Rapportage FER Kristallis Aloysius

Rapportage Onderzoek naar de voorgenomen overdracht van de Stichting Kristallis (Pluryn) naar de Aloysius Stichting

Definitieve versie 1.0 Amsterdam, 24 maart 2021 Anouk Hendriks (adviseur) & Luuk van Aalst, MSc (senior adviseur)

Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Kader 1.2 Onderzoekstraject en rapportage 1.3 Dankwoord

2 Korte beschrijving Stichting Kristallis en Aloysius Stichting 2.1 Scholen Stichting Kristallis in Nijmegen 2.2 De Aloysius Stichting

3 Aantallen en herkomst leerlingen Kristallis 3.1 Vooraf 3.2 Aantallen leerlingen 3.3 Herkomst leerlingen Kristallis 3.4 Doelgroepen 3.5 Uitstroom leerlingen 3.6 Risico’s & nadelen 3.7 Aanbevelingen voor implementatie

4 Aanleiding en beoogde meerwaarde 4.1 Aanleiding 4.2 Meerwaarde 4.3 Risico’s en nadelen 4.4 Aanbevelingen voor implementatie

5 Missie, visie & Identiteit (structuur & cultuur) 5.1 Vooraf 5.2 Ontstaansgeschiedenis 5.3 Identiteit Kristallis 5.4 Identiteit Aloysius 5.5 Missie en Visie Kristallis en Aloysius 5.6 Organisatie cultuur 5.6.1 Algemeen 5.6.2 Besturingsfilosofie 5.6.3 Teamculturen 5.7 Organisatiestructuur 5.7.1 Management- en ondersteuningsstructuur 5.7.2 Medezeggenschap 5.7.3 Leerling- en ouderparticipatie 5.8 Risico’s 5.9 Aanbevelingen voor implementatie

6 Onderwijs & Kwaliteit 6.1 Vooraf 6.2 Onderwijskundige meerwaarde 6.3 Kwaliteitsbeleid 6.4 Kwaliteitsrisico’s

5 5 5 6

7 7 8

9 9 9 9 10 11 11 11

12 12 12 14 14

15 15 15 15 15 15 17 17 17 18 18 18 18 18 19 19

20 20 20 20 21

.

6.5 Samenwerkingsverbanden passend Onderwijs 6.6 Leerlingadministratiesysteem 6.7 Conclusie en aanbevelingen voor implementatie

7 Personeel en rechtspositie 7.1 Vooraf 7.2 Uitgangspunt: behoud van rechten 7.3 Effecten voor werkgelegenheid 7.4 Personele mobiliteit 7.5 Overdracht personeelsdossiers 7.6 Functie bouwwerk 7.7 Arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid 7.8 Bedrijfsgezondheidszorg 7.9 Vervanging en benoemingsverplichtingen 7.10 Conclusie 7.11 Aanbevelingen voor implementatie

8 ICT 8.1 Vooraf 8.2 Algemeen 8.3 ICT De Hunnerberg 8.3.1 LAS/LVS De Hunnerberg 8.4 ICT Aventurijn en Park Neerbosch 8.4.1 LAS/LVS Aventurijn & Park Neerbosch 8.5 ICT voor Medewerkers 8.6 Software 8.7 Structurele verplichtingen 8.8 ICT voor Leerlingen 8.9 Overige applicaties binnen Kristallis 8.10 Projectmanagement ICT 8.11 Risico’s, aanbevelingen en conclusies

9 Huisvesting 9.1 Vooraf 9.2 Visie op huisvesting Aloysius 9.3 Staat van de gebouwen 9.4 Verkennend gesprek met de gemeente Nijmegen 9.5 Conclusie en aanbevelingen voor implementatie

10 Financiën 10.1 Vooraf 10.2 Exploitatie & kengetallen Kristallis 10.3 Materiele Vaste Activa 10.4 Administratieve ondersteuning 10.5 Personeelskosten 10.5.1 Vervangingsfonds 10.6 Kasstroomoverzicht 10.7 Afdracht overhead 10.8 ICT 10.9 Onderhoud en huisvesting

22 22 22

23 23 23 23 24 24 24 24 25 25 26 26

27 27 27 27 27 28 28 28 29 29 29 30 30 30

31 31 31 31 33 33

35 35 35 36 36 37 37 38 39 39 40 .

10.9.1 Doorcentralisatie en nieuwbouw 10.9.2 Intentieovereenkomst nieuwbouw 10.10 Overige opmerkingen bij financiën huisvesting 10.11 Eigen vermogen & verwacht resultaat over 2020 10.11.1 Verwacht resultaat over 2020 10.12 Afsplitsingsvergoeding 10.13 Overige Kortlopende schulden 10.14 Niet in de balans opgenomen verplichtingen – contracten 10.14.1 Huurverplichtingen 10.14.2 Licentiekosten 10.15 Exploitatiebegroting 2021 10.16 Financiële positie Aloysius 10.17 Conclusie 10.18 Aanbevelingen voor implementatie

11 Bevindingen en conclusies 11.1 Bevindingen en afweging 11.2 Ontwikkelagenda

12 Vervolgproces 12.1 Voorgenomen besluit 12.2 Besluitvorming door Raden van Toezicht en Medezeggenschap 12.3 Toestemming OCW – fusietoets 12.4 Notariële akte van overdracht 12.5 Ouderraadpleging 12.6 Melden overdracht bij OCW/DUO 12.7 Planning vervolg traject 12.8 Implementatieplan

40 41 41 42 42 42 42 43 43 43 44 45 46 47

49 49 50

51 51 51 51 52 52 52 53 53

13 Bijlage 1 – Intentieverklaring

54

14 Bijlage 2 Projectorganisatie

59

15 Bijlage - Fusie-effectrapportage basisonderwijs

60

.

