Strategische beleidsvisie Lindenberg Cultuurhuis 2025-2029

strategische beleidsvisie 2025-2029 open armen naar de toekomst

definities lindenberg cultuurhuis Cultuurparticipatie

Het actief meedoen aan kunst en cultuur in de vrije tijd.

We onderscheiden hier twee varianten:

receptieve cultuurparticipatie

1. De kennismaking met kunst-

2. Het gezamenlijk of individueel

Als publiek deelnemen aan ­

en cultuurbeoefening waarbij

uitoefenen en meedoen met

­kunst- en cultuurbeoefening.

­laagdrempelig aanbod wordt

kunst- en cultuurbeoefening.

Om te genieten of ter lering,

ingezet om mensen te verleiden

Denk hierbij aan amateurs die

­vermaak of inspiratie. Binnen

om mee te doen. Kunst wordt

deelnemen aan repetities en

onze organisatie betreft het de

als middel ingezet. Vaak maat-

optredens van koren, bands of

programmering op een podium

schappelijk en samen met andere

theatergroepen, of die schrijven,

in de brede zin van het woord

domeinen.

beeldhouwen, smeden etc.

­podium – of expositie – in

We noemen dit ook wel

welke vorm dan ook, zowel van

­amateurkunst.

­professionals als amateurs.

actieve cultuurparticipatie

Kunstvakdocenten

Cultuureducatie Het doelbewust leren over en met kunst, erfgoed en media via gerichte instructie, zowel binnen- als buitenschools. Binnen Lindenberg Cultuur­­

Docenten met een kunstvakdiploma.

huis betreft het de lessen op scholen (primair en voortgezet onderwijs)

Cultuurdocenten

en de cursussen, lessen en workshops in de vrije tijd. Cultuur­educatie

Docenten zonder kunstvakdiploma,

leidt vaak tot amateurkunst ofwel actieve cultuurparticipatie.

maar met aantoonbare ervaring op hun vakgebied.

Kunstparticipatie en kunsteducatie Wordt vaak afwisselend of in plaats van cultuurparticipatie en cultuureducatie gebruikt. We gebruiken in dit document ter bevordering van de leesbaarheid het woord “cultuur” in de samenstelling met participatie en

Uitwerking, invloed of effect. We gebruiken het woord impact wanneer we samen met andere domeinen een (probleem)situatie beïnvloeden. Dus bijvoorbeeld de impact op het verkleinen

effect

impact

educatie, maar sluiten daarbij op geen enkel moment “kunst” uit.

Direct en aantoonbaar resultaat of gevolg van een oorzaak of actie. Dus bijvoorbeeld het effect van een dansles op een leerling of deelnemer.

inhoud Definities Woord vooraf

1 4

Open armen naar de toekomst

Visie op onze betekenis Betekenissencirkel

5 6

Cultuureducatie

7

onze opdracht Kernwaarden: gewoon doen! vijf belangrijke opgaven Ethiek financien Beleidsvisie in het kort Bijlage: Visie op cultuur

13

Kernpropositie van de organisatie

15 17 21 23 25 27

Deze visie is tot stand gekomen met input van zowel binnen als buiten de organisatie, gedurende een traject van meerdere maanden onder begeleiding van Blue Yard (Geert Boogaard en Nicolien Luttels).

van eenzaamheid of het verlichten van armoede.

1

2

Open armen naar de toekomst

In 2019 hebben we voor Lindenberg Cultuurhuis de strategische beleidsvisie 2020 - 2024 opgesteld. Nu is het tijd om opnieuw naar de toekomst te kijken en te bepalen waar we voor staan en waar we voor gaan. Want niet alleen loopt de beleidsperiode in 2024 af, er verandert ook een hoop in de wereld; veraf én dichtbij; in ons leven en in hoe we cultuur bezien. Met die veranderingen komen mooie, en

Deze visie vormt de basis voor onze

soms complexe nieuwe opgaven op ons af.

strategische plannen en besluiten de

Daarop willen we graag een goed en pas-

komende jaren.

send antwoord bieden. We willen goed zijn voorbereid en tegelijk flexibel blijven. We

Dit visiedocument is tot stand

streven naar toegankelijkheid in onze maat-

gekomen door gesprekken te voeren

schappelijke rol, geven laagdrempelig les in

met verschillende medewerkers van de

alle kunstdisciplines en inspireren op onze

Lindenberg en met experts buiten de

podia. Zo bedienen we de gehele keten van

organisatie. We hebben ook goed gekeken

cultuurparticipatie- en educatie en anders-

naar ontwikkelingen en trends die we in

om. In de wijken, op de scholen en in onze

de wereld om ons heen waarnemen. We

vestigingen. Bovendien zal de Lindenberg

hebben ons breed laten informeren.

de komende jaren nieuwe huisvesting moeten realiseren voor haar centrumlocatie.

