Stadsrekening 2024 met omslag
Tekst van het document
Wat heeft het gekost Begrotingswijzigingen Bedragen x €1 mln Stadsbegroting 2024-2027 primitief Wijzigingen BW-01897 VM2023-II Verzamelvoorstel BW-01911 VM2024-I Verzamelvoorstel BW-01913 lumpsumbudget 2024 Buurtteams BW-01935 stadsrek. 2023 budgetoverheveling BW-01944 VM2024-II Meldingen BW-01945 VM2024-II Verzamelvoorstel Totaal Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Besl.niveau Besl.datum
raad college college college college college
Besl.nr
20-12-2023
4.13
28-11-2023 5-6-2024
4.6 35/2024
Baten Lasten Saldo -20,4 282,9 262,5 -1,2 -7,0 0,0 0,0 -50,9 -1,0 -80,6
2,6 7,9 0,0 0,2 42,7 1,2 337,5
1,4 0,8 0,0 0,2 -8,2 0,1 256,9
N V N V N V V N
De primitieve begroting bedroeg 262,5 miljoen euro. Hier is 5,6 miljoen euro op verminderd, zodat de totale dynamische raming is uitgekomen op 256,9 miljoen euro. Lastenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is 54,6 miljoen toegevoegd aan lasten. Hiermee komen de lasten op 337,5 miljoen euro. De voornaamste effecten aan de lastenkant zijn geweest: BW-01897 VM2023 II Verzamelvoorstel (2,6 miljoen euro lasten): • Bij de 2e Voortgangsmonitor 2023 is besloten om de Parlementaire Ondervraging Kinderopvangtoeslag (POK)middelen over te hevelen van 2023 naar 2024 voor de inzet van de Proeftuin Toekomstscenario Gelderland Zuid. • Bij de 2e Voortgangsmonitor 2023, zijn extra middelen voor de GGD van 0,1 miljoen euro, voor het RVP toegevoegd aan de begroting. • Bij de 2e Voortgangsmonitor 2023 is er voor 0,7 miljoen euro bij de stadsrekeningen 2023 overgeheveld t.b.v. inburgering, antidiscriminatie, STIP's en VN verdrag gehandicapten. BW-01911 VM2024 I Verzamelvoorstel (7,9 miljoen euro lasten) • Bij de 1e Voortgangsmonitor 2024 is het budget IZA (Integraal Zorgakkkoord) van 2,6 miljoen euro als lasten opgenomen. • De middelen van SPUK GALA 2023 mochten voor maximaal 20% doorgeschoven worden naar 2024. Dit is bij de 2e Voortgangsmonitor voor 0,3 miljoen euro gedaan.
• In de 1e Voortgangsmonitor 2024 zijn extra lasten opgenomen vanwege uitgaven van de SPUK-DOS uitkering (dagbesteding) van 0,2 miljoen euro. • Bij de 1e Voortgangsmonitor 2024zijn de via de circulaire ontvangen middelen van 0,5 miljoen euro, voor het faciliteitenbesluit 2023, maatschappelijke begeleiding statushouders (zijnde een correctie van 2017-2022)s en voorElip verwerkt.
61
•
De specifieke uitkering Bovenregionale Expertisecentra voor gespecialiseerde jeugdhulp (BOEG) is op batenniveau toegenomen met 3,2 miljoen euro (1e VM).
BW-01913 Lumpsumbudget 2024 Buurtteams (0 lasten) BW-01935 Stadsrekening 2023 Budgetoverhevelingen (0,2 miljoen euro lasten) • Middels een budgetoverheveling bij de stadsrekening 2023 is 0,2 miljoen euro overgeheveld rondom onbenut projectbudget dat regiogemeenten niet in 2023 hadden ingezet. Met deze budgetoverheveling naar 2024 heeft de regio, in lijn met de gemaakte regionale afspraken, dit bedrag alsnog kunnen inzetten. BW-01944 VM2024 II Meldingen (42,7 miljoen euro lasten) • Voor de opvang van Oekraïners en de gerealiseerde Noodopvang in Winkelsteeg en Koudenhoek ontvangt de gemeente in 2024 voor 50,9 miljoen euro aan Rijks-middelen. Met ditzelfde bedrag hebben we ook de lasten opgehoogd. Bij VM2024 II hebben wij de verwachting uitgesproken dat wij de opvang voor 8,3 miljoen aan lagere lasten zullen realiseren. Met dit bedrag van 8,3 miljoen is vervolgens de lastenbegroting naar beneden bijgesteld. BW-01945 VM2024 II Verzamelvoorstel (1,2 miljoen euro lasten) • Bij de 2e Voortgangsmonitor 204 is besloten een budget van 0,7 miljoen euro over te hevelen naar 2025 voor statushouder en inburgering. • Bij de 2e Voortgangsmonitor 2024 is besloten een budget van 0,4 miljoen euro over te hevelen naar 2025 voor ruimte voor ontmoeten en Stips .
• De SPUK GALA middelen zijn door het Rijk in 2024 met 0,1 miljoen euro geiïndexeerd.Dit is verwerkt bij de 2e Voortgangsmonitor 2024 • Bij de 2e Voortgangsmonitor 2024 is besloten om de Bed, Bad, Brood middelen uit de septembercirculaire, 0,2 miljoen euro, over te hevelen naar 2025. Batenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is 60,2 miljoen euro toegevoegd. Hiermee komen de baten op 80,6 miljoen euro. De voornaamste effecten aan de lastenkant zijn geweest: BW-01897 VM2023 II Verzamelvoorstel (1,2 miljoen baten): BW-01911 VM 2024 I Verzamelvoorstel (7,0 miljoen euro baten) • De middelen van SPUK GALA 2023 mochten voor maximaal 20% doorgeschoven worden naar 2024. Dit is voor 0,3 miljoen euro gebeurd. • Bij de 1e voortgangsmonitor 2024 zijn de SPUK middelen voor IZA (Integraal Zorgakkoord) zijn voor 2,6 miljoen euro als baten opgenomen. • Extra inkomsten vanwege ontvangst van de SPUK-DOS uitkering (dagbesteding) van 0,2 miljoen euro. • De specifieke uitkering Bovenregionale Expertisecentra voor gespecialiseerde jeugdhulp (BOEG) is op lastenniveau toegenomen met 3,2 miljoen euro (1e VM). • Voor de Proeftuin Toekomstscenario Gelderland Zuid is een subsidie van 0,5 miljoen euro van het rijk ontvangen.
BW-01935 Stadsrekening 2023 Budgetoverhevelingen (50,9 miljoen euro baten) BW-01945 VM2024 II Verzamelvoorstel (1,2 miljoen euro baten) • De SPUK GALA middelen zijn door het Rijk in 2024 met 0,1 miljoen euro geïndexeerd. Dit is verwerkt bij de 2e voortgangsmonitor 2025. BW-01944 VM2024 II Meldingen (50,9 miljoen euro baten)
62
•
Voor de opvang van Oekraïners en de gerealiseerde Noodopvang in Winkelsteeg en Koudenhoek ontvangt de gemeente in 2024 voor 50,9 euro miljoen aan baten. De vergoeding vindt plaats op basis van het aantal beschikbare opvangplaatsen tegen een vastgesteld bedrag per dag.
Een overzicht met links naar de bestuurlijke besluitvorming is beschikbaar onder de bijlagen, onderdeel begrotingswijzigingen.
