Scenario’s harmoniseren inkomensgrenzen minimaregelingen

Scenario’s harmoniseren inkomensgrenzen minimaregelingen

1

Inhoud Huidig beleid Scenario’s en gevolgen Scenario 1 Alle regelingen op 110%

3 5 5

Scenario 2 Alle regelingen op 120%

7

Scenario 3 Alle regelingen op 130%

9

Overwegingen bij alle scenario’s

11

2

Huidig beleid Op dit moment kent de gemeente Nijmegen een armoedebeleid bestaand uit diverse minimaregelingen waarvoor verschillende inkomensgrenzen als voorwaarde gelden. Het voordeel van deze verschillende inkomensgrenzen is dat er tegelijk met de opbouw van het inkomen een afbouw is van regelingen waar men gebruik van kan maken. Hiermee wordt de grootte van de armoedeval1 voorkomen. Nadeel van de diverse inkomensgrenzen is dat het voor de inwoners niet direct duidelijk is voor welke minimaregelingen zij in aanmerking komen. In onderstaande tabel 1 geven we een overzicht van de huidige minimaregelingen en geldende inkomensgrenzen. Tabel 1 Overzicht minimaregelingen en geldende inkomensgrenzen REGELINGEN

INKOMENSGRENS

Kwijtschelding hondenbelasting (1)

100%

Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering (CAZ)

130%

Individuele Inkomenstoeslag (IIT)

110%

Individuele Studietoeslag (IST) (2)

Nvt

Meedoen regeling (3)

130%

Busvoordeelabonnement

130%

Bijzondere bijstand (4)

100%

Opmerkingen bij tabel: 1 De inkomensgrens voor de kwijtschelding hondenbelasting kan niet worden aangepast. We hebben niet de beleidsvrijheid deze wettelijke grens aan te passen. In de scenario’s laten we aanpassing van deze grens dan ook buiten beschouwing. 2 Voor de individuele studietoeslag werken we niet met een inkomensgrens maar met het criterium niet in staat om naast een studie bij te verdienen. Door dit criterium is het niet mogelijk een inschatting te maken van de doelgroep. 3 De inkomensgrens voor de meedoenregeling wordt per 1 januari 2022 opgehoogd naar 130%. In het voorstel is deze al meegenomen met de grens 130%. 4 Binnen de bijzondere bijstand kennen we een afwijkende inkomensgrens voor enkele specifieke doelgroepen: (alleenstaande) ouders met 1 kind (110%) of meer kinderen (120%) , chronisch zieken, gehandicapten en 65 plussers (120%). We zijn in de uitwerking van de verschillende scenario’s er vanuit gegaan dat deze uitzonderingen komen te vervallen en de inkomensgrens voor de gehele doelgroep hetzelfde wordt. 5 De kindregelingen die uitgevoerd worden door Stichting Leergeld zijn in dit voorstel buiten beschouwing gelaten. De inkomensgrenzen die hier gehanteerd worden zijn 120% bij gezinnen met 1 kind en 130% bij gezinnen van 2 of meer kinderen.

1 Armoedeval = terugval in netto inkomsten veroorzaakt door stijging van inkomen en het wegvallen van toeslagen en andere inkomensondersteunende regelingen

3

In onderstaande tabel 2 geven we een overzicht van de normbedragen die horen bij de diverse inkomenspercentages. Tabel 2 Overzicht bedragen bij inkomensgrenzen (normen vastgesteld januari 2020) Voor personen tot de pensioengerechtigde leeftijd: 100%

110%

120%

130%

Alleenstaande

€ 1.060,-

€ 1.166,-

€ 1.272,-

€ 1.378,-

Alleenstaande ouder

€ 1.360,-

€ 1.496,-

€ 1.632,-

€ 1.768,-

Gehuwden

€ 1.510,-

€ 1.661,-

€ 1.812,-

€ 1.963,-

Voor personen vanaf de pensioengerechtigde leeftijd gelden de onderstaande bedragen: 100%

