Samenwerkingsagenda Wonen 2021 - 2025

Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025

Platform Nijmeegse Woningcorporaties Huurdersorganisaties Gemeente Nijmegen December 2020

Colofon Nijmegen, december 2020 Actualisatie cijfers december 2021 Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025 Platform Nijmeegse Woningcorporaties Huurdersorganisaties Gemeente Nijmegen Foto’s: Beeldbanken van Woonwaarts, Talis, Portaal, Woongenoot, SSH&, gemeente Nijmegen Fotografen: onder andere Lize Kraan, John Voermans, Joppe fotografie, Leontine van Geffen, Willem Melssen Vormgeving: Colet Falke

2

Inhoud Voorwoord 5 Ondertekening 7 1. Inleiding 8 2. Een veerkrachtige, aantrekkelijke, sociale en gezonde 11 stad: voldoende beschikbare en betaalbare woningen 2.1 Sociale huur 11 2.2 Middeldure huur

14

2.3 Verkoop 15 2.4 Studentenhuisvesting

16

3. Een duurzame stad: verduurzaming van de sociale voorraad

19

3.1 Naar een aardgasvrij Nijmegen

19

3.2 Verduurzaming via groot onderhoud en renovatie

21

3.3 Minimaliseren verkoop woningen met niet-groen label

21

3.4 Circulair, modulair, natuur inclusief bouwen

21

3.5 Klimaatadaptatie 22 3.6 Energiebesparing via gedragsbeïnvloeding

23

4. Een sociale en gezonde stad: kwaliteit van wonen en leven in de wijk

25

4.1 Inclusieve, leefbare, gemengde wijken

25

4.2 Schoon, heel en veilig

26

4.3 Voortzetten samenwerking

26

5. Een sociale en gezonde stad: oog voor kwetsbare Nijmegenaren, wonen met zorg

27

5.1 Wonen voor ouderen 27 5.2 Wonen voor bijzondere doelgroepen

28

Bijlage 1 Ontwikkeling corporatiebezit Bijlage 2 Indicatoren voor monitoring Bijlage 3 Begrippenlijst en bronnen

31 32 33

4

Voorwoord Woningcorporaties, huurdersorganisaties en de gemeente zetten zich in voor een aantrekkelijke en toekomstbestendige woonstad voor mensen die ondersteuning nodig hebben op de woningmarkt of bij het wonen. Dat doen we binnen de (financiële) mogelijkheden van elke partij en vanuit ieders inzet en verantwoordelijkheid. Op basis van de Woondeal en de uitkomsten van het landelijk onderzoek naar opgaven en middelen van corporaties spreken gemeente en corporaties met het Rijk over verbetering van de lokale mogelijkheden om invulling te geven aan deze woonopgaven. Zonder verbetering is invulling van alle opgaven niet mogelijk. Samenwerking is nodig om de krapte op de Nijmeegse woningmarkt tegen te gaan en andere woonopgaven te realiseren in een periode van opdrogende middelen hiervoor. De Woondeal regio Arnhem-Nijmegen onderstreept de urgentie en geeft een nieuwe impuls aan de samenwerking tussen overheden, markt en corporaties op verschillende niveaus. We kiezen er samen voor om opgavengericht te blijven werken aan de volkshuisvestelijke opgaven van de stad. Daarvan getuigt deze Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025.

6

Ondertekening Overeengekomen en getekend te Nijmegen op 11 december 2020 Huurdersvereniging Accio

Huurdersorganisatie HOG

Namens deze,

Namens deze,

Talis

Huurdersbelang Nijmegen

Namens deze,

Namens deze,

Huurdersorganisatie SPH

Stichting Woonwaarts

Namens deze,

Namens deze,

Stichting SSH&

Huurdersbelangenvereniging De Klink

Namens deze,

Namens deze,

Huurdersvereniging Omslag

Woningbouwstichting Portaal

Namens deze,

Namens deze,

Woningcorporatie Woongenoot

Gemeente Nijmegen

Namens deze,

Namens deze,

1

Inleiding

Voor u ligt de Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025.

Deze Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025 laat zien waaraan de Nijmeegse woningcorpo-

Deze agenda laat zien waaraan de Nijmeegse woningcorporaties huurdersorganisaties en gemeente Nijmegen de komende 5 jaar (2021 tot en met 2025) opgavegericht samenwerken.

Kaders

raties –verenigd in het Platform Nijmeegse Woningcorporaties (PNW)-, huurdersorganisaties en gemeente Nijmegen de komende 5 jaar (2021 tot en met 2025) opgavegericht samenwerken.

In de Omgevingsvisie 2020–2040 ‘Nijmegen stad in beweging’ verwoordt de gemeente haar integrale ruimtelijke visie op de toekomst van de stad. Vanuit vier grote bestuurlijke opgaven voor Nijmegen – de economisch veerkrachtige stad, de sociale en gezonde stad, de aantrekkelijke stad en de duurzame stad – is gekeken naar de ontwikkeling van de stad en zijn ambities geformuleerd. De ambities en opgaven uit de Omgevingsvisie op het terrein van wonen staan in de Uitvoeringsagenda Wonen 2020-2025 ‘Mix op Maat’. Deze Samenwerkingsagenda Wonen is de logische volgende schakel; deze zoomt in op de opgaven die er liggen binnen het domein van de volkshuisvesting, bij uitstek het werkterrein van de woningcorporaties. Volkshuisvesting is een maatschappelijke opdracht waardoor het domein niet scherp af te bakenen is en raakvlakken heeft met andere domeinen. De corporaties werken binnen het kader van hun volkshuisvestelijke opgave op het gebied van beschikbaarheid, betaalbaarheid, wonen en zorg, leefbaarheid en duurzaamheid. Samenwerking is noodzakelijk om volkshuisvestelijke opgaven te kunnen realiseren. Voor corporaties geldt dat zij voor hun financiële mogelijkheden afhankelijk zijn van de borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Opgavengericht werken helpt ons om gezamenlijk te bepalen hoe we op het snijvlak van domeinen met gebundelde krachten onze doelstellingen kunnen behalen.

De Omgevingsvisie, de Uitvoeringsagenda Wonen en de volkshuisvestelijke kaders vormen daarmee de kaders waarbinnen deze Samenwerkingsagenda Wonen is opgesteld.

Samenwerkingsagenda en prestatieafspraken Ieder jaar brengen de Nijmeegse corporaties in juni hun bod uit aan de gemeente Nijmegen. In deze biedingen verwoorden de corporaties welke redelijke bijdrage zij kunnen leveren aan de volkshuisvestelijke opgave van de komende periode. Deze biedingen tezamen vormen het startpunt voor de gesprekken over de prestatieafspraken die gemeente, corporaties en huurdersorganisaties jaarlijks met elkaar maken. De Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025 is het resultaat van deze gesprekken. Het is een doorkijk naar het jaar 2030 voor de woningbouwopgave (gebieds- en projectontwikkeling), het

8

Leeswijzer beschrijft onze meerjarige samenwerking op diverse thema’s die verband houden met volkshuisvesting en het verwoordt de inzet en prestaties die wij van elkaar verwachten. De Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025 is het resultaat van samen optrekken van de corporaties in PNW-verband en laat tegelijk ruimte aan iedere corporatie om eigen accenten aan te brengen bij de uitwerking en uitvoering. We streven naar zoveel mogelijk gezamenlijkheid in de afspraken. Mocht het volgens wet- en regelgeving nodig zijn of gewenst door partijen dan is een specifieke afspraak mogelijk. Jaarlijks monitoren we en leggen we in het tweede kwartaal rekenschap af over behaalde resultaten. Zowel de bijdrage van corporaties, gemeente als huurdersorganisaties komen daarin

We verbinden de thema’s die in de prestatieafspraken een plek krijgen aan de opgaven uit de Omgevingsvisie. Achtereenvolgens leest u over: • Een veerkrachtige, aantrekkelijke, sociale en gezonde stad: voldoende beschikbare en betaalbare woningen • Een duurzame stad: verduurzaming van de sociale huurvoorraad • Een aantrekkelijke stad: kwaliteit van wonen en leven in de wijk • Een sociale en gezonde stad: oog voor kwetsbare Nijmegenaren: wonen met zorg

aan bod. Als dit aanleiding geeft voor het herijken van de agenda, het aanpassen van afspraken of het actualiseren van planningen, dan doen we dat.