Toelichting per ambitie Bedragen x € 1 mln
Begroting 2024 primitief
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
Verschil
11,8 159,3 111,8 282,9
13,0 206,8 117,7 337,5
12,6 212,0 119,1 343,7
0,4 -5,2 -1,4 -6,2
Vitaal woon & leefklimaat in wijken Eigen regie, respect en onderlinge steun Ondersteuning volwassenen, gezinnen en kinderen
6,0 8,6 5,7 20,4
6,3 64,4 9,8 80,6
6,4 67,9 10,0 84,3
0,1 3,4 0,2 3,7
Totaal per programma
262,5
256,9
259,4
-2,5
Lasten Vitaal woon & leefklimaat in wijken Eigen regie, respect en onderlinge steun Ondersteuning volwassenen, gezinnen en kinderen Baten
Verschil = Begroting na wijziging -/- Rekening (+ = voordeel; - = nadeel)
Totaal programma Aan het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg geven we per saldo 259,4 miljoen euro uit. Het grootste deel hiervan gaat naar de ambitie Eigen regie, respect en onderlinge steun. Per ambitie We hebben wijken met een vitaal & gezond leefklimaat waar inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 0,5 miljoen euro voordeel op deze ambitie. Lasten: 0,4 miljoen euro voordeel Baten: 0,1 miljoen euro voordeel Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe. Doel: Versterkte mogelijkheden in de wijk Lasten: 0,4 miljoen euro voordeel Baten: 0,1 miljoen euro voordeel Het voordeel van 0,4 miljoen euro vond met name plaats bij de exploitatie van de Wijk- en buurtcentra. Ten opzichte van de dynamische begroting vielen de kosten van elektriciteit en aardgas lager uit dan begroot. Het voordeel op de baten van 0,1 miljoen is een gevolg van een afrekening van de servicekosten. Deze opbrengsten zijn nog niet opgenomen in de begroting. Doel: Gezonde leefomgeving, fysiek en sociaal Lasten: 0,1 miljoen euro nadeel Baten: 0,1 miljoen euro voordeel Het rijk staat verschuiving van 15% van de SPUK-middelen GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) toe. Hierdoor is er 0,1 miljoen euro meer uitgegeven bij gezonde leefomgeving, wat gedekt wordt door de GALA middelen.
63
We zorgen dat inwoners eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin en gezondheid en actief deel kunnen nemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar. Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 1,8 miljoen euro nadeel op deze ambitie. Lasten: 5,2 miljoen euro nadeel Baten: 3,4 miljoen euro voordeel Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe. Doel: Ondersteuning van ontmoeting, participatie en vrijwilligerswerk Lasten: 0,1 miljoen euro nadeel Het afboeken van een restwaarde van een investering heeft geleid tot een nadeel van 0,2 miljoen euro. Het betreft de Hubertusstraat 50 (hobbycentrum). Na onderzoek is gebleken dat kapitaallasten uit het verleden ten onrechte drukken op het pas later aangeschafte pand. De technische levensduur is dus korter gebleken. Daarnaast is er een voordeel van 0,1 miljoen euro, door het niet volledig uitgeven van diverse subsidiebudgetten en overige kosten. Doel: Stimulering activiteiten die inclusie bevorderen Lasten: 0,3 miljoen euro voordeel Een voordeel van 0,1 miljoen euro wordt veroorzaakt door het laten vrijvallen van het budget “Ouderen Versterken Sociale Basis” (overgehevelde middelen uit de decembercirculaire 2022). Vanwege krapte in beleidscapaciteit is het in 2024 niet gelukt om deze a-structurele middelen nog uit te geven.
Verder wordt het voordeel voor 0,1 miljoen euro veroorzaakt door het niet volledig uitgeven van de middelen die beschikbaar zijn gesteld voor anti-discriminatie en het VN verdrag Gehandicapten. Tot slot is er een voordeel van 0,1 miljoen euro dat voor de helft veroorzaakt wordt door het niet volledig uitgeven van subsidie- en overige budgetten en door, bij definitieve subsidievaststellingen 2023, teruggevorderde subsidies. Doel: Stimulering zelfstandigheid en zelfredzaamheid Lasten: 2,0 miljoen euro nadeel Baten: 1,5 miljoen euro voordeel Inburgeringsvoorzieningen: De lasten voor de inburgeringsvoorzieningen, die volledig betaald worden door de SPUK-inburgeringsmiddelen die we hiervoor van het rijk ontvangen, zijn 0,8 miljoen euro hoger dan begroot. Dit verklaart 0,8 miljoen euro voordeel bij de baten en 0,8 miljoen euro nadeel bij de lasten. Statushouders: Bij de definitieve vaststelling van subsidies van instellingen is er over de jaren 2023 een bedrag van 0,1 miljoen euro teruggevorderd. Dagbesteding ouderen: De subsidiebudgetten zijn voor 0,1 miljoen euro niet uitgegeven, met name bij de dagbesteding ouderen. Opvang ontheemden Oekraïne en Noodopvang Winkelsteeg en Koudenhoek Bij de 2e Voortgangsmonitor 2024 hebben wij voor de opvang Oekraïners en de Noodopvang Winkelsteeg en Koudenhoek een voordeel gemeld van 8,3 miljoen euro.
Bij het opmaken van de rekening blijkt het resultaat uit te komen op 7,7 miljoen euro; dat is 0,6 miljoen euro lager dan verwacht. Dat verschil wordt verklaard door een voordeel bij de baten van afgerond 0,7 miljoen euro als gevolg van onder andere de ontvangst van de rijksmiddelen voor de uitvoering van de werkzaamheden opvang Oekraïners op het niveau van de Veiligheidsregio. Op het vlak van de uitgaven daarentegen blijkt dat de lasten bij de opvang van
64
Oekraïners fors meevielen en bij de Noodopvang Koudenhoek juist hoger uitvielen dan verwacht, totaal afgerond 1,4 miljoen euro hogere lasten. Doel: Stimulering informele hulp en mantelzorg Lasten: 0,6 miljoen euro voordeel Door het inzetten van Integraal Zorg Akkoord (IZA) - en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) middelen voor al reeds geraamde subsidies in de begroting, vallen middelen vrij in het jaar 2024. Voor zowel GALA als IZA ontvangen we een specifieke uitkering van het rijk (SPUK). Het voordeel op dit onderdeel is 0,5 miljoen euro. Het betreft subsidies voor RIBW Inloop, IXTA-NOA en een deel van de uitgaven voor het mantelzorgcompliment. Daarnaast zijn de subsidiebudgetten voor 0,1 miljoen euro niet ingezet/teruggevorderd door definitieve subsidievaststellingen 2023, teruggevorderde subsidies en door lagere uitgaven op de dagbesteding, het vrijwilligers/maatjesproject. Dat laatste door terughoudendheid in het starten van nieuwe projecten/subsidieverleningen met het oog op de financiële krapte in 2024 en verder. Doel: Sterk opvoedklimaat Lasten: 0,6 miljoen euro voordeel Baten: 0,1 miljoen euro nadeel Het voordeel van 0,6 miljoen euro op de lasten wordt veroorzaakt doordat niet alle subsidies voor dit onderdeel zijn uitgegeven (0,2 miljoen euro voordeel). Daarnaast is besloten om een van de subsidies te bekostigen uit de NPO middelen (0,3 miljoen euro voordeel).
Daarnaast is er een voordeel van 0,1 miljoen euro door de OMBD STORM, deze lagere uitgaven zijn aan de batenzijde een nadeel van 0,1 miljoen euro. Doel: Bescherming gezondheid inwoners (tegen infectieziekten, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s Baten: 0,6 miljoen euro voordeel Wij vorderen als gemeente een deel van de door de GGD betaalde BTW terug in verband met de btwkoepelvrijstelling. Het door ons teruggevorderde bedrag is 0,6 miljoen euro hoger dan begroot. Dat de BTWopgave van de GGD dit jaar zoveel hoger is, wordt voornamelijk veroorzaakt door extra kosten dit jaar voor de investeringen voor de nieuwbouw, de inrichting van het nieuwe pand en de daarmee samenhangende vervanging van ICT-middelen, maar ook door inhuur. Doel: Preventieve basisinfrastructuur ter bevordering van volksgezondheid Lasten: 0,3 miljoen euro voordeel Baten: 0,2 miljoen euro voordeel Het lastenvoordeel van 0,3 miljoen euro bestaat voor 0,1 miljoen euro uit lagere uitgaven aan de GGD. Enerzijds vanwege vertraging bij een verbouwing van een consultatiebureau waardoor in 2024 nog geen extra huur betaald hoefde te worden en anderzijds lagere kosten voor het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Daarnaast zijn door het inzetten van de IZA - middelen voor al geraamde uitgaven in de begroting middelen vrijgevallen in het jaar 2024 wat heeft geleid tot een voordeel van 0,2 miljoen euro.
Het betreft een deel van de subsidie van de gezondheidsmakelaars. Het voordeel aan de batenkant wordt veroorzaakt door een betaling van de GGD. Als bij de GGD de Algemene Reserve hoger is dan de streefnorm, wordt het meerdere teruggestort naar de gemeenten. Bij de jaarrekening 2023 bleek dit het geval te zijn waardoor er 0,2 miljoen euro betaald is aan de gemeente Nijmegen.
