vrijwilligerscentrale op niveau te houden. Ons
vrijwilligersorganisaties waarin (veel) vrijwilligers actief zijn. Deze uitvoeringsagenda richt zich
streven is op basis van een opdrachtformulering met een aansluitend budget in geval van extra/
echter op de rollen en taken van de Vrijwilligerscentrale dus het financieel kader gaat over deze
nieuwe taken in aanvullende bekostiging te voorzien. Daarnaast verwachten we dat verschillende
organisatie.
versterkende maatregelen tijdelijk of structureel extra budget vraagt.
8.2 VRIJWILLIGERSFONDS EN VRIJWILLIGERSVERZEKERING
2025
2026*
2027
2028
Nieuwe activiteiten
€ 15.626
€ 73.000
€ 61.404
€ 35.279
“belonen” met een gezellige of educatieve activiteit. In 2024 werd er €23,380,-- uit dit fonds
Bestaande activiteiten
€ 656.420
€ 669.105
€ 669.105
€ 669.105
besteed aan vrijwilligers. Er werden 48 bijdragen toegekend, waarvan de helft het maximale
Totaal activiteiten
€ 672.046
€ 742.105
€ 730.509
€ 704.384
Vrijwilligersfonds
Het Vrijwilligersfonds biedt vrijwilligersorganisaties de mogelijkheid om hun vrijwilligers te
bedrag van €600,-- ontving.
Vrijwilligersverzekering Als gemeente hebben we een verzekering afgesloten waar vrijwilligers beroep op kunnen doen als ze schade hebben opgelopen tijdens hun vrijwilligerswerk die ze die niet verzekerd krijgen van hun eigen aansprakelijkheidsverzekering. De gemeente betaalt een bedrag van €23.568, -(peil 2025) aan Centraal Beheer Achmea voor deze verzekering. In 2024 werd een klein bedrag aan schade vergoed; in de jaren daarvoor niets.
De bestaande activiteiten betreffen een optelsom van de bestaande subsidies voor de Vrijwilligerscentrale, het Lokaal Compliment, het Vrijwilligersfonds en de Vrijwilligersverzekering. Vanaf 2026 heeft de Vrijwilligerscentrale een taakstelling – deze is verrekend in de kosten per jaar vanaf 2026. Het financieel kader richt zich op de nieuwe activiteiten. In 2026 en 2027 is er incidenteel geld beschikbaar, wat wordt ingezet om direct aan de slag te gaan met de nieuwe activiteiten uit deze uitvoeringsagenda. Dekking voor de nieuwe activiteiten komt uit beschikbare middelen uit het programma WWZ en in 2027 deels uit de resterende middelen Evers van Schaeck Mathonfonds (voorziening thuiswonende senioren). De nieuwe en bestaande activiteiten worden binnen de kaders van de begroting uitgevoerd, binnen de beschikbare budgetten. *De bedragen voor 2026 zijn geïndexeerd, de bedragen vanaf 2027 zijn nog excl. jaarlijkse indexering.
Impact, monitoring en evaluatie
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
9
22
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
Het versterken van vrijwilligers in de stad is een langdurig en doorlopend proces. Over vier jaar
In 2025, 2027 en 2029 onderzoeken we in de burgerpeiling hoe het met de vrijwilligers in de
willen we een stad zijn waar vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties in hogere mate tevreden
stad staat. Denk daarbij aan aantallen, samenstelling, type organisaties en stadsdelen waar
zijn over de ondersteuning die ze geboden krijgen, waar vrijwilligers veilig en met goede
vrijwilligers actief zijn, maar ook bijvoorbeeld het aantal vrijwilligers per stadsdelen met een
begeleiding hun vrijwilligerswerk kunnen doen, waar we intern en in de wijk zoveel mogelijk
lagere sociaal economische positie en het aantal jongere vrijwilligers
23
onnodige drempels hebben weggenomen. Om dit te bereiken moeten we weten of we de juiste dingen doen. De criteria om de impact van deze uitvoeringsagenda te meten (of te weten)
We meten kwantitatief aanvullend:
hangen samen met de te ondernemen acties. Naast kwantitatieve gegevens willen we hierover
• Het aantal matches tussen inwoners en organisatie op het maatjesplatform*;
ook verdiepende kwalitatieve gegevens ophalen.
