Uitvoeringsagenda gezondheid 2025-2028

Uitvoeringsagenda gezondheid

Foto: Studio Another Day

2025-2028

Inhoudsopgave

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

3

SAMENVATTING VISIE OP GEZONDHEID

4

GEZOND OPGROEIEN

8

GEZONDE LEEFGEWOONTEN

13

MENTALE GEZONDHEID

17

GEZOND OUDER WORDEN

22

GEZONDE LEEFOMGEVING

2

Samenvatting visie op gezondheid

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Gezondheid houdt ons allemaal bezig. Het is een onderwerp dat voor iedereen

sociaal economische positie (SEP). We hebben aandacht voor de achterliggende

belangrijk is, maar heeft tegelijkertijd ook voor iedereen een andere betekenis.

oorzaken van gezondheidsachterstanden en werken daarom integraal samen met

De één denkt vooral aan ‘niet ziek zijn’ en een ander aan ‘je goed voelen’.

andere beleidsdomeinen zoals bijvoorbeeld financiële bestaanszekerheid.

3

Iemands gezondheid wordt bepaald door een ingewikkelde combinatie van persoonsgebonden factoren, leefgewoonten en de fysieke en sociale omgeving.

We formuleren de volgende ambitie:

Deze factoren hangen sterk samen en beïnvloeden elkaar. In 2040 is het verschil in ervaren gezondheid tussen Nijmegenaren in de laagste

Werken vanuit een brede visie Om de gezondheid van inwoners te verbeteren helpt het als we vanuit een brede blik kijken naar en werken aan gezondheid, zoals het model van Positieve

en hoogste sociaaleconomische groepen met 30% afgenomen, leven inwoners uit de eerste groep tenminste vijf jaar langer in goede gezondheid en is er gezondheidswinst voor alle inwoners.

Gezondheid. In dit model wordt gezondheid gezien als een geheel van lichamelijke gezondheid, mentale gezondheid, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en

Samenwerken aan een gezonde samenleving voor iedereen

dagelijks functioneren. Verder heeft de fysieke en sociale omgeving grote invloed

Om deze ambitie te halen investeren we in onze speerpunten Gezond opgroeien,

op de gezondheid van mensen. Het gaat daarbij onder andere om hoe de fysieke

Gezonde leefgewoonten, Mentale gezondheid, Gezond ouder worden en

leefomgeving is ingericht en de onderlinge sociale contacten in gezin, buurt en stad.

Gezonde leefomgeving. Met gerichte doelen halen we gezondheidswinst voor iedereen en verkleinen we gezondheidsverschillen in Nijmegen. We concentreren

Een visie, een gemeenschappelijke taal en een brede benadering van gezondheid

ons bij de uitvoering van deze speerpunten op specifieke stadsdelen en wijken en

vanuit verschillende domeinen is noodzakelijk om samen met de stad te werken

investeren ongelijk voor gelijke kansen op gezondheid.

aan de gezondheid van alle inwoners. Dit vraagt om een structurele aanpak, een lange adem en collectief investeren in mens en maatschappij, gedrag en omgeving.

Onze ambitie kunnen we alleen realiseren als we dit samen doen met de stad.

Hierbij zijn de volgende basisprincipes leidend:

We werken samen met partners in verschillende netwerken, bijvoorbeeld “Wij zijn

• Iedereen moet mee kunnen doen

Groen Gezond en in Beweging” (GGIB), “Nijmegen op één lijn” (NOEL) en het

• We geven het goede voorbeeld

partnernetwerk in de wijken en stadsdelen rondom de sociale basis. De komende

• Voorkomen is beter dan genezen

jaren blijven we inzetten op het versterken van preventienetwerken in en om de

• We investeren ongelijk voor gelijke kansen

stad. Zo zijn we samen op weg naar een gezonde samenleving voor iedereen!

Verkleinen van gezondheidsverschillen We hebben speciale aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen, want de verschillen tussen inwoners in Nijmegen zijn groot. Mensen met een lage sociaal economische positie (SEP) leven gemiddeld 5 jaar korter. Zij krijgen ruim 14 jaar eerder te maken met een slechtere gezondheid dan mensen met een hoge

Gezond opgroeien

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Gezond opgroeien: wat gaan we doen Ieder kind heeft het recht om gezond op te groeien. Gezondheidsverschillen ontstaan al op jonge leeftijd. Kinderen en jongeren hebben steeds ongezondere leefgewoonten. Meer jongeren hebben overgewicht en dit ontstaat op een jongere leeftijd (VTV 2024). Ook hebben jongeren steeds vaker problemen met hun mentale gezondheid. Kinderen groeien op in een digitaal tijdperk met langdurig beeldschermgebruik. Gezonde leefgewoonten en mentale weerbaarheid kunnen problemen in de toekomst voorkomen. We blijven stadsbreed en stadsdeelgericht investeren in zowel de fysieke als mentale gezondheid van jeugd en jongeren. We werken hierbij samen met professionals, ouders en opvoeders.

4

Gezond opgroeien

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

5

GEZONDHEIDSBEVORDERING JEUGD EN JONGEREN Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht? Professionals, zodat zij inwoners bereiken

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Waar vindt het plaats (stadsbreed en/of stadsdeelgericht)?  

Verbinding met Met welke beleidsterreinen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Preventieplatforms, alle organisaties die met kinderen en jongeren werken

In alle stadsdelen, met nadruk op Dukenburg, Lindenholt, Zuid en West

Onderwijs, Jeugd, Financiële Reguliere begroting bestaanszekerheid

Scholenkoepels PO VO en MBO

In alle stadsdelen, met nadruk op scholen in Dukenburg, Lindenholt, Zuid en West

Onderwijs, Jeugd

Reguliere begroting

Inzet gezondheidsbevorderaars School en Jeugd

Agenderen, adviseren en faciliteren van gezondheidsbevordering in de stadsdelen

Inzet gezondheidsbevorderaars t.b.v. Gezonde School aanpak

Scholen gaan aan de slag met de Schoolbestuurders, Gezonde School aanpak. Het doel van de leerkrachten aanpak is een gezonde leefstijl vanzelfsprekend te maken voor leerlingen en studenten

Inzet Groene Makelaar

Scholen ondersteunen in het aanleggen van groene schoolpleinen en schoolmoestuinen

Schoolbestuurders, leer- Schoolbesturen, krachten, kinderen en hun Groene makelaar, ouders/opvoeders Maatschappelijke ontwikkeling

Scholen die interesse tonen; voorrang voor scholen in wijken met lage SEP

Duurzame leefomgeving

Reguliere begroting

Specifieke projecten van de GGD*

Meer ervaringsgericht leren, kinder- en jongerenparticipatie versterken

Inwoners en professionals Schoolbesturen, preventieplatforms, alle organisaties die met kinderen en jongeren werken

In alle stadsdelen, met nadruk op Dukenburg, Lindenholt, Zuid en West

Onderwijs, Jeugd, Sport

Tot en met 2025, structureel gewenst

Wij zijn Groen, Gezond en in Beweging

Gezondheidsachterstanden verkleinen en duurzame inzetbaarheid vergroten, inzet op thema’s bewegen en sport, gezondere voeding, rookvrije generatie, mentaal fit, acceptabel alcoholgebruik, alcoholmatiging en gezonde leefomgeving

Professionals, zodat zij inwoners bereiken

Zie www.ggibnijmegen.nl

Stadsbreed netwerk

Sport, Welzijn, Inclusie, gebiedsregie sociaal

Nu tot 2027, wens om te verlengen tot 2037

Jong, Gezond en in Beweging*

Samen maken we gezond gewoon, met de nadruk op gezondere voeding (incl. aanpak Gezonde School), sporten en bewegen, slaap en ontspanning

Professionals, zodat zij inwoners bereiken

Zie www.ggibnijmegen.nl

Stadsbreed netwerk met extra inzet in Dukenburg, Lindenholt, Zuid en West

Sport, Jeugd, Onderwijs, gebiedsregie sociaal

Gefinancierd vanuit GALA middelen Overgewicht t/m 2025, structureel gewenst

Gecombineerde leefstijlinterventie voor kinderen met overgewicht of obesitas*

Zorg en ondersteuning voor kinderen en Kinderen met overgewicht GGD, Sportbedrijf, Lindenholt, Nieuw-West, Hatert gezinnen waar overgewicht en obesitas of obesitas en hun ouders/ diëtisten, fysiotherapeuten en Dukenburg speelt opvoeders

Jeugd, Sport

SPUK-GALA en SPUK IZA t/m 2025, structureel gewenst

Ketenaanpak overgewicht jeugd (Kind naar Gezonder Gewicht)*

Verbeteren van de zorg en ondersteuning voor kinderen en gezinnen waar overgewicht en obesitas speelt (pilot)

Jeugd, Sport

Gefinancierd vanuit GALA middelen Overgewicht t/m 2025, structureel gewenst

Professionals, zodat zij inwoners bereiken

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Organisaties die werken met kinderen en gezinnen

Nieuw-West

Gezond opgroeien

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

6

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Waar vindt het plaats (stadsbreed en/of stadsdeelgericht)?  