Ieder hoofdstuk start met een weergave van de ambities uit de Uitvoeringsagenda. Daarna leest u standpunten en afspraken. De gehanteerde definities zijn conform Uitvoeringsagenda Wonen 2020-2025. Een begrippen- en bronnenlijst staat in bijlage 3.

9

10

2 Om de ambitie van een veerkrachtige, aantrekkelijke, sociale en gezonde stad in te vullen is onze opgave om voldoende betaalbare en beschikbare woningen te realiseren in een toekomstbestendige omgeving. Hier geven we aan hoe we deze opgave per segment invullen.

Een veerkrachtige, aantrekkelijke, sociale en gezonde stad

Voldoende beschikbare en betaalbare woningen 2.1 Sociale huur Voor voldoende betaalbare en beschikbare sociale huurwoningen zetten we tot 2025 in op uitbreiding van de sociale voorraad van de woningcorporaties tot minimaal 30.650 woningen. Voor de periode ná 2025 is de inzet om de sociale woningvoorraad verder te laten groeien tot 32.500 woningen in 2030. Om het woningtekort terug te dringen werken gemeente en corporaties daarnaast op korte termijn aan realisatie van 500 tijdelijke woningen, waarvan circa 400 in de sociale huur. De prognose van de ontwikkeling van het corporatiebezit in aantallen woningen staat in bijlage 1.

Hoe? Voor verdere uitbreiding, transformatie en versnelling zet de gemeente in op een continue bouwstroom met een woningbouwprogramma van 130%. In deze woningbouwprogrammering neemt de gemeente op stedelijk niveau 30% sociale en 15% middeldure huurwoningen op. Ook worden afspraken gemaakt over studentenhuisvesting (zie hiervoor 2.4). Om in de groei van de sociale huurvoorraad te kunnen voorzien zetten corporaties, binnen bestaande kaders en afspraken, diverse instrumenten in (sloop, verkoop, nieuwbouw, splitsing). Corporaties kunnen niet aan de woningbehoefte voldoen zonder inzet van de gemeente. Gemeente en corporaties spreken af dat zij gezamenlijk komen tot een methodiek voor het bepalen van uitneemcondities voor projectontwikkeling in de sociale sector. Deze moet breed inzetbaar zijn en de consensus hebben van gemeente en corporaties. Dit moet ons helpen bij het stroomlijnen van projectontwikkeling en ons versnelling en continuïteit van bouwen bieden. De gemeente zet zich in voor voldoende beschikbare en geschikte locaties voor projectontwikkeling. Bij ontwikkeling is er aandacht voor de kwaliteit van de omgeving, bereikbaarheid en voorzieningen. Vanwege het toenemende aantal binnenstedelijke locaties waar moet worden gebouwd, nemen risico’s en dilemma’s toe. Dit vraagt aandacht van gemeente en corporaties.

Het is duidelijk dat gemeente en corporaties elkaar hard nodig hebben om aan de woningbehoefte te voldoen. Wij staan samen aan de lat om projectontwikkeling succesvol te laten verlopen. Om oog te houden voor de behoefte van de doelgroep wordt iedere 3 jaar het WoON onderzoek van het CBS als basis voor de behoefte bepaling gebruikt. Ook de behoefte per huurprijscategorie / inkomenscategorie wordt dan in beeld gebracht. Om voldoende woningen beschikbaar te hebben voor de verschillende doelgroepen sturen gemeente en corporaties op passende woningtoewijzing.

Om de kansen voor starters, waaronder pas afgestudeerden, te

Gemeente en corporaties werken hier projectgericht samen.

vergroten gaan gemeente en corporaties door met het verloten

Uitgangspunten hierbij zijn kwalitatieve verbetering van de

van circa 15% van het vrijkomende sociale huuraanbod, wordt

bestaande wijken en versnelling van nieuwbouwprojecten.

onder andere gebruik gemaakt van jongerencontracten en kijken SSH& en de andere corporaties waar samenwerking

In het stationsgebied-binnenstad zet de gemeente in op

mogelijk is.

versnelling en uitbreiding van plannen. De toekenning van landelijke woningbouw-impulsmiddelen in 2020 is daarvan

Waar? Grootschalige gebiedsontwikkelingen

de eerste stap richting uitbreiding van plannen, inclusief circa

Gemeenten en corporaties voeren de plannen in Waalsprong

sociale huurwoningen.

30% in de sociale huur. Het gaat in dit gebied om circa 700

en Waalfront uit. Hierbij worden circa 1.600 sociale huurwoningen gerealiseerd.

In de Winkelsteeg (onderdeel van Kanaalzone-Zuid) worden plannen gemaakt om op lange termijn nieuwe woningen in

12

In de binnenstad/stationsgebied en in de Kanaalzone-Zuid

een woon-werkomgeving te realiseren. Het doel is om hier cir-

– in het bijzonder in de Winkelsteeg – wordt op basis van de

ca 30% (ca. 1.000 woningen tot 2035), in de sociale huur te rea-

Omgevingsvisie en Woondeal nieuw perspectief ontwikkeld.

liseren. Om op korte termijn woningen beschikbaar te hebben,

maken gemeente en corporaties 500 tijdelijke woningen in de

vastgoed als ook in breder perspectief (sociale problematiek,

Winkelsteeg, voor de duur van ongeveer 15 jaar. De planning

leefbaarheid).

is om de eerste fase in 2021 te realiseren. De gemeente bereidt een aanvraag voor landelijke woningbouw-impulsmiddelen

Betaalbaarheid

voor, om de woningbouw in de Winkelsteeg te versnellen. Bij

Onze gezamenlijke ambitie is een betaalbare woningvoorraad.

het realiseren van de tijdelijke woningen worden afspraken

Partijen hanteren daarbij de reguliere huurtoeslaggrenzen

vastgelegd over het gehele programma en over de randvoor-

en een betaalbaarheidsgrens van € 500 en onderschrijven de

waarden om het gebied aantrekkelijk te maken.

uitkomsten van het onderzoek van Companen. Hierin staat de behoefte aan een sociale corporatieve woningvoorraad

Kleinschalige gebiedsontwikkelingen

waarvan minimaal 20% een huurprijs tot € 500 heeft. Tot de

In de overige delen van de stad worden plannen ontwikkeld en

kwaliteitskortingsgrens (€ 432) zijn minimaal 10% van de soci-

uitgevoerd waarbij het doel is om in totaal op stedelijk niveau

ale huurwoningen noodzakelijk, voor in elk geval de doelgroep

minimaal 30% sociale huur te realiseren.

jongeren tot 23 jaar. Daarnaast is er een bredere doelgroep die een zeer betaalbare sociale huurwoning wenst. Tot circa

Transformatie naar toekomstbestendige wijken

€ 500 gaat het voor deze groepen om zo’n 10% van de sociale

In de Kanaalzone-Zuid koersen we in de bestaande wijken en

huurwoningen. De grens van € 500 wordt gezien als een betaal-

buurten (Dukenburg, Neerbosch-Oost, Hatert en Lindenholt)

baarheidsgrens en niet als huurprijsgrens. Betaalbaarheid van

op transformatie naar gevarieerde, inclusieve, duurzame

wonen is afhankelijk van meer factoren dan de huurprijs.

wijken. We blijven in deze wijken werk maken van de sociale opgave die er ligt. De vastgoedstrategie is om toekomstgericht

