Uitgebreide voortgang werkwijzen stadsdeelprogrammeren en preventieplatforms

Bijlage 1 bij Raadsinformatiebrief Voortgang Sturen op een sterke sociale basis 2026 Uitgebreide voortgang werkwijzen stadsdeelprogrammeren en preventieplatforms We gaan in op: wat loopt waar, voorbeelden op activiteitenniveau en (leer)opbrengsten en ontwikkelpunten. 1. Wat loopt waar? Stadsdeelprogrammeren volwassenen Stadsdeelprogrammeren/ preventieplatforms houdt in: het samen met inwoners en professionals integraal analyseren, prioriteren en activiteiten uitvoeren om de sociale basis gebiedsgericht1 te versterken. Dit gebeurt onder procesbegeleiding van de regisseur sociaal van de gemeente. We werken toe naar een dekkend netwerk van gebiedsgerichte, integrale samenwerkingsvormen in de stad. Deze dekking is noodzakelijk om gebiedsgericht de sociale basis blijvend (verder) te versterken. Elk gebied is anders en initiatieven en mogelijkheden verschillen. We werken toe naar programma overstijgende gebiedsplannen waarbij partners en inwoners elkaar steeds beter weten te vinden, initiatieven samen oppakken en waarbij de gemeente faciliteert2. Bij deze manier van gebiedssamenwerking zijn de analyses en thema’s in het gebied het startpunt van de samenwerking. De afgelopen periode hebben we geleerd om met verschillende participatieve methoden en instrumenten samen te werken en met verschillende groepen inwoners.

We werken hierbij ook samen met kennisinstellingen zoals de HAN en Radboud Universiteit. In vijf gebieden loopt het stadsdeelprogrammeren voor volwassenen: Lindenholt Hatert Zuid Oost Noord

1

Met gebiedsgericht bedoelen we: stadsdeel, wijk of buurt.

2

Principe 2 uit het Amendement Leidende principes voor zorg, welzijn en ondersteuning

In drie gebieden is een start gemaakt met de voorbereidingen van stadsdeelprogrammeren: Nijeveld (Midden) Neerbosch-Oost (Nieuw-West) Centrum In Dukenburg, Oud-West en het overige deel van Nieuw-West wordt er nog gewerkt met een reeds bestaand ‘veelhoeksoverleg’. Dit is een afstemmingsoverleg met Sterker, Bindkracht10, GGD, Buurtteam Volwassenen en de gemeente, dus zonder inwoners of specifieke methoden. Na de evaluaties begin 2026 maken we afspraken met (kern)partners over de start, en doorontwikkeling van stadsdeelprogrammeren in deze gebieden. In 2026 leveren we samen met onze partners een toolbox op waarin de samenwerkingsmethoden tot concrete handvatten zijn verwerkt, voor verdere uitrol en kennisuitwisseling met andere gemeenten. Inzichten van stadsdeelprogrammeren/ preventieplatforms worden ingezet bij de ToC’s, en andersom. Preventieplatforms jeugd Er is een onderscheid tussen de preventieplatforms jeugd en stadsdeelprogrammeren volwassenen vanwege de grote verschillen met, en tussen de behoeften van partners. Denk aan het basisonderwijs en de kinderopvang. Ook voor jeugd worden er verschillende methoden uitgeprobeerd voor verschillende leeftijdsgroepen. De zoektocht naar efficiënte manieren van samenwerking is volop in gang.

De doorontwikkeling naar preventieplatforms 0-23 jaar biedt hiertoe kansen omdat er twee platforms (twee leeftijdscategorieën) ineen worden geschoven en daardoor minder tijd kost van alle betrokkenen. Zo ontstaat een doorgaande lijn voor de gehele leeftijdscategorie. Uiteraard worden de activiteiten passend bij de leeftijdscategorie uitgevoerd. We werken op dit moment aan duidelijke samenwerkingsafspraken met de veiligheidskant (Preventie met gezag). In onderstaande gebieden zijn er op dit moment preventieplatforms jeugd: 0-12 jaar: Noord, Dukenburg, Hatert en Grootstal 12-23 jaar: Noord, Dukenburg, Hatert, Grootstal, Oost 0-23 jaar: Lindenholt, Oud West, Nieuw West, Centrum Deze platforms en leeftijdscategorieën zijn historisch gegroeid. Na de evaluaties begin 2026 maken we afspraken met (kern)partners over de doorontwikkeling van preventieplatforms. We streven hierbij naar een stadsbrede dekking, zo veel mogelijk voor de leeftijdscategorie van 0-23 jaar. Stadsdeelbudgetten Begin 2025 zijn we gestart met ‘ontschotte’ stadsdeelbudgetten in vier gebieden zodat de stadsdeelteams met zo min mogelijk belemmeringen activiteiten kunnen uitvoeren, met de nadruk op het leerproces. Inwoners en professionals leren om met (meer) financiële ruimte in de wijk te werken. Als gemeente leren we om meer te vertrouwen in de kracht van de wijk en los te laten.

In 2025 hadden we in totaal €300.000 en voor 2026 hebben we in totaal €220.000. Dit is een verzameling van astructurele middelen (o.a. GALA en Verkleinen gezondheidsverschillen) die zijn ontschot voor stadsdeelteams maar nog niet in de begroting; bestedingsdoelen in de doelenboom zijn op een relatief laag schaalniveau geformuleerd. Eind 2026 evalueren we de stadsdeelbudgetten en verkennen we hoe we deze budgetten op een duurzame manier kunnen ontschotten en inbedden.