Verbinding met Met welke beleidsterreinen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Rookvrije Generatie

Opgroeiende kinderen beschermen tegen tabaksrook (en andere nicotinehoudende producten) en de verleiding om te gaan roken

Opgroeiende kinderen en hun ouders/opvoeders

GGD, Pharos, organisaties die werken met gezinnen en kinderen

Stadsbreed en in alle stadsdelen

Jeugd, Sport, VSA, Stadsbeheer, gebiedsregie fysiek

Inzet ambtelijke capaciteit

Lokale inzet van landelijke campagnes

Stimuleren van bewustwording van Ouders/opvoeders voorbeeldgedrag van ouders via campagnes zoals Rookvrije Generatie en Zien Drinken Doet Drinken

GGD, GGIB, IrisZorg Preventie, gemeente

Stadsbreed en in alle stadsdelen

Sport, VSA, Communicatie

Vanuit inzet IrisZorg preventie en gezondheidsmakelaars GGD, structureel gewenst

Aanpak ‘De (studenten) tijd van je leven!’*

Structurele samenwerking tussen onder- Studenten op het MBO, wijsinstellingen, studentenverenigingen, HBO en WO zorgpartijen en gemeente rondom de preventie van overmatig middelengebruik bij studenten

IrisZorg Preventie, ROC, Yuverta, HAN, RU, GGD, B.O.S

Stadsbreed

Studentambtenaren, Veiligheid

Gefinancierd vanuit GALA middelen t/m 2025

Pilot STAD-aanpak

Deelname aan de pilot en het onderzoek naar de vertaling van de STAD-aanpak (Stockholm prevents Alcohol and Drugs problems). Hierbij werken we samen aan preventie van overmatig alcohol- en drugsgebruik onder uitgaanders

Horecaondernemers, barpersoneel, beveiligers, BOA’s, politie en uitgaanders

IrisZorg Preventie, Bureau Objectief, Trimbosinstituut, TNO, GGD, stichting Nachtburgemeester

Binnenstad

Veiligheid, Economie, Cultuur

Geen aanvullende financiering nodig, wel inzet ambtelijke capaciteit 2025-2028

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2025-2028

Een afname van alcoholgebruik en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de 18 jaar. Een afname van dronkenschap en de schadelijke gevolgen van excessief alcoholgebruik

Jongeren en hun ouders/ Iriszorg Preventie, GGD, opvoeders, ondernemers, Bureau Objectief (bar)personeel, vrijwilligers, beveiligers, BOA’s

Stadsbreed en in alle stadsdelen

Veiligheid, Sport

Ja, vanuit afdeling Veiligheid

Seksuele gezondheidsbevordering jongeren

Sense-spreekuur (gratis en anoniem advies bij vragen over seksualiteit) SOA-testen en -behandeling voor jongeren t/m 22 jaar

Jongeren

GGD

Stadsbreed

Jeugd

Reguliere begroting

Rijksvaccinatieprogramma

Beschermen van kinderen tegen ernstige Zwangeren en kinderen infectieziekten van 0-18 jaar

GGD

Stadsbreed en in alle stadsdelen

Jeugd

Reguliere begroting

Activiteit  

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Gezond opgroeien

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Belangrijke activiteiten en acties die vanuit andere beleidsdomeinen bijdragen aan Gezond opgroeien Initiërend beleidsterrein

Activiteit  

Doel en doelgroep Wat willen we bereiken?

Jeugd

Preventieplatforms 12-/12+ en 0-23

Samenwerking versterken tussen jeugdprofessionals in de stadsdelen.

Sport

Inzet buurtsportcoaches

Het bevorderen van de motorische vaardigheden van peuters en kleuters. Kinderen die nog niet structureel bewegen toeleiden naar passend sportaanbod.

VSA, Sport, Veiligheid

Ondersteunen van accommodaties bij creëren van gezondere voedselomgeving

Op plekken waar veel kinderen en jongeren komen is een gezonde(re) keuze beschikbaar en aantrekkelijk. Dit doen we onder andere door het voedingsaanbod gezonder te maken en aandacht voor de thema’s rookvrij en verantwoord alcoholgebruik.

Inclusie

SchoolsOUT

SchoolsOUT biedt ondersteuning op maat bij aandacht voor seksuele en genderdiversiteit voor leerlingen, studenten en medewerkers op school.

Jeugdgezondheidszorg

Actieprogramma Kansrijke Start

Door (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie beter te ondersteunen bij het ouderschap en te investeren in een goede start voor elk kind, bouwen we aan het fundament van gezondere generaties, waarin meer gelijkheid is, waar iedereen zijn of haar talenten kan ontwikkelen en iedereen de kans krijgt op een gezond en gelukkig leven.

Onderwijs

VVE-beleid (Vroegtijdige Voorschoolse Educatie)

Programma dat gericht is op het voorkomen en verminderen van onderwijsachterstanden bij kinderen van 2 tot 6 jaar. VVE richt zich op taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling

Financiële bestaanszekerheid

Stichting Leergeld

We willen dat alle kinderen een gelijke kans hebben om mee te doen. Hier zetten we op in door financiële ondersteuning van activiteiten en materialen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en welzijn voor kinderen van 0 tot 18 jaar van wie de ouders een laag inkomen hebben.

Onderwijs

Onderwijsachterstanden beleid

Alle kinderen een rijke ontwikkelomgeving bieden, zodat er gelijkwaardige kansen zijn voor alle kinderen.

Maatschappelijke opvang

Helder op School

Werken aan een integrale aanpak om leerlingen op het VO en MBO bewust te maken van de gevolgen en hen te stimuleren niet te roken of drinken, geen drugs te gebruiken en niet te veel te gamen. Hierbij wordt ingezet op educatie, beleid, signaleren en omgeving.

Ouders, opvoeders en professionals geven het goede voorbeeld. We zetten interventies in die gericht zijn op het versterken van ouderschap.

7

8

Gezonde leefgewoonten: wat gaan we doen? De cijfers van roken, ongezonde voeding en overgewicht zijn minder goed bij mensen met een lage sociaaleconomische positie (SEP) dan bij mensen met een hoge SEP (RIVM, 2023). Dit zien we ook in Nijmegen terug (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, 2022). Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden en mensen die laaggeletterdheid zijn, kunnen meer moeite hebben om informatie over gezondheid te begrijpen en toe te passen. Ook geldzorgen, voedselonzekerheid, chronische stress, gebrek aan sociale cohesie en de fysieke omgeving kunnen ongezonde leefgewoonten in de hand werken. Dit kan ten koste gaan van het aantal jaren dat mensen in goede gezondheid leven en de levensverwachting. De aanpak van gezondheidsproblemen werkt alleen als deze vanuit verschillende invalshoeken gedaan wordt en in samenwerking met partners.

Foto: Yulia Mulino

Gezonde leefgewoonten

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Gezonde leefgewoonten

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

9

ALGEMENE GEZONDHEIDSBEVORDERING VOLWASSENEN Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Een wijkgerichte gezondheidsaanpak, Wijkgerichte inzet gezondheidsbevorderaars collectief en selectief, en we verbinden gezondheidsambities met de sociale basis, de stadsdeelagenda’s, de preventieplatforms en de buurtteams Jeugd & Gezin en Volwassenen.