Corporaties brengen in beeld welk percentage goedkope

te transformeren via verduurzaming en/of verkoop van be-

woningen zij hebben tot de kwaliteitskortingsgrens en tot €

staande woningen en verdichting en functiemenging rondom

500. Aansluitend op de onderzoeksmethode van Companen

OV-knooppunten en bij voorzieningen. We zetten daarbij in op

tellen woningen van de SSH& niet mee, maar onzelfstandige

betere verbinding in en tussen wijken, met het groen en met

woningen van de overige corporaties wel.

het Maas-Waalkanaal. In de bestaande wijken ligt de nadruk op toevoeging van nieuwbouw in het middensegment en op

Het woningtoewijzing systeem is op dit moment niet toerei-

kwalitatieve toevoeging in de sociale huur, onder andere ge-

kend voor passend toewijzen van goedkope woningen aan

richt op doorstroming. Hiermee geven gemeente en corpora-

huishoudens die het nodig hebben. De benodigde wijzingen

ties mede invulling aan de stedelijke behoefte aan sociale huur

aan het woningtoewijzing systeem worden in 2021 door een

en tegelijkertijd brengen we de transformatie van bestaand

werkgroep bestaande uit gemeente en corporatie onderzocht.

bezit verder.

Deze groep gaat ook onderzoeken onder welke voorwaarden we deze percentages de komende jaren kunnen borgen. Daar-

Specifieke aandacht is er voor de maisonnettecomplexen in de

bij hoort o.a. het monitoren van de huurprijsontwikkeling van

Kanaalzone-Zuid. Corporaties en gemeente delen de komen-

de voorraad en monitoren van de betaalbaarheid via het drie-

de tijd de afwegingen met elkaar, zowel ten aanzien van het

jaarlijkse WoON en de gemeentelijke Minima-effectrapporta-

ges (waarin ook aandacht voor de inkomstenkant). We werken

In de Huisvestingsverordening is de mogelijkheid opgenomen

daarbij vanuit een brede benadering van de woonlasten.

om per corporatie 20% maatwerk toe te passen bij woningtoewijzing. Als een corporatie voorziet dat dit percentage in

Jaarlijkse huuraanpassing

een jaar onvoldoende is, dan is er een mogelijkheid om daar

Elk jaar besluiten de corporaties of ze per 1 juli de huren

beargumenteerd van af te wijken. Bij goede volkshuisvestelijke

aanpassen. Dat doen ze volgens wettelijke regels en ingegeven

redenen biedt de gemeente in die situaties ruimte om de 20%

vanuit de opgaven en middelen.

te overschrijden.

Inkomensafhankelijke huuraanpassing

2.2 Middeldure huur

Corporaties kunnen – na overleg met hun huurdersorganisa-

Onder middeldure huur verstaan we woningen met een huur-

ties – besluiten om wettelijke mogelijkheden voor een inko-

prijs tussen de liberalisatiegrens van € 737,14 en € 951,19. In

mensafhankelijke huurverhoging te benutten. De inkomens-

lijn met de behoefte en het huidige marktaandeel van corpora-

afhankelijke huurverhoging telt niet mee in de huursom als in

ties wordt ingezet op uitbreiding van de middeldure huurvoor-

de prestatieafspraken is vastgelegd dat de corporatie de extra

raad van corporaties tot 1.450 woningen in 2025, een groei van

inkomsten die deze maatregel oplevert, aanwendt voor extra

150 woningen. Voor de periode tot 2030 is de inzet uitbreiding

investeringen in deze gemeente in nieuwbouw en verduurza-

tot 1.600 woningen, wederom een groei van 150 woningen. De

ming van de bestaande voorraad.

uitbreiding van de middeldure huurvoorraad vindt bij voor-

Een deel van de Nijmeegse corporaties wil in 2021, net als

keur plaats in het segment tot € 850.

voorgaande jaren, gebruik maken van de mogelijkheid om een inkomensafhankelijke huuraanpassing toe te passen.

Op stedelijk niveau zet de gemeente in op zo’n 15% middeldure huur van de nieuwbouwplannen.

Maatwerk Er ligt een wetsvoorstel in de Tweede Kamer voor maatwerk

De gebieden waar de gemeente middeldure huurwoningen

voor toewijzing aan huishoudens met een inkomen boven de

wil toevoegen zijn in ieder geval stationsgebied/binnenstad,

inkomensgrens voor een sociale huurwoning (de zogenaam-

Waalsprong (Hof van Holland en Knoop Lent), Waalfront en

de EU-doelgroepgrens). Dit wetsvoorstel geeft aan dat er in

Kanaalzone.

maximaal 7,5% van de nieuwe toewijzingen aan huishoudens met een inkomen boven die grens mag worden toegewezen.

Corporaties zetten in op passende woningtoewijzing. Mid-

Verruiming naar 15% is mogelijk mits hier prestatieafspraken

deldure huurwoningen worden bij voorkeur toegewezen aan

over gemaakt worden. Bij vaststelling van het wetsvoorstel

huishoudens met een inkomen tot maximaal 1,5 keer de DAEB-

maken we gebruik van de wettelijke ruimte dat maximaal 15%

norm (1,5 x € 39.055 = € 58.582,50, prijspeil 2020).

toewijzingen boven de EU-doelgroepgrens per corporatie is

14

toegestaan. Deze ruimte gebruiken corporaties als de situatie

Net als bij de sociale huur kan uitbreiding van de voorraad ook

in een wijk of buurt daar aanleiding toe geeft of wanneer dit

via flexibele of tijdelijke woonvormen gerealiseerd worden en

vanwege herhuisvesting bij sloop/nieuwbouw nodig is.

kunnen partijen in dit segment ook gebruik maken van tijdelij-

ke contracten. We monitoren vraag en aanbod via het driejaarlijkse WoON-onderzoek.

2.3 Verkoop We zien dat de woningvraag in de koopsector er vooral is in het goedkope (tot € 220.000) en middeldure segment (tot € 280.000). De grootste vraag is er naar middeldure grondgebonden koopwoningen. Voor de gehele huursector geldt dat er een uitbreidingsvraag is naar appartementen. Niet naar grondgebonden woningen. In de koopsector is er juist veel vraag naar grondgebonden woningen. Door het huidige woningtekort worden sociale en vrije sector grondgebonden woningen snel verhuurd. Een deel van de vraag naar goedkope en middeldure koopwoningen kan worden ingevuld door verkoop van grondgebonden huurwoningen. We baseren ons bij deze analyse op het woonbehoefteonderzoek van Companen. Bij het maken van de afspraken over verkoop van sociale huurwoningen hebben we de in juni 2020 aangenomen motie van de Gemeenteraad (Help de woningmarkt: stop de verkoop van sociale huurwoningen) in de overwegingen meegenomen. Uitgangspunt bij verkoop van sociale huurwoningen is dat voldaan wordt aan de afspraken over de omvang van de sociale woningvoorraad en het doel om te voorzien in toekomstbestendige en gevarieerde wijken die voorzien in de woningbehoefte.

15

We hebben hierover de volgende afspraken:

voor de warmtetransitie. Via monitoring houden we een

Verkoop van sociale huurwoningen wordt door de gemeente toegestaan, ook indien de gemeente hier op basis van een

Dat huurders van sociale huurwoningen (zelfstandig en

privaatrechtelijke overeenkomst toestemming voor dient te

onzelfstandig) in het werkgebied van de Nijmeegse corpo-

verlenen, onder de volgende voorwaarden:

raties voorrang krijgen om in aanmerking te komen voor

1.

Dat er voldaan wordt aan de afspraken over de omvang van de sociale woningvoorraad en het doel van de Uitvoeringsagenda Wonen 2020–2025;

2.

16

vinger aan de pols; 3.

koop van een sociale huurwoning; 4.