1 Inleiding 1.1 Kader Sinds 2016 is Stichting Pluryn Groep (hierna: Pluryn) bestuurlijk verantwoordelijk voor de drie locaties van voortgezet speciaal onderwijs (vso) Stichting Kristallis in Nijmegen. Vso Stichting Kristallis bestaat uit drie locaties:  Aventurijn,  Park Neerbosch en  De Hunnerberg. De Stichting Kristallis is een zelfstandige stichting binnen Pluryn met aan het hoofd Stichting Pluryn Groep. Pluryn heeft door bestuurlijke verbondenheid een overheersende zeggenschap. Het bestuur van Pluryn wordt gevormd door een Raad van Bestuur met 2 bestuursleden (functies voorzitter, lid). Zij vormen het dagelijks bestuur. Het bestuur stelt het beleid vast voor de kerntaken en voert hierover overleg met de Raad van Toezicht. De schooldirecteuren van vso Kristallis zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken op school en voor de uitvoering van het beleid. In de bestuursvergaderingen wordt de voortgang van uitvoeringsbesluiten gerapporteerd en vindt toetsing plaats of een en ander verloopt binnen de beleidskaders. De directie doet verslag van belanghebbende zaken op de school. Sinds de overname door Pluryn in 2016 hebben de scholen van Kristallis zowel onderwijskundig als financieel een positieve ontwikkeling doorgemaakt. In 2020 werd duidelijk dat Pluryn zich weer gaat toeleggen op zijn hoofdtaak: het verlenen van zorg.

Dit als onderdeel van het organisatiebrede herstelplan Focus binnen Focus (d.d. 25 mei 2020). Daarmee zal de complexiteit van de organisatie afnemen wat ten goede komt aan de kwaliteit van zorg en de bedrijfsvoering. Uit deze focus op de zorg volgt dat Pluryn heeft besloten om het onderwijs te verzelfstandigen of over te dragen aan een ander onderwijsbestuur. Om die reden zijn voor een aantal scholen van Pluryn verkenningen uitgevoerd naar verzelfstandiging of overdracht naar een ander bestuur. Vso Kristallis in Nijmegen ging na een brede oriëntatie in gesprek met de Aloysius Stichting. Dit leidde in december 2020 tot de ondertekening van een intentieverklaring (zie bijlage 1). Daarin spraken beide besturen af om onderzoek te doen naar een mogelijke overgang van de vso Kristallisscholen naar de Aloysius Stichting per 1 augustus 2021. Het onderzoek naar de gevolgen van een bestuurlijke overdracht van de Stichting Kristallis naar de Aloysius Stichting is uitgevoerd in periode januari t/m maart 2021 op basis van een plan van aanpak. Het onderzoekstraject is geleid door een stuurgroep met daarin de bestuurders van Pluryn en Aloysius, die zich op onderdelen heeft laten bijstaan door interne en externe adviseurs.

In diverse projectgroepen met medewerkers van beide organisaties, zijn onder leiding van een externe projectleider, de gevolgen van een bestuurlijke overdracht in beeld gebracht. De bevindingen van het onderzoek zijn samengebracht in deze nu voorliggende eindrapportage.

1.2 Onderzoekstraject en rapportage Het onderzoek is gecoördineerd door een stuurgroep waarin de bestuurders van de beide organisaties zitting hadden. Door de stuurgroep zijn een aantal projectgroepen geformeerd die onderzoek hebben gedaan o.b.v. documenten en een aantal bijeenkomsten naar de gevolgen van de overdracht. De volgende onderzoeksthema’s zijn onderzocht:    

Onderwijsvisie & onderwijskwaliteit Ouders & leerlingen Cultuur & organisatie Personeel 5 van 63

  

Financiën Huisvesting ICT

In deze projectgroepen zaten stafmedewerkers en directieleden vanuit beide stichtingen (bijlage 2). Naast deze projectgroepen was er nog een projectgroep communicatie. De stuurgroep en projectgroepen zijn begeleid door een externe projectleider (Luuk van Aalst, MSc, van B&T Organisatieadvies) hierbij ondersteund door Anouk Hendriks (eveneens B&T). Naast het onderzoek door de projectgroepen is er een due diligence-onderzoek uitgevoerd door BDO accountants in samenspraak met de financieel experts van beide stichtingen. Voorafgaand aan het onderzoeksproces hebben de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraden en Raden van Toezicht instemming verleend op de intentieverklaring. De medezeggenschapsraden, Raden van toezicht, personeel en ouders zijn tijdens het proces door beide bestuurders regelmatig geïnformeerd. Op 24 februari 2021 is er een kennismakingsbijeenkomst geweest tussen de leden van de (G)MR-en, directeuren en bestuurders. Deze rapportage geeft de bevindingen op de verschillende onderzoeksthema’s samenvattend weer. Het vormt de basis voor integrale afweging, medezeggenschap en besluitvorming. De hoofdstukken 2 en 3 van deze rapportage geven algemene informatie over de scholen van vso Kristallis en de Aloysius Stichting. Hoofdstuk 4 gaat in op de beoogde meerwaarde van bestuurlijke fusie.

De hoofdstukken 5 tot en met 10 melden de bevindingen op de deelterreinen die bij een bestuurlijke overdracht van belang zijn. In hoofdstuk 11 worden alle bevindingen en conclusies samengebracht. In hoofdstuk 12 wordt de eindconclusie uitgewerkt in gespecificeerde besluiten waarvoor medezeggenschap en besluitvorming van belang is. Daarbij wordt tevens een planning voor het vervolgtraject weergegeven.

1.3 Dankwoord De bestuurders van Pluryn en de Aloysius Stichting dankt al degenen die een bijdrage hebben geleverd aan het onderzoek dat tot deze rapportage heeft geleid.

6 van 63

2 Korte beschrijving Stichting Kristallis en Aloysius Stichting 2.1 Scholen Stichting Kristallis in Nijmegen Stichting Kristallis in Nijmegen bestaat uit drie locaties:  Park Neerbosch (Brinnummer: 16QL00)  Het Hunnerbergcollege (Brinnummer: 16QL01)  Aventurijn (Brinnummer: 16QL03)

Rechtsvorm Stichting Kristallis De rechtspersoon is een stichting met de naam: Stichting Kristallis. De stichting is opgericht in 1967 en is gevestigd te Nijmegen. De stichting is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 41055938. De stichting is een zelfstandige stichting binnen de Pluryn Groep met aan het hoofd Stichting Pluryn Groep. Stichting Pluryn Groep heeft door bestuurlijke verbondenheid een overheersende zeggenschap. Het bestuur van de stichting heeft 2 bestuursleden (functies voorzitter, lid). Zij vormen het dagelijks bestuur. De bestuursleden dragen verantwoordelijkheid voor een of meer kerntaken zoals daar zijn: identiteit, personeel, onderhoud gebouw, financiën, public relations, gemeente-overleg, (g)mr-zaken, ouderaangelegenheden, kwaliteit en veiligheid. Het bestuur stelt het beleid vast voor de kerntaken en voert hierover overleg met de Raad van Toezicht van de Stichting Pluryn Groep. De schooldirectie van Kristallis is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken op school en voor de uitvoering van het beleid. In de bestuursvergaderingen wordt de voortgang van uitvoeringsbesluiten gerapporteerd en vindt toetsing plaats of een en ander verloopt binnen de beleidskaders. De directie doet verslag van belanghebbende zaken op de school.