110%

120%

130%

Alleenstaande

€ 1.180,-

€ 1.305,-

€ 1.422,-

€ 1.545,-

Alleenstaande ouder

€ 1.440,-

€ 1.584,-

€ 1.728,-

€ 1.872,-

Gehuwden

€ 1.600,-

€ 1.760,-

€ 1.920,-

€ 2.080,-

Voor personen die in een inrichting verblijven met een zak- en kleedgeldnorm: 100%

110%

120%

130%

Alleenstaande

€ 340,-

€ 375,-

€ 410,-

€ 445,-

Alleenstaande ouder

€ 455,-

€ 505,-

€ 550,-

€ 595,-

Gehuwden

€ 535,-

€ 590,-

€ 645,-

€ 700,-

Voor personen vanaf de pensioengerechtigde leeftijd verblijvende in een inrichting: 100%

110%

120%

130%

Alleenstaande

€ 365,-

€ 405,-

€ 440,-

€ 475,-

Alleenstaande ouder

€ 530,-

€ 585,-

€ 640,-

€ 690,-

Gehuwden

€ 585,-

€ 645,-

€ 705,-

€ 765,-

*Alle bedragen zijn netto per maand, exclusief vakantiegeld

4

Scenario’s en gevolgen Met de motie ‘Nijmeegse minimaregelingen; leuker kunnen we het niet maken wel makkelijker!’ heeft de raad ons gevraagd enkele scenario’s uit te werken waarin we de inkomensgrenzen van de verschillende regelingen uit het minimabeleid harmoniseren. Om de effecten daarvan, voor de gebruikers en op financieel gebied, in beeld te brengen is inzicht nodig in de omvang van de doelgroep volgens de verschillende scenario’s. Hiervoor is gebruik gemaakt van gegevens die bekend zijn via Statline en gegevens die uitgevraagd zijn in een maatwerktabel van het CBS. We zullen nu ingaan op de verschillende scenario’s en de gevolgen.

Scenario 1 Alle regelingen op 110% REGELINGEN

HUIDIGE INKOMENSGRENS

NIEUWE INKOMENSGRENS

TOTALE VERWACHT DOELGROEP GEBRUIK NIEUWE NIEUWE GRENS GRENS

FINANCIËLE GEVOLGEN

100%

TOTALE DOELGROEP OUDE GRENS 8100

Kwijtschelding hondenbelasting

100%

Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering (CAZ) Individuele Inkomenstoeslag (IIT)*

130%

8100

-

-

110%

21700

14900

7748

-€ 1.255.280

110%

110%

6700

6700

5695

-

Individuele Studietoeslag (IST)

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t

N.v.t.

-

-

Meedoen regeling

130%

110%

21700

14900

3427

-€ 234.600

Busvoordeelabonnement

130%

110%

21700

14900

4619

-€ 110.143

Bijzondere bijstand**

100%

110%

1120011600

12400

5704

+€ 668.769

Totaal

-€ 931.254

Opmerkingen bij tabel: *overal rekenen we met personen behalve voor de IIT. Hier gaan we uit van huishoudens, omdat deze regeling ook per huishouden toegekend wordt. **de huidige inkomensgrens van de bijzondere bijstand is 100%. We hanteren echter voor alle onderdelen binnen de bijzondere bijstand behalve voor duurzame gebruiksgoederen een inkomensgrens voor (alleenstaande) ouders met 1 kind 110%, (alleenstaande) ouders met 2 of meer kinderen 120%, chronisch zieken, gehandicapten en ouderen 120%. In dit scenario passen we de grens voor de gehele doelgroep aan naar 110% (inclusief duurzame gebruiksgoederen).