65
Doel: Verkleinen gezondheidsverschillen Lasten: 0,1 miljoen euro voordeel Door het inzetten van IZA- middelen voor al geraamde uitgaven in de begroting vallen middelen vrij in het jaar 2024, dit leidt tot een voordeel van ruim 0,1 miljoen euro. Het betreft de subsidie voor Beweeg je Fit en Coöperatieve Verloskundigen. Doel: Ondersteuning volwassenen Lasten: 0,5 miljoen euro nadeel Het lumpsumbudget van Buurtteams Volwassenen is in 2024 verhoogd met 0,5 miljoen euro. Doel: Ambulante jeugdhulp en dagbesteding Lasten: 3,7 miljoen euro nadeel Baten: 0,1 miljoen euro voordeel De overschrijding van de begrote lasten betreft een nadeel van 2 miljoen euro op ambulante jeugdhulp en een nadeel van 1,8 miljoen euro op de jeugd-ggz. Verder laat logeren een klein positief resultaat zien van 0,2 miljoen euro. De tekorten van de jeugd-ggz zijn in lijn met de melding en verwachting bij de 2e Voortgangsmonitor. De tekorten op ambulante jeugdhulp zijn minder groot dan de melding en verwachting bij de 2e voortgangsmonitor. Ambulante jeugdhulp, en dan met name het onderdeel begeleiding, is de zorgsoort waarop door de gemeente Nijmegen intensief is en wordt gestuurd om de trend in de kostenstijging te kunnen doen doorbreken.
Eerder in 2024 hebben wij al geconcludeerd dat de kostenstijging voornamelijk zit in een stijging van gemiddelde kosten per cliënt en niet zo zeer in de aantallen cliënten; daarnaast hadden we al de ambitie om het aandeel basishulp door de Buurtteams Jeugd en Gezin te vergroten. Op basis hiervan zijn er gericht acties uitgezet om de groei van de kosten voor begeleiding om te buigen. In 2024 hebben we € 1,6 miljoen minder uitgegeven aan begeleiding dan in 2023. De gemeenteraad heeft besloten tot de invoering van bestedingsruimten in de contracten van Wmo en Jeugd. Hoewel de taakstelling voor 2025 en verder fors is, geloven we dat we met deze maatregel zowel de zorg betaalbaar houden en richting de stad de boodschap afgeven dat we ons niet kunnen permitteren om het zorggebruik oneindig te laten groeien. Het resultaat in 2024 op ambulante jeugdhulp lijkt een mooie eerste stap in realisering van deze bestedingsruimten. De hoger gerealiseerde baten dan begroot worden veroorzaakt door ontvangen bedragen uit voorgaande jaren. Doel: Zelfstandig wonen en participeren Lasten: 1,7 miljoen euro nadeel Baten: 0,2 miljoen euro voordeel Huishoudelijke hulp Op Wmo huishoudelijke verzorging is per saldo 1,4 miljoen euro minder uitgegeven dan begroot. Dit is conform de verwachting van de 2e Voortgangsmonitor.
Het overschot wordt veroorzaakt door voordelen op huishoudelijke verzorging en PGB-budgetten, resp. 0,7 en 0,7 miljoen euro. Vanaf 2022 zijn er achterstanden ontstaan bij het verwerken van de aanvragen Wmo als gevolg van onderbezetting bij de Wmo consulenten. In 2024 is het nog niet gelukt om met de huidige bezetting de wachttijden te laten afnemen. Dit heeft ook effect op de financiële prognose waarbij rekening is gehouden met een groei van het aantal cliënten. Wmo Nieuw Op Wmo nieuw (begeleiding en dagbesteding) is per saldo 2,9 miljoen euro meer uitgegeven dan begroot. Dit is binnen de eerder aangegeven bandbreedte in de 2e Voortgangsmonitor. De Buurtteams Volwassenen zijn goed op weg, wat er voor zorgde dat het aantal cliënten met geïndiceerde begeleiding in november 2024 is gedaald met
66
57% ten opzichte van december 2021. In de begroting 2024 wordt echter al rekening gehouden met een daling van 80% van het aantal cliënten op geïndiceerde begeleiding. Dit is, samen met indexatie van de tarieven, de belangrijkste oorzaak van het tekort op begeleiding. Het tekort op dagbesteding wordt veroorzaakt door een stijging van de subsidiëring voor de pilot indicatievrije ontwikkelingsgerichte dagbesteding en nabetalingen over vorig jaar. De bovenstaande tekorten worden gedempt door de dalende uitgaven voor de PGB. Tot slot zien we ook dat de uitgaven op tijdelijke verblijf lichtverstandelijk beperkte 18+ hoger zijn dan eerder begroot. Dit tekort is incidenteel van aard, vanaf 2025 valt dit onder de producten binnen Beschermd Wonen. Doel: Ondersteuning mobiliteitsproblemen Lasten: 0,8 miljoen euro voordeel Baten: 0,1 miljoen euro voordeel Op Wmo hulpmiddelen is per saldo 0,8 miljoen euro minder uitgegeven dan begroot. Dit voordeel is 0,3 miljoen euro lager dan ingeschat bij de 2e Voortgangsmonitor. Onze leverancier van hulpmiddelen had een facturatieachterstand. Er heeft na de 2e Voortgangsmonitor een herstelactie plaatsgevonden waardoor de realisatie hoger uitvalt. Het overschot wordt voor 0,2 miljoen euro verklaard door vraagafhankelijk vervoer doordat de indexatie lager is uitgevallen.
Vanaf 2022 zijn er achterstanden ontstaan bij het verwerken van de aanvragen Wmo als gevolg van onderbezetting bij de Wmo consulenten. In 2024 is het nog niet gelukt om met de huidige bezetting de wachttijden te laten afnemen. Dit heeft ook effect op de financiële prognose waarbij rekening is gehouden met een groei van het aantal cliënten. We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een (veilige) thuissituatie kunnen leven. We versterken inwoners en gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen. Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 1,2 miljoen euro nadeel op deze ambitie. Lasten: 1,4 miljoen euro nadeel Baten: 0,2 miljoen euro voordeel Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe. Doel: Minder kinderen in verblijf Lasten: 5,1 miljoen euro nadeel Baten: 1,8 miljoen euro voordeel De overschrijding van de lasten wordt voor 1,6 miljoen euro veroorzaakt door de OMBD minderjarige terugkeerders. Deze hogere uitgaven zijn aan de batenzijde een voordeel. 0,4 miljoen euro wordt veroorzaakt door facturen die betrekking hebben op voorgaande jaren. Verder is er een nadeel van 3,1 miljoen euro op Jeugdzorg met verblijf. Dit is in lijn met de melding en verwachting bij de 2e Voortgangsmonitor.
Het meerjarige beeld dat gevormd is tijdens de melding van de 1e en de 2e Voortgangsmonitor, namelijk dat de kosten van jeugdzorg in verblijf blijven stijgen, blijft ongewijzigd. Daarbij geldt dat de beïnvloedbaarheid van deze kosten beperkt is, onder andere door de positie van wettelijke verwijzers als huisartsen, rechters en gecertificeerde instellingen. Ook heeft landelijk beleid invloed. Wel blijven we sturen op minder uithuisplaatsingen en passende zorg bij complexe casuïstiek. De beweging naar kleinschaligheid in verblijf zorgt voor hogere kosten (minder kinderen op een groep). Daarnaast hebben we soms te maken met complexe situaties waar zorg gestapeld wordt. Met de aanbesteding specialistische jeugdhulp en Essentiële Functies per 1 januari 2025 nemen we maatregelen om stapeling tegen te gaan. Komend jaar vertalen we het landelijke oordeel van de deskundigencommissie in januari 2025 naar een actualisatie van het Regioprogramma + lokaal plan Jeugd. In deze programma's wordt richting gegeven aan de vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028.
67
Doel: Verbeterde veiligheidsketen Lasten: 0,6 miljoen euro nadeel Onderdelen van de verbeterde veiligheidsketen zijn de Jeugdbescherming en de Jeugdreclassering. Hier zien we een nadeel van 0,6 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt doordat de tarieven van deze zorgsoorten sterk gestegen zijn omdat er vanaf 2024 met landelijke tarieven wordt gewerkt. Doel: Voorkomen van huisuitzettingen en opvang voor daklozen Lasten: 1,0 miljoen euro nadeel Baten: 1,4 miljoen euro voordeel De activiteiten binnen dit doel richten zich op de maatschappelijke opvang, waarvoor Nijmegen als centrumgemeente fungeert in de regio Gelderland-Zuid. In vergelijking met voorgaande jaren is het geconstateerde resultaat aanzienlijk verbeterd. Dit is het gevolg van een bijstelling in de stadsbegroting 2024 en verder, waarbij de begroting beter is afgestemd op de daadwerkelijke verwachte realisatie. Zowel de middelen voor maatschappelijke opvang als voor beschermd wonen zijn in lijn gebracht met deze verwachtingen. De totale (verwachte) overschotten zijn verwerkt ten gunste van de algemene middelen. Binnen dit doel zijn zowel voordelen als nadelen te constateren. Door de toenemende druk op opvangvoorzieningen is er sprake van een uitbreiding van subsidies aan stedelijke partijen die opvang, begeleiding, bemoeizorg en preventieactiviteiten verzorgen.