Ik wil iedereen bedanken die constructief

Een huisvesting die ook weer een antwoord

heeft meegedacht. Jullie input is heel

is op de vragen van de toekomst.

waardevol. Ik ben ervan overtuigd dat we de afgelopen jaren gezamenlijk ons fundament

Als multifunctionele organisatie (MFO) zijn

hebben gevonden en dat we klaar staan

wij gezegend met een aantal functies die

om op dit fundament verder te bouwen aan

elkaar versterken. Deze visie laat de toe-

onze bijdrage in de stad en de regio en dat

gevoegde waarde van de mix van cultuur-

we samen de toekomst met open armen

participatie, cultuureducatie en (theater)

kunnen ontvangen.

programmering zien. Teddy Vrijmoet Directeur–bestuurder Lindenberg Cultuurhuis

3

4

visie op onze betekenis

betekenissencirkel Acties en resultaten (de activiteiten)

Met de haar zo kenmerkende inzet voor cultuurparticipatie- en cultuureducatie is Lindenberg Cultuurhuis van grote betekenis voor de samenleving. De Lindenberg genereert een positieve impact op zowel de individuele mens als op de samenleving in bredere zin, bijvoorbeeld de wijk en de stad.

en eerdere wetenschappelijke studies is

Wij bieden cultuurparticipatie-en educatie

­impact wel goed aannemelijk te maken,

met direct aantoonbare resultaten. Bijvoor-

vaak in verhalende vorm.

beeld Piet leert gitaarspelen. Resultaten: De resultaten van activiteiten

cultuurparticipatie-en cultuureducatie die

Cultuurparticipatieen educatie

O

Inn ov at K

ap ch

M AA TS C

hoe beter cultuureducatie en cultuur­

Impact / impactdomeinen: De effecten van

Leren via kunst & cultuur

impact voor het individu en de samen­

Ontmoeting

Identiteit C o hes ie

Effecten: Onze activiteiten leiden tot

participatie, hoe groter de effecten en de

SMART dan de resultaten.

Zelfreflectie Zelfexpressie Zelfvertrouwen Naschoolse zingeving Inspiratie/troost Diversiteit cultureel aanbod Therapie Toegankelijkheid aanbod Ontspannen Delen eigen cultuur/tradities/feesten Plezier & extase Debat en maatschappijkritiek Bewegen/trainen Vrijwilligerswerk Ervaring delen Waarden en normen delen Samen actief Sociaal gedrag Cultureel bewustzijn

Vaardigheden 21e eeuw

B u rg er s

Er geldt een belangrijke wetmatigheid:

zijn vaak ook meetbaar, maar al minder

Lindenberg Cultuurhuis

GE L

cursussen of aantal leerlingen.

(rechts) en bij het collectief (links). Effecten

Nieuwe makers

Aanbod creatieve vakken

heid den on rb Ve

goed meetbaar. Bijvoorbeeld het aantal

bepaalde effecten bij individuele mensen

Creatieve humuslaag Experiment

PER SO O NL IJK

Kwaliteit en bereik

Creatievere identiteit Creatief talent/arbeidskrachten

Ge zo n d he id

van cultuurparticipatie- en educatie zijn

Collectief

Hiervoor steken wij onze handen in het vuur.

Excelleren Gezien worden Onderscheiden Jezelf kunnen zijn Samenwerken Talenten activeren Besef waarden/normen Kritisch denken Ontwikkeling creativiteit

ijke ontplooiin soonl g Per

van resultaten, effecten, invloedmetingen

Levendigheid stad/dorp/wijk

Vestigingsfactor

individueel

en is vaak moeilijk te meten. Op basis Cultuurparticipatie- en participatie:

EC ON OM Rijker on IS CH derw E ijs

een optelsom van verschillende effecten

M TEE YS S E IJK kheid EL P gelij P n e A s H an

de betekenissencirkel toe.