Dat de toekomstige eigenaar (bij individuele verkoop) tevens bewoner wordt.

VvE-constructies verkleinen onze invloed op verduurzaming. We zetten daarom op stedelijk niveau in op het niet

Daarnaast stimuleert de gemeente verduurzaming van koop-

laten groeien van het aantal VvE’s in complexen met een

woningen, o.a. via het Loket Duurzaam Wonen Plus en biedt

niet groen label (label D of slechter). Op die manier houdt

particuliere woningeigenaren een pakket aan stimulerende

verkoop rekening met de benodigde mogelijkheden voor

maatregelen, zoals de Toekomstbestendig Wonen of Duur-

verduurzaming van complexen en met bestaande plannen

zaamheidslening om verduurzaming aan te moedigen.

16

2.4 Studentenhuisvesting Nijmegen kent nog altijd een gespannen markt voor studentenhuisvesting. Tot 2030 is er vraag naar zo’n 2.000 eenheden, zoals ook verwoord in de Uitvoeringsagenda Wonen. In de woningvraag zit een duidelijke tendens naar meer kwaliteit: er is meer vraag naar studentenwoningen (studio’s) met eigen voorzieningen. Kamers met gedeelde voorzieningen zijn een prima en betaalbaar alternatief, vooral als de locatie gunstig is. Locatievoorkeuren zijn stedelijke dynamiek, functiemenging

Gezien de dynamiek op de markt van studentenhuisvesting zullen de gemeente en SSH& samen met de instellingen voor hoger onderwijs en SPH de vraag-aanbodsituatie jaarlijks monitoren. Hiervoor is de jaarlijkse lokale monitor studentenhuisvesting van Kences de belangrijkste onderlegger. Het is een belangrijk gespreksonderwerp voor het periodieke bestuurlijke overleg. SSH& heeft samen met de gemeente en andere woningcorpo-

en nabijheid van het centrum en de campus.

raties oog voor de huisvesting van de ex-student die wil door-

Voor de komende jaren hebben gemeente en SSH& afspraken

aan de stad draagt bij aan een veerkrachtige stad. Samen met

gemaakt waarin de opgave voor de SSH& is bepaald op minimaal 1.000 eenheden tot 2030. Hiermee wordt het marktaandeel van SSH& iets vergroot. De wens dit aandeel te vergroten is mede ingegeven door een strikter kamerverhuurbeleid vanuit de gemeente. Met de groei van het aantal eenheden van SSH& worden de kwaliteit en betaalbaarheid gegarandeerd. Bovendien is er met SSH& een duidelijk aanspreekpunt, waarbij in overleg tussen huurders en omwonenden opgetreden

stromen naar de reguliere woningmarkt. Het binden van talent de andere corporaties werkt SSH& aan de verbetering van de mogelijkheden tot doorstroming, ook door hen te verleiden te gaan wonen in de meer kwetsbare wijken. Verbetering van kansen voor net afgestudeerden mag de kansen voor andere starters niet in de weg zitten. SSH& wijst haar zelfstandige woningen toe met toepassing van artikel 8 lid 4 van de Huisvestingsverordening Nijmegen

wordt bij structurele of excessieve overlastklachten.

2020. De aanvullende werkafspraken, zoals vastgelegd in 2019,

Van de minimaal 1.000 eenheden is een aantal locaties en

agenda Wonen gelden. Die afspraken gaan over de toewijzing

projecten al concreet in beeld. Vanuit het kader van de Omgevingsvisie zoeken gemeente en SSH& samen naar locaties, in het bijzonder rondom de ontwikkeling van de stations-knooppunten en campussen, om in de tweede helft van de opgave te voorzien. In 2021 maken gemeente en SSH& afspraken op welke locaties er de komende tien jaar wordt ingezet. SSH& zal ook haar bijdrage leveren aan de realisatie van de 500 tijdelijke woningen zoals genoemd bij de grootschalige gebiedsontwikkelingen en hecht waarde aan een integraal programma, kwaliteit en bereikbaarheid van het gebied en het samenwonen tussen de diverse doelgroepen.

blijven ook gedurende de looptijd van deze Samenwerkingsvan kamers, studentenwoningen en het Guest House, over tijdige inschrijving bij Entree, over de urgentie- en geschillencommissie en over het rapporteren van de resultaten van het toewijzingsbeleid.

18

3 Het Klimaatakkoord is leidend voor gemeente en corporaties, met de mogelijkheden die dat biedt in de uitwerking. Het Klimaatakkoord wordt ook door Aedes en VNG onderschreven.

Een duurzame stad

Verduurzaming van de sociale huurvoorraad 3.1 Naar een aardgasvrij Nijmegen In 2018 heeft de gemeente Nijmegen de Warmtevisie vastgesteld. Om te komen tot een aardgasvrije stad is een lange adem nodig, waarin we stap voor stap opereren. Vanuit het Klimaatakkoord heeft en neemt de gemeente hierin de regie en hebben woningcorporaties de rol toebedeeld gekregen van startmotor in de woonwijken waar zij veel bezit hebben. We stemmen planningen en investeringsagenda’s op elkaar af – zo is de Warmtevisie ook tot stand gekomen – door concrete informatie over beoogde warmte-oplossingen per wijk, straat en complex te delen en de daarbij horende investeringen en exploitaties. Gedurende de looptijd van deze Samenwerkingsagenda Wonen doen we dit in ieder geval voor Dukenburg, Hengstdal, Bottendaal en Jerusalem. Daarbuiten zoeken we elkaar op als een kans zich voordoet. Ook zetten we gezamenlijk stadsbreed in op bewustwording en energiebesparing.

Hengstdal en Bottendaal In Hengstdal en Bottendaal ronden we het proces van het wijkwarmteplan af. In Hengstdal is het Buurt Energie Systeem (BES) in de Bomenbuurt in navolging op het wijkwarmteplan een project waar we circa 500 woningen van het aardgas af willen brengen. Tussen Woonwaarts, Alliander, de gemeente en Duurzaam Hengstdal is een intentieovereenkomst gesloten als onderlegger voor de tweede aanvraag Programma Aardgasvrije wijken. In navolging op de intentieovereenkomst is tussen Woonwaarts, Alliander en de gemeente een samenwerkingsovereenkomst voor dit project ondertekend. Bijzonder aan het BES is de sociale component en particulier eigenaarschap van het energiesysteem. Dit vraagt om een buurtcoöperatie waarmee we nog geen ervaring hebben. Daarom spreken Woonwaarts en de gemeente af dat stabiliteit en continuïteit in het bestuur van de buurtcoöperatie worden geborgd. Dit is belangrijk voor de gebruikers van het energiesysteem. In de verdere ontwikkeling van het BES zullen de huurdersorganisaties van Woonwaarts participeren om met de juiste informatie en mate van betrokkenheid hun achterban te kunnen informeren. Gedurende de afronding van het wijkwarmteplan in Bottendaal zoeken Talis en de gemeente naar kansen in deze wijk om concreet woningen van het aardgas af te brengen.

Jerusalem In Jerusalem trekken de gemeente, provincie en Talis gezamenlijk op om circa 210 woningen aardgasvrij te maken. Voor dit proces sluiten Talis en de gemeente een samenwerkingsovereenkomst.