Daartegenover staat een daling in de lasten voor de overloopvoorziening Grand Care, evenals lagere kosten voor de winteropvang dan eerder begroot. Bovendien hebben we extra middelen ontvangen van het rijk in het kader van het Nationaal Actieplan Dak- en Thuisloosheid en zijn er middelen ingezet vanuit het Integraal Zorg Akkoord, de zogenaamde IZA-middelen. Doel: Beschermde woonomgeving Lasten: 1,2 miljoen euro voordeel Baten: 0,3 miljoen euro voordeel Deze centrumgemeentetaak heeft betrekking op Wmo Beschermd Wonen en laat een minder significant voordeel zien dan in eerdere jaren. De oorzaak hiervan ligt grotendeels in het feit dat er tijdens de stadsbegroting 2024 en volgende jaren al verwachte voordelen zijn ingeboekt. Het voordeel valt hoger uit dan in de 2e Voortgangsmonitor geprognosticeerd door enkele ontwikkelingen. Enerzijds zien we een groei in het aantal maatwerkovereenkomsten. Anderzijds zien we een daling van de uitgaven aan de PGB (via de SVB), minder uitgaven voor gecontracteerde aanbieders en hogere eigen bijdragen ontvangen van het zorgkantoor (het CAK). Het betreft een incidenteel voordeel door de op handen zijnde doordecentralisatie (gepland 2026), met invoering van het objectief verdeelmodel en jaarlijkse afname van totale budget voor BW.
Tevens delen we vanaf 2025 de overschotten en tekorten op Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang met de regiogemeenten. Doel: Doorbreken huiselijk geweld Lasten: 0,4 miljoen euro voordeel Baten: 0,1 miljoen euro nadeel Het grootste voordeel wordt, eveneens als in 2023, veroorzaakt door het inzetten van IZA-middelen (SPUK) voor bestaande uitgaven in de begroting. Hierdoor vallen middelen vrij ten gunste van het jaarresultaat 2024. Verder zien we dat aan enkele activiteiten niet of minder budget is besteed dan eerder verwacht, het gaat hier om onder andere: project handle care, deskundigheidsbevordering huisartsen, koffer van Kaatje (dat in 2024 afliep). Tevens zijn er ook nog middelen ontvangen door afwikkeling van subsidies van voorgaande jaren. Het verschil tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting is hierboven toegelicht bij het onderdeel Begrotingswijzigingen.
68
Investeringen per doel en ambitie Voor een verdere toelichting op de investeringen verwijzen we naar de paragraaf Investeringen. Ambitie We hebben wijken met een vitaal & gezond leefklimaat waar inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een (veilige) thuissituatie kunnen leven. We versterken inwoners en gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen. We zorgen dat inwoners eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin en gezondheid en actief deel kunnen nemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar.
Doel Wij versterken de mogelijkheden in een wijk/buurt voor bewoners om mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen als zij dit willen We bieden opvang aan inwoners (uit Nijmegen en regio) die dakloos zijn geworden en werken aan herstel richting zo zelfstandig mogelijk wonen en participeren
Investering Toegankelijkheid wijkaccommodaties
We versterken het opvoedklimaat rondom gezinnen, in wijken en scholen.
Jongerencentrum Nijm.Noord
Tijdelijk infopunt Winkelsteeg Skaeve Huse NUNN Renovatie
Consultatiebureaus Noord en Dukenburg
Indicatoren 2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdhulp
13,1%
13,7%
16,9%
Gemiddelde benchmark
15,0%
14,6%
15,0%
Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdbescherming
1,3%
1,2%
1,2%
Gemiddelde benchmark
1,5%
1,4%
1,3%
Percentage jongeren (12 t/m 22 jaar) met jeugdreclassering
0,5%
0,4%
0,4%
Gemiddelde benchmark
0,5%
0,4%
0,4%
2024
basisset (BBV)
Percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) met een delict voor de rechter
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
Gemiddelde benchmark
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
1,0%
6 90
7 20
7 40
7 70
7 70
7 40
7 10
6 20
78 0
83 0
82 3
81 8
80 3
73 9
Aantal WMO-cliënten met een maatwerkarrangement (per 10.000 inwoners) Gemiddelde benchmark gevraagd door raad Aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf
3.9 21
4.0 10
4.0 25
4.1 17
4.1 41
4.1 01
3.9 43
Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf
38 9
39 9
42 0
41 4
45 9
42 3
39 7
Aantal cliënten buurtteams volwassenen
3.2 65
3.3 75
3.4 94
Buurtteams volwassenen: percentage heeft binnen 14 dagen na aanmelding eerste gesprek
76%
86%
86%
53%
Buurtteams jeugd en gezin: percentage heeft binnen 14 dagen na aanmelding eerste gesprek Aantal bezoeken Stips
13.500
Percentage huishoudens dat gebruik maakt van 5 of meer gemeentelijke voorzieningen in het sociaal domein
3,9%
15.000
69
46%
62%
18.000
23.100
14.052
15.013
22.000
24.300
3,7%
3,8%
4,5%
4,5%
4,9%
4,5%
4,8%
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Percentage dat vindt dat men te weinig contact met anderen heeft
10%
9%
12%
12%
Rapportcijfer bewoners voor woonbuurt als plek om te wonen en te leven
7,4
7,5
7,6
7,5
7,6
Percentage bewoners tevreden over openbaar vervoer in de buurt
79%
78%
76%
76%
72%
Percentage bewoners tevreden over groen in de buurt
69%
71%
68%
66%
65%
2024
Toelichting Het jaar 2024 is nog niet overal gevuld. Dit kan komen doordat de cijfers voor 2024 pas in de loop van 2025 ter beschikking komen. Dat geldt onder meer voor veel van de verplichte indicatoren, waarvoor waarstaatjegemeente.nl de bron is. Daarnaast geldt voor diverse indicatoren dat deze tweejaarlijks gemeten worden (en enkele worden zelfs vierjaarlijks gemeten). •
•
•
• •
•
•
Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg. Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdhulp Het CBS is de bron voor deze verplichte indicator. In 2021 is het CBS gestart met een nieuwe tijdreeks vanwege wijzigingen in de dataverzameling. De stijging in Nijmegen in 2022 en 2023 van het percentage jongeren met jeugdhulp heeft te maken met de toename van ondersteuning die geboden wordt door de buurtteams jeugd en gezin, die in juli 2021 van start zijn gegaan. Het voorlopige cijfer voor 2024 is niet opgenomen, omdat in voorgaande jaren is gebleken dat het voorlopige cijfer voor deze indicator sterk afwijkt van het definitieve cijfer. Bij de stedenvergelijking voor deze indicator moeten we een kanttekening plaatsen: Het CBS geeft aan dat het aantal jongeren met buurt-/wijkteamhulp niet goed vergelijkbaar is tussen verschillende gemeenten en verschillende jaren. Voor het CBS is het soms lastig om op basis van de door gemeenten aangeleverde gegevens onderscheid te maken tussen jongeren die wel of niet jeugdhulp van het buurt-/wijkteam krijgen. Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdbescherming / Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdreclassering. Het CBS is de bron voor deze verplichte indicatoren.
In 2021 is het CBS gestart met nieuwe tijdreeksen voor deze indicatoren vanwege wijzigingen in de dataverzameling. De voorlopige cijfers voor 2024 zijn niet opgenomen, omdat in voorgaande jaren is gebleken dat de voorlopige cijfers voor deze indicatoren sterk afwijken van de definitieve cijfers. Aantal WMO-cliënten met een maatwerkarrangement (per 10.000 inwoners) In Enschede en Maastricht ligt dit aantal duidelijk hoger dan in Nijmegen en de andere benchmarksteden. Aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf / Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf De aantallen betreffen de geleverde en gedeclareerde jeugdhulp via een maatwerkvoorziening (de aantallen zijn dus exclusief de ondersteuning die rechtstreeks door de buurtteams jeugd en gezin gegeven wordt). De meeste cliënten ‘jeugdhulp met verblijf’ maken tevens gebruik van een andere maatwerkvoorziening op het vlak van jeugdhulp (‘jeugdhulp zonder verblijf’). Er zit dus een overlap tussen de cijfers. Een ruime meerderheid van de cliënten jeugdhulp met verblijf ontvangt daarnaast ook een vorm van jeugdhulp zonder verblijf. Aantal cliënten buurtteams volwassenen Het gaat om het aantal mensen dat in 2024 hulp van de buurtteams volwassenen ontvangen heeft. Deze buurtteams, die begin 2022 van start zijn gegaan, bieden basiszorg. Bij maatwerk - zorg die het basisteam niet kan leveren - wordt een zorgaanbieder met expertise ingezet.