• Het aantal vrijwilligers dat Lokaal Compliment bezoekt en het aantal vrijwilligers dat met inzet van het Vrijwilligersfonds wordt gewaardeerd;
9.1 METEN IMPACT VRIJWILLIGERSORGANISATIES
• Het aantal getrainde vrijwilligers in de omgang met kwetsbare inwoners/inwoners met een
De Vrijwilligerscentrale doet in de looptijd van deze agenda opnieuw onderzoek onder
beperking.
vrijwilligersorganisaties om zowel kwantitatief als kwalitatief te meten: Om kwalitatief de impact van deze uitvoeringagenda te kunnen meten, doen we verdiepend • Het aantal vrijwilligersorganisaties en organisaties met veel vrijwilligers, die een vrijwilligers-
onderzoek naar de tevredenheid van vrijwilligers in Nijmegen. Dit doen we in 2026 voor de
beleid inclusief een regeling sociale veiligheid en inspraak en medezeggenschap hebben onder-
nulmeting en in 2029 om te kunnen bepalen of we de goede dingen hebben gedaan via deze
schreven of ingevoerd;
uitvoeringsagenda en of we moeten bijsturen.
• De mate van tevredenheid van vrijwilligersorganisaties over de ondersteuning van het Adviesbureau van de Vrijwilligerscentrale Nijmegen;
In dit tevredenheidsonderzoeken meten we of het vrijwilligerswerk voldoet aan de kenmerken
• De mate van tevredenheid van vrijwilligersorganisaties in de stadsdelen waar de opgave “sociale
die voor vrijwilligers (CBS-onderzoek 2023) belangrijk zijn, met de volgende criteria:
basis” is uitgerold, over de samenwerking met en ondersteuning door de professionele
• Waardering
organisaties;
• Een goede introductie en begeleiding
• De mate van tevredenheid van vrijwilligersorganisaties over de verminderde regeldruk bij de
• Een duidelijke taakomschrijving
gemeente Nijmegen.
• Sociale veiligheid
9.1 METEN IMPACT VRIJWILLIGERS
• Medezeggenschap en inspraak
Het is enerzijds belangrijk om te weten hoe de aantallen en samenstellingen van vrijwilligers zich
*Dit is slechts één manier van matchen, en omvat niet alle matches die er worden gemaakt tussen
ontwikkelen. Anderzijds willen we ook weten of de uitvoeringsagenda impact heeft op de
inwoners en organisaties. Het kan wel een beeld geven van de effectiviteit van het maatjesplatform.
kwaliteit van het vrijwilligerswerk. In 2026 doen we een tevredenheidsonderzoek onder vrijwilligers, wat zal dienen als een nulmeting. In 2029 hebben we ruimte om dit te evalueren met een tweede tevredenheidsonderzoek. We houden de mogelijkheid open om de agenda met een jaar te verlengen, onder voorbehoud van dekkingsmogelijkheden in de begroting van 2029.
Bijlagen
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
BIJLAGE 1: ACTIVITEITENPLAN Wie
Wat
Wanneer
Evalueren
Ontwikkeling adviesbureau
Vrijwilligerscentrale
2025
Opzetten Adviescommissie Vrijwilligersorganisaties (VO).
Vrijwilligerscentrale
2026
Evalueren aanbod trainingen, cursussen en workshops.
Vrijwilligerscentrale
Jaarlijks
Prioriteren in activiteiten en (door)ontwikkeling aanbod van de Vrijwilligerscentrale, o.b.v. behoeften en signalen vrijwilligersorganisaties
Vrijwilligerscentrale i.s.m. VO & gemeente Nijmegen
Jaarlijks
Onderzoeken hoe we vrijwilligersorganisaties en de Vrijwilligerscentrale meer onder de aandacht kunnen brengen
Gemeente Nijmegen i.s.m. Vrijwilligerscentrale
Doorlopend
Ontwikkeling workshop t.a.v. werving, binding en behouden van vrijwilligers.
Vrijwilligerscentrale
2026
Ontwikkeling versie ‘minimale zaken’ vrijwilligersbeleid inclusief onderdelen sociale veiligheid en medezeggenschap en inspraak.
Vrijwilligerscentrale
Vanaf 2025, in 2026 afgerond
2028
Ontwikkelen toolbox sociale veiligheid, inspraak en medezeggenschap.
Vrijwilligerscentrale
Vanaf 2025, in 2026 afgerond
Jaarlijks
In gemeentelijke subsidieverordening en beleidsregelingen opnemen subsidievoorwaardes: vrijwilligersovereenkomst en vrijwilligersbeleid.
Gemeente Nijmegen
Per 1 januari 2027
Onderzoeken mate van invoering van inspraak en medezeggenschap.