Dukenburg

Om aan ieders governance verplichtingen te kunnen voldoen,

In 2018 hebben corporaties hun steun aan de gemeente

zullen diverse mijlpalen met besluitvormingsmomenten wor-

Nijmegen uitgesproken, leidend tot de succesvolle aanvraag

den afgesproken, waarmee het proces stap voor stap concreter

voor het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) voor de

wordt. Deze gezamenlijke mijlpalenplanning ronden we in

proeftuin Zwanenveld in Dukenburg. Vanaf dat moment is

2020 af en stellen we bestuurlijk vast. In deze planning leggen

samengewerkt om te komen tot de juiste uitgangspunten voor

we ook vast wie verantwoordelijk is voor welke processtap. De

uitrol van het warmtenet. Duidelijk is dat beide partijen zich

gezamenlijke planning vormt het uitgangspunt voor het verde-

blijvend stevig moeten inzetten voor de juiste communicatie

re proces. Bij deze planning hoort een heldere en transparante

en samenwerking ten behoeve van het slagen van de proef-

overlegstructuur. Deze richten en plannen we gezamenlijk in

tuin Zwanenveld met uitbreidingsperspectief naar de rest van

gedurende het jaar 2020 en 2021. De eerste processtap in de

Dukenburg. Concreet spreken corporaties af dat zij intensief

mijlpalenplanning is de marktconsultatie in de vorm van een

blijven samenwerken met de gemeente Nijmegen aan het doel

concurrentie gerichte dialoog. Verschillende scopescenario’s

om als corporaties als startmotor te kunnen fungeren voor een

voor Dukenburg worden voorgelegd aan de markt. De gemeen-

warmtenet in Zwanenveld met uitbreidingskansen naar heel

te neemt de regie in dit proces en de corporaties nemen deel

Dukenburg.

aan dit proces en zorgen ervoor dat de benodigde informatie voor dit proces tijdig wordt aangeleverd.

20

Gedurende het proces worden bovendien ontwikkelingen op

Corporaties informeren de gemeente over aanstaande reno-

het gebied van onder meer wet- en regelgeving en technologie

vatie- en groot onderhoudsprojecten. De gemeente zorgt dat

gevolgd en waar zinvol en noodzakelijk meegenomen om waar

ingrepen in het openbare gebied zoveel mogelijk op investe-

mogelijk de haalbaarheid dichterbij te brengen.

ringen in woningen worden afgestemd, zodat geen verspil-

Daarbij stellen corporaties hun kerntaak centraal: de betaal-

ling plaatsvindt en kansen voor vergroenen worden benut.

baarheid voor hun doelgroep met kleine portemonnee en

De gemeente zorgt ook dat ze een pakket aan stimulerende

gevolgen voor woonlasten als gevolg van de overstap van

maatregelen aanbiedt aan particuliere woningeigenaren om

aardgas naar duurzame warmte. Uiteraard is het van belang

verduurzaming aan te moedigen. Op plekken waar de corpo-

ook het handelingsperspectief en de betaalbaarheid van alle

ratie aan de slag gaat kan dat voor particulieren een stimulans

overige vastgoedeigenaren en gebruikers te bewaken.

zijn om ook te verduurzamen. In dat licht kan onder andere de Toekomstbestendig Wonen Lening worden gezien, specifiek

Corporaties en gemeente Nijmegen zien het proces van het aardgasvrij maken van wijken niet als op zichzelf staand. Alle

bestemd voor particuliere woningeigenaren.

en zinvol benut. Dat kan onder meer gaan om de verbetering

3.3 Minimaliseren verkoop woningen met niet-groen label

van de fysieke en sociale leefomgeving. Daarnaast zien we de

Gemeente en corporaties delen het doel dat we in Nijmegen

energietransitie ook als kans voor werkgelegenheid.

stevig aan het stuur willen staan om duurzaamheidsingrepen

denkbare koppelkansen worden opgespoord en waar mogelijk

3.2 Verduurzaming via groot onderhoud en renovatie Behalve de grote opgave om tot een aardgasvrije stad te

in bestaand vastgoed te kunnen doen. De eigendomspositie van corporaties is een belangrijke hefboom. De kaders waarbinnen verkoop plaatsvindt staan in hoofdstuk 2.

om de woningvoorraad te verduurzamen. Nijmeegse corpora-

3.4 Circulair, modulair, natuur inclusief bouwen

ties hebben de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in verduur-

Corporaties en gemeente zullen zich de komende tijd steeds

zaming van hun voorraad. Er is geïnvesteerd in zonnepanelen,

verder verdiepen in de principes van circulair bouwen, modu-

(pilot) projecten voor overstap naar alternatieve energie-

lair bouwen, natuur inclusief bouwen en wisselen voorbeelden

bronnen en aanpassingen in het kader van klimaatadaptatie.

hiervan uit. Zo is al eerste praktijkervaring opgedaan met het

Terugkoop van eerder verkochte woningen wordt ingezet om

toepassen van enkele circulaire principes in de Voorstenkamp

verduurzaming te vereenvoudigen. Ook de komende jaren

waar groot onderhoud heeft plaatsgevonden en is circulariteit

blijven corporaties zich inzetten voor verduurzaming. Groot

in aanbestedingen in Nijmegen Noord uitgevraagd. Corpora-

onderhoud en renovatie wordt aangegrepen om woningen en

ties zijn bekend met de Toolbox Natuurinclusief Bouwen en

wooncomplexen te isoleren. Slim faseren en afstemmen van

bekijken per project de mogelijkheden voor toepassing.

komen liggen er in het hier en nu concrete aanknopingspunten

onderhoud op ontwikkelingen in verduurzaming van woningen en wijken is nodig om middelen zo efficiënt mogelijk in te

Bij gebiedsontwikkeling en bij nieuwbouw- of renovatiepro-

zetten.

jecten proberen zowel gemeente als corporaties kansen te

benutten en dagen we onszelf en elkaar uit om te leren op het

adaptatie. Concrete inzet zullen corporaties waar mogelijk

vlak van duurzaam bouwen en ontwikkelen. We benutten de

leveren op projectbasis, waarbij zij aansluiten op initiatieven

kennis en innovatiekracht van de Woondealpartners om ons te

van huurders en investeringen van de gemeente. Denk daarbij

blijven ontwikkelen op dit gebied.

aan het onder de aandacht brengen van Operatie Steenbreek

3.5 Klimaatadaptatie

bij bewonersgroepen. Of aan kansen bij groot onderhoud en renovatie van woningen om het afkoppelen van hemelwater-

We maken werk van klimaatadaptatie. De gemeente investeert

afvoer te verbinden aan ingrepen in de openbare ruimte (voor-

in het vergroenen en klimaatadaptiever maken van de open-

beeld Hatert en Hofjesbuurt). We gaan samen onderzoeken en

bare ruimte. De gemeente streeft naar meer groen en minder

uitwerken hoe corporaties, gemeente en huurdersorganisaties

stenen, zoals in verschillende wijken in Nijmegen al is gebeurd.

op dit thema goed kunnen samenwerken.

De gemeente gaat op meer plekken met bewoners aan de slag om tegels eruit te halen en groen te planten (Operatie Steen-

Een onderdeel van klimaatadaptatie is het tegengaan van

breek).

hittestress. Dat is een relatief nieuw vraagstuk, dat wel steeds belangrijker gaat worden. De partijen verkennen wat zij kun-

22

Corporaties hebben de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) on-

nen doen om bij te dragen aan het tegengaan van hittestress

dertekend en onderschrijven daarmee het belang van klimaat-

en wisselen kennis en ervaring uit. Wij zien de ervaringsdes-

kundigheid van huurders als een belangrijke bron van informatie; hoe beleven zij hun woning in tijden van hitte, hoe gaan zij ermee om en wat kunnen we daarvan leren bij nieuwe ontwerpen.

3.6 Energiebesparing via gedragsbeïnvloeding We maken gezamenlijk werk van energiebesparing. Bewonersgedrag is van grote invloed op de daadwerkelijke CO2-reductie. Energiereductie door bewust gedrag is ook de meest kostenefficiënte energiereductie die we kunnen maken. We steunen de mooie initiatieven die we al zien in de stad en dragen deze verder uit. Corporaties brengen het energiebesparingsaanbod van de gemeente (vouchers, energieadvies, etc.) onder de aandacht bij hun huurders. Huurdersorganisaties kunnen – met steun van de corporaties en de gemeente – een aanjagersrol vervullen. Door te stimuleren en te enthousiasmeren kunnen zij initiatieven zoals die van energiecoaches krachtiger maken. In 2021 richten we ons onder andere op het instrument ‘energiecoach’, omdat we dit kansrijk achten en we kunnen leren van eerdere initiatieven daartoe. De gemeente evalueert deze en op basis daarvan zoeken gemeente, huurdersorganisaties en corporaties elkaar op om een nieuwe impuls te geven aan de inzet van energiecoaches.