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Waar vindt het plaats (stadsbreed en/of stadsdeelgericht)?  

Verbinding met Met welke beleidsterreinen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Inwoners

GGD, preventieplatforms, Stadsdeelgericht buurtteams Jeugd en Gezin en Volwassenen, Bindkracht10 en andere welzijnspartners in de wijken, GGIB

Jeugd, Wmo, Sport

Reguliere begroting

Professionals, zodat zij inwoners bereiken

Zie www.ggibnijmegen.nl

Stadsbreed en stadsdeelgericht

Sport, Welzijn, Inclusie, gebiedsregie sociaal

Nu tot 2027, wens om te verlengen tot 2037

Wij zijn Groen, Gezond en in Beweging

Gezondheidsachterstanden verkleinen en duurzame inzetbaarheid vergroten, inzet op thema’s bewegen en sport, gezondere voeding, Rookvrije Generatie, mentaal fit, acceptabel alcoholgebruik, alcoholmatiging en gezonde leefomgeving.

Het goede voorbeeld geven

Inwoners Als gemeente geven we zoveel mogelijk het goede voorbeeld met een gezonde omgeving, zoals een gezond voedselaanbod en een rookvrije omgeving in en om de gemeentelijke gebouwen, zoals wijkcentra en speeltuinen.

Gemeente

Stadsbreed

VSA

Structureel vanuit ambtelijke capaciteit

Inzet ervaringsdeskundigheid op snijvlak geldzorgen en gezondheid*

Bereiken van inwoners met geldzorgen en professionals die een signalerende rol hebben over de relatie tussen geldzorgen en fysieke en mentale gezondheid. Met als doel het bespreekbaar maken en mensen toeleiden naar passende ondersteuning.

Pharos, Sterk uit Armoede, Bindkracht10

Stadsdelen Dukenburg, Lindenholt en wijk Hatert

Financiële bestaanszekerheid

Incidentele claim-gelden 2024 en 2025 (terugdringen gezondheidsachterstanden) en landelijke subsidie ‘ervaringsdeskundigen/sleutelpersonen geldzorgen en gezondheid’

Seksuele gezondheid PrEPzorg/Sense

Sense-spreekuur GGD (gratis en anoniem advies Inwoners, bij vragen over seksualiteit) PrEP-zorg via de GGD risicogroepen en huisartsen om hiv-infecties te voorkomen.

GGD, huisartsen

Stadsbreed

Inclusie

Reguliere begroting

Inwoners die ondersteund worden door Financieel Experts in de Wijk en professionals die mensen met geldzorgen kunnen signaleren

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Gezonde leefgewoonten

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

10

BETERE GEZONDHEIDSVAARDIGHEDEN VOOR VOLWASSENEN MET EEN LAGE SOCIAAL ECONOMISCHE POSITIE Activiteit  

Aanpak gezondheidsvaardigheden en laaggeletterdheid

Doel Wat willen we bereiken? Het bevorderen van toegankelijkheid van de gezondheidszorg, preventie, gezondheidsbevorderende activiteiten, het vereenvoudigen van voorlichtingsmaterialen, herkennen van de doelgroep, waar mogelijk toeleiding naar taalonderwijs en de inzet van geschikte interventies voor inwoners met beperkte gezondheidsvaardigheden.

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Inwoners met beperkte GGD, Partners in de 1e en basisvaardigheden, 0e lijn professionals en vrijwilligers

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen? Stadsbreed- en stadsdeelgericht (Lindenholt)

Basisvaardigheden, Welzijn, Financiële bestaanszekerheid, Volwassenen Zorg

Financiering Tot wanneer is er financiering? Reguliere begroting

BEWEGEN EN TOEGANG TOT GEZONDE VOEDING Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Gezonde(re)leefstijl en vergroten van eigen regie Gecombineerde leefstijlinterventies Nijmegen met gewichtsverlies en verbeterde kwaliteit van leven tot gevolg. en aanpak gezond gewicht volwassenen

Inwoners in leeftijdsgroep 18+ (BMI tussen 25 en 30 kg/m2)

Huisartsen, buurtsportcoaches, leefstijlcoaches, zorgverzekeraar, diëtisten

Stadsbreed en stadsdeelgericht

Sport, Zorg, Welzijn

GLI’s worden gefinancierd vanuit basis zorgverzekering

Vergroten van voedselgelijkheid en voedselzekerheid voor mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie.

Mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie

GGiB, Blauwe Tomaat, Van Tuin tot Bord, Rode Kruis, Bindkracht10 Financieel experts, Voedselverspillingshub, Huis van Compassie Vincentius vereniging

Stadsdeelgericht (West, Zuid, Dukenburg, Lindenholt)

Financiële bestaanszekerheid, Welzijn

Incidentele claimgelden 2024 en 2025 (terugdringen gezondheidsachterstanden) en SPUK-GALA t/m 2025

Activiteit  

Ondersteunen van initiatieven in de stad gericht op voedselgelijkheid*

Doel Wat willen we bereiken?

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Gezonde leefgewoonten

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

11

ROKEN, ALCOHOL EN ANDERE DRUGS Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Inwoners, werknemers, studenten

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Landelijke campagnes (Stoptober, IkPas, Dry January)

Stimuleren van bewustwording van alcoholgebruik en roken.

GGD, GGiB, IrisZorg Preventie, gemeente

Inzet Pharos voor integraal persoonsgericht stoppen-metroken programma*

Inwoners die roken en Gemeente, Pharos, GGD, Álle inwoners van Nijmegen een goede Bindkracht10, AZC, GGiB kans geven om te kunnen stoppen met professionals en vrijwilligers roken en dat de betreffende kinderen niet die in contact zijn met inwoners gaan roken of meeroken.

Inzet Rookvrij & Fitter*

Inwoners die roken bereiken over effectief stoppen-met roken aanbod en zorgen voor warme toeleiding. Dit gebeurt door een social media campagne, persoonlijke gesprekken met professionals en stopbegeleiding in de wijk.

Inwoners die roken en Gemeente, Rookvrij & Fitter, professionals die in contact zijn GGD, Bindkracht10, Stichting met inwoners Quiet, wijkpartners

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Waar Waar vindt het plaats (stadsbreed en/of stadsdeelgericht)?  

Verbinding met Met welke beleidsterreinen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Stadsbreed en stadsdeelgericht

P&O

Vanuit inzet IrisZorg Preventie en gezondheidsmakelaars GGD, structureel gewenst

Stadsbreed (bijv. via www. nijmegenrookvrij.nl) en stadsdeelgericht

Financiële bestaanszekerheid, Asiel en Integratie

GALA 2025, structureel gewenst

Stadsbreed en stadsdeelgericht (Dukenburg en Hatert)

Financiële bestaanszekerheid

GALA 2025

Gezonde leefgewoonten

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

12

Belangrijke activiteiten en acties die vanuit andere beleidsdomeinen bijdragen aan speerpunt Gezonde leefgewoonten Initiërend beleidsterrein

Activiteit  

Doel en doelgroep Wat willen we bereiken?

Sport

Wijkgerichte inzet buurtsportcoaches door aanInwoners stimuleren duurzaam te gaan bewegen of sporten (met extra aandacht voor eenzame mensen, bod van laagdrempelige beweegmogelijkheden in mensen met een beweegachterstand en/of overgewicht). de wijken en inzet van beweegadviesgesprekken.

Sport

Stimuleren van sportverenigingen en – organisaties met een mogelijkheid tot subsidie voor trainingsuren gericht op sporters met een beperking, kwetsbare senioren en (jonge) allochtone vrouwen.

Sporters met een beperking, kwetsbare senioren en (jonge) allochtone vrouwen stimuleren te sporten en te bewegen.

VSA, Sport, Veiligheid

Ondersteunen van accommodaties bij creëren van gezondere voedselomgeving.