Percentage huishoudens dat gebruik maakt van 5 of meer gemeentelijke voorzieningen in het sociaal domein
70
Met gemeentelijke voorzieningen in het sociale domein bedoelen we regelingen op het vlak van zorg, inkomen, werk en jeugd. De energietoeslag is niet meegerekend. De vergelijking door de tijd is niet helemaal zuiver, vanwege veranderingen in het aantal regelingen en veranderingen in de voorwaarden voor het gebruik van regelingen. •
Percentage dat vindt dat men te weinig contact met anderen heeft De bron voor deze cijfers is de tweejaarlijkse Burgerpeiling. Gevraagd wordt: “Vindt u in het algemeen dat u voldoende contacten met andere mensen heeft, dat wil zeggen buiten werk, school of het eigen huishouden/gezin?” met als antwoordmogelijkheden ‘ja, zeker’, ‘ja, maar ik zou wel wat meer contacten willen’ en ‘nee, ik vind dat ik te weinig contacten heb’. Voor de Burgerpeiling 2023 kunnen we geen uitkomst geven op deze vraag, vanwege een foute doorverwijzing in de vragenlijst.
Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over welzijn, wijkontwikkeling en zorg: https://swm2024-nijmegen.pcportal.nl/p58583/kerncijfers https://swm2024-nijmegen.pcportal.nl/p58581/kerncijfers
71
Werk en Inkomen Wat hebben we dit jaar bereikt Ambitie: We willen dat alle Nijmegenaren kunnen participeren, bij voorkeur door werk Doel: We willen uitkeringsgerechtigden met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt meer kans geven op duurzaam betaald werk • We bieden intensieve en integrale begeleiding. Dit deden we door de samenwerking van Inkomen, Zorg & leerrecht met WerkBedrijf te intensiveren en o.a. op elkaars locatie te werken met kandidaten, casussen te bespreken etc. Ook hebben de participatiecoaches bij IZ&L een belangrijke rol gehad voor uitkeringsgerechtigden die (nog) niet bij WerkBedrijf konden worden aangemeld. Het resultaat hiervan is dat uitkeringsgerechtigden een passendere en meer integrale ondersteuning krijgen. Daardoor kunnen zij beter participeren en in sommige gevallen doorstromen naar (vrijwilligers)werk. •
We zorgen voor de uitvoering van het regionaal arbeidsmarktbeleidsplan en de uitvoering van de Dienstverleningsovereenkomst met WerkBedrijf. We monitorden de resultaten via de kwartaal- en halfjaarrapportage en de jaarrekening van WerkBedrijf en bespraken deze in diverse gremia. WerkBedrijf en wij hebben bijgestuurd waar dat mogelijk was. Het ging in het eerste halfjaar van 2024 bijvoorbeeld om de resultaten van de arbeidstoeleiding van statushouders en de realisatie van beschutte werkplekken. Gemeenten vragen hier in hun beleid en zienswijzen extra aandacht voor. Ook hebben we in de begroting van de MGR doelstellingen vastgesteld. Wanneer deze niet behaald worden, stellen we daar vragen over en roepen we bijvoorbeeld op tot extra inspanningen. NB De jaarcijfers van WerkBedrijf waren op het moment van schrijven nog niet bekend.
•
We continueren de Maatwerkbanen Er is slechts één Maatwerkbaan ingevuld in 2024. Eind 2024 heeft het college een voorstel naar de gemeenteraad gestuurd om te stoppen met deze lokale werkgelegenheidsmaatregel. Daar zijn meerdere inhoudelijke argumenten voor. Op 19 februari 2025 neemt de raad hierover een besluit.
•
We geven meer aandacht en begeleiding aan inwoners die langdurig afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Dat hebben we gedaan door onder andere de uitvoering van het project Doe je mee en de vervolgaanpak van de adviezen door Doe je mee bij IZ&L. Resultaat is dat inwoners goed in beeld zijn, we daarmee weten welke ondersteuning zij nodig hebben en we die ook kunnen gaan inzetten. Daardoor wordt participatie en soms ook werk mogelijk.
Doel: We bieden mensen perspectief op zinvol werk en leggen verbinding tussen werk, inkomen, onderwijs, welzijn en zorg • Wij zetten het Regionaal MobiliteitsTeam Rijk van Nijmegen voort en ontwikkelen deze verder door. WerkBedrijf participeerde in het Mobiliteitsteam Rijk van Nijmegen namens de gemeenten in de regio en werkte hierin samen met sociale partners, UWV en Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). Iedereen kan bij het mobiliteitsteam terecht met vragen over werk. Inwoners kijken samen met een van de adviseurs naar de vraag, wensen en mogelijkheden rondom werk. Vanaf de start in september 2021 tot en met oktober 2024 zijn 674 inwoners uit de regio ondersteund via de RMTdienstverlening. Het gaat vooral om werknemers die met ontslag worden bedreigd (342) en om mensen met een WW-uitkering die aanvullende ondersteuning nodig hebben om duurzaam aan het werk te komen (173). Dit sluit aan bij wat we wilden bereiken. •
We coördineren de regionale aanpak jeugdwerkgelegenheid en ontwikkelen deze verder door.
72
We hebben het loopbaanteam MBO verder doorontwikkeld en uitgebreid. Hierdoor zijn 159 kwetsbare jongeren geholpen met de stap van onderwijs naar de arbeidsmarkt en/of is er extra andere hulp gerealiseerd. We hebben het professionele netwerk rondom kwetsbare jongeren verder versterkt door middel van verschillende nieuwsbrieven (inmiddels 214 geabonneerden) en een groot netwerkevent (62 deelnemers). We hebben daarnaast een groot netwerkevent georganiseerd, waarbij 32 bedrijven en 435 jongeren kennis hebben gemaakt met elkaar en de eerste contacten voor werk zijn gelegd. Door inzet van de Stagemakelaar zijn er 64 studenten van Yuverta en 39 van het ROC Nijmegen extra begeleid tijdens hun stage, zodat ze hun opleiding positief konden vervolgen of afronden. Ook zijn werkgevers extra ondersteund. •
We bevorderen de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio. In deze netwerksamenwerking Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) kwamen wethouders Werk & Inkomen en Economische Zaken, onderwijsinstellingen, sociale partners, SBB, UWV en WerkBedrijf Rijk van Nijmegen samen om uitdagingen en kansen op de arbeidsmarkt te bespreken én aan te pakken. Dit leidde tot diverse activiteiten die regionale partners uitvoeren op de arbeidsmarkt in Rijk van Nijmegen. Voorbeelden hiervan zijn regionale netwerkbijeenkomsten voor werkzoekenden, werkenden en werkgevers, en het stimuleren van (mkb-)ondernemers om te komen tot een leercultuur voor ontwikkeling en behoud van medewerkers. Deze activiteiten vormen een aanvulling op de reguliere dienstverlening van de partners en zorgen voor een nauwere samenwerking in de regio.
Doel: We bestrijden de financiële risico’s die samenhangen met een slechte gezondheid voor huishoudens onder de Nijmeegse armoedegrens • We dragen bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. We hebben de volgende initiatieven financieel ondersteund: de ontbijtwinkel van de Vincentius Vereniging, gezonde lunches vanuit Huis van Compassie, goedkope groente en fruit via de Blauwe Tomaat, de sociale supermarkt van de Voedselbank en het uitdelen van boodschappenkaarten door het Rode Kruis. Met deze initiatieven hebben we inwoners gestimuleerd om gezond te eten. Ook hebben we extra gezondheidsmakelaars ingezet, net als sleutelpersonen vanuit Pharos. We bieden voor de Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering drie verschillende dekkingspakketten aan. •
We breiden de samenwerking met huisartsen uit. Wegens uitval bij NEO Huisartsenzorg is het in 2024 niet gelukt om webinars te organiseren. We hebben wel een bijdrage geleverd aan de Tolkentelefoon, die huisartsen en anderstalige patiënten helpt om elkaar te verstaan.