Vrijwilligerscentrale
2028
Aanstellen vertrouwenspersoon.
Vrijwilligerscentrale
2025, doorlopend
Onderzoek naar regeldruk
Vrijwilligerscentrale
Vanaf 2026, in 2027 afgerond
Inventarisatie gemeentelijke regelgeving die door vrijwilligersorganisaties als belastend wordt ervaren.
Gemeente Nijmegen
2026, 2027
Plan van aanpak verminderen regeldruk/ overzicht “spelregels”
Gemeente Nijmegen i.s.m. Vrijwilligerscentrale
2027, 2028
Inventariseren oplossingen aan vereenvoudiging van beleidskaders, regels en uitvoeringsafspraken vanuit werkwijze Opgave Sociale Basis: gebiedsvoorstellen leidend laten zijn.
Gemeente Nijmegen (Team Opgave Sociale Basis)
Doorlopend
Ontwikkeling van een app om financieringsactiviteiten effectief te kunnen managen en te monitoren.
Vrijwilligerscentrale
2026
Organiseren Lokaal Compliment.
Vrijwilligerscentrale
Jaarlijks
Inzet Vrijwilligersfonds.
Gemeente Nijmegen
Doorlopend
Jaarlijks
2027
2029
25
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
Wie
Wat
Wanneer
Inzet Vrijwilligersverzekering.
Gemeente Nijmegen
Doorlopend
Onderzoeken vrijwilligersbeleid gemeente Nijmegen
Gemeente Nijmegen
2026
Collegebezoeken aan vrijwilligersorganisaties.
Gemeente Nijmegen
Jaarlijks
Tevredenheidsonderzoek vrijwilligers.
Gemeente Nijmegen
2026 en 2029
Onderzoek vrijwilligersorganisaties op het gebied van maatjescontacten en informele ondersteuning t.b.v. inzet in de ontwikkeling van de sociale basis.
Vrijwilligerscentrale i.s.m. kernpartners Sociale Basis
Vanaf 2026, in 2027 afgerond
Verkennen activiteiten t.a.v. promotie vrijwilligerswerk
Gemeente Nijmegen
Doorlopend
Promotiecampagne.
Vrijwilligerscentrale
2027
Onderzoek effect Participatiewet in Balans t.a.v. het stimuleren van vrijwilligerswerk onder uitkeringsgerechtigden.
Gemeente Nijmegen
Naar verwachting 2027/2028
Uitwerking voorstellen voor bijdrage van professionele sociale basis organisaties aan kleine vrijwilligersorganisaties in de vorm van samenwerking, deskundigheid, en ondersteuning van kwetsbare vrijwilligers of vrijwilligers in de omgang met kwetsbare inwoners.
Welzijnsorganisaties die traject Sociale Basis ontwikkelen
Start 2026 Implementatie 2028
Onderzoek hoe vrijwilligersorganisaties op het gebied van maatjescontacten en praktische I.s.m. maatschappelijke (kern)partners betrokken bij traject Versterking Sturing Sociale Basis en i.s.m. Vrijwilondersteuning ingezet kunnen worden in de ontwikkeling van de sociale basis (in een ligerscentrale specifiek gebied).
Doorlopend
In één van de gebieden van het ontwikkeltraject Versterking sociale basis expliciet de inzet I.s.m. maatschappelijke (kern)partners betrokken bij traject Versterking Sturing Sociale Basis van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties uitwerken, en leerpunten meenemen in het aanscherpen van de acties in deze uitvoeringsagenda.
2026
Verkennen en versterken samenwerking tussen professionele sociale basis organisaties en I.s.m. maatschappelijke (kern)partners betrokken bij vrijwilligersorganisaties op het gebied van deskundigheid en ondersteuning van kwetsbare traject Versterking Sturing Sociale Basis vrijwilligers of vrijwilligers in de omgang met kwetsbare inwoners.
Doorlopend
Nulmeting: tevredenheidsonderzoek
Gemeente Nijmegen
2026
Impactmeting uitvoeringsagenda middels tevredenheidsonderzoek
Gemeente Nijmegen
2029
Evalueren
2029
Jaarlijks
Jaarlijks
26
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
27
BIJLAGE 2: BEGRIPPENLIJST Vrijwilligerswerkbeleid
Gemeentelijk beleid gericht op het terrein van vrijwilligerswerk.
Vrijwilligersbeleid
Het beleid van een organisaties ten behoeve van vrijwilligers.