In gemeentelijke accommodaties is een gezonde(re) keuze beschikbaar en aantrekkelijk. Dit doen we onder andere door het voedingsaanbod gezonder te maken en aandacht te hebben voor de thema’s rookvrij en verantwoord alcoholgebruik.

Asiel en Integratie

Verbinden (voorlichting over) van gezondheid & welzijn aan inburgering (in de intake en inburgeringsaanbod).

Verbeteren de informatievoorziening voor vluchtelingen op het vlak van gezondheid & welzijn.

Asiel en Integratie

Onderzoeken hoe het huidige (preventieve) zorgaanbod meer cultureel sensitief kan worden ingericht.

Verbeteren de informatievoorziening voor vluchtelingen op het vlak van gezondheid & welzijn.

Asiel en Integratie

Met zorg-, welzijns- en vluchtelingenorganisaties ontsluiten we informatie over zorg en hulpverlening in een sociale kaart

Verbeteren de informatievoorziening voor vluchtelingen op het vlak van gezondheid & welzijn.

Financiële bestaanszekerheid

Pilot ‘Niet meer Kiezen’

Toegankelijkheid van mondzorg in Nijmegen verbeteren , met focus op preventieve zorg voor inwoners met lage inkomens of die om andere redenen mondzorg mijden.

Veiligheid, Maatschappelijke opvang

Experiment Gesloten Coffeeshopketen (wietexperiment) 2024-2028

Nagaan of en hoe op kwaliteit gecontroleerde cannabis aan coffeeshops kan worden geleverd en wat de effecten hiervan zijn (op criminaliteit, veiligheid, overlast en gezondheid).

Volwassenen Zorg

Regionaal uitvoeringsplan ‘Bevorderen basisvaar- Voorkomen van laaggeletterdheid en het verbeteren van basisvaardigheden van inwoners in de regio digheden bij volwassenen’, regio Nijmegen. Nijmegen.

We verstevigen de preventiestructuren in alle wijken waarin integraal wordt samengewerkt, zodat inwoners gemakkelijker gezonde keuzes kunnen maken.

Mentale gezondheid

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Mentale gezondheid: wat gaan we doen? Mentale problemen worden vaak veroorzaakt door stress en mentale druk als gevolg van levensomstandigheden, levensgebeurtenissen, leefomgeving, sociaal isolement of de veeleisende (digitale) samenleving. Vroegtijdige steun is belangrijk om te voorkomen dat negatieve gevoelens sterker worden en/of lang aanhouden. We zetten preventief in om (beginnende) mentale klachten bespreekbaar te maken. De verschillen tussen groepen in omgang met mentale problemen, bijvoorbeeld die tussen verschillende culturen of tussen mannen en vrouwen, vragen om een gerichte aanpak (per stadsdeel of per groep inwoners) en passend ondersteuningsaanbod. We zorgen voor aanbod voor inwoners met een migratieachtergrond met specifieke aandacht voor schaamte, stigmatisering, en ervaren barrières om hulp te zoeken en te praten over mentale problemen. Voor vluchtelingen en asielzoekers is voldoende aanbod om posttraumatische stressstoornissen en andere psychische klachten te voorkomen of verminderen.

13

Mentale gezondheid

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

14

BESPREEKBAAR MAKEN MENTALE KLACHTEN ÉN VERSTERKEN MENTALE WEERBAARHEID Activiteit  

Preventieve aanpak via Opgave sterke sociale basis*

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Werken aan de opgave een sterke sociale basis voor alle inwoners in de stad. We investeren extra in het bereiken van mensen in een kwetsbare positie (waaronder kwetsbare senioren en inwoners met een lage sociaaleconomische positie) en het vergroten van de kansen om de fysieke en mentale gezondheid te versterken en beschermen.

Inwoners 18-65 jaar / 65+

Uitvoeringspartners in de sociale basis

Stadsbreed en stadsdeelgericht

Landelijke aanpak: mentale gezondheid is van ons allemaal, Welzijn, Inclusie, Financiële bestaanszekerheid, Ouderen welzijn

Professionals, zodat zij inwoners bereiken

Zie www.ggibnijmegen.nl

Stadsbreed netwerk

Sport, Welzijn, Inclusie, Nu tot 2027, wens om gebiedsregie sociaal te verlengen tot 2037

Wij zijn Groen, Gezond en Gezondheidsachterstanden verkleinen en duurzame inzetbaarheid vergroten, inzet op in Beweging thema’s bewegen en sport, gezondere voeding, rookvrije generatie, mentaal fit, acceptabel alcoholgebruik, alcoholmatiging en gezonde leefomgeving.

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreibreed en/of stadsdeelgericht)?   nen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering? SPUK-GALA, 2025, structureel gewenst

Cursus (Youth) Mental Health First Aid*

Bevorderen begrip en kennis over mentale gezondheid.

Inwoners, vrijwilligers en professionals

Pro Persona Connect

Stadsbreed

Jeugd, Volwassenen Zorg

2025 (sinds 2021)

Collectieve GGZpreventie en gezonheidsbevordering

Collectieve GGZ-preventie en gezondheidsbevordering aanbod (preventieve maatregelen en interventies gericht op destigmatisering en bespreekbaar maken van psychische klachten, het versterken van de mentale weerbaarheid bij kwetsbare inwoners en het vergroten deskundigheidsbevordering bij professionals en vrijwilligers.

Inwoners, vrijwilligers en professionals

Pro Persona Connect

Stadsbreed en stadsdeelgericht

Jeugd, Volwassenen Zorg, Welzijn

Reguliere begroting en deels SPUK-GALA, t/m 2025

Trainingsgroepen gericht op Kinderen van ouders met psychische en/of verslavingsproblemen*

Gerichte hulp en ondersteuning bieden aan KOPP/KOV kinderen.

KOPP/KOV doelgroep

Pro Persona Connect, IrisZorg Preventie

Stadsbreed

Jeugd, Welzijn, Inclusie SPUK-IZA t/m 2026

Trainingen Grip op Onbegrip

Het beter bespreekbaar maken en herkennen van psychische problemen en een beperking. Inwoners krijgen handvatten hoe om te gaan met mensen met psychische problemen of beperkingen.

Inwoners, vrijwilligers, professionals

Stichting MEE, Pro Persona Connect

Stadsbreed

Welzijn, Inclusie, Volwassenen Zorg

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Wmo (beschermd wonen en maatschappelijke opvang), meerjarige subsidie t/m 2025

Mentale gezondheid

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

15

BESPREEKBAAR MAKEN MENTALE KLACHTEN ÉN VERSTERKEN MENTALE WEERBAARHEID Activiteit  

Suïcide preventie in de wijk verstevigen en beter bereik van specifieke groepen inwoners

Doel Wat willen we bereiken? Vroegsignalering en bespreekbaar maken van suïcidaliteit, ondersteuning nabestaanden.

Gezondheidsvoorlichting Bevorderen begrip en kennis over mentale aan vluchtelingen in azc’s gezondheid. en nieuwkomers*

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreibreed en/of stadsdeelgericht)?   nen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Inwoners, vrijwilligers, professionals

Pro Persona Connect, GGD

Stadsbreed- en stadsdeelgericht

Welzijn, Inclusie, Onderwijs, Volwassenen Zorg, Veiligheid

Vanaf 2025 wettelijk verplicht, financiering nog niet bekend

Statushouders

GGD, Inburgering

Stadsbreed

Asiel & Integratie, Onderwijs, Volwassenen Zorg

Asiel & Integratie 2025 en SPUK-GALA t/m 2025

Gezondheidsvoorlichting aan migranten*

Betere (mentale) gezondheid voor migranten.

Inwoners met een migratie-achtergrond

GGD, Inburgering

Dukenburg, Zuid, Lindenholt

Asiel & Integratie, Onderwijs, Welzijn, Inclusie, Financiële bestaanszekerheid

SPUK-GALA t/m 2025

Preventieve ondersteuning (via interventies en cursussen) voor familieleden en mantelzorgers*

Behouden en bevorderen mentale gezondheid van mantelzorgers.