5

Gevolgen inwoners Dit scenario kent de volgende gevolgen voor de inwoners: De inkomensgrens voor de CAZ wordt verlaagd van 130% naar 110%. Op basis van het huidige bereikpercentage verwachten we dat circa 3536 mensen niet langer van de regeling gebruik kunnen maken. Dit kan er toe leiden dat deze mensen zorg gaan mijden of geconfronteerd worden met hoge zorgkosten die ze niet kunnen betalen. De inkomensgrens voor het Busvoordeelabonnement wordt verlaagd van 130% naar 110%. Op basis van het huidige bereikpercentage verwachten we dat circa 2108 mensen niet langer van de regeling gebruik kunnen maken. Dit kan er toe leiden dat deze groep inwoners meer moeite krijgt met participeren en minder vaak de deur uitkomt. De inkomensgrens voor de meedoenregeling wordt verlaagd van 130% naar 110%. Op basis van het huidige bereikpercentage verwachten we dat circa 1564 mensen niet langer van de regeling gebruik kunnen maken. Dit kan er toe leiden dat deze mensen minder participeren en meer thuis komen te zitten waardoor een groter risico ontstaat op gezondheidsproblemen. De inkomensgrens voor de bijzondere bijstand wordt opgehoogd van 100% naar 110%. Op basis van het bereik neemt het aantal mensen dat naar verwachting gebruik zal maken van de regeling toe met circa 504 personen. Dit is in principe een besluit in het voordeel van de inwoners.

Alleen voor de doelgroep (alleenstaande) ouders met kinderen, chronisch zieken, gehandicapten en ouderen zou dit besluit nadelige gevolgen hebben. Voor hen geldt nu immers de uitzondering van een inkomensgrens tot 120%. Financiële gevolgen Dit scenario kent de volgende financiële gevolgen: Een besparing van circa € 110.143,- op het Busvoordeelabonnement. Een besparing van circa € 1.255.280,- op de CAZ. Een besparing van circa € 234.600,- op de meedoenregeling. Een ophoging van de bijzondere bijstand van circa € 668.769,-. Samenvattend besparen we met dit scenario € 931.254,-. Armoedeval Het harmoniseren van de inkomensgrenzen op 110% leidt tot een grotere armoedeval op het moment dat iemand net boven de inkomensgrens van 110% geld gaat verdienen. Op dat moment raakt iemand alle steun vanuit de regelingen kwijt en is er alleen nog steun mogelijk vanuit Stichting Leergeld. Het gevolg kan zijn dat iemand met een inkomen net boven de 110% netto per maand minder te besteden heeft als iemand die net onder de grens van 110% valt. In de huidige situatie zou bij een inkomen boven de 110% iemand nog kunnen terugvallen op de CAZ en het Busvoordeelabonnement. Op die manier wordt steun langzamer afgebouwd en is de val bij een hoger inkomen minder groot.

6

Scenario 2 Alle regelingen op 120% REGELINGEN

HUIDIGE INKOMENSGRENS

NIEUWE INKOMENSGRENS

TOTALE VERWACHT DOELGROEP GEBRUIK NIEUWE NIEUWE GRENS GRENS

FINANCIËLE GEVOLGEN

100%

TOTALE DOELGROEP OUDE GRENS 8100

Kwijtschelding hondenbelasting

100%

8100

-

-

Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering (CAZ) Individuele Inkomenstoeslag (IIT) (huishoudens)

130%

120%

21700

18400

9568

-€ 609.180

Individuele Studietoeslag (IST)

110%

120%

6700

8900

7565

+€ 776.050

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t

N.v.t.

-

-

Meedoen regeling

130%

120%

21700

18400

4232

-€ 113.850

Busvoordeelabonnement

130%

120%

21700

18400

5704

-€ 53.452

Bijzondere bijstand*

100%

120%

1120011600

15200

6992

+€ 2.377.846

Totaal

+€ 2.377.414

Opmerkingen bij tabel: * overal rekenen we met personen behalve voor de IIT. Hier gaan we uit van huishoudens, omdat deze regeling ook per huishouden aangevraagd wordt. **de huidige inkomensgrens van de bijzondere bijstand is 100%. We hanteren echter voor alle onderdelen binnen de bijzondere bijstand behalve voor duurzame gebruiksgoederen een inkomensgrens voor (alleenstaande) ouders met 1 kind 110%, (alleenstaande) ouders met 2 of meer kinderen 120%, chronisch zieken, gehandicapten en ouderen 120%. In dit scenario passen we de grens voor de gehele doelgroep aan naar 120% (inclusief duurzame gebruiksgoederen). Gevolgen inwoners Dit scenario kent de volgende gevolgen voor de inwoners: De inkomensgrens voor het Busvoordeelabonnement wordt verlaagd van 130% naar 120%. Op basis van het huidige bereikpercentage verwachten we dat circa 1023 mensen niet langer van de regeling gebruik kunnen maken. Dit kan er toe leiden dat deze groep inwoners meer moeite krijgt met participeren en minder vaak de deur uitkomt. De inkomensgrens voor de CAZ wordt verlaagd van 130% naar 120%. Op basis van het huidige bereikpercentage verwachten we dat circa 1716 mensen niet langer van de regeling gebruik kunnen maken. Dit kan er toe leiden dat deze mensen zorg gaan mijden of geconfronteerd worden met hoge zorgkosten die ze niet kunnen betalen.