UK

aan de lat. Impact ontstaat indirect door

G LIN KE IK

staan we vaak samen met andere domeinen

afbeelding op pagina 7. We lichten hieronder

TW ON

ren gebruiken we ‘betekenissencirkel’, zie

TW N

SO cht Inkomen ON gskra n W i LIJ k aar ek r K d t Bedrijvigheid er n a ing A Werk & Werkgelegenheid ie Voldoening

E

we impact. Voor het realiseren van impact

PE R

G LIN KE IK

ing nn ke Er

Om onze specifieke betekenis te visualise-

Welvaart

leving als geheel. Iets soortgelijks geldt ook voor het bereik: hoe meer mensen

welzijn

worden bereikt (deelnemen aan het aanbod), hoe groter de impact. Daarom besteedt de Lindenberg grote aandacht

Effecten

aan zowel de kwaliteit, als het bereik van

(direct effect op de kortere termijn)

haar activiteiten en aanbod.

Impact/Impactdomeinen (indirect blijvend effect op de langere termijn)

leiden tot blijvende beïnvloeding noemen © Blueyard Coöperatief U.A. 2023

5

6

- KERNPROPOSITITE -

cultuur­ educatie kernpropositie van de organisatie We zeiden het al: om te kunnen deelnemen aan de samenleving en je weg te vinden in de maatschappij is leren van en met kunst en cultuur helpend en wezenlijk. Op school of daarbuiten, vroeg of laat, in welke vorm dan ook. Cultuureducatie is vaak een belangrijke voorwaarde voor cultuurparticipatie. Cultuurparticipatie als maatschappelijk aanbod leidt vaak tot blijvende deelname aan cultuur, of vergemakkelijkt de deelname aan de maatschappij.

lees verder op de volgende pagina foto: Dennis Vloedmans

7

8

- KERNPROPOSITITE -

Cultuureducatie primaire focus

Amateurkunst heeft een streepje voor

Om zoveel mogelijk mensen een faire kans

Veel van ons educatieve aanbod leidt

te geven om deel te nemen aan zowel

tot actieve kunstbeoefening, met name

cultuurparticipatie als aan de maatschappij,

amateurkunst. We begeleiden leerlingen van

is cultuureducatie de primaire focus van

scholen en cursisten in hun vrije tijd tot aan

Lindenberg Cultuurhuis. Cultuureducatie

het podium. Bij ons vinden talenten de weg

vormt het vertrekpunt voor al onze acti-

naar hun eerste optredens. Ons podium

viteiten. Of dat nu onze cursussen zijn,

staat zo toegankelijk mogelijk open voor

onze schoolactiviteiten, onze projecten

bijvoorbeeld makers en theatergroepen,

met maatschappelijke organisaties, of ons

koren en spoken word-artiesten.

­aanbod op het podium.

Amateurkunst in al haar vormen heeft bij ons een streepje voor.

Op ons podium bieden we inspirerende thema’s voor jeugd en volwassenen,

Wij creëren impact, samen met andere domeinen

bijvoorbeeld cabaret. We programmeren

We bieden zelf cursussen aan en faciliteren

participatief; we ontwikkelen aanbod met

en bemiddelen voor het onderwijs bij de

Nijmeegse inwoners. Een andere vorm

invulling van cultuureducatie. Daarnaast

waarin cultuureducatie herkenbaar is in

werken we in toenemende mate samen met

onze theaterzalen, is wanneer scholieren,

andere domeinen om de educatieve waarde

cursisten, talenten en amateurs zich

van kunst en cultuur betekenis te geven en

presenteren aan hun publiek.

gezamenlijke impact te creëren.

voorstellingen met maatschappelijke

cultuureducatie is voor ons... KENNISMAKEN / BLOOTSTELLING AAN KUNST EN CULTUUR LEREN / ONDERWIJS kennis en vaardigheden ontwikkelen CREATIE / ACTIEF DEELNEMEN zelf maken, samen optrekken DELEN / TONEN / PERFORMEN expressie, waardering, inspiratie REFLECTIE /INSPIRATIE beschouwen, kijken waar het beter kan, genieten foto: Saris den Engelsman

9

10

- KERNPROPOSITITE -

focus vanuit educatie PROGRAMMERING podiumkunst

Cultuureducatie

OP SCHOOL

IN DE VRIJE TIJD

11

Zowel professionals als amateurs hebben educatie gevolgd of zijn zelf docent. Bij ons vind je beide groepen. Soms zijn amateurs net zo goed als professionals. Bij ons krijgen beiden een podium.