Aangeboden niveaus op de drie locaties van Kristallis Elke locatie van Kristallis heeft een eigen expertise op het gebied van onderwijs en begeleiding. De medewerkers van Kristallis zetten zich dagelijks met hart en ziel in voor jongeren vanaf 12 jaar met een speciale onderwijs- en ondersteuningsvraag op het gebied van gedrag en sociaal emotionele ontwikkeling (voorheen cluster 4). Er wordt in de scholen gewerkt met heldere regels voor iedereen en er is individuele aandacht voor leerlingen zodat zij zich ontwikkelen. Kansen creëren doen medewerkers allereerst samen met ouders/verzorgers en waar nodig met deskundigen uit de zorg, het (regulier) onderwijs, maatschappelijke ondernemingen en het bedrijfsleven. Het motto van Kristallis is niet voor niets: “Elke dag een nieuwe kans!” Op de locatie Aventurijn kunnen de leerlingen kiezen voor de uitstroomprofielen Vervolgonderwijs (VMBO Basis/Kader) en Arbeid. Deze profielen zijn verdeeld in de volgende arrangementen:  Reguliere Arbeid/ Instroom Entree 7 van 63

 

Instroom mbo 2 Instroom mbo 3

De locatie Park Neerbosch biedt het uitstroomprofiel Vervolgonderwijs aan. Er wordt onderwijs aangeboden op vmbo-t niveau en havoniveau. Gericht op doorstroom naar regulier VO, MBO of HBO. Ook zijn er individuele maatwerktrajecten mogelijke met diverse uit- en doorstroom bestemmingen. Het onderwijs van Het Hunnerbergcollege kenmerkt zich door een breed scala van (VO en MBO) specifieke, individuele opleidingstrajecten voor gedetineerde jongeren (De Hunnerberg is een gesloten Justitiële Jeugdinrichting, JJI). De leerlingen hebben vaak een grote afstand tot onderwijs en leren, gekoppeld aan een vaak complexe problematiek en historie.

2.2 De Aloysius Stichting Aloysius Stichting Onderwijs Jeugdzorg, statutair gevestigd te Voorhout, is ingeschreven in het handelsregister onder KvK-nummer 28079229. De Aloysius Stichting is een landelijk opererende organisatie voor kinderen en jongeren van 4 tot 27 jaar, die expertise in onderwijs, begeleiding en ondersteuning nodig hebben. De aangesloten scholen voor (V)SO cluster 4 en SBO-scholen bereiden leerlingen voor op een betekenisvolle toekomst in de samenleving. Daarbij richten zij zich nadrukkelijk ook op ouders, familie en verdere omgeving. De Aloysius Stichting werkt vanuit een gedeelde visie. Daarin staat: “Iedere leerling is de moeite waard om elke dag ons best voor te doen. Wij vertalen onze visie, missie en kernwaarden in positief pedagogisch handelen dat herkenbaar en ‘voelbaar’ is voor onze leerlingen, hun ouders en onze netwerkpartners”. In hoofdstuk 5 wordt uitgebreider in gegaan op de missie en visie van Kristallis en Aloysius.

8 van 63

3 Aantallen en herkomst leerlingen Kristallis 3.1 Vooraf Hieronder zijn overzichten opgenomen van de aantallen leerlingen, herkomst, doelgroepen en uitstroom bestemming van de Kristallisscholen. Het overzicht is bedoeld om een beeld te geven van de omvang en populatie van de Kristallisscholen.

3.2 Aantallen leerlingen 2014 2015 2016 2017 2018** Aventurijn 116 111 101 117 186 Park Neerbosch 334 328 294 290 179 Hunnerberg* 72 72 72 72 72 totaal 522 511 467 479 437 *Capaciteitsbekostiging **Verhuizing afdeling VMBO-B/K van Park Neerbosch naar Aventurijn 







2019 193 171 72 436

2020 182 175 82 439

Het is lastig te voorspellen hoe de leerlingaantallen zich gaan ontwikkelen. De gemeente Nijmegen geeft wel overzichten m.b.t. de demografische krimp in de regio, waarbij het totaal aantal jongeren (12-16 jaar) met ongeveer 3% zal afnemen t/m 2021. Vso Kristallis heeft buiten deze voorspelde demografische krimp ook al enkele jaren te maken met veranderde toestroom van leerlingen naar het vso als gevolg van Passend Onderwijs, dat is ingevoerd in 20141. Vanaf 2018 lijkt na een aanvankelijke daling het leerlingenaantal zich te stabiliseren. In het jaarverslag2019 van het samenwerkingsverband VO/VSO Nijmegen e.o. valt te lezen dat er een lichte daling van het aantal vso-leerlingen (16 leerlingen) is geprognotiseerd in de periode 2020-2022. Voor locatie De Hunnerberg is dit niet aan de orde vanwege de capaciteitsbekostiging op basis van de samenwerking met Justitiële jeugdinrichting (JJI) De Hunnerberg. Voor het schooljaar 2020-2021 geldt dat De Hunnerberg voor 82 plekken capaciteitsbekostiging ontvangt. Naast de capaciteitsbekostiging op locatie De Hunnerberg kent Kristallis nog een klein aantal plaatsbekostigde leerlingen ( ongeveer 8-10). Het betreft leerlingen die verblijven in het dr. Leo Kannerhuis en van daar uit onderwijs volgen in de schakelklas op de locatie Park Neerbosch.

Het doel van deze plaatsingen is om in samenwerking met het Leo Kannerhuis de mogelijkheden tot schoolgang te onderzoeken om vervolgens een passend opleidingstraject of een traject gericht op toeleiding naar een andere, meer passende voorziening te formuleren.

3.3 Herkomst leerlingen Kristallis In onderstaande overzichten is weergeven uit welke gemeenten en samenwerkingsverbanden passend onderwijs de leerlingen van Kristallis afkomstig zijn. Voor de leerlingen van De Hunnerberg geldt dat ze afkomstig zijn vanuit het hele land. De categorie overig betreft vooral deze leerlingen. Ongeveer een derde van de leerlingen die Kristallis bezoeken is afkomstig uit de gemeente Nijmegen.