Doel: We willen intergenerationele werkloosheid doorbreken • We bestrijden kinderarmoede door het aanbieden van kindregelingen via onze partner Stichting Leergeld Nijmegen en inzet op meer en betere financiële educatie, zo dragen we bij aan het tegen gaan van kansenongelijkheid. In 2024 heeft Stichting Leergeld 4.354 kinderen geholpen in de leeftijd van 0 tot en met 17 jaar (vrijwillige ouderbijdrage primair onderwijs, schoolreis of excursie voortgezet onderwijs, laptop, zwemles en activiteit op het gebied van sport, cultuur of educatie). Hiermee zijn 2.413 gezinnen geholpen. MoneyWays en MoneyStart hebben aan respectievelijk 40 en 19 klassen lesgegeven over financiën. We zijn dit jaar gestart met geldlessen op het speciaal en praktijkonderwijs. Doel: We bieden aanvullende gemeentelijke regelingen die participatie bevorderen aan inwoners vanaf 18 jaar • We gaan door met het vereenvoudigen van de toegang tot de inkomensondersteunende regelingen en ontwikkelen de digitale Meedoen-pas verder door. Er is één digitale toegangspoort tot alle inkomensondersteunende regelingen: vergoedingen.nijmegen.nl. Alle regelingen via één formulier aanvragen is helaas nog niet mogelijk. Wel hebben we er in 2024 voor gezorgd dat een grote groep rechthebbenden van de individuele inkomenstoeslag deze voortaan automatisch uitgekeerd
73
krijgt. Het gaat om inwoners die langer dan 36 maanden een bijstandsuitkering ontvangen. Daarnaast hebben we alle ontvangers van de energietoeslag die nog geen gebruikmaken van het busvoordeelabonnement of de meedoenregeling een briefkaart toegestuurd. Naar aanleiding hiervan hebben zo’n 7.000 inwoners de tool van BerekenUwRecht doorlopen, waarmee ze kunnen zien op welke landelijke en lokale regelingen ze recht hebben. •
We werken samen met een om meer werkende armen te bereiken. In 2024 hebben we een onderzoek uitgevoerd met de Hogeschool van Amsterdam over het bereik onder werkende armen. Daarvoor hebben we een Marktplaatscampagne uitgevoerd voor de Meedoenregeling. Daaruit blijkt dat Marktplaats een goede vindplaats is voor inwoners van Nijmegen, maar niet specifiek voor de groep werkende armen. Het onderzoek heeft dus niet geleid tot een andere aanpak.
Ambitie: We willen dat alle Nijmegenaren kunnen voorzien in hun levensonderhoud Doel: We verstrekken uitkeringen en individuele toeslagen op basis van wettelijke regelgeving • We bereiden ons voor op de wijziging van de Participatiewet en passen waar nodig onze uitvoering aan. In het voorjaar van 2024 zijn we begonnen met verschillende projectgroepen. Door de voortvarende start van de projectgroepen hebben wij goed in beeld wat de impact is voor de gemeente Nijmegen. Ook hebben we een start gemaakt met het vormen van beleidsregels. De verschillende projectgroepen hebben hun bevindingen na het zomerreces opgeleverd op basis van de informatie die toen beschikbaar was. Wij hebben op dit moment alle mogelijke voorbereidingen getroffen. In 2025 gaan we hiermee verder. We verwachten dat het wetsvoorstel op 1 januari 2026 in werking zal treden. Doel: We bieden aanvullende gemeentelijke regelingen voor inwoners die daarvoor in aanmerking komen • We steunen de Voedselbank in hun pilot met een supermarktmodel. De Voedselbank heeft op 5 november 2024 de deuren geopend van de eigen winkel in winkelcentrum Dukenburg. Klanten kunnen hier één keer in de week zelf boodschappen doen, waar ze voorheen een krat met boodschappen kregen. Ook kunnen ze hier terecht voor een kopje koffie. De traditionele uitgiftepunten in Dukenburg, Goffert, Hatert en Lindenholt sluiten hierdoor.
Veel klanten zijn positief over de nieuwe formule. Doel: We voorkomen dat er (problematische) schulden ontstaan en/of dat schulden onnodig hoger worden door het bieden van preventieve ondersteuning, vroeg signalering en nazorg • We proberen armoede- en schuldensituaties zoveel mogelijk te voorkomen. We hebben onze inzet voortgezet en uitgebreid, met onder andere een pilot van de Financieel Expert in de Wijk. In de wijken Heseveld en Biezen krijgen financieel experts meer ruimte om met inwoners en partners in de wijk contact te leggen. Zo brengen we de aandacht voor geldzorgen bij meer wijkprofessionals onder de aandacht. Hierdoor komen inwoners die we eerder niet in beeld hadden, nu wel terecht bij de Financieel Expert in de Wijk. Daarnaast hebben we in 2024 door de regeling ‘Noodfonds eindafrekening blokverwarming’ voorkomen dat bij 605 huishoudens potentieel problematische schulden zijn ontstaan. Woningcorporaties Portaal en Talis hebben voor hun huurders met blokverwarming gebruik gemaakt van deze regeling. De energielasten voor deze Nijmegenaren waren zeer hoog en er bestond geen toereikende ondersteuning. Met dit fonds heeft de gemeente de kosten voor de eindafrekening (op de eerste € 100 na) betaald. De woningcorporaties hebben daarnaast extra ingezet op goede dienstverlening en warme doorverwijzing naar de Financieel Expert in de Wijk.
Doel: We bieden dienstverlening aan huishoudens met financiële problemen en begeleiden huishoudens met problematische schulden en kleine ondernemers (MKB-ers/ZZP-ers) om duurzaam uit de schulden te komen • We continueren het Jongerenperspectieffonds In december 2023 zijn we begonnen met een intaketafel van het Jongerenperspectieffonds (JPF). Daar zitten de begeleiders en schuldhulpverleners bij elkaar. In 2024 hebben we verder gebouwd aan deze intaketafel en
74
partners in de stad gesproken om het JPF onder de aandacht te brengen. In het jaar 2024 hebben we 12 jongeren laten starten met een traject in het JPF. Zij krijgen intensieve ondersteuning bij het volgen van een opleiding, het zoeken naar werk en/of het vinden van passende woonruimte. Jongeren die eerder niet konden studeren en tegelijk schulden aflossen, kunnen met gebruik van het fonds wél studeren en tegelijk aflossen. •
We zetten het Ondernemerspunt Geldzorgen voort. In 2024 hebben we de dienstverlening van het Ondernemerspunt Geldzorgen voortgezet. We hebben in 2024 zo'n 200 ondernemers geholpen. De medewerkers van het Ondernemerspunt Geldzorgen zijn verder getraind, wat leidt tot minder doorverwijzingen. Daarmee verhelpen we geldzorgen sneller en beter voor deze doelgroep. Ook hebben we in 2024 een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Ondernemers geven de ontvangen hulp gemiddeld een 7,3 en zijn vooral tevreden over de snelheid en bereikbaarheid van het loket.
Verbonden partijen en samenwerking De belangrijkste verbonden partij met wie we vanuit het programma Werk en Inkomen samenwerken is het regionale WerkBedrijf Rijk van Nijmegen, als onderdeel van de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Rijk van Nijmegen. WerkBedrijf is de organisatie waar alle professionaliteit op het gebied van arbeidstoeleiding (inclusief de Sociale Werkvoorziening en ‘Op weg naar werk’ - voorheen arbeidsmatige dagbesteding) voor deze regio is gebundeld om werkzoekenden en ondernemers in de regio de best mogelijke dienstverlening te bieden. WerkBedrijf bemiddelt, ontwikkelt en begeleidt werkzoekenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt naar werk en streeft daarbij naar de best passende en zo regulier mogelijke, duurzame werkplek. Het verstrekken van de uitkeringen, de handhaving en een deel van de taken op het gebied van schuldhulpverlening en armoedebestrijding worden daarnaast uitgevoerd door de gemeentelijke afdeling Inkomen, Zorg en Leerplicht (IZ&L).