ACTIEVE KUNSTBEOEFENING amateurkunst

Actieve cultuurparticipatie

Receptieve cultuurparticipatie

Receptieve en actieve cultuur­ participatie vloeien steeds meer, op natuurlijke wijze, in elkaar over. Op (hun weg naar) het podium inspireren ­professionals en amateurs elkaar, en het publiek geniet mee.

MET ANDERE DOMEINEN

Focus vanuit educatie

Educatie kan leiden tot participatie, en participatie kan leiden tot educatie. Bij ons kun je zelf kiezen waar je start: op school, in de vrije tijd en in samenwerking met andere domeinen.

12

- onze opdracht -

onze o­ pdracht Wij bieden persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke verbinding door middel van kunst en cultuur teneinde mensen in Nijmegen en omgeving gelukkiger en weerbaarder te maken. Dit is onze missie en hierin vinden we onze opdracht. Wij zien en erkennen de toegevoegde waarde en het belang van cultuureducatie, en daarom staat bij ons cultuureducatie centraal. In cultuureducatie ligt onze bestaansgrond. De focus op cultuureducatie geeft ons kaders, en geeft ons vleugels. Kansengelijkheid en laagdrempeligheid vormen voor ons belangrijke uitgangspunten.

Opgeteld blijven we daarom bij onze even eenvoudige als doelgerichte missie: Cultuureducatie voor iedereen. Deze gedragen opdracht benadrukt de toegankelijkheid waar we voor staan en waar we voor gaan. Het betekent dat alle mogelijke doelgroepen bij ons aandacht krijgen en dat wij ons in alles inzetten om daadwerkelijk iedereen zich welkom te laten voelen. We stelden eerder dat we met open armen naar de toekomst kijken. Met open armen staat voor welkom. Welkom zoals je bent… voor iedereen.

Cultuureducatie voor iedereen 13

lees verder op de volgende pagina foto: Dennis Vloedmans

14

- kernwaarden -

Kernwaarden: gewoon doen! Bij de Lindenberg werken we op basis van acht kernwaarden waar we ons werk en onze activiteiten aan toetsen.

1. Toegankelijkheid

5. Innovatie

We streven ernaar om cultuureducatie

We zijn voortdurend op zoek naar

beschikbaar te maken voor iedereen,

vernieuwende methoden en benaderingen

ongeacht leeftijd, achtergrond of financiële

om de betekenis van cultuureducatie aan

middelen.

te laten sluiten op de immer veranderende

2. Veelzijdigheid

samenleving.

We eren en vieren de diversiteit van culture-

6. Samenwerking

le expressies en tradities en streven ernaar

We geloven in de kracht van partnerschap-

deze in ons aanbod te weerspiegelen.

pen en samenwerking om een breder aan-

3. Creativiteit

bod te kunnen realiseren met méér impact.

We moedigen vrije expressie en creatief

7. Verantwoordelijkheid

denken aan als onmisbare componenten

We willen ons verantwoordelijk gedragen,

voor persoonlijke en maatschappelijke

zowel in sociale zin als in relatie tot onze

ontwikkeling.

ecologische foodprint.

4. Kwaliteit

8. Duurzaamheid

We zetten ons in voor het bieden van een

We willen zorgdragen voor het klimaat.

hoge onderwijskwaliteit, met gekwalificeerd

Circulariteit is het streven.

personeel en goed ontworpen lesprogramma’s en projecten.

foto: Dennis Vloedmans

15

16

- Onze opgaven -

vijf belangrijke opgaven 1 Innovatie van ons aanbod De wereld verandert voortdurend en er komen grote uitdagingen op ons af. We innoveren ons aanbod om permanent passende antwoorden te kunnen geven op ontwikkelingen.