24

4 We streven samen – gemeente, corporaties en huurders – naar inclusieve, gemengde en leefbare wijken.

Een sociale en gezonde stad

Kwaliteit van wonen en leven in de wijk 4.1 Inclusieve, leefbare, gemengde wijken We streven samen – gemeente, corporaties en huurders – naar inclusieve, gemengde en leefbare wijken. Gemengd naar inkomen, naar balans in buurtgenoten die hulpbehoevend zijn en zij die in staat zijn hulp te bieden. Om dat voor elkaar te krijgen werken we aan een meer gelijkmatige spreiding van sociale huurwoningen over de stad. Door nieuwbouw van sociale huurwoningen in sterke wijken en door zwakkere wijken aantrekkelijker te maken voor veerkrachtige bewoners. De laatste jaren wordt de doelgroep die is aangewezen op een corporatiewoning steeds kwets baarder. Mede hierdoor staat de leefbaarheid in sommige buurten en wijken onder druk. De ogen en oren van corporaties, de gedachte dat zij om tal van redenen in contact staan met hun huurders, is een niet te onderschatten kracht. De gemeente benut deze kracht al bij bijvoorbeeld schuldhulpverlening, door intensief met corporaties op te trekken. De logische momenten dat de corporaties in contact zijn met hun huurders - bij een schilderbeurt, bij ketelonderhoud, bij reparaties in de woning – kan er sprake zijn van vroege signalen dat er iets niet in orde is. Denk aan zorgen om vervuiling van de woning, om verwarde of eenzame bewoners van alle leeftijden.

Het is de taak van de gemeente om deze signalerende kracht zo vroeg mogelijk en adequaat te benutten. Het gaat om het ontvangen van de signalen én tijdige en passende hulp, steun en zorg voorhanden hebben. In dat licht bezien zijn ook bewonerscommissies een belangrijke informatiebron; gemeente, corporaties en huurdersorganisaties staan open voor de signalen, behoeftes en ideeën die vanuit deze commissies komen. Corporaties faciliteren bewonerscommissies en zullen dat blijven doen. Bewoners die het idee van wijkambassadeurschap verder vorm willen geven nemen hiertoe het initiatief en kunnen rekenen op steun van gemeente en corporatie. Thuiswonende ouderen worden kwetsbaarder en doen een beroep op onze zorg en aandacht. Daarbij hebben gemeente en corporaties in gezamenlijkheid een taak. Behalve de aanpassingen in de woning is er ook aandacht voor ontmoeting, nabijheid van voorzieningen, een veilige woonomgeving. Corporaties en huurders kunnen een signalerende functie hebben. De gemeente heeft de taak om tijdige en passende hulp, steun en zorg te bieden. Het huisvesten van specifieke doelgroepen is een van de kerntaken van een corporatie. Maar het huisvesten van grote aantallen of concentratie van bijzondere doelgroepen kan op gespannen

voet staan met het borgen van woongenot en leefbaarheid

Afvalinzameling is de verantwoordelijkheid van de gemeente.

voor alle buurtbewoners. De gemeente heeft een verantwoor-

De gemeente heeft met het voeren van slim afvalbeleid een

delijkheid om te zorgen voor goede spreiding van locaties

sleutel in handen om wijken en buurten schoon te houden.

voor bijzondere doelgroepen en passende begeleiding daar

De gemeente staat daarbij voor afwegingen zoals: welke

omheen te organiseren. Corporaties moeten zorgvuldig toe-

lasten komen op welke schouders terecht, welke afvaloplos-

wijzen, daarbij maatwerk leveren, vanuit de gedachte van mix,

singen zijn in de praktijk uitvoerbaar, welke prikkels willen

menging en draagkracht.

we inbouwen om gedrag te beïnvloeden (bv. afval scheiden, omgaan met grof vuil en zwerfvuil)? Gemeente en corporaties

In delen van wijken rondom het Maas-Waalkanaal zien we dat

zijn en blijven in gesprek over het afvalinzamelingsbeleid van

onze constante aandacht nodig is en blijft voor het leefbaar

de gemeente en de consequenties hiervan voor de corpora-

houden van deze wijken. Het reeds opgebouwde netwerk en

ties en de leefbaarheid in wijken. De gemeente betrekt ook

de daaruit ontstane samenwerkingsverbanden tussen bewo-

huurders(vertegenwoordigers) op het moment dat concrete

nersgroepen, gemeente (o.a. wijkmanagement, wijkteams),

afvaloplossingen worden gekozen in buurten en rondom cor-

zorgpartners, welzijnspartners, corporaties, politie hebben

poratiecomplexen.

veel in gang gezet én opgeleverd. Maar we zijn er nog niet.

4.2 Schoon, heel en veilig

4.3 Voortzetten samenwerking Via de stads- en wijkmonitor volgt de gemeente de ontwikke-

De corporaties zijn zichtbaar en aanwezig in de buurten en

ling van wijken op vele facetten.

wijken, zij nemen deel aan relevante (wijk)netwerken en

De voortgang om tot toekomstbestendige wijken te komen zit

stimuleren de eigen kracht van huurders. Daarvoor zetten zij

in het voortzetten en verstevigen van de bestaande samenwer-

onder meer buurt- en complexbeheerders en huismeesters

king op diverse niveaus:

is. Dat blijven zij doen. In prioriteitswijken waar leefbaarheid

•

Elkaar tijdig en goed informeren en betrekken.

onder druk staat zetten corporaties in op meer personeel dan

•

Leren van elkaars initiatieven.

in wijken waar de leefbaarheid goed is.

•

Elkaar opzoeken als we elkaar nodig hebben bij een initiatief, een project, een individuele casus.

In de Woningwet die 1 juli 2015 in werking is getreden is het werkterrein van de corporaties ingekaderd. Dit raakt hun inzet op leefbaarheid. De wet stelt een maximum aan de leefbaarheidsuitgaven van corporaties op € 131,37 per DAEB woning (prijspeil 2020). Dit bedrag is opgebouwd uit uitgaven aan groen, schoon, heel en veilig, het faciliteren van huurdersinitiatieven, leefbaarheidsprojecten en personeelskosten. Individuele corporaties maken gebruik van de wettelijke ruimte om het maximum te overschrijden als de situatie in een wijk of buurt daar aanleiding toe geeft.

26

•

Investeren in ons gedeelde netwerk, zodat we elkaars kennis van de wijk en wijkbewoners steeds beter benutten.

5 In deze Samenwerkingsagenda koppelen we het grotere verhaal van inclusieve, gemengde en leefbare wijken aan de concrete opgave die er ligt voor het huisvesten van ouderen en van bijzondere doelgroepen.

Een sociale en gezonde stad

Oog voor kwetsbare Nijmegenaren, wonen met zorg 5.1 Wonen voor ouderen We moeten blijven inzetten op voldoende geschikte woningen voor ouderen, ook in de sociale voorraad. Zodat mensen die dat willen kunnen blijven wonen en leven in hun vertrouwde sociale omgeving. Het woonservicegebiedenbeleid blijft onze leidraad. Hoofddoelstelling van deze gebieden is dat ouderen, zorgbehoevenden en mensen met (functie)beperkingen zelfstandig kunnen (blijven) wonen in hun wijk in een passende woning en met de benodigde zorg en dienstverlening dichtbij. De Uitvoeringsagenda Wonen geeft aan waar onze opgave ligt tot 2025. Voor de huisvesting van ouderen komt dat neer op: •

Beschermd wonen: toename van gemiddeld 30 woningen per jaar.