1

Uit Bestuursformatieplan Kristallis schooljaar 2020-2021

9 van 63

Herkomst gemeenten leerlingen Kristallis Overig Overbetuwe Grave Druten West Maas en Waal Cuijk Berg en Dal Beuningen Uden Oss Wijchen Nijmegen

24% 1% 3% 3% 3% 3% 7% 6% 6% 6% 6% 32%

Voor toelating tot het vso is een toelaatbaarheidsverklaring (TLV) noodzakelijk. Deze worden afgegeven door een samenwerkingsverband passend onderwijs. In onderstaande overzicht staat weergegeven uit welke samenwerkingsverbanden de leerlingen van Kristallis afkomstig zijn. De categorie overig betreft leerlingen van De Hunnerberg en leerlingen die zijn verhuisd naar de regio Nijmegen.

Herkomst samenwerkingsverbanden leerlingen Kristallis Overig

3%

SWV VOVSO N-Limburg

1%

SWV Rivierenland

4%

SWV Passend Onderwijs

5%

SWV VO 30-06 regio Oss

16%

SWV V(S)O Nijmegen

69% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

Veruit het grootste deel van de jongeren op Aventurijn en Park Neerbosch is afkomstig vanuit een vorm van primair speciaal onderwijs (40%), 13% is afkomstig van het vso en 10% is afkomstig van een reguliere vorm van voortgezet onderwijs. Op De Hunnerberg komt 40% van de jongeren van een opleiding. Hiervan is 40% afkomstig van het vso, 27% vo en 28% MBO.

3.4 Doelgroepen Aventurijn  50% externaliserend gedrag  50% Internaliserend gedrag  Grote variatie in ondersteuningsvragen  97% TLV laag en 3% TLVmidden

Park Neerbosch  Overwegend internaliserend (ASS). Verder een grote variatie in ondersteuningsvragen.

De Hunnerberg  Zeer divers. Alle jongeren vanuit justitieel kader.

10 van 63

De leeftijden van de jongeren op Aventurijn en Park Neerbosch, liggen in de leeftijden van 11tot 19 jaar conform het landelijke beeld op het vso. Op De Hunnerberg is 43% van de jongeren tussen de 16 en 18 jaar en 42% van de jongeren is ouder dan 18.

3.5 Uitstroom leerlingen

  

Aventurijn & Park Neerbosch 13% arbeid 85% vervolgonderwijs 2% dagbesteding

    

Hunnerberg 24% vervolgonderwijs 19% arbeid 23% thuiszitter 11% PI 3% dagbesteding

De gemiddelde verblijfsduur voor leerlingen op Aventurijn en Park Neerbosch bedraagt 2,8 jaar. Op De Hunnerberg verblijft 75% van de jongeren korter dan 3 maanden. Ongeveer 3,5% van de jongeren verblijft langer dan een jaar op De Hunnerberg.

3.6 Risico’s & nadelen Het aantal leerlingen van Kristallis lijkt sinds 2018 stabiel. In de regio is sprake van demografische krimp, dit lijkt echter nog geen invloed te hebben op de leerlingenaantallen binnen Kristallis. Binnen het samenwerkingsverband Nijmegen is een lichte daling van het aantal vso-leerlingen geprognotiseerd. Echter het laatste jaar stijgt dit aantal juist weer. De ontwikkeling van de huidige leerlingenaantallen brengt geen risico’s met zich mee. De drie locaties van de Kristallisscholen blijven na een overname bestaan, hiermee heeft de overname geen impact op de keuzevrijheid van ouders en de onderwijsspreiding in de regio. Voor ouders is het belangrijk dat er continuïteit in de zorg en ondersteuning kan worden geboden.

3.7 Aanbevelingen voor implementatie Het is aan te bevelen om een sterke positie in te nemen binnen de samenwerkingsverbanden Nijmegen en Oss. Vanuit deze regio’s worden het grootste aantal TLV’s afgegeven. Het is verstandig om het beleid van deze samenwerkingsverbanden nauwlettend te volgen, daar waar mogelijk op een actieve manier invloed op uit te oefenen. Bij een eventuele overdracht wordt de strategische positie versterkt, zo is de verwachting. Voor ouders en leerlingen moeten er zo min mogelijk veranderingen optreden in de huidige geboden ondersteuning en zorg. Hiervoor is het wenselijk dat de samenwerking met Pluryn op het gebied van (jeugd)zorg wordt voortgezet. Het is aan te bevelen om hiervoor een (meerjarige) samenwerkingsovereenkomst te sluiten tussen Pluryn en Aloysius en deze toe te voegen aan de notariële akte van overdracht.

11 van 63

4 Aanleiding en beoogde meerwaarde 4.1 Aanleiding Pluryn is een grote zorgorganisatie (400 locaties, 7000 medewerkers, 6000 cliënten, budget 400 miljoen) voor verstandelijk gehandicapten, jeugdzorg en speciaal onderwijs. Eind 2019 kwam Pluryn financieel in zwaar weer terecht en moest het maatregelen gaan nemen om dit te herstellen. Pluryn voert daartoe vanaf 2020 het herstelplan ‘Focus binnen Focus’ uit. In dit herstelplan staat beschreven dat Pluryn zich weer meer zal concentreren op de corebusiness: de zorg. De verwachting is dat daarmee de complexiteit van de organisatie zal afnemen wat ten goede komt aan de kwaliteit van zorg en de bedrijfsvoering. Uit deze focus op de zorg volgt dat Pluryn daar waar mogelijk het onderwijs wil verzelfstandigen of overdragen aan een ander schoolbestuur. Pluryn ziet zichzelf als zorgorganisatie en niet als onderwijsbestuur. Daarnaast was de Inspectie van het onderwijs uitermate kritisch op het bestuurlijk handelen met betrekking tot de onderwijskwaliteit van haar scholen. Het verzelfstandigen of overdragen van de scholen moet leiden tot het bieden van continuïteit en doorontwikkeling op het gebied van het onderwijs en de onderwijskwaliteit. Pluryn ging voor vso Kristallis in Nijmegen, na een brede oriëntatie, in gesprek met de Aloysius Stichting. Dit leidde in december 2020 tot de ondertekening van een intentieverklaring (zie bijlage 1).

Daarin spraken beide besturen af om onderzoek te doen naar een mogelijke overgang van de vso Kristallisscholen naar de Aloysius Stichting per 1 augustus 2021.