We werken daarnaast samen met veel andere grote en kleinere samenwerkingspartners, zoals: • Regionaal Opleidingencentrum (ROC) Nijmegen • Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) • Radboud Universiteit Nijmegen • Leerwerkloket Rijk van Nijmegen • Gemeenten in regio Rijk van Nijmegen • Afdelingen intern; Stadsontwikkeling (programma economie en toerisme) en Zorg, Inkomen & Leerrecht • UWV • VNO-NCW • FNV/ CNV • SBB • The Economic Board • Provincie Gelderland • Groene Metropool Regio • Bindkracht10 • Stichting Leergeld Nijmegen • Stichting de Voedselbank Nijmegen-Overbetuwe • Stichting de Kledingbank • Stichting Vincentius Vereniging • Stichting Babyspullen • Stichting Dagloon • Stichting BWN • Stichting Schuldhulpmaatje Nijmegen • Fibon • Humanitas • Housing First RIBW • Armoedefonds
75
Wat heeft het gekost Begrotingswijzigingen Bedragen x €1 mln Stadsbegroting 2024-2027 primitief Wijzigingen BW-01897 VM2023-II Verzamelvoorstel BW-01904 Overhev. middelen energietoeslag 23 BW-01910 VM2024-I Meldingen BW-01911 VM2024-I Verzamelvoorstel BW-01945 VM2024-II Verzamelvoorstel Totaal Werk en Inkomen
Besl.niveau Besl.datum
raad raad college college college
20-12-2023 29-11-2023
Besl.nr
4.13 23/107
Baten Lasten Saldo -108,2 198,0 89,8 0,0 0,0 0,0 -13,3 -6,0 -127,5
2,2 6,8 0,0 13,3 4,9 225,2
2,2 6,8 0,0 0,0 -1,1 97,6
N N N V V V N
De primitieve begroting bedroeg € 89,9 miljoen. Hier is € 7,8 miljoen aan toegevoegd, zodat de totale dynamische raming is uitgekomen op € 97,6 miljoen. Lastenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is € 27,2 miljoen toegevoegd aan lasten. Hiermee komen de lasten op 225,2 miljoen euro. De voornaamste effecten aan de lastenkant zijn geweest: • Ontvangen Rijksmiddelen vanuit mei- en septembercirculaire 2023 voor Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening zijn overgeheveld naar 2024, in totaal 1,6 miljoen euro. • Voor de uitvoering van de energietoeslag 2023 is middels een raadsbesluit 6,8 miljoen euro overgeheveld van 2023 naar 2024. • Bij de tweede Voortgangsmonitor 2024 is 0,4 miljoen euro overgeheveld naar 2025 voor Advies aan huis, pilot Niet meer kiezen en normonderzoek afdeling IZL. • Met de 2e voortgangsmonitor 2023 is een bedrag van 0,4 miljoen euro voor het project 'Dichterbij dan je denkt' overgeheveld naar 2024. • Vanuit de septembercirculaire 2023 is er extra budget beschikbaar gekomen voor de Wsw en voor de 'aanpak jeugdwerkgelegenheid'. Per saldo is er 0,6 miljoen euro aan het programma toegevoegd. • De ESF subsidie 'Aan de slag' is definitief vastgesteld en uitgekeerd; dit heeft geleid tot een aanpassing van de begrote lasten met 4,7 miljoen euro.
• Actualisatie van de Rijksuitkering BUIG 2024 heeft geleid tot een aanpassing van de begrote lasten met 13,9 miljoen euro. • Met de 2e voortgangsmonitor 2024 is een bedrag van 0,4 miljoen euro voor het project 'Dichterbij dan je denkt' overgeheveld naar 2025. Daarnaast is er een bedrag overgeheveld van 0,5 miljoen euro voor het project 'aanpak jeugdwerkgelegenheid'. • Mutaties op de uitvoeringskosten hebben geleid tot een verlaging van de begrote lasten van 0,3 miljoen euro. Batenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is 19,3 miljoen euro toegevoegd aan baten. Hiermee komen de baten op 127,5 miljoen euro. miljoen euro. De voornaamste effecten aan de batenkant zijn geweest: • De ESF subsidie 'Aan de slag' is definitief vastgesteld en uitgekeerd; dit heeft geleid tot een aanpassing van de begrote baten met 4,7 miljoen euro. • Mutaties op de uitvoeringskosten hebben geleid tot een verhoging van de begrote baten van 0,5 miljoen euro, waaronder baten voor project Doe je Mee. • Actualisatie van de Rijksuitkering BUIG 2024 heeft geleid tot een aanpassing van de begrote baten met 13,9 miljoen euro. Een overzicht met links naar de bestuurlijke besluitvorming is beschikbaar onder de bijlagen, onderdeel begrotingswijzigingen.
76
Toelichting per ambitie Bedragen x € 1 mln
Begroting 2024 primitief
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
57,5
63,0
60,7
2,2
140,5
162,2
161,7
0,5
198,0
225,2
222,4
2,8
0,0
4,7
4,9
0,2
108,2
122,8
125,0
2,2
108,2 89,8
127,5 97,6
129,9 92,5
2,4 5,2
Lasten Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk Alle Nijmegenaren kunnen in hun levensonderhoud voorzien Baten Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk Alle Nijmegenaren kunnen in hun levensonderhoud voorzien Totaal per programma Verschil = Begroting na wijziging -/- Rekening (+ = voordeel; - = nadeel)
Verschil
Totaal programma Aan het programma Werk en Inkomen geven we per saldo 92,5 miljoen euro uit. Het grootste deel hiervan gaat naar de ambitie Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk. Op het programma is een voordelig resultaat behaald van 5,2 miljoen euro. Het voordelige resultaat is voornamelijk behaald door een incidenteel voordeel op de energietoeslag 2023 van 3,5 miljoen euro en een voordeel van 1,5 miljoen euro door de verlaging van het voorzieningspercentage dubieuze bijstandsdebiteuren. Per ambitie We willen dat alle Nijmegenaren kunnen participeren, bij voorkeur door werk Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 2,4 miljoen euro voordeel op deze ambitie. Lasten: 2,2 miljoen euro voordeel Baten: 0,2 miljoen euro voordeel Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe. Doel: Meer kans op duurzaam betaald werk Lasten: 1,8 miljoen euro voordeel Baten: 0,0 miljoen euro voordeel Voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) heeft de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) minder uitgegeven dan het bedrag dat is opgenomen in de gemeentelijke begroting. Het voordelige resultaat op de WSW bedraagt 1,3 miljoen euro. Vanaf 2015 is er géén nieuwe instroom mogelijk in de WSW. De uitstroom van SW medewerkers door natuurlijk verloop heeft de afgelopen jaren versneld plaatsgevonden.
Ook in 2024 is de uitstroom hoger dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Daarnaast zijn de SW-lonen lager uitgevallen dan begroot vanwege een lagere loonindexatie (de extra loonstijging van het minimumloon medio 2024 is niet doorgegaan). Beide oorzaken hebben tot lagere loonkosten SW geleid. Ten slotte zijn de vervoerskosten voor de SW-medewerkers lager uitgevallen wat een voordeel heeft opgeleverd. Op de inzet van de Participatiemiddelen is een voordelig resultaat behaald van 0,2 miljoen euro, voornamelijk veroorzaakt door het instrument maatwerkbanen. Het aantal gerealiseerde maatwerkbanen is in 2024 niet verder toegenomen en is achtergebleven op de doelstelling; tot op heden is er 1 maatwerkbaan gecreëerd. Op overige producten die worden uitgevoerd door WerkBedrijf van de MGR is per saldo een voordelig resultaat behaald van 0,3 miljoen euro. Het gaat om een voordeel van 0,2 miljoen euro op de arbeidsmatige dagbesteding en een voordeel van 0,1 miljoen euro op de inzet van loonkostensubsidies doordat het aantal detacheringsbanen minder snel is gegroeid dan verwacht.
77
Doel: Participatie bevorderen > 18 jaar Lasten: 0,3 miljoen euro voordeel Baten: 0,2 miljoen euro voordeel Op het minima busabonnement is 0,4 miljoen euro overgehouden en op de meedoenregeling is er 0,2 miljoen euro meer uitgegeven dan begroot. Aan overige participatie is 0,1 miljoen euro minder besteed. Bij de baten is van Stichting Leergeld 0,2 miljoen euro subsidie terugontvangen over 2023. We willen dat alle Nijmegenaren kunnen voorzien in hun levensonderhoud Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 2,7 miljoen euro voordeel op deze ambitie. Lasten: 0,5 miljoen euro voordeel Baten: 2,2 miljoen euro voordeel Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe. Doel: Verstrekken uitkeringen en toeslagen Lasten: 0,8 miljoen euro nadeel Baten: 2,2 miljoen euro voordeel Lasten De uitgaven aan bijstandsuitkeringen (PW, IOAW/Z, BBZ levensonderhoud) en BBZ bedrijfskredieten zijn dit jaar toegenomen waardoor de bijstandsbudgetten (BUIG) zijn overschreden. Dit levert een nadelig resultaat op van totaal 2,2 miljoen euro. De toename van de uitgaven aan bijstandsuitkeringen heeft voornamelijk te maken met de stijging van het totale klantenbestand. Ten opzichte van 2023 is het klantenbestand toegenomen met 202 klanten (+3%). Aan de studietoeslag is 0,8 miljoen euro meer uitgegeven dan begroot.