Vrijwilligersorganisatie
Een vrijwilligersorganisatie is een met naam en adres genoemde, formeel georganiseerde organisatie die activiteiten organiseert in het algemeen belang, waarbij alle inkomsten worden ingezet ten gunste van de doelstelling van de organisatie en waarbij de uitvoering van het primaire proces door vrijwilligers wordt gedaan. Er bestaat geen verband tussen de verrichte werkzaamheden en de verdiensten van de vrijwilligers. Een vrijwilligersorganisatie kan zowel een stichting als een vereniging zijn.
Stichting
De stichting is een rechtsvorm – met rechtspersoonlijkheid - voor organisaties die iets goeds willen doen zonder daar winst mee te maken. Winst maken mag wel, mits de stichting dit gebruikt om haar doel te bereiken. Verschil met een vereniging: • Een stichting wordt meestal opgericht om een maatschappelijk, sociaal of ideëel doel te realiseren, zoals natuurbehoud of dagopvang voor dakloze mensen. • Een stichting heeft geen leden, alleen een bestuur. Deze heeft beslissingsbevoegdheid. • Een stichting moet worden opgericht via een notaris en is verplicht zich in te schrijven bij de KVK.
Vereniging
De vereniging is een rechtsvorm – met rechtspersoonlijkheid – die wordt opgericht om gezamenlijk een bepaald doel te bereiken, zonder daar winst mee te maken. Winst maken mag wel, mits de vereniging dit gebruikt om haar doel te bereiken. Verschil met een stichting: • Een vereniging wordt meestal opgericht op een bepaald doel te bereiken, zoals samen sporten of muziek maken. • Een vereniging heeft leden, een stichting niet. Deze leden kiezen het bestuur en stemmen mee over belangrijke besluiten. • Een vereniging hoeft niet verplicht te worden opgericht via een notaris en is niet verplicht zich in te schrijven bij de KVK.
UITVOERINGSAGENDA VRIJWILLIGERS 2025 – 2028
BIJLAGE 3: HUIDIGE TAKEN VAN VWC NIJMEGEN De taken van de Vrijwilligerscentrale zijn onder te brengen in twee hoofdcategorieën: 1) matching & bemiddeling en 2) dienstverlening, zoals advisering en ondersteuning. Dienstverlening
Matching en bemiddeling Reguliere bemiddeling Via het bemiddelingscentrum vindt reguliere bemiddeling plaats, zowel online via een vacaturebank als fysiek.
Organisatieondersteuning Er worden netwerkoverleggen georganiseerd voor Nijmeegse organisaties.
Adviesbureau (in ontwikkeling) Bijzonder werkt Dit is een vorm van bemiddeling op maat, waarbij de VWC mensen met een verslavings- en/of psychiatrische Uit onderzoek uit 2023 bleek dat er onder vrijwilligersorganisaties veel behoefte is aan ondersteuning op het gebeid van beleids- en organisatieontwikkeling, HRM, fondsenwerving, PR/communicatie, administratie, etc. achtergrond en/of mensen die het niet op eigen houtje weten te klaren, ondersteunt in de zoektocht naar VWC is bezig met het opzetten van een Adviesbureau om deze ondersteuning te bieden. passend vrijwilligerswerk. #Meedoen* Landelijk gefinancierd project waarbij VWC fysieke #Meedoen-balies bemenst en vrijwilligersactiviteiten aanbiedt aan bewoners van azc’s.
Vrijwilligersacademie Het bieden van een online platform voor scholing rondom vrijwilligerswerk, in de vorm van een breed aanbod trainingen, cursussen en workshops.
Cursus fondsenwerving Maatschappelijke Diensttijd (MDT)* Programma vanuit de Rijksoverheid waarbij jongeren tussen de 12 en 30 jaar zich vrijwillig inzetten voor een Cursus voor vrijwilligersorganisaties waarin vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties wegwijs worden gemaakt in de wereld van de fondsenwerving om inkomsten te genereren voor hun activiteiten. ander of de samenleving, hun eigen talenten ontwikkeling en betekenisvolle ontmoetingen krijgen. VWC is samenwerkingspartner en verleent ook diensten aan lokale MDT-projecten. Overig: GVO de Klup GVO de Klup is een vrijwilligersorganisatie die activiteiten organiseert voor mensen met een verstandelijke beperking. Sinds januari 2024 maakt GVO de Klup als project onderdeel uit van VWC Nijmegen. *#Meedoen en MDT zijn doelgroepgerichte bemiddelingsactiviteiten die niet door de gemeente worden gefinancierd. Continuering is afhankelijk van voortzetting financiering.