4.2 Meerwaarde Wat is de beoogde meerwaarde van een overdracht van de Kristallisscholen nu concreet? Deze vraag is in de loop van het onderzoek regelmatig aan de orde geweest, zowel binnen de stuurgroep als in overleg met de projectgroepen, met toezichthouders, met directeuren en met de (G)MR’s. De opbrengsten liggen concreet in:      

Het bieden van continuïteit en ontwikkelmogelijkheden op het gebied van kwaliteit Verbreding en delen van de onderwijskundige expertise Meer personele mogelijkheden en sterker werkgeverschap Meer onderwijsgerichte ondersteuning voor directeuren en hun teams Versterking van de strategische positie Financiële versterking

Deze opbrengsten zijn als volgt uit te werken. Het bieden van continuïteit en ontwikkelmogelijkheden op het gebied van kwaliteit De afgelopen jaren hebben de scholen van Kristallis te maken gehad met diverse overnames. Waarbij de laatste overname stamt uit 2016 door Pluryn. In de afgelopen periode zijn er stappen gezet in het financieel gezond krijgen van de Kristallisscholen en zijn er door de scholen al veel stappen gezet op het gebied van de onderwijskwaliteit en onderwijsontwikkeling. Bij een overname door de Aloysius Stichting worden de Kristallisscholen onderdeel van een stabiele en grote organisatie waarbinnen alles is gericht op hun corebusiness: bieden van speciaal onderwijs binnen cluster 4. Mede door de omvang en onderwijs knowhow van de Aloysius Stichting kan er rust en stabiliteit worden geboden aan de Kristallisscholen, zodat men verder kan bouwen aan de reeds ingeslagen weg. Binnen de visie van Aloysius wordt er sterk ingezet op het bieden van kwalitatief hoogwaardig onderwijs aan deze specifieke doelgroep. Hiervoor is een goed en stevig kwaliteitssysteem ingericht (Aloysius is ISO-gecertificeerd) en er is een stichtingbrede keuze gemaakt voor een specifieke onderwijskundige aanpak: ‘het ambitiegericht werken’.

Dit kan de Kristallisscholen ondersteunen om de onderwijskundige kwaliteit verder te brengen met ondersteuning vanuit een onderwijsbestuur dat hier al veel ervaring mee heeft opgedaan. Binnen Aloysius is bijvoorbeeld een stafafdeling Onderwijskwaliteit aanwezig die de scholen hierbij ondersteunt en ontzorgt. Verbreding en delen van de onderwijskundige expertise Zowel binnen de Kristallisscholen als de Aloysius Stichting is veel expertise aanwezig over de specifieke doelgroep die beide bedienen. De scholen van Kristallis kunnen binnen het uitgebreide netwerk van de Aloysius Stichting de 12 van 63

nodige kennis brengen maar ook halen. Voor de teamleden van Kristallis wordt het netwerk uitgebreid met de ongeveer duizend onderwijsprofessionals van de Aloysius Stichting waarmee ze zich samen verder kunnen ontwikkelen op het gebied van goed onderwijs aan de specifieke doelgroep. Een deel van de medewerkers kent elkaar al vanuit regionale of landelijke overleggen. In het bijzonder geldt dit voor De Hunnerberg. Nu is De Hunnerberg binnen Kristallis de enige school die onderwijs biedt aan jongeren in detentie. Binnen Aloysius zijn verschillende scholen die deze hele specifieke doelgroep onderwijs beiden. De professionals van de Hunnerberg en Aloysius die werken voor deze specifieke doelgroep kennen elkaar al vanuit de landelijke netwerken. Aan de andere kant heeft Aloysius geen HAVO of VWO-onderwijs en kan Aloysius profiteren van de kennis en ervaring van Kristallis. Meer personele mogelijkheden en sterker werkgeverschap Een grotere bestuurlijke organisatie met meer scholen van verschillend karakter en breder gespreid, leidt voor personeelsleden in verschillende functies tot meer mogelijkheden voor zowel horizontale mobiliteit (overplaatsing naar andere scholen) als verticale mobiliteit (doorstroming naar andere functies). Voor personeel dat boventallig wordt op een bepaalde school wordt de plaatsingskans groter.

Het grotere personeelsbestand biedt een bredere basis voor interne professionalisering. De genoemde elementen dragen bij aan een beter werkgeverschap, waardoor de concurrentiepositie in de krappe arbeidsmarkt verder wordt versterkt voor de Kristallisscholen. Onderwijsgerichte ondersteuning voor directeuren en hun teams Zoals eerder al benoemd is Pluryn een organisatie die in eerste instantie gericht is op zorg. Binnen de Aloysius Stichting is alle bovenschoolse ondersteuning gericht op het onderwijs. Waarbij er uiteraard wel wordt samengewerkt met zorgpartners. Het goed besturen en de bovenschoolse dienstverlening aan scholen vragen meer inzet dan pakweg tien jaar geleden het geval was. Denk onder andere aan het feit dat de Onderwijsinspectie een steeds grotere rol is gaan toedichten aan het toezicht op de onderwijskwaliteit door de schoolbesturen zelf, de hogere eisen die aan inkoopbeleid worden gesteld (zoals verplichte aanbestedingen, consequente toepassing van het vier ogenprincipe, opdrachtverlening op basis van meerdere offertes, e.d.), de ICT-ondersteuning en de privacybescherming, een tendens tot toenemende juridisering, vormgeven aan verduurzaming, enzovoort. Een overdracht naar de Aloysius Stichting levert meer slagkracht en ondersteuning op om de toenemende hoeveelheid werk en complexiteit aan te kunnen.

Ook de kwaliteit van de bovenschoolse organisatie wint aan kracht, omdat Aloysius dit primair doet vanuit een onderwijskundig perspectief. Het uitgangspunt is om schoolleiders en hun teams zo te ontzorgen dat zij zich niet druk hoeven te maken over allerlei randvoorwaardelijke zaken. Zij kunnen zich dan richten op hun primaire taak het onderwijskundig leiderschap, het verzorgen van goed onderwijs. Samen met de scholen van Aloysius kunnen de Kristallisscholen meer dan alleen en is de bovenschoolse organisatie beter toegerust voor de uitdagingen van vandaag en morgen. Versterking van de strategische positie Schoolbesturen participeren in verschillende overleggen met gemeentelijke diensten, samenwerkingsverbanden en andere instellingen. Die overleggen leiden tot beïnvloeding van beleid, tot middelen en tot informatie. Kristallis is actief in deze netwerken, maar moet wegens agendabelasting ook keuzes maken en vertegenwoordigt binnen de samenwerkingsverbanden en gemeenten een beperkt aantal scholen. Vanuit een groter bestuurlijk geheel zou voor de Kristallisscholen de strategische invloed groter worden. Gezamenlijk met Aloysius wordt de positie in de regio versterkt. Dat is zeker ook van belang als het gaat om de arbeidsmarkt, het overleg met de toeleverende opleidingen en ‘de slag’ om de (schaarser wordende) leerkrachten.