De overschrijding op de studietoeslag is ten opzichte van 2023 verder toegenomen. We constateren dat het aantal studenten dat een beroep doet op de IST in 2024 verder is toegenomen. Daarnaast zijn de normbedragen per leeftijdscategorie in 2023 verhoogd. Ook de uitgaven die betrekking hebben op nabetalingen aan studenten over voorgaande jaren zijn oorzaak van de overschrijding. Er is 3,5 miljoen euro overgehouden op de energietoeslag 2023. Het aantal toekenningen lag veel lager dan eerder ingeschat. Aan bijzondere bijstand is 0,9 miljoen meer uitgegeven dan begroot. De afhandeling van de kinderopvangtoeslag heeft 0,7 miljoen euro gekost. Deze uitgaven worden gecompenseerd door het Rijk. Baten We hebben -net als voorgaande jaren- het voorzieningspercentage dubieuze bijstandsdebiteuren herijkt. Het voorzieningspercentage is aanzienlijk lager vastgesteld. Hierdoor is een lagere voorziening dubieuze debiteuren nodig en valt een bedrag van 1,5 miljoen euro vrij. Dit levert een voordelig resultaat op. De reguliere terugbetalingen van klanten zijn iets hoger uitgevallen dan begroot. Dit levert een voordelig resultaat op van 0,1 miljoen euro. Op de rijksontvangsten BBZ Bedrijfskrediet is een nadelig resultaat gerealiseerd van 0,1 miljoen euro. Voor de afhandeling van de kinderopvangtoeslag ontvangt de gemeente in totaal 0,7 miljoen euro van het Rijk.
Doel: Voorkomen van schulden Lasten: 0,4 miljoen euro voordeel Baten: 0,0 miljoen euro voordeel Er is 0,3 miljoen euro minder uitgegeven aan het Jongeren Perspectief Fonds. Binnen het beleidsplan zijn er nog een aantal kleine positieve afwijkingen van in totaal 0,1 miljoen euro.
78
Doel: Uitvoeringskosten Lasten: 0,9 miljoen euro voordeel Baten: 0,0 miljoen euro voordeel Op de uitvoeringskosten is een voordelig resultaat gerealiseerd van 0,9 miljoen euro. Voor 0,7 miljoen euro is dit veroorzaakt door een vertraging in de aanbesteding van diverse deelprojecten van de Digitale Doorontwikkeling Sociaal Domein (DDSD). De overgebleven middelen blijven echter nodig voor het project DDSD en daarom stellen we voor om deze middels een tweede winstbestemming door te schuiven naar 2025. Daarnaast is er een voordeel gerealiseerd van 0,1 miljoen euro door niet begrote terugontvangen UWV ziekengelden en een voordeel van 0,1 miljoen euro door vertragingen in het invullen van openstaande vacatures. Het verschil tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting is hierboven toegelicht bij het onderdeel Begrotingswijzigingen.
Investeringen per doel en ambitie Er zijn in dit programma geen investeringen opgenomen.
Indicatoren 2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar
801,5
789,7
789,6
805,2
822,1
825,9
847,2
876,8
894,8
Gemiddelde benchmark
844,2
850,8
863,7
879,4
892,6
891,3
908,0
931,6
942,8
Netto arbeidsparticipatie
65,9
65,7
67,8
68,1
68,9
69,4
70,2
71,8
72,4
Gemiddelde benchmark
64,9
65,2
66,0
67,1
68,1
67,7
69,0
70,8
71,7
Percentage werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar)
2%
2%
2%
2%
3%
3%
2%
2%
2%
Gemiddelde benchmark
2%
3%
3%
3%
2%
2%
2%
2%
2%
Aantal personen met een bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners
633,3
665,1
676,6
639,8
617,4
720,9
656,1
586,2
560,6
548,5
Gemiddelde benchmark
587,1
607,2
611,4
585,2
560,9
637,9
599,8
525,9
499,1
493,6
Percentage kinderen (0 t/m 17 jaar) in uitkeringsgezin
10%
11%
10%
10%
10%
10%
9%
9%
9%
Gemiddelde benchmark
10%
11%
10%
10%
10%
10%
9%
9%
9%
73,0
73,7
76,5
73,6
75,4
732
610
883
680
535
87%
87%
89%
basisset (BBV)
Aantal lopende reintegratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar
73,2
gevraagd door raad Aantal mensen dat uit de bijstand uitstroomt naar werk
755
668
868
933
Percentage mensen dat jaar na uitstroom uit de bijstand door werk niet opnieuw ingestroomd is Percentage zelfstandige huishoudens dat zegt dat financiële situatie slecht is
9%
6%
5%
4%
5%
Aantal Nijmegenaren dat gebruik maakt van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen
15.994
17.125
18.345
18.544
19.126
19.052
20.756
27.657
32.836
Aantal Nijmegenaren met inkomen tot 130% sociaal minimum
26.500
26.500
26.500
26.200
25.800
26.100
24.600
23.700
24.000
79
567
29.126
Toelichting Het jaar 2024 is nog niet overal gevuld. Dit kan komen doordat de cijfers voor 2024 pas in de loop van 2025 ter beschikking komen. Dat geldt onder meer voor veel van de verplichte indicatoren, waarvoor waarstaatjegemeente.nl de bron is. Daarnaast geldt voor diverse indicatoren dat deze tweejaarlijks gemeten worden (en enkele worden zelfs vierjaarlijks gemeten). •
•
•
•
•
•
•
• •
Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg. Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar In Eindhoven, Arnhem, Groningen en Leiden is dit aantal hoger dan in Nijmegen; in Leiden, Tilburg en Enschede is dit aantal lager dan in Nijmegen. In vergelijking met de benchmarksteden is het aantal banen in Nijmegen in de jaren 2017 tot en met 2023 relatief sterk toegenomen, na een periode waarin de banengroei in Nijmegen relatief minder sterk was. Netto arbeidsparticipatie Het gaat om het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking. De potentiële beroepsbevolking is het deel van de bevolking dat gezien de leeftijd in aanmerking komt voor deelname aan het arbeidsproces (15 tot 75 jaar). Percentage werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar) Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie (waarin UWV informatie verzamelt over loon, uitkeringen en arbeidscontracten). Het werkloosheidspercentage volgens deze definitie is lager dan het werkloosheidspercentage voor de 15- t/m 24-jarigen op basis van de Enquête Beroepsbevolking van het CBS.
In 2023 lag het werkloosheidspercentage voor de 15- t/m 24-jarigen op 8,4% (versus 4% voor de totale Nijmeegse beroepsbevolking). Aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar De gegevens komen uit de Statistiek Re-Integratie door Gemeenten van het CBS. Het aantal varieert in 2023 van 72 in Eindhoven en 75 in Nijmegen tot 228 in Enschede en 238 in Groningen. Die sterk uiteenlopende aantallen per stad hebben te maken met verschillen tussen de gemeenten in wat ze wel en niet tot reintegratievoorzieningen rekenen. Deze verplichte BBV-indicator is daarom niet geschikt voor een vergelijking met de benchmarksteden. Het CBS is bezig met een traject om te komen tot een nieuwe aanpak voor deze indicator, om ervoor te zorgen dat stedenvergelijking wel weer mogelijk is. Aantal mensen dat uit de bijstand uitstroomt naar werk Hierbij zijn de IOAW en IOAZ wel meegerekend en de BBZ niet. Bij uitstroom naar werk kan het gaan om werken bij een werknemer of werken als zelfstandige. Percentage mensen dat jaar na uitstroom uit de bijstand door werk niet opnieuw ingestroomd is Het gaat om het percentage mensen dat 1 jaar na uitstroom uit de bijstand door het vinden van werk niet opnieuw ingestroomd is. Percentage zelfstandige huishoudens dat zegt dat financiële situatie slecht is De bron voor deze indicator is de tweejaarlijkse Burgerpeiling.