2 toe­gankelijk­­­heid vergroten De Lindenberg wil op alle mogelijke manieren toegankelijk zijn voor bezoekers en deelnemers, maar ook voor medewerkers en stakeholders. We hebben het dan over toegankelijkheid in al zijn verschijningsvormen. Begrijpen, bereiken, bedienen

Drempels beslechten

We willen onze doelgroepen beter begrijpen,

We willen (fysieke en sociale) toegankelijk-

bereiken en bedienen. We streven naar een-

heid zonder beperkingen vanzelfsprekend

voud en helderheid in onze communicatie

maken en in alle geledingen van onze

en we zijn ons bewust van cultuurverschil-

­organisatie doorvoeren.

len binnen onze doelgroepen. We communiceren daar waar nodig in meerdere talen.

Iedereen is maker

technologie kan ingezet worden om de taal

Het culturele gedrag evolueert, en de grens

van publiek van de toekomst te spreken.

tussen makers en consumenten vervaagt.

In virtuele studio’s kunnen jonge generaties

Iedereen maakt cultuur, via telefoons, vlogs,

artistieke vaardigheden ontwikkelen en

software, games en A.I. De relatie met de

presenteren in hun eigen culturele habitat.

professionele maker verandert ook. Medewerkers van de toekomst

17

Nieuwe vormen

Als we ons aanbod willen innoveren hebben

Cultuur wordt met name online gecon­

we ook medewerkers van de toekomst nodig.

sumeerd via games, streaming video,

Andersoortig ervaren jonge(re) krachten,

muziek, etc. Digitaal aanbod biedt meer

met een diversiteit aan kwaliteiten, die

mensen toegang tot onze activiteiten, en

discipline-overstijgend werken.

3 Maatschappelijke betekenis vergroten In de afgelopen jaren hebben we hard gewerkt aan het vergroten van onze maatschappelijke betekenis. We zijn meerdere samen­ werkingen in andere domeinen aangegaan, en deze inzet blijft ook de komende jaren een belangrijk speerpunt. Hiermee verbreden we onze reikwijdte en vergroten we onze impact. Samenwerking andere domeinen

Specifieke projecten

Juist in het sociale domein heeft het actief

De Lindenberg kan door middel van

of receptief deelnemen aan cultuur een

­creatieve projecten en processen

grote impact. Denk aan onderwijs, wonen,

bijdragen aan oplossingen voor kleine en

veiligheid, zorg en welzijn. En zelfs bij

grote maatschappelijke vraagstukken.

thema’s als duurzaamheid kan cultuur­

Daarnaast kan de Lindenberg specifieke

participatie een belangrijke strategie voor

projecten voor specifieke doelgroepen

gedragsverandering zijn. We willen hierin

organiseren. Bijvoorbeeld naschools

nadrukkelijk met de gemeente en de

urban talentworkshops voor jongeren uit

partners in andere domeinen optrekken.

verschillende wijken.

18

- Onze opgaven -

4 Samenwerking met onderwijs De rol die de Lindenberg op zich neemt binnen het onderwijsveld behoeft verduidelijking. We zijn per slot van rekening niet alleen aanbieder, maar ook bemiddelaar, organisator, facilitator, deskundige en adviseur. Goede afspraken primair en

Aansluiten bij trends en ontwikkelingen

voortgezet onderwijs

We willen samen met het onderwijs

We willen goede samenwerking met de

aansluiten bij de landelijke trends en (te

schoolbesturen van het primair en voort-

verwachten) ontwikkelingen. De cultuur­

gezet onderwijs. Daarbij willen we onze

visie van de school moet hierin leidend zijn.

(bemiddelende) rol voor cultuureducatie en de toegevoegde waarde voor onderwijs inbrengen.

5 Een nieuw gebouw Ons huidige pand is op. Het kan niet meer worden aangepast aan de eisen van de huidige tijd. Duurzaamheid, bruikbaarheid en hoge kostenposten zijn de grote problemen. In de komende jaren gaan we, met alle genoemde opgaven in het achterhoofd, werken aan de plannen voor een nieuw gebouw. We beginnen met het ontwikkelen van een programma van eisen en haalbaarheidsonderzoek voor het nieuwe gebouw. Dat doen we in nauwe samenwerking met de gemeente, en eventueel een projectontwikkelaar.

foto: Dennis Vloedmans

19

20

ethiek Staat de mens voorop bij onze afwegingen en vinden we de nuance? Als het gaat om beheersing van processen, het aanbieden van cursussen of bedrijfsmatige afwegingen, kijken we dan voldoende naar de menselijke maat? Zowel die van de medewerker als van de bezoeker, leerling of cursist?