Ook op landelijk niveau zal door een overdracht naar de Aloysius Stichting de positie van de Kristallisscholen worden versterkt en zal het meer kunnen participeren in belangrijke landelijke overleggen en werkgroepen. Financiële versterking Voor wat betreft de financiën biedt een grotere bestuurlijke schaal een breder draagvlak voor bovenschoolse lasten (denk bijvoorbeeld aan accountantskosten, HRM, kwaliteit etc.). Er is ook sprake van een grotere spreiding van financiële risico’s en daarmee een versterking van de financiële positie. Bij inkoop van diensten en materialen zijn 13 van 63

wat meer schaalvoordelen mogelijk. En voor een aantal nu verzekerde risico’s wordt eigen risicodragerschap mogelijk.

4.3 Risico’s en nadelen Bij verkenning van de mogelijke meerwaarde van de overdracht van Kristallis zijn ook de risico’s en mogelijke nadelen/risico’s van de overdracht in kaart gebracht. Als belangrijkste risico wordt gezien het tempo van implementatie en integratie van de Kristallisscholen binnen de Aloysius Stichting. Binnen Aloysius zijn bepaalde werkwijzen ingericht die van toepassing zijn voor alle scholen die ressorteren onder dit bestuur. Zo wordt er gewerkt vanuit een gezamenlijk vastgestelde koers. Scholen conformeren zich aan deze koers en verwerken de afspraken uit deze koers in de plannen op schoolniveau. Verder is er een strak georganiseerde manier van werken rondom bijvoorbeeld kwaliteit, onderwijskundige visie en ICT. Zowel het werken vanuit de koers als het werken volgens het kwaliteits-, onderwijskundig- en ICT-beleid is niet vrijblijvend voor de scholen. Naast dat dit voordelen op kan leveren kan dit ook een risico zijn. De Kristallisscholen zullen zich moeten gaan conformeren aan het beleid van Aloysius. Het grootste risico is dat voor het implementeren van de werkwijze vanuit Aloysius onvoldoende tijd wordt genomen of dat binnen de Kristallisscholen het idee ontstaat dat men helemaal niets goed doet. De professionals van Kristallis moeten goed worden betrokken bij het implementatieproces en zich gehoord en gezien voelen.

Een ander risico is dat de mensen van Kristallis door de vele overnames “fusie-moe” zijn geworden en op zoek gaan naar een andere werkgever. Tegenover de genoemde meerwaarde voor personele mobiliteit kan de opmerking worden gemaakt dat verschillen tussen scholen de mobiliteit soms kunnen beperken. En tegenover het bredere draagvlak voor bovenschoolse lasten en risico’s staat dat dan ook wel in die lasten en risico’s meegedeeld moet worden. Op het gebied van huisvesting vormt de huidige huisvesting van Aventurijn een mogelijk risico, zie verder hoofdstuk 9.

4.4 Aanbevelingen voor implementatie 



  



 

Zorg voor een warm welkom middels bijvoorbeeld een “cultuurprogramma”, een programma voor onboarding binnen de Aloysius Stichting. Onderken dat cultuurverschillen er mogen zijn. Bepaal wat op korte termijn echt moet worden geïmplementeerd en wat gefaseerd kan worden ingevoerd. Stel een implementatieplan op. Betrek de MR, de directie , teamleden en ouders van Kristallis bij het opstellen van het implementatieplan. Wees vanaf het begin duidelijk welke zaken niet vrijblijvend zijn. Er zullen zaken anders worden georganiseerd bij een overgang, benadruk dat dit niets te maken heeft met de inzet en ontwikkeling van de teams van Kristallis tot nu toe Stel een procesbegeleider/verantwoordelijke aan ter ondersteuning van de teams en de directies, waar ze terecht kunnen met vragen en zorgen. Maak een eventuele afdracht voor bovenschoolse ondersteuning inzichtelijk. Ga in gesprek met de gemeente Nijmegen over de huisvesting van met name Aventurijn.

14 van 63

5 Missie, visie & Identiteit (structuur & cultuur) 5.1 Vooraf Onder het begrip identiteit wordt in deze rapportage ‘eigenheid’ verstaan. Deze eigenheid kan worden waargenomen bij en gevoeld worden door een persoon. Deze persoon onderscheidt zich in zijn eigenheid van anderen op een aantal (werkelijke, al dan niet zichtbare of veronderstelde) kenmerken. Identiteit heeft ook betrekking op de (ook: sociale) groep waartoe iemand behoort, de cultuur waarmee hij verbonden is, het land waartoe hij behoort, de organisatie of instelling waarmee iemand zich verbonden voelt. Stichting Kristallis en de Aloysius Stichting erkennen de identiteit van ieder die betrokken is bij (scholen van) de stichtingen. In dit hoofdstuk beschrijven we ook de organisatiestructuur en -cultuur van de stichtingen.

5.2 Ontstaansgeschiedenis Beide organisaties zijn ontstaan vanuit een congregatie van broeders. Kristallis is opgericht in 1935 door de congregatie broeders van de liefde voor de opvang van kansarme jongeren. Aloysius is opgericht in 1891 door de broeders van ‘Onze Lieve Vrouwe’ van de zeven smarten. Tot op de dag van vandaag zetten beide organisaties zich in om betekenisvol te willen zijn voor kinderen en jongeren in een moeilijke opvoedsituatie. Zowel Kristallis als Aloysius hebben jarenlange ervaring en expertise opgebouwd op het gebied van cluster 4 onderwijs.

5.3 Identiteit Kristallis Van oorsprong heeft de Stichting Kristallis de Protestants-Christelijke identiteit. De school staat open voor alle leerlingen en personeel.

5.4 Identiteit Aloysius De Aloysius Stichting is een samenwerkingsstichting. De scholen van de Aloysius Stichting werken daarbij vanuit hun eigen Katholieke, Protestants-Christelijke, Oecumenische of Openbare identiteit en grondslag waarbij de Aloysius Stichting als belangenbehartiger en verbindend element het voortbestaan van deze identiteit en grondslag actief zal bevorderen.