De uitrol en doorontwikkeling van stadsdeelprogrammeren/ preventieplatforms en stadsdeelbudgetten gaat in kleine stapjes, mede omdat we onze capaciteit tot nu toe in gedetailleerde kaders en afspraken hebben vastgelegd. Begin 2026 ronden we de evaluaties af en maken we, samen met (kern)partners en beleid, vervolgafspraken om hiervoor meer ruimte te creëren. Zo worden stadsdeelbudgetten onderdeel van de subsidieregelingen Sociaal & Vitaal en formuleren we beleid, opdrachten en verantwoording op abstracter niveau en meer in termen van impact/ outcome. 2. -

Voorbeelden op activiteitenniveau Stadsdeelprogrammeren Lindenholt: de cursus ‘Koken binnen je budget’ is opgezet. Deelnemers met een lage taalvaardigheid koken onder begeleiding van een kok en taalmaatje gezonde en goedkope maaltijden. Zij leren de taal spreken, ontmoeten elkaar en als er iets extra's nodig is, kunnen het Buurtteam Volwassenen en het project Groeien door doen ondersteuning bieden bij begeleiding naar vrijwilligerswerk of scholing.

-

Stadsdeelprogrammeren Oost: vanuit de behoefte aan meer cohesie zijn er meerdere ‘Cirkels van Oost’ opgezet: buurtcirkels waar inwoners elkaar ondersteunen met bijvoorbeeld kleine klusjes of boodschappen doen, maaltijden maken en betekenisvol contact hebben. Deze cirkels worden inmiddels zelfstandig gedraaid. Er zijn ook meerdere buurthuiskamers opgezet.

-

Stadsdeelprogrammeren Hatert: er wordt vanuit ‘Hatert eet samen’ gewerkt aan meer verbinding tussen verschillende groepen inwoners. Inwoners koken zelf voor een grote groep van circa 50 inwoners. Tijdens het eten worden verbindende thema's besproken, bijvoorbeeld in samenwerking met de Bibliotheek of een muzikant. We zien dat verschillende groepen inwoners zoals oud-bewoners uit Hatert en nieuwkomers meer naar elkaar toe komen.

-

Stadsdeelprogrammeren Noord: er is onder andere een lezing georganiseerd met een filosofe, waarbij 100 oudere inwoners onderlinge gesprekken hebben gevoerd over het thema ‘ouder worden’.

-

Preventieplatform Noord: hier is de ‘hand voor mentale gezondheid’ ontwikkeld. Iedere professional, en ouders, worden gewezen op de vijf onderdelen van de hand: slapen, eten, praten, bewegen en ontspannen. Deze onderdelen zijn belangrijk bij de ontwikkeling van kinderen. De hand voor mentale gezondheid:

-

Stadsdeelbudgetten in Noord, Lindenholt, Hatert en Zuid: er zijn ongeveer 40 projecten uitgevoerd, zoals: Koken binnen Budget en Kunst in de Brievenbus in Lindenholt, een themabespreking over opvoedingsvragen in Noord en een Duofiets in Hatert.

3.

(Leer)opbrengsten en ontwikkelpunten

(Leer)opbrengsten: • Helpt bij komen tot een integrale, gezamenlijke analyse, prioritering en uitvoering van activiteiten in een gebied samen met inwoners en professionals; • Draagt bij aan structureel samenkomen van gebiedsnetwerken op gezamenlijke thema’s onder procesbegeleiding; • Draagt bij aan kortere lijnen en contact tussen professionals onderling, tussen professionals en inwoners(initiatieven) en tussen inwoners(initiatieven);

• • • •

Helpt bij structureel laten aansluiten van inwoners en deelname door inwoners vanaf de start van het proces en gedurende het proces; Er is met verschillende methodieken van participatie geleerd met behulp van kennisinstellingen; Draagt bij aan het gebiedsgericht leren werken met (tijdelijke) ontschotte stadsdeelbudgetten en het integraal ontsluiten van budgetten in een gebied (ook gemeente/ beleid leert loslaten en vertrouwen); Draagt bij aan de omslag in denken en doen samen met inwoners en vanuit het perspectief van een gebied, maar dit gebeurt veelal nog vanuit het bestaande systeem (er is meer nodig voor de daadwerkelijke transformatie van de sturing).

Ontwikkelpunten: • De transformatie als geheel, de verschillende onderdelen daarbinnen en het gegeven dat dit naast reguliere werkzaamheden bestaat, is voor sommige deelnemers van stadsdeelprogrammeren/ preventieplatforms lastig te verenigen (‘chaosfase’); • Deelnemers hebben behoefte aan (meer) steun, uitleg en ruimte vanuit eigen organisatie, management en/of procesbegeleiding om écht los van kaders en opdrachten te kunnen denken en doen; • De processen in de stadsdelen lopen verschillend, mede omdat de gebieden, de procesbegeleiding en de bijdrage van deelnemers zelf verschillen van elkaar (mensenwerk, ‘couleur locale’); • Verwachtingen over de (veranderende) rol en positie van inwoners, uitvoerende professionals/ organisaties, de gemeente, en hun onderlinge relaties, behoeft nadere uitwerking en communicatie (stimuleren van gedrags-/cultuurverandering en; wat wordt hierover gecommuniceerd richting de stad als geheel, door wie en wanneer?).