Codes De Code Fair Pay, de Code Diversiteit en

We blijven onszelf bevragen

Inclusie en de Code Good Governance zijn

In ons beleid verwerken we de codes en

handvatten die we actief naast ons werken

bij ieder nieuw plan stellen we onszelf

leggen om ons bij de les te houden.

vragen als, voor wie doen we het? Is het een daadwerkelijke verbetering? Zet het mensen in hun kracht? Zijn we voldoende genuanceerd? Sluiten we niemand uit? We zetten stappen naar normalisering. We praten erover, we luisteren naar elkaar en we leggen meningen naast elkaar. We hoeven er niet altijd uit te komen, want juist de gespreksvoering en het bezien van verschillende gezichtspunten is belangrijk.

foto’s links en rechts: Dennis Vloedmans

21

22

.. financiën Gezond en toekomstbestendig We streven naar een evenwichtige bedrijfsvoering omwille van de continuïteit van de organisatie. Dit betekent dat we de goede balans zoeken tussen een aantal zaken:

> Inzetbaarheid van medewerkers > Eerlijke beloning > Prestatieafspraken budgetsubsidie > Realiseren meerinkomsten voor extra activiteiten in de stad > Voldoende weerstandsvermogen > Bijdrage aan de continuïteit van onze omgeving

Inzetbaarheid medewerkers

betrekken van een scala aan doelgroepen en aan maatschappelijke thema’s, al dan

We behouden het evenwicht tussen wat

niet over de domeinen heen. Ook regionaal

energie geeft aan medewerkers, wat goed is

kunnen we op deze manier ondersteunen.

voor de innovatie van de organisatie en de

De meerinkomsten komen uit de markt,

vraag die we aannemen als opdracht.

het onderwijs en uit landelijke fondsen.

Weerstandsvermogen Dankzij de gemeente en ons gevoerde

Continuïteit van onze omgeving

regime hebben we een gezond eigen

We realiseren ons dat we onderdeel zijn

vermogen. We blijven hierop sturen.

van een groter geheel. Dat betekent dat we

Meerinkomsten

bijvoorbeeld bewust opdrachten uitzetten in de stad om onze (culturele) omgeving te

De meerinkomsten (60%) ten opzichte van

versterken. Of dat als we HR-beleid maken

de subsidie (40%) zien we als aanvullende

of investeringen doen in onze panden we

middelen die we inzetten voor onze

bezien dat duurzaamheid in het afwegings-

opdracht in de stad. Denk hierbij aan het

kader wordt meegenomen.

foto: Dennis Vloedmans

23

24

Beleidsvisie 2025 - 2029 in het kort samenwerking andere domeinen Aanbod realiseren in samenwerking met andere domeinen

cultuureducatie voor iedereen Cultuureducatie- en participatie faciliteren en realiseren in Nijmegen

Maatschappelijke betekenis In samenwerkingen bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken

samenwerking met onderwijs Werken aan duurzame afspraken met primair en voortgezet onderwijs

toegankelijkheid normaliseren Toegankelijk zijn voor tal van doelgroepen

Gezond en toekomstbestendig Positieve impact op het individu en het collectief

Een gezonde, verbindende en toekomstgerichte organisatie

Grote aandacht voor kwaliteit, bereik en aanbod

innovatie van het aanbod Ruimte voor ontwikkeling en innovatie

25

Medewerkers van de toekomst Een diversiteit aan medewerkers met toekomstbestendige kwaliteiten

een nieuw gebouw Nieuwe huisvesting: hoofdlocatie naast aanbod in de wijken

26

- bijlage -

Visie op cultuur

cultuur & cultuuruitingen

En het belang van cultuur­educatie en -participatie Bij Lindenberg Cultuurhuis vinden we het belangrijk dat we beseffen waar ons werk in de kern om gaat, en waarom het leren van cultuuruitingen en het kunnen deelnemen aan ‘cultuur’ zo belangrijk is voor ons als mens - én als samenleving. Om die vragen te beantwoorden, moeten we eerst goed begrijpen wat ‘cultuur’ en ‘cultuuruitingen’ eigenlijk zijn. Met het schema hiernaast geven we een antwoord.