5.5 Missie en Visie Kristallis en Aloysius Door de projectgroepen zijn de missie en visie van Kristallis en Aloysius met elkaar vergeleken, zie onderstaand overzicht. Doel/Missie Kristallis Aloysius  Leerlingen (met een specialistische  Aloysius is voor hún toekomst. Wij zijn er voor ondersteuningsvraag) voorbereiden op een kinderen en jongeren van 4 tot 27 jaar die onze toekomst die aansluit bij hun eigen kracht, zodat ze expertise in onderwijs, begeleiding en hun talenten maximaal kunnen ontplooien en ondersteuning nodig hebben om zich goed te sterker staan in de samenleving. Wij werken volgens kunnen ontwikkelen. een holistische visie, dat willen zeggen: de Wij bereiden onze leerlingen voor op een ontwikkeling van de leerling beschouwen we als een betekenisvolle toekomst in de samenleving. Daarbij geheel van verschillende processen en die richten wij ons nadrukkelijk ook op hun ouders, onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en elkaar familie en verdere omgeving. Wij werken vanuit een voortdurend beïnvloeden. ecologisch perspectief en werken daarvoor ook nauw samen met onze netwerkpartners in onder meer onderwijs en jeugdhulp.

Beide organisaties werken vanuit een vergelijkbare missie aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren 15 van 63

Onderwijsvisie Kristallis Aloysius Onze leerlingen: Onze leerlingen:  Staan centraal, met hun dromen, drijfveren en  Worden gestimuleerd in het ontdekken van eigen talenten. talenten en het beste uit zichzelf te halen.  Ontdekken en ontwikkelen hun creativiteit.  Leren met hoofd, hart en handen.  Worden persoonlijk ondersteund (maatwerk) want  Worden voorbereid op een passende en duurzame iedere leerling is uniek. plek in de samenleving.  Maken kennis met alle facetten van de  Ontwikkelen zich binnen een uitdagende en veilige maatschappij. leeromgeving.  Worden voorbereid en opgeleid voor vervolgonderwijs of werk.  Komen met plezier naar school en hebben een fijne tijd.

Beide organisaties werken vanuit een vergelijkbare visie aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren

Waar vinden beide organisaties elkaar? De leerling staat centraal en is uniek Medewerker  De leerling is eigenaar van zijn eigen ontwikkeling  Specialist in cluster 4 onderwijs  Leren moet betekenisvol zijn  Kracht, passie en onvoorwaardelijkheid  Positief hoge verwachtingen  Voldoende professionele ruimte en eigenaarschap  Realiseren van het beste voor eigen ontwikkeling ondersteuningsarrangement  Leven lang leren  Geïntegreerd dagprogramma JJI/onderwijs  Professionele leergemeenschap  We werken vanuit een positieve pedagogische  Werken met multidisciplinaire teams opdracht  Binden en boeien aan de organisatie  Kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming  Leren van elkaar  Diplomeren, arbeidstoeleiding en/of dagbesteding  Talentontwikkeling  Realiseren van een integraal aanbod  Voorzien van alle middelen en materiaal om de  48 weken onderwijs werkzaamheden uit te kunnen voeren  Ambitiegericht en opbrengstgericht werken (meten,  Gezondheidsbeleid evalueren en analyseren)  Cultuurprogramma en inwerkprogramma  Realiseren van een duurzame plek in de samenleving  Kenniskringen, coaching en begeleiding

Beide organisaties bieden leerlingen een veilige en uitdagende leeromgeving en ontwikkelkansen op een duurzame plek in de samenleving. Medewerkers worden gezien, gehoord en gewaardeerd. Om bovenstaande te realiseren werken beide Stichtingen samen met veelal dezelfde, vergelijkbare organisaties om het beste ondersteuningsaanbod te realiseren. Uit bovenstaande kan worden afgeleid dat er veel overeenkomsten zijn tussen de Kristallisscholen en de Aloysiusstichting. Hoewel er op bepaalde vlakken ook (cultuur)verschillen zijn, bieden deze overeenkomsten een kans om elkaar te versterken.

16 van 63

5.6 Organisatie cultuur 5.6.1 Algemeen Aventurijn en Park Neerbosch zijn (cluster 4) scholen ten dienste van het regulier onderwijs SWV VO-Nijmegen. Leerlingen hebben vaak een specifieke ondersteuningsvraag op het gebied van emotie- en/of gedragsregulatie, waardoor ze binnen het reguliere onderwijs onvoldoende tot leren en ontwikkelen komen. Aventurijn heeft vooral leerlingen in het profiel arbeid, maar ook in het profiel voortgezet onderwijs. Park Neerbosch heeft vooral leerlingen in het profiel voorgezet onderwijs. De Hunnerberg verzorgt onderwijs in geslotenheid voor een zeer diverse doelgroep. De Hunnerberg heeft een jong en gemotiveerd team. De Hunnerberg heeft een eigen werkwijze ontwikkeld passend bij de doelgroep. Op alle scholen wordt gewerkt vanuit een onderliggende onderwijsvisie van Pluryn. Het doel van Kristallis is:  Leerlingen (met een specialistische ondersteuningsvraag) voorbereiden op een toekomst, die aansluit bij hun wensen en mogelijkheden. Het kompas van Kristallis is: Onze leerlingen  Staan centraal, met hun dromen, drijfveren en talenten.  Ontdekken en ontwikkelen hun creativiteit.  Worden persoonlijk ondersteund (maatwerk) want iedere leerling is uniek.  Maken kennis met alle facetten van de maatschappij.  Worden voorbereid en opgeleid voor vervolgonderwijs of werk.