Mantelzorgers

Pro Persona Connect, Mantelzorg Nijmegen

Stadsbreed

Welzijn, Volwassenen Zorg, Ouderen welzijn

SPUK-IZA t/m 2026

Lab of Life, Pro Persona Connect

Stadsbreed en stadsdeelgericht

Welzijn, Volwassenen, Zorg, Financiële bestaanszekerheid

Subsidie van ZonMw

Ieder Talent Telt, RadboudUmc, Roc, HAN, GGD, Pro Persona Connect

Stadsbreed

Welzijn, Volwassenen Zorg, Financiële bestaanszekerheid, Onderwijs

SPUK GALA t/m 2025

Grip op je Welzijn Training Welzijn vanuit eigen regie bevorderen doormiddel Verschillende groepen van gedragsverandering, zodat mensen genoeg inwoners (professionals 0e van Lab of Life energie en motivatie hebben voor de belangrijke lijn en inwoners) dingen in het leven. Mental Health Week*

Tijdens de ‘Mental Health Week’ slaan de Verschillende groepen Gemeente Nijmegen, ROC Nijmegen, HAN, RU inwoners, o.a. jongeren/ en Ieder Talent Telt en meerdere partijen in de jongvolwassenen stad de handen ineen om taboe te doorbreken en bewustwording te vergroten. Met als doel; meer aandacht voor mentaal welzijn.

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Mentale gezondheid

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

16

Belangrijke activiteiten en acties die vanuit andere beleidsdomeinen bijdragen aan speerpunt Mentale gezondheid Activiteit  

Initiërend beleidsterrein

Doel en doelgroep Wat willen we bereiken?

Jeugd

STORM aanpak

Aanpak om depressie en suïcide bij jongeren vóór te zijn

Wmo (beschermd wonen en maatschappelijke opvang)

Campagne, Hoe is het?

Bewustwording creëren, kennis overbrengen en begrip bevorderen als het gaat om mentale gezondheid. Daarnaast ook activeren: dat mensen meer naar elkaar omkijken en het gesprek met elkaar aangaan, ook als iemand last heeft van mentale stress, lichte of zware psychische klachten. De doelgroep van de campagne zijn alle volwassen inwoners van de 7 gemeenten.

Jeugd

Ecosysteem mentale gezondheid (GEM)

Een andere blik op psychisch lijden (géén ziekte, maar het onvermogen om met uitdagingen in het leven om te gaan). Doelgroep is jongeren.

Jeugd

Hand voor mentale gezondheid

Aanleren, ontwikkelen en versterken van mentale gezondheidsvaardigheden in alledaagse praktijk bij kinderen, jongeren en hun ouders/opvoeders.

Wmo (beschermd wonen en maatschappelijke opvang), Welzijn

Herstelondersteunende Inloopvoorzieningen en programma’s

Herstelproces van mensen met een psychische kwetsbaarheid en/of verslavingsachtergrond begeleiden en ondersteunen met activiteiten. De inloopvoorziening van Ixta Noa is bijvoorbeeld toegankelijk voor iedereen die worstelt met een psychische kwetsbaarheid en ook voor hun omgeving. Verder biedt Ixta Noa ook een herstelprogramma Ixta Sterk Nijmegen waarin deelnemers gestructureerd aan de slag gaan met activiteiten gericht op de 6 domeinen van Positieve Gezondheid. Een andere belangrijke inloopvoorziening betreft die van de RIBW.

Welzijn, Ouderen welzijn

Mantelzorg en Respijtzorg

Mantelzorgers vervullen een cruciale rol in onze samenleving door onbetaalde zorg te bieden aan familieleden, vrienden of buren die ziek, oud of gehandicapt zijn. Deze taak brengt vaak ook een aanzienlijke emotionele belasting met zich mee die gevolgen kan hebben voor het welzijn van de mantelzorger. Wij bieden respijtzorg aan om mantelzorgers te ontlasten en bieden ondersteuning aan mantelzorgers, zoals bijvoorbeeld cursussen, bijeenkomsten, activiteiten, een gespreksgroep en wandelingen.

Ouderen welzijn, Jeugd welzijn

Actieprogramma Een tegen Eenzaamheid

Eén tegen eenzaamheid is het actieprogramma van het ministerie van VWS om eenzaamheid in Nederland te verminderen. Doelstelling van het actieprogramma lokaal te implementeren, om eenzaamheid onder inwoners eerder te signaleren en het bespreekbaar te maken.

Er zijn ontwikkelingen om de verbinding tussen het medisch en sociaal domein te verstevigen om inwoners met mentale klachten eerder te kunnen helpen.

Gezond ouder worden

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Gezond ouder worden: wat gaan we doen? Naarmate men ouder wordt nemen gezondheidsvaardigheden af, beweegt men minder, is men vaker eenzaam, is het risico op valincidenten groter en heeft men een minder goede gezondheid. Een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, goede voeding, vergroten van gezondheidsvaardigheden en voorkomen van valincidenten heeft grote invloed op de kwaliteit van leven, de zelfredzaamheid van senioren en het uitstelgedrag voor nodige zorg (IZA regiobeeld Rijk van Nijmegen). Het is belangrijk om in het bijzonder aandacht te hebben voor senioren met een lage sociaal economische positie (SEP), omdat we weten dat bij deze senioren de gezondheidsvaardigheden minder ontwikkeld zijn. Financiële bestaansonzekerheid en stress dragen bij aan lagere gezondheidsvaardigheden, waardoor mensen met een lage SEP minder gezondheidswinst kunnen behalen dan mensen met een hoge SEP. Om gezondheidsachterstanden te verkleinen moeten we dus extra investeren in betere gezondheidsvaardigheden voor senioren met een lage SEP.

17

Gezond ouder worden

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

18

ALGEMENE GEZONDHEIDSBEVORDERING SENIOREN Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Netwerk gezond ouder worden

Preventie infrastructuur senioren versterken (artikel 5a); Signaleren en uitwerken van ontwikkelingen en thema’s die in Nijmegen van belang zijn rondom senioren en preventie.

Inwoners en professionals Netwerk gezond ouder worden bestaat uit: senioren (via netwerk100), GGD en zorg-, welzijns- en sportorganisaties

Stadsbreed, met uitwerking per stadsdeel

Publieksgerichte communicatie en voorlichting aan groepen over het belang van gezond ouder worden

Goed/beter voorbereiden van mensen op het ouder worden. Senioren weten wat ze zelf kunnen doen om kwetsbaarheid uit te stellen en gezond ouder te worden.

Inwoners

Stadsbrede communicatie, Welzijn, Financiële voorlichting in stadsdelen bestaanszekerheid Dukenburg, Lindenholt en Zuid

We vragen aan welzijnsen zorgaanbieders om aandacht te hebben voor positieve gezondheid bij de inrichting van dagbesteding

Gezondere leefgewoonten stimuleren van senioren Inwoners op het gebied van voeding, beweging, zingeving en omgaan met gevoelens van eenzaamheid.

Welzijns- en zorgaanbieders Stadsbreed en stadsdeelgericht

Welzijn, Volwassenen Zorg

Aansluiten bij regio ontwikkelingen senioren via het netwerk Nijmegen op één lijn (NOEL) i.h.k.v. IZA*

Gezamenlijk oppakken regiovraagstukken Inwoners en professionals senioren, zoals dementievriendelijke regio, valpreventie en het gebruik van domotica bij ouder worden; Versterken samenwerkingsafspraken huisartsen & partners sociaal domein rondom senioren.

Zorgverzekeraar VGZ en Regionaal, stadsbreed senioren organisaties (zoals thuiszorg, huisartsenzorg en senioren werk)

Welzijn, Volwassenen Zorg SPUK – IZA 2023-2026

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

GGD en netwerk gezond ouder worden

Welzijn, Financiële bestaanszekerheid

Financiering Tot wanneer is er financiering? T/m 2028, structureel

T/m 2028, structureel, inzet varieert echter door beschikbare middelen.

T/m 2028, alleen inzet ambtelijke capaciteit (die varieert).