Samen [over]leven

Cultuur gaat over samen leven

Deze cultuuruitingen komen tot stand

Cultuur is de wijze waarop mensen in een

via menselijke vermogens (talenten) als

gemeenschap samenleven en samen over-

verbeelding, creativiteit, intellect en de be-

leven. Zonder cultuur valt de samenleving

heersing van fysieke vaardigheden. Met de

uit elkaar. Cultuur gaat namelijk over hoe we

cultuuruitingen geven mensen vervolgens

omgaan met allerlei essentiële zaken in ons

weer voeding en sturing aan hun cultuur

leven en in de gemeenschap die we vormen.

van samenleven. De cirkel is rond.

Je ziet een aantal van deze essentiële zaken in de linker kolom van het schema.

Taal en communicatie

Goed en kwaad, moraal, compassie

Vermogens die je moet ontwikkelen

Vrijheid, individu en collectief

VERBEELDING

Filosofie, geloof, religie Ideologie, politiek systeem, wetten

Relaties, man-vrouw, liefde en seksualiteit

CREATIVITEIT

Symbolen, rituelen, tradities, feesten

Esthetiek en schoonheid

INTELLECT

Kunsten, kunstnijverheid, ambacht

Veiligheid, zorg en wonen

GEHEUGEN

Ontwerp, mode, architectuur

Informatie en meningsverschillen

culturele leven: cultuurparticipatie

Opvoeding en kennisoverdracht

De wijze waarop we omgaan met die essen-

is het van groot belang dat mensen op een

tiële zaken is in beginsel heel abstract. Je

bepaalde manier verbonden zijn met de

kan dat niet goed uitleggen of doorgeven

cultuuruitingen; dat zij die zelf beheersen, of

aan een volgende generatie. Totdat we op

eraan deelnemen, of dat zij de uitingen op

een manier ‘uitdrukking’ kunnen geven aan

zijn minst in de basis begrijpen.

Mythen, verhalen

INTUÏTIE

Macht en bezit

Eten en drinken, vrije tijd, ontspannen

Voor het functioneren van een samen­leving

We geven uiting aan onze cultuur via o.a.

De natuur, de dood en het heilige

Deelnemen aan en kennismaken met het

Uitdrukking geven aan essentiële zaken

Cultuuruitingen

Cultuur is hoe we samen (over)leven en omgaan met o.a.

KENNIS FYSIEKE VAARDIGHEID

Technologische ontwikkeling

DISCIPLINE

Media, dialoog, debat en betoog Sport en spel, uitgaan, gastronomie Onderwijs Wetenschap en techniek * deze beheers je niet vanzelf: je moet ze leren

Cultuuruitingen voeden de cultuur en daarmee het functioneren van de samenleving © Geert Boogaard, Blueyard, 2023

onze cultuur. Dan komt de cultuur tot leven en gaat de samenleving functioneren.

Het actief of passief deelnemen aan kunst­ zinnige en creatieve cultuuruitingen wordt

Cultuuruitingen

doorgaans cultuurparticipatie genoemd.

Cultuur moet je ube-filmpje, je zal het altijd moeten leren van een ander.

Mensen zijn bij uitstek in staat om uitdruk-

Actief deelnemen kan als ‘amateur’ of als

Dat levenslange proces van ‘cultuur leren’ noemen wij cultuureducatie. De Lindenberg

king te geven aan hun cultuur. Bijvoorbeeld

opgeleid ‘professional’ of als kennis­making.

faciliteert het leren van cultuur op verschillende manieren: binnen en buiten school;

door taal. Of door een ritueel, of een beeld,

In alle gevallen moeten mensen er een vorm

voor kinderen, jongeren en volwassen.

tekening, dans, of een feestjurk. Of zelfs

van cultuur­educatie voor krijgen, of kiezen

door een paleis te bouwen. Maar ook door

ze na de kennismaking voor een vervolg via

een filosofie, geloof of ideologie. Dit zijn

cultuureducatie. Vervolgens moeten men-

allemaal cultuuruitingen.

sen ook de kans krijgen om zich in culturele zin te uiten en blijvend te ontwikkelen.

27

28

strategische beleidsvisie 2025-2029 Lindenberg Cultuurhuis Ridderstraat 23 6511 TM Nijmegen 024-3273911 Info@delindenberg.com www.delindenberg.com