We verlagen de inkomensgrens voor de meedoenregeling van 130% naar 120%. Op basis van het huidige bereikpercentage verwachten we dat circa 759 mensen niet langer van de regeling gebruik kunnen maken. We verhogen de inkomensgrens van de Individuele Inkomenstoeslag van 110% naar 120%. Op basis van het bereik neemt het aantal mensen dat naar verwachting gebruik zal maken van de regeling toe met circa 1870 huishoudens. Dit is een besluit in het voordeel van de inwoners. We ondersteunen hiermee een grotere doelgroep die al langer van een laag inkomen moet rondkomen.

7

-

We verhogen de inkomensgrens van de bijzondere bijstand van 100% naar 120%. Op basis van het bereik neemt het aantal mensen dat naar verwachting gebruik zal maken van de regeling toe met circa 1792 personen. Dit is een besluit in het voordeel van de inwoners.

Financiële gevolgen Dit scenario kent de volgende financiële gevolgen: Een besparing van € 53.452,- op het Busvoordeelabonnement. Een besparing van € 609.180,- op de CAZ. Een besparing van € 113.850,- op de meedoenregeling. Een toename van € 776.050,- voor de ophoging van de individuele inkomenstoeslag. Een toename van € 2.377.846,- voor de ophoging van de bijzondere bijstand. Samenvattend kost dit scenario € 2.377.414,-. Armoedeval Het harmoniseren van de inkomensgrenzen op 120% leidt tot een grotere armoedeval op het moment dat iemand net boven de inkomensgrens van 120% geld gaat verdienen. Op dat moment raakt iemand alle steun vanuit de regelingen kwijt, is er alleen nog steun mogelijk vanuit Stichting Leergeld als er meerdere kinderen in het gezin aanwezig zijn. Het gevolg kan zijn dat iemand met een inkomen net boven de 120% netto per maand minder te besteden heeft als iemand die net onder de grens van 120% valt. Dit werkt niet stimulerend voor iemand om aan het werk te gaan.

8

Scenario 3 Alle regelingen op 130% REGELINGEN

HUIDIGE INKOMENSGRENS

NIEUWE INKOMENSGRENS

TOTALE VERWACHT DOELGROEP GEBRUIK NIEUWE NIEUWE GRENS GRENS

FINANCIËLE GEVOLGEN

100%

TOTALE DOELGROEP OUDE GRENS 8100

Kwijtschelding hondenbelasting

100%

8100

-

-

Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering (CAZ) Individuele Inkomenstoeslag (IIT) (huishoudens)

130%

130%

21700

21700

11284

-

Individuele Studietoeslag (IST)

110%

130%

6700

10700

9095

+€ 1.411.000

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t

N.v.t.