•

Beschut wonen: toename van gemiddeld 70 woningen per jaar.

•

Levensloopgeschikte appartementen: vooral in vergrijsde wijken toevoegen, zodat doorstroming in de wijk mogelijk wordt.

27

Gemeente en corporaties trekken samen op bij het ontwikke-

huurders de mogelijkheid om – binnen het Zelf Aangebrachte

len van (inbreidings)locaties om daar passende woongebou-

Voorzieningen beleid - zelf hun woning aan te passen.

wen te realiseren, met aandacht voor ontmoeten, nabijheid van voorzieningen zoals winkels, dienstverlening, openbaar

De vraag naar rolstoelwoningen lossen gemeente en corpora-

vervoer en zorg.

ties op individuele en projectbasis op. De corporaties ontvangen jaarlijks een klein aantal verzoeken (5 tot 10 woningen). De

Voor beschermd wonen liggen er anno 2020 plannen voor

rolstoelcommissie besluit per casus over het rolstoelgeschikt

bijna 200 woningen. Dat is richting 2025 voldoende, maar

maken van een sociale huurwoning. Bij nieuwbouw bekijken

voor onze opgave richting 2030 is er meer nodig. Voor beschut

gemeente en corporaties per project of er rolstoelwoningen

wonen is sowieso extra inzet nodig. Gemeente en corporaties

gerealiseerd worden en laten zich daarbij adviseren door de

bespreken hoe om te gaan met de gemeenschappelijke ruim-

rolstoelcommissie.

ten in het gebouw of de directe omgeving, als onderdeel van beschut wonen. Wat is de toegevoegde waarde ons waard en

Gemeente en corporaties delen het streven om zoveel mogelijk

hoe financieren, organiseren en exploiteren we dat?

mensen passend te laten wonen. Doorstroming is een middel om daaraan bij te dragen. Door bijvoorbeeld oudere huurders

We zoeken elkaar actief op als er bewonersgroepen (denk aan

een passender woonplek te bieden en daarmee ook eenge-

ouderen, ouders, mantelzorgers) bij gemeente en/of corpora-

zinswoningen vrij te maken voor jonge gezinnen. Gemeente en

tie aankloppen om hun wens voor een woonconcept nader te

corporaties blijven zoeken naar kansen om doorstroming te

onderzoeken.

bevorderen. Bijvoorbeeld door de inzet van het welzijnswerk

Vooral in vergrijsde wijken geven we prioriteit aan het toe-

met verhuisondersteuning of door de inzet van een door-

voegen van levensloopgeschikte appartementen op goed

stroommakelaar.

uitgekiende plekken; nabij voorzieningen, geclusterd om ontmoeten en nabijheid van zorg beter en vanzelfsprekender

5.2 Wonen voor bijzondere doelgroepen

te kunnen organiseren.

Bijzondere doelgroepen zijn divers. We hebben we de komende jaren met name aandacht voor de volgende groepen:

We houden vast aan de afspraak dat in principe alle nieuw-

•

Jongeren uit de residentiële jeugdzorg of pleegzorg

bouw levensloopgeschikt is. Hierover worden per project

•

Uitstroom forensische titel

afspraken gemaakt.

•

Uitstroom Maatschappelijke Opvang / ex dak- en thuislozen

In de bestaande voorraad zorgen de corporaties ervoor dat

•

Uitstroom GGZ/beschermd wonen

hun woningen zo levensloopgeschikt mogelijk worden. De

•

Uitstroom verstandelijk beperkten

technische eisen die daarvoor gelden zijn richtinggevend. De

28

gemeente biedt – onder voorwaarden - de mogelijkheid aan

Afspraken over de huisvesting zijn medio 2019 vastgelegd

corporaties om vooraf collectief WMO-geld aan te vragen voor

in het regionale Convenant Weer Thuis. In dit convenant,

woningaanpassingen. Daarnaast geven corporaties aan hun

afgesloten tussen gemeenten van Rijk van Nijmegen, woning-

corporaties en zorgaanbieders staan de uitgangspunten voor

van de gemeente om de regiogemeenten te blijven doordrin-

de gezamenlijke aanpak van de ambulantisering op het gebied

gen van de noodzaak om ook hun aandeel waar te maken.

van wonen. Via de WBB worden ook vergunninghouders aan een woning Op basis van cijfers uit 2020 van de partners van Weer Thuis

geholpen. Toewijzingen aan vergunninghouders worden

sturen en ontwikkelen we in deze Samenwerkingsagenda. In

niet meegerekend in bovengenoemde 6%. Jaarlijks krijgt

Nijmegen gaat het om de huisvesting van circa 120 mensen

de gemeente een taakstelling mee vanuit de Rijksoverheid,

per jaar, niet evenredig verdeeld over de hierboven genoemde

corporaties voorzien in huisvesting. Omdat de omvang van de

groepen.

taakstelling varieert, spreken partijen af dat de huisvesting van deze personen geschiedt door gezamenlijke inzet van ge-

De komende jaren blijven we via de Werkgroep Bijzondere

meente en corporaties waarbij rekening wordt gehouden met

Bemiddeling (WBB) voorzien in woningen voor deze groepen.

overige volkshuisvestelijke opgaven en afspraken.

We houden de afspraak in stand dat jaarlijks 6% van het vrijkomende sociale huuraanbod wordt ingezet. Doordat deze werk-

Om spreiding van deze doelgroepen over de hele stad te

wijze in 2020 is geregionaliseerd, kunnen we ook een betere

realiseren zal de gemeente als ze in die positie is, daar waar

spreiding tussen stad en regio mogelijk maken. Het is een taak

zich kansen voordoen voor nieuwbouwprojecten in krachtiger

29

wijken, een deel aanwijzen voor bijzondere doelgroepen. Ook

•

heldere afspraken over passende begeleiding

gemeentelijk vastgoed in ‘niet-corporatiewijken’ moeten we

•

een aanspreekpunt voor de buurt

om reden van spreiding in het vizier houden voor bijzondere

•

samenwerkende partners die elkaar opzoeken en weten te vinden als het anders loopt dan voorzien

doelgroepen. •

leren van opgedane ervaringen, onder andere door peri-

De groep jeugdigen en jongvolwassenen (circa 17 tot 23 jaar)

odiek met elkaar in gesprek te gaan en lessen te trekken

met een hulpvraag vormt een groep waarvoor we meer betaal-

voor toekomstige samenwerkingen

bare, onzelfstandige woningen beschikbaar willen hebben. Vanuit de gedachte dat een kamer betaalbaarder is dan een

We zetten ons gezamenlijk in om beschikbare middelen en

hele woning, een kamer voldoende is als eerste stap op de

kennis vanuit Rijk en/of Provincie naar Nijmegen te halen

woonladder en het mogelijkheden schept om te leren hoe het

voor het realiseren van onze plannen. Denk aan de taskforce

is om een eigen huishouden te hebben. We ontwikkelen met

Wonen en Zorg, kennis rondom het programma Weer Thuis,

elkaar concepten die daarin voorzien. In Nijmegen hebben

impulsgelden voor het realiseren van woonruimte voor dak- en

we aan SSH& een deskundige partner op het gebied van

thuislozen. En we leren van aansprekende voorbeelden in onze

kamerbewoning en ontwikkeling van studentencomplexen.

eigen stad en bewezen concepten elders. Denk aan Housing

Daarvan kunnen we leren voor de niet-studerende doelgroep

First, Skaeve Huse, Buurtcirkels, Kanskaart Jeugd.