Gezond ouder worden

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

19

BETERE GEZONDHEIDSVAARDIGHEDEN VOOR SENIOREN MET EEN LAGE SOCIAAL ECONOMISCHE POSITIE Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Zorgen voor goede, vindbare en begrijpelijke gezondheidsinformatie van de gemeente en partnerorganisaties*

Senioren met een lage sociaal economische positie kunnen makkelijker keuzes maken t.a.v. eigen gezondheid.

Senioren met een lage SEP hebben meer Terugwinnen van vertrouwen in de gemeente en partnervertrouwen in de informatie en hulp van de organisaties en ervaren meer nabijheid. gemeente en partnerorganisaties* Extra inzet op het ontwikkelen van digitale (gezondheids)vaardigheden*

Senioren met een lage SEP ontwikkelen digitale vaardigheden i.v.m. zelfredzaamheid. Senioren vinden bestaand aanbod beter en benutten dit.

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Inwoners

Senioren (via netwerk100), GGD en zorg-, welzijns- en sportorganisaties

Stadsbreed

Inwoners

Gemeente, GGD, zorg-, welzijns- en sportorganisaties

Stadsdeelgericht, specifiek in Welzijn, Financiële Dukenburg, Lindenholt en Zuid bestaanszekerheid

Incidentele claimgelden 2024 en 2025 (terugdringen gezondheidsachterstanden), structureel nodig

Inwoners

GGD

Stadsdeelgericht, specifiek in Welzijn, Financiële Dukenburg, Lindenholt en Zuid bestaanszekerheid

SPUK - GALA 2023 -2026, structureel nodig

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Welzijn, Zorg

Financiering Tot wanneer is er financiering? Incidentele claimgelden 2024 en 2025 (terugdringen gezondheidsachterstanden), structureel nodig

Gezond ouder worden

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

VITAAL OUDER WORDEN MET DE NADRUK OP VALPREVENTIE, GEZONDE VOEDING EN VOLDOENDE BEWEGEN Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

We dragen actief bij en geven uitvoering aan de ketenaanpak valpreventie in de regio Rijk van Nijmegen*

Vroegtijdig signaleren van het risico op vallen bij Nijmeegse senioren ; Kwetsbare senioren krijgen een valanalyse en we organiseren valtrainingen voor senioren.

Inwoners

GGD en zorg-, welzijns- en sportorganisaties

In alle stadsdelen

Welzijn, Zorg, Sport

SPUK - GALA 20232026, structureel gewenst

Onderzoek effectiviteit van een integrale aanpak valpreventie bij thuiswonende senioren in Nijmegen

Kennis verzamelen over de implementatie en effectiviteit van de integrale aanpak valpreventie, en hoe deze aanpak verder ontwikkeld en versterkt kan worden.

Inwoners (lage SEP en migranten) en professionals

GGD en Amphi

Stadsbreed met uitwerking in stadsdelen

Sport, Zorg

ZonMW 2024-2028

Inwoners en professionals Zorg-, welzijns- en sportorganisaties

Stadsbreed

Welzijn, Zorg

SPUK - GALA 20232025, structureel gewenst

Alcoholmatiging bij senioren; Link maken met Trainen professionals eenzaamheid, valpreventie, medicatiegebruik, t.a.v. signaleren en ondervoeding en positieve gezondheid. bespreekbaar maken overmatig alcoholgebruik bij senioren*

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Trainen professionals t.a.v. signaleren ondervoeding bij senioren*

Vroegtijdig signaleren van ondervoeding bij Nijmeegse senioren (70+); Link maken met valpreventie, medicatiegebruik, overmatig alcoholgebruik en positieve gezondheid.

Inwoners en professionals Zorg-, welzijns- en sportorganisaties

Stadsbreed

Welzijn, Zorg

SPUK - GALA 20232025, structureel gewenst

Onderzoek naar seniorvriendelijke looproutes in wijken waar veel senioren wonen*

Verkennen van de mogelijkheden voor het inrichten van seniorvriendelijke looproutes met koele verblijfsplekken in stadsdelen waar veel senioren wonen en gezondheidsachterstanden groter zijn. Goed toegankelijke openbare ruimten (bijv. stoepen).

Inwoners

Stadsdeelgericht

Stedelijke ontwikkeling, Stadsrealisatie, Welzijn

SPUK - GALA 20232025, structureel gewenst

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Gemeente, GGD, senioren organisaties netwerk100 (doelgroep)

20

Gezond ouder worden

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

21

Belangrijke activiteiten en acties die vanuit andere beleidsdomeinen bijdragen aan Gezond ouder worden Initiërend beleidsterrein

Activiteit  

Doel en doelgroep Wat willen we bereiken?

Welzijn

Een tegen eenzaamheid

Verminderen van eenzaamheid; verbeteren mentale weerbaarheid en mentale gezondheid senioren

Welzijn

Mantelzorg-ondersteuning

Ondersteunen van oudere mantelzorgers die dit nodig hebben; Mensen kennis laten maken met de mogelijkheden voordat ze 65 worden

Welzijn, Wmo

IZA werkgroep ouderen

Versterken samenwerkingsafspraken huisartsen & partners welzijnsdomein rondom senioren

Welzijn, Stadsbeheer/ Wijken

Project Dementievriendelijk Nijmegen

Dementiescan Nijmegen, bewustwording inwoners, dementievriendelijke omgeving (wandelroutes, verenigingen, supermarkten)

Welzijn, Beschermd Wonen, Stedelijke ontwikkeling

Goed wonen met zorg

Woonvormen en een leefomgeving die passend zijn voor senioren die zorg nodig hebben (WOZO)

Sport

Inzet buurtsportcoach voor sport- en beweegaanbod senioren

Uitbreiden en vernieuwen sport- en beweegaanbod senioren , zodat senioren blijven bewegen.

Sport, Welzijn

Samenwerking met verenigingen om een structureel sport en beweegaanbod voor kwetsbare volwassenen en senioren te maken

Ontwikkelen sport- en beweegaanbod voor kwetsbare volwassenen en senioren , zodat zij kunnen blijven sporten/bewegen

Welzijn, Wmo

Ondersteuning en dagbesteding senioren

Ondersteuning en dagbesteding ontwikkelen samen met (thuis)zorginstellingen geënt op fit (fysiek bezig blijven), brains (cognitief bezig blijven) en fun (plezier en zingeving).

Wmo

Aanpak Ouderenmishandeling

De GGD (Veilig thuis) voert activiteiten uit, uit het activiteitenplan ‘Ouderen mishandeling’, met als doel voorkomen van mishandeling

Belangrijk is dat mensen ook bij het vorderen van de leeftijd zo lang mogelijk gezond en vitaal blijven.

22

Gezonde leefomgeving: Wat gaan we doen? Door de invoering van de Omgevingswet en de actualisatie van de Omgevingsvisie krijgt gezondheid en het realiseren van een gezonde leefomgeving een prominente plek in ruimtelijke ontwikkelingen. De komende jaren willen we verder werken aan de concretisering van een gezonde leefomgeving via de verschillende instrumenten van de Omgevingswet en de 8 onderwerpen van de gezonde leefomgeving. Zo geven we sterker richting en kunnen we beter sturen op een gezonde leefomgeving, die uitnodigt tot gezond gedrag. We zetten zowel gezondheidsbeschermende als gezondheidsbevorderende maatregelen in.

Foto: Studio Another Day

Gezond leefomgeving

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

Gezonde leefomgeving

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

23

We gaan aan de slag met het opnemen, verder uitwerken en adviseren over gezonde

• Bij ruimtelijke projecten

leefomgeving in;

Ruimtelijke initiatieven die niet passen binnen de regels van het tijdelijke omgevingsplan

• De Omgevingsvisie

worden besproken aan de omgevingstafel. Hierin wordt beoordeeld of het plan voldoet aan het

We werken na vaststelling van de geactualiseerde Omgevingsvisie aan de verdere

beleid van de gemeente Nijmegen. We sturen erop dat de gezonde leefomgeving daarin goed

concretisering van de 8 thema’s van de gezonde leefomgeving en verkennen de mogelijkheden

wordt meegenomen. We zetten hier ook op in bij gebiedsontwikkelingen die niet via de

om een programma op te stellen met concrete maatregelen. Bij volgende actualisaties van de

omgevingstafel lopen. Bij de beoordeling nemen we de kennis en advisering van de GGD mee.

omgevingsvisie zal worden bekeken of de onderwerpen nog actueel zijn en verder uitgewerkt

• Instrument gezonde leefomgeving

kunnen worden, eventueel in samenhang met een omgevingsprogramma.