-

-

Meedoen regeling*

130%

130%

21700

21700

4991

-

Busvoordeelabonnement

130%

130%

21700

21700

6727

-

Bijzondere bijstand**

100%

130%

1120011600

17700

8142

+€ 3.903.808

Totaal

-€ 5.314.808

Opmerkingen bij tabel: * overal rekenen we met personen behalve voor de IIT. Hier gaan we uit van huishoudens, omdat deze regeling ook per huishouden aangevraagd wordt. **de huidige inkomensgrens van de bijzondere bijstand is 100%. We hanteren echter voor alle onderdelen binnen de bijzondere bijstand behalve voor duurzame gebruiksgoederen een inkomensgrens voor (alleenstaande) ouders met 1 kind 110%, (alleenstaande) ouders met 2 of meer kinderen 120%, chronisch zieken, gehandicapten en ouderen 120%. In dit scenario passen we de grens voor de gehele doelgroep aan naar 130% (inclusief duurzame gebruiksgoederen). Gevolgen inwoners Dit scenario kent de volgende gevolgen voor de inwoners: We verhogen de inkomensgrens van de Individuele Inkomenstoeslag van 110% naar 130%. Op basis van het bereik neemt het aantal mensen dat naar verwachting gebruik zal maken van de regeling toe met circa 3400 huishoudens. Dit is een besluit in het voordeel van de inwoners. We ondersteunen hiermee een grotere doelgroep die al langer van een laag inkomen moet rondkomen. We verhogen de inkomensgrens van de bijzondere bijstand van 100% naar 130%. Op basis van het bereik neemt het aantal mensen dat naar verwachting gebruik zal maken van de regeling toe met circa 2942 personen. Dit is een besluit in het voordeel van de inwoners.

Financiële gevolgen Dit scenario kent de volgende financiële gevolgen: Een toename van € 1.411.000 voor de ophoging van de individuele inkomenstoeslag. Een toename van € 3.903.808 voor de ophoging van de bijzondere bijstand. Samenvattend kost dit scenario €5.314.808.

9

Armoedeval Het ophogen van de inkomensgrens van de meedoenregeling en individuele inkomenstoeslag naar 130% leidt tot een grotere armoedeval op het moment dat iemand net boven de inkomensgrens van 130% geld gaat verdienen. Op dat moment raakt iemand alle steun vanuit de regelingen kwijt, is er geen steun meer mogelijk vanuit Stichting Leergeld en worden ook landelijke toeslagen afgebouwd. Het gevolg kan zijn dat iemand met een inkomen net boven de 130% netto per maand minder te besteden heeft als iemand die net onder de grens van 130% valt. Dit werkt niet stimulerend voor iemand om aan het werk te gaan.

10

Overwegingen bij alle scenario’s Naast het ophogen of verlagen van de inkomensgrenzen zijn er ook nog andere ‘knoppen’ waar aan gedraaid kan worden binnen het huidige armoedebeleid. Dit zou de financiële gevolgen van de scenario’s kunnen beïnvloeden. We noemen hieronder een aantal overwegingen waaraan gedacht kan worden, zonder de financiële consequenties. 1. Individuele Inkomenstoeslag (IIT) voorliggend maken op de bijzondere bijstand: enkele gemeenten in het land hanteren deze voorwaarde. We kunnen de IIT als voorliggende voorziening meenemen bij vervanging van meubels en woningstoffering uitgezonderd witgoed of nieuw aan te schaffen spullen bij verhuizing, echtscheiding, etc. Mogelijk is ook om het bedrag van de IIT op te hogen als we deze als voorliggend willen maken. 2. Wanneer de inkomensgrens van de IIT opgehoogd wordt, is het mogelijk om de financiële consequenties te beperken door het bedrag van de IIT te verlagen. Er worden dan meer mensen met een lager bedrag geholpen. 3. Bij inkomen boven de geldende inkomensgrens passen we een draagkrachtberekening toe: als een belanghebbende de inkomensgrens heeft bereikt, dan zijn er twee mogelijkheden. Of er is direct geen recht meer, of er wordt deels rekening gehouden met het inkomen boven deze grens. Bijvoorbeeld van het inkomen tussen de grens van 110% en 130% wordt 30% als draagkracht aangemerkt.

Dit verlaagt de kans op armoedeval als mensen net een klein beetje boven de inkomensgrens uitkomen. 4. Wanneer we de inkomensgrens van de CAZ verlagen komen minder mensen in aanmerking voor de regeling. Voor deze groep zou een nieuwe regeling gemaakt kunnen worden, bijvoorbeeld een compensatie regeling Zorgkosten speciaal bestemd voor de doelgroep chronisch zieken en gehandicapten, bestemd voor eigen bijdrages en kosten die niet gedekt worden vanuit de zorgverzekeringswet, de wet langdurige zorg, of de wet maatschappelijke ondersteuning.

11