voor onzelfstandige huisvesting. SSH& gaat in gesprek met gemeente en (zorg)partijen om te verkennen of zij onder goede voorwaarden een aantal studerende jongvolwassenen, die extra zorg en begeleiding nodig hebben, van huisvesting kunnen voorzien. De huisvesting van bijzondere doelgroepen vraagt om creativiteit en flexibiliteit. De gemeente en corporaties gaan door met het ontwikkelen van concepten zoals gemengd wonen, die bijdragen aan zowel de huisvesting van bijzondere doelgroepen als aan de inclusieve buurt. Daar hoort bij dat we met elkaar oog hebben voor de nieuwkomers in de wijk: redden zij zich in de maatschappij en in hun woonomgeving? We weten inmiddels uit ervaring dat goede samenwerking tussen bewoners, corporaties, gemeente, welzijnspartners en zorgpartners een belangrijke sleutel daarin is. Voorwaarde voor welke vorm van wonen dan ook voor deze bijzondere doelgroepen is zorgen voor:

30

Ontwikkeling Bijlage 1 corporatiebezit In de biedingen geven de corporaties een prognose van hun vastgoedontwikkeling. Deze prognose bevat zowel harde als zachte plannen. De geprognotiseerde ontwikkeling van het corporatiebezit ziet er op basis van de biedingen van de corporaties voor 2021 en verder uit als in onderstaande tabel. Uit deze cijfers kunnen we opmaken dat deze ontwikkeling in lijn is met de doelstellingen uit de Uitvoeringsagenda Wonen 2020-2025. Jaarlijks monitoren we de ontwikkeling van de huurprijsklassen van de DAEB-voorraad en de ontwikkeling van de niet-DAEB voorraad en actualiseren we de prognoses van het corporatiebezit.

Ontwikkeling van het corporatiebezit Cijfers december 2021 2021 t/m 2025 Sociale huur

Middelduur

SSH&

aantal zelfstandige aantal zelfstandige aantal zelfstandige woningen woningen en onzelfstandige wooneenheden Nieuwbouwplannen

2212

6

803

Verkoopplannen

562

0

17

Sloop

239

0

29

Liberalisatie (afname sociaal/

0

0

0

0

0

0

1411

6

757

toename middelduur) Aankoop/terugkoop Groei voorraad

Bron: biedingen van de Nijmeegse corporaties, juni 2021 Toelichting: De nieuwbouwplannen bevatten zowel de harde als de zachte projecten. Middeldure huur alleen harde projecten. De 500 tijdelijke eenheden van het project NDW21 zijn onderdeel van de nieuwbouwplannen. Bij de verkoopplannen is geen onderscheid gemaakt tussen verkoop van sociale en middeldure huurwoningen. SSH&: de nieuwbouwplannen bestaan uit 513 zelfstandige wooneenheden en 290 onzelfstandige wooneenheden.

Overzicht projecten Indicatoren voor en Bijlage 2 monitoring werkzaamheden Jaarlijks monitoren we en leggen we in het tweede kwartaal rekenschap af over behaalde resultaten. In deze bijlage staan de kwantitatieve indicatoren waarop we monitoren.

Beschikbaarheid en betaalbaarheid •

Ontwikkeling woningvoorraad - aantallen woningen per huurprijscategorie en ontwikkeling richting 2025

•

Overzicht van nieuwbouwprojecten 2021 t/m 2025

•

Overzicht van sloopplannen

•

Overzicht van verkoopvijver

Duurzaamheid •

Zonnepanelen – aantallen, cumulatief

•

Vorming VvE’s – met particulieren gevormd na verkoop corporatiebezit

•

Ontwikkeling energielabels

•

Aantal woningen energieneutraal

•

Aantal woningen van gas af

Wonen met zorg •

Beschermd Wonen voor ouderen – huidige aantallen + plannen hard en zacht

•

Beschut Wonen voor ouderen – huidige aantallen + plannen hard en zacht

•

Levensloopgeschikt & Rolstoelgeschikt – huidige aantallen

•

Huisvesting bijzondere doelgroepen – huidige aantallen + plannen hard en zacht

•

Bemiddelingscijfers bijzondere doelgroepen – via WBB, overige 20% ruimte en statushouders

Kwaliteit van wonen en leven in de wijk We kiezen ervoor om voor de opgave ‘sociale en gezonde stad, kwaliteit van wonen en leven in de wijk’ geen kwantitatieve indicatoren op te nemen in deze Samenwerkingsagenda. De relevante kwantitatieve ontwikkelingen worden gemonitord via de andere, samenhangende opgaven. Via de stads- en wijkmonitor volgt de gemeente de ontwikkeling van wijken op vele facetten.

32

Overzicht projecten Begrippenlijst en en Bijlage 3 bronnen werkzaamheden Sociale huurwoning: woning met een huurprijs van maximaal

Beschut Wonen: de situatie waarbij een huishouden (65+) in

de liberalisatiegrens.

een levensloopgeschikte woning woont en gebruik kan maken van verpleging en verzorging. Er zijn gemeenschappelijke

Middeldure huurwoning: woning met een huurprijs tussen de

ruimten in het gebouw of in de directe omgeving om elkaar te

liberalisatiegrens van € 737,14 en maximaal € 951,19 (prijspeil

ontmoeten.

2020). De maximale huurgrens is gekoppeld aan 185 punten in het landelijk woningwaarderingssysteem.

Levensloopgeschikte woning, al dan niet geclusterd: woning die geschikt is voor een bewoner met een fysieke woning-

Dure huurwoning: woning met een huurprijs hoger dan de

beperking, die minimaal voldoet aan de richtlijnen als bedoeld

maximale huurgrens van een middeldure huurwoning.

in bijlage 2 van de Huisvestingsverordening. Voor al deze woningen geldt dat de noodzakelijke (thuis)zorg er georgani-

DAEB: dienst van algemeen economisch belang, kerntaken van

seerd kan worden. Dit kunnen losse woningen of geclusterde

een woningcorporatie die op basis van de Woningwet zijn toe-

woningen zijn bijvoorbeeld in een appartementencomplex.

gestaan. Het gaat dan om het bouwen, verhuren en beheren van sociale huurwoningen en enkele andere maatschappelijke

Rolstoel- of rolstoelgeschikte woning: woning die geschikt

taken.

is voor een bewoner die is aangewezen op een rolstoel, als bedoeld in bijlage 2 van de Huisvestingsverordening.

Niet DAEB: geen dienst van algemeen economisch belang die op basis van de Woningwet niet (of onder voorwaarden) is toegestaan voor woningcorporaties. Het gaat bijvoorbeeld om

Te raadplegen bronnen

huurwoningen in de vrije sector met een huurprijs boven de

•

liberalisatiegrens, koopwoningen of commercieel vastgoed.

BZK, 2018 •

DAEB norm: de inkomensgrens bedoeld in artikel 48, eerste lid, van de Woningwet.

Woningbehoefteonderzoek Gemeente Nijmegen, Companen, oktober 2019

•

Huisvestingsverordening Gemeente Nijmegen, 2020

•

Uitvoeringsagenda Wonen 2020-2025, Mix op maat, vast-

Uitneemcondities: de voorwaarden bij projectontwikkeling waaronder partijen tot een overeenkomst komen.

WoON 2018: WoonONderzoek Nederland, i.o.v. ministerie

gesteld oktober 2020 •

Omgevingsvisie 2020-2040, Nijmegen stad in beweging, vastgesteld oktober 2020

Beschermd Wonen: een woon- en verblijfsvorm met 24-uurs

•

zorg en toezicht permanent aanwezig in het gebouw. Voor

Biedingen Nijmeegse corporaties voor 2021, uitgebracht juni 2020

beschermd wonen is een indicatie nodig voor een zorgzwaar-

•

Klimaatakkoord, ondertekend 28 juni 2019

tepakket 5-8. Het gaat om personen met vrij zware dementie

•

Warmtevisie, op weg naar een aardgasvrij Nijmegen, juni

en/of somatische problematiek.

2018

34