Om een gezonde leefomgeving beter te kunnen borgen in stadsontwikkelingen verkennen we de

• Het Omgevingsplan

mogelijkheid voor het opzetten van een tool box/normenkader of receptenboek. Hierin worden

Het omgevingsplan bevat regels over de fysieke leefomgeving en geeft invulling aan de ambities

handvatten gegeven over hoe bij ruimtelijke projecten gewerkt kan worden aan de 8 onder-

en opgaven uit de omgevingsvisie. We gaan onderzoeken welke regels er opgenomen kunnen

werpen van een gezonde leefomgeving. Daarbij benutten we kennis die we ophalen uit samen-

worden in het omgevingsplan voor de gezonde leefomgeving.

werking met kennisinstellingen.

ALGEMEEN Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Waar vindt het plaats (stadsbreed en/of stadsdeelgericht)?  

Verbinding met Met welke beleidsterreinen werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Inzet projectleider realisatie gezonde leefomgeving*

Uitvoering gezonde leefomgeving door middel van vergroten aandacht en belang gezondheid bij ruimtelijke initiatieven.

Inwoners

Gemeente (Maatschappelijke Ontwikkeling, Stadsontwikkeling, Stadsrealisatie, Stadsbeheer )

Stadsbreed en Stadsdeelgericht

Omgevingsvisie, gebiedsontwikkeling, Klimaatadaptatie, Mobiliteitstransitie, Wonen, Milieu

Tot en met 2025, structureel gewenst

Inzet GGD-advies bij ruimtelijke projecten*

Stevige onderbouwing belang van en effect op gezondheid bij ruimtelijke initiatieven.

Inwoners

GGD en Gemeente (Maatschap- Stadsbreed en stadsdeelgericht pelijke ontwikkeling, Stadsontwikkeling, Stadsrealisatie)

Omgevingsvisie, gebiedsontwikkeling, Klimaatadaptatie, Mobiliteitstransitie, Wonen, Milieu

Tot en met 2025, structureel nodig

Uitvoeren onderzoeksproject Gezonde Leefomgeving*

Door middel van actiegericht onderzoek versterken van samenwerking, advies en kennis in ruimtelijke projecten en verbinden maken met stadsdeelprogrammering.

Professionals

Kanaalzone-Zuid GGD, Bindkracht10, Radboudumc, Radboud Universiteit, Gemeente (Maatschappelijke ontwikkeling, Stadsontwikkeling, Stadsrealisatie, Stadsbeheer)

Gebiedsontwikkeling, Klimaatadaptatie, Milieu, Mobiliteit, Welzijn, Openbare ruimte

Tot juni 2025

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Gezonde leefomgeving

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

24

BEWEEGVRIENDELIJKE OMGEVING Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Uitvoering geven aan het BOSS-Kader*

Zorgen voor voldoende beweeg- ontmoetInwoners en professionals sport- en speelruimte van voldoende kwaliteit, onder andere door realisatie van bovenwijkse beweegnetwerken, groene sociale knooppunten, Urban Fit Tracks en het openstellen van schoolpleinen.

Opnemen van gezonde leefomgeving in loopagenda

Door lopen onder meer vanuit een brede blik op gezondheid te benaderen is er meer gezondheidswinst te behalen.

Uitvoeren onderzoeksproject Build4Health

Inzicht en dataverzameling naar relatie bewegen en inrichting openbare ruimte.

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Gemeente (Maatschappelijke Stadsbreed en stadsdeelontwikkeling, Stadsbeheer, gericht Sportbedrijf, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling)

Omgevingsvisie, gebiedsontwikkeling, Klimaatadaptatie, Sport

Tot en met 2025, structureel

Inwoners en professionals

Gemeente (Maatschappelijke ontwikkeling, Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling)

Stadsbreed

Mobiliteitstransitie, klimaatadaptatie, gebiedsontwikkeling, milieu

Geen geld vanuit gezonde leefomgeving

Inwoners en professionals

Radboud Universiteit Gemeente Woningbouwcorporaties

Kanaalzone Zuid

Gebiedsontwikkeling

Vanaf 2025-2027

GEZOND MILIEU Activiteit  

Gebiedsspecifieke waarden opnemen in omgevingsplan

Doel Wat willen we bereiken? Milieuwaarden die zijn afgestemd op gebiedstypen om het gezondheidsniveau zoveel mogelijk te beschermen, en indien mogelijk te verbeteren.

Doelgroep Op wie is het gericht? Inwoners en professionals

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Gemeente (Stadsontwikkeling, Stadsbreed Stadsbeheer)

Milieu, gebiedsontwikkeling

Financiering Tot wanneer is er financiering?

Gezonde leefomgeving

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

GROENE EN KLIMAATBESTENDIGE OMGEVING Activiteit  

Onderzoeken mogelijkheden toevoegen groen

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Inzicht hebben in de mogelijkheden voor het vaststellen van groene ambities zoals een groenpercentage in ruimtelijke planvorming en deze toepassen

Inwoners en professionals

Gemeente (Stadsontwikkeling, Stadsbreed Stadsbeheer)

Gebiedsontwikkeling, Klimaatadaptatie

Inwoners en professionals

GGD en Gemeente (Maatschap- Stadsdeel- gericht pelijke ontwikkeling, Stadsontwikkeling)

Klimaatadaptatie, Gebiedsontwikkeling, Ouderen welzijn

Bijdrage opstellen aanpak Hittestress terugdringen. hittestress

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Financiering Tot wanneer is er financiering?

RUIMTE VOOR ONTMOETEN EN VERBINDEN Activiteiten voor ontmoeten en verbinden wordt uitgevoerd via BOSS, zie activiteiten onder ‘beweegvriendelijke omgeving’ in deze tabel.

GEZOND EN SOCIAAL WONEN VOOR IEDEREEN Activiteit  

Afspraken maken met woningbouwcorporaties over prestatieafspraken die bijdragen aan gezonde leefomgeving

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Gezondere woningen en woonomgevingen bij Inwoners en woningbouw- Gemeente en woningbouwprojecten corporaties Woningbouw Corporaties

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen? Stadsbreed

Wonen Klimaatadaptatie Leefbaarheid

Financiering Tot wanneer is er financiering? Structureel

25

Gezonde leefomgeving

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

FUNCTIEMENGING WAAR MOGELIJK Activiteit  

Doel Wat willen we bereiken?

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Middels onderzoek en advisering vanuit gezonde leefomgeving bijdragen aan realiseren Nabije stad

Een Nabije Stad

Inwoners en professionals

Gemeente (Maatschappelijke ontwikkeling, Stadsontwikkeling)

Stadsbreed

Gebiedsontwikkeling, Wonen, Economie,

Samen met andere beleidsterreinen het (Maatschappelijke) voorzieningenniveau verkennen in Nijmegen Noord en Dukenburg en het opstellen van uitgangspunten voor toekomstige voorzieningen

Inwoners en Door inzicht te hebben in het huidige (maatschappelijke) voorzieningenniveau professionals en de behoefte aan toekomstige voorzieningen kunnen we beter toewerken naar een Nabije Stad

Gemeente (Maatschappelijke ontwikkeling, Stadsontwikkeling, Sport)

Stadsbreed en Stadsdeelgericht

Gebiedsontwikkeling, Economie, Cultuur, Onderwijs, Sport, Welzijn

Rustplekken bewaken en realiseren

Bij de inbreiding van Nijmegen is het behouden/realiseren van voldoende rustplekken belangrijk, dit belang brengen we in bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Gemeente (Maatschappelijke ontwikkeling, Stadsontwikkeling, Stadsrealisatie)

Stadsbreed

Gebiedsontwikkeling, Wonen, Groen en Water, Leefbaarheid

Inwoners en professionals

Financiering Tot wanneer is er financiering? Structureel

Structureel

26

Gezonde leefomgeving

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

GEZONDE EN DUURZAME VOEDSELOMGEVING Doel Wat willen we bereiken?

Activiteit  

Doelgroep Op wie is het gericht?

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen?

Juridische mogelijkheden onderzoeken om ongezond voedselaanbod en –reclames te weren

We willen dat de voedselomgeving zo Inwoners veel mogelijk uitnodigt tot het maken van gezonde keuzes.

Gemeente

Stadsbreed

Kaart voedselomgeving realiseren

Inwoners en We willen inzicht hebben in wat het professionals ongezonde voedselaanbod is in de Nijmeegse stadsdelen en wijken door middel van een voedselkaart/plattegrond. Dit inzicht is nodig om gerichte acties op te zetten.

Gemeente (maatschappelijke ontwikkeling, onderzoek en statistiek)

Focus op stadsdelen

Verbinden van partners in gezond en duurzaam voedsel

Via Groen, gezond en in beweging en partijen zoals De Streek op Tafel werken we aan een sterk netwerk om voedselvoorzieningen, zoals buurtmoestuinen, stadslandbouw, en andere initiatieven mogelijk te maken.

Gemeente, Partners van Groen, Stadsbreed gezond en in beweging

We verbinden voedselpartners aan partners in het armoedeveld

We willen dat gezond en duurzaam Inwoners en voedsel voor alle inwoners beschikbaar is. professionals

Inwoners en professionals

Gemeente, partners De Streek op Tafel en welzijnsorganisaties

Maatschappelijke ontwikkeling en gebiedsontwikkeling, Economie

Financiering Tot wanneer is er financiering? Structureel

Structureel

Focus op stadsdelen

SCHOON EN VEILIG Activiteit  

Project verkenning mogelijkheden Sociale veiligheid in planregels*

Doel Wat willen we bereiken? Verkenning naar mogelijkheden vergroten aandacht sociale veiligheid bij inrichting openbare ruimte.

Doelgroep Op wie is het gericht? Professionals

*Activiteit(en) waarvan de financiering in 2025 of 2026 afloopt, omdat er geen dekking is voor continuering.

Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken? Meerdere GGD-en, meerdere gemeenten

Waar Verbinding met Waar vindt het plaats (stads- Met welke beleidsterreinen breed en/of stadsdeelgericht)? werken we samen? Stadsbreed

Gebiedsontwikkeling

Financiering Tot wanneer is er financiering? Tot juni 2025

27

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

28

Belangrijke bijdrage vanuit andere beleidsdomeinen aan een gezonde leefomgeving Activiteit  

Initiërend beleidsterrein

Doel en doelgroep Wat willen we bereiken?

Mobiliteit

Van 50 naar 30 km/h

De functie van ongeveer de helft van alle Nijmeegse 50km/uur wegen wordt, mits de raad akkoord gaat, aangepast naar ‘stadsstraat’, waarmee de maximumsnelheid wordt aangepast naar 30 km/uur en er meer ruimte is voor fietsers, voetgangers, groen en minder verkeerslawaai en ongevallen.

Openbare ruimte

Handboek Toegankelijkheid

De openbare ruimte wordt steeds toegankelijker met het ‘Handboek Nijmegen toegankelijk’ als uitgangspunt. Op basis van onderzoek wordt het handboek aangescherpt en een uitvoeringsprogramma gemaakt om de toegankelijkheid te verbeteren.

Mobiliteit

Verbeteren fietsinfrastructuur

De fietsinfrastructuur wordt verbeterd om fietsen te bevorderen, waarbij wordt ingezet op snelfietspaden, recreatief fietsen en fietsvoorzieningen.

Milieu

Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit 2020-2030

De belangrijkste bronnen van luchtvervuiling zijn verkeer, binnenvaart, huishoudens (houtstook, vuurwerk), industrie en bouwmachines. Daarom worden voor deze bronnen 29 maatregelen genomen.

Klimaat

Goed wonen met zorg

Woonvormen en een leefomgeving die passend zijn voor senioren die zorg nodig hebben (WOZO)

Klimaat

Inzet buurtsportcoach voor sport- en beweegaanbod senioren

Uitbreiden en vernieuwen sport- en beweegaanbod senioren, zodat senioren blijven bewegen.

Groen en Water

Samenwerking met verenigingen om een Ontwikkelen sport- en beweegaanbod voor kwetsbare volwassenen en senioren, zodat zij kunnen blijven sporten/bewegen structureel sport en beweegaanbod voor kwetsbare volwassenen en senioren te maken

Openbare ruimte

Ondersteuning en dagbesteding senioren

Ondersteuning en dagbesteding ontwikkelen samen met (thuis)zorginstellingen geënt op fit (fysiek bezig blijven), brains (cognitief bezig blijven) en fun (plezier en zingeving).

Welzijn

Ruimte voor ontmoeting

Bijdragen aan de versterking van de sociale cohesie en maatschappelijke participatie van inwoners in de dagelijkse leefomgeving, door inwonersinitiatieven te stimuleren, te faciliteren en te accommoderen. Dit wordt versterkt wanneer mensen elkaar kennen en ontmoeten.

Welzijn

Samen creëren en floreren

De rol en taken die informele sociale wijkondernemingen vervullen bij het ontwikkelen van en samenwerken aan een gezonde leefomgeving inzichtelijk maken en borgen in sociaal en fysiek beleid.

Activerende wijkaccommodaties

Initiatieven van inwoners en zelforganisaties worden ondersteund waar mogelijk, met aandacht voor het onverwachte, om verbondenheid te stimuleren.

Stadsbeheer

Mijnwijkplan

We geven voorrang aan buurtwensen met een positieve invloed op een gezonde leefomgeving en sociale samenhang.

Zorg

Woonzorgvisie

Passende huisvesting, ondersteuning en zorg voor senioren en aandachtsgroepen.

Wonen

Woonagenda 2024-2029

Een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de behoefte van huidige en toekomstige bewoners.

UITVOERINGSAGENDA GEZONDHEID 2025 - 2028

29

Belangrijke bijdrage vanuit andere beleidsdomeinen aan een gezonde leefomgeving Activiteit  

Initiërend beleidsterrein

Doel en doelgroep Wat willen we bereiken?

Regio

Groene Metropoolregio

In samenwerking met 17 regio’s wordt ingezet op een gezonde balans tussen groei, waaronder het toevoegen van woningen, én het versterken van het groene karakter van de regio.

Economie

Detailhandel beleid

Het behouden en verder versterken van de detailhandelsstructuur en het bevorderen van een leefbare stad met goede voorzieningen.

Sport

Binnen- en buitensport accommodatie beleid

Een leven lang met plezier sporten en bewegen voor iedere inwoner van Nijmegen.

Cultuur

Cultuurvisie

Het behoud en versterking van het cultureel ecosysteem, we vragen aan de culturele sector in te zetten op een brede cultuurparticipatie en te gaan voor artistieke kwaliteit en een divers publiek. Daarnaast geven we ruimte aan topcultuur, nieuw talent en aan culturele diversiteit.

Circulair voedselaanbod

De gemeente faciliteert in het creëren van een circulair voedselsysteem waarbij de kringloop gesloten is en voedsel voor iedereen toegankelijk is.

Stadsbeheer

Afvalinzameling en afvalbakken

Een goed verspreid aanbod aan afvalbakken, faciliteiten voor afvalscheiding en afvalinzameling om zwerfaval en overlast van afval zo veel mogelijk te voorkomen.

Veiligheid

Programma Veilige steden

Vergroten veiligheid van vrouwen en meisjes in de publieke ruimte en het uitgaansleven.

Samen veilig en weerbaar, Integraal veiligheidsplan Onder meer het versterken van de sociale basis in wijken en een veilige leefomgeving. 2022-2026

Om gezondheidswinst te bereiken zijn netwerksamenwerkingen intersectoraal en met de vele partners in de stad van groot belang.

nijmegen.nl