 Komen met plezier naar school en hebben een fijne tijd De houding van onze medewerkers op Kristallis is:  We staan naast onze leerlingen en laten hen ervaren dat we in hen geloven. Aloysius is een landelijke stichting verdeeld in drie sectoren. Sector Zuid verzorgt cluster 4 onderwijs voor zowel SO als ook VSO. De uitstroom VSO is diplomering, arbeid en dagbesteding. De Aloysius Stichting participeert in 11 samenwerkingsverbanden. Aloysius is een waarde gestuurde organisatie waar gewerkt wordt van uit de volgende kernwaarden: kracht, voorwaardelijkheid en passie,

5.6.2 Besturingsfilosofie De teams en locaties van Kristallis worden geleid door team- en schoolleiders. De schoolleider is integraal resultaatverantwoordelijk voor zijn of haar schollocatie en de samenwerking binnen Pluryn en de regio. De schooleider legt verantwoording af aan de Raad van Bestuur van Pluryn. Het bestuur is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en de leerlingenzorg en stelt de beleidskaders vast. De Raad van Toezicht van Pluryn ziet toe op de kwaliteit van bestuur. Het stafbureau van Pluryn biedt de scholen bovenschoolse ondersteuning wat betreft de randzaken. Binnen Aloysius wordt elke locatie aangestuurd door een directeur. Aan het hoofd van de organisatie staat een voorzitter College van Bestuur. Vanwege het landelijk opereren wordt elke sector aangestuurd door een sectordirecteur. Deze vervult de rol van regiobestuurder. Voor de directeuren is de sectordirecteur het aanspreekpunt. De directeur is integraal verantwoordelijk. De directeur is onderwijskundig en pedagogisch schoolleider. Randzaken worden zoveel mogelijk bij de directeur weggenomen door ondersteuning op deze gebieden door stafmedewerkers. Denk hierbij aan huisvesting, keuringen, financiën, hrm etc.

Kijkend naar de verschillen en overeenkomsten dan is de belangrijkste overeenkomst dat de schoolleiding integraal eindverantwoordelijk is en werkt vanuit een centraal geformuleerde visie op bestuursniveau. Het belangrijkste 17 van 63

verschil is dat de schoolleiding verantwoording binnen Aloysius aflegt aan een sectordirecteur.

5.6.3 Teamculturen Binnen de locaties Aventurijn en Park Neerbosch zijn de teamleden betrokken bij de leerlingen en terughoudend bij vernieuwingen. Dit laatste wordt veroorzaakt door het verleden van de organisatie waar veel bestuurlijke overnames remmend hebben gewerkt in de verdere ontwikkeling van de organisatie. Op De Hunnerberg is de teamcultuur te typeren als positief, betrokken en ontwikkelingsgericht. Binnen Aloysius staat men voor de leerlingen en de medewerkers. Samen met de ouders en de netwerkpartners wordt er naar gestreefd om maatwerk te bieden aan elke leerling. Door leren van elkaar, het delen van kennis en praktijkervaringen en onderzoeken wordt onderzocht hoe het onderwijs en het personeel steeds verder kunnen verbeteren. Aloysius sluit aan bij actuele wetenschappelijke ontwikkelingen. Aloysius wil vooruitstrevend en toonaangevend zijn. Resultaten worden verantwoord vanuit “de bedoeling”. Er wordt samen geëvalueerd steeds gericht op beter en betekenisvol onderwijs voor de leerlingen. Mede door de vele overnames in het verleden is er een risico aanwezig dat er bij de teamleden van Kristallis enige terughoudendheid is ten opzichte van “weer” een overname. Aloysius is een ambitieuze organisatie. Bij de overname van Kristallis is het verstandig om aan te sluiten bij de huidige stand van ontwikkelingen op Kristallis.

En de teamleden goed mee te nemen in de cultuur bij Aloysius en vooral hier ook tijd voor te nemen en te gunnen.

5.7 Organisatiestructuur 5.7.1 Management- en ondersteuningsstructuur Het managementteam van Kristallis bestaat uit de schoolleiders en teamleiders. De schoolleiding wordt ondersteund door het stafbureau van Pluryn en legt verantwoording af aan de Raad van Bestuur van Pluryn. De managementstructuur van Aloysius bestaat uit College van bestuur, sector-directie en directeur locatie. De sectordirecteur vervult de rol van regiobestuurder. Maandelijks is er een overleg tussen de sectordirectie en de directeuren. De stafdirecteuren Onderwijskwaliteit, HRM en Financiën & Bedrijfsvoering binnen Aloysius zijn ondersteunend en adviserend aan de sectordirectie en het college van bestuur. Elke locatie van Kristallis heeft een Commissie van Begeleiding (CVB). Het CVB zorgt voor sturing en ontwikkeling van ondersteuning aan leerlingen. Binnen de Kristallisscholen zijn er kwaliteitskringen en werkgroepen voor de ontwikkeling en kwaliteit vanuit het jaarplan. Elke locatie van Aloysius heeft ook een CVB. Daarnaast hebben de meeste locaties frequent ook een Breed CvB waar bijv. het “veiligheidshuis”, leerplicht, politie, zorgpartners etc. zitting hebben in de CVB. De ondersteuning naar de leerkrachten vindt plaats via de zorgteams ( orthopedagoge, coördinator, IB-er). Daarnaast zijn er landelijke kenniskringen/themabijeenkomsten die medewerkers kunnen bezoeken.

Alle nieuwe medewerkers doorlopen bij Aloysius het cultuurprogramma. Daarnaast maakt een nieuwe medewerker kennis met de organisatie via de inwerkapp.

5.7.2 Medezeggenschap Binnen Kristallis is een centrale MR met oudergeleding t.b.v. de drie locaties. De GMR van Aloysius is landelijk. Daarnaast heeft elke locatie een MR. Streven is de MR vooraf mee te nemen in processen.

5.7.3 Leerling- en ouderparticipatie Binnen de locaties Aventurijn en Park Neerbosch is een leerlingraad actief. Binnen De Hunnerberg met een justitieel profiel verblijft het merendeel van de jongeren korter dan 3 maanden. Hierdoor is leerling participatie lastig. De Hunnerberg is de enige JJI waar meisjes verblijven in Nederland. 18 van 63

Ouders zijn actief vertegenwoordigd in de MR. Ook worden er bijvoorbeeld ouderavonden georganiseerd waarbij ouders betrokken worden bij de scholen. Ouders worden daarnaast ook betrokken bij de OPP besprekingen van hun kind. Op De Hunnerberg, bij jongeren onder de 18 wordt het OPP naar de ouders verstuurd. Bij de examenuitreiking, eens per jaar, worden ouders door het onderwijs uitgenodigd. Onderwijs neemt deel aan het maandelijks jongerenberaad van Justitie waar van elke groep een vertegenwoordiger in zit.

5.8 Risico’s Zowel op het gebeid van identiteit, missie en visie zijn er geen risico’s geconstateerd, er zijn juist veel overeenkomsten en raakvlakken. Wel zijn er accent- en cultuurverschillen zoals dit bij een vergelijking tussen alle organisaties het geval zal zijn. Een mogelijk risico zou ook kunnen zijn dat er een kennisvlucht ontstaat. Doordat de medewerkers genoeg hebben van al die wisselingen van werkgever en kiezen voor een werkplek elders.

5.9 Aanbevelingen voor implementatie Zoals eerder al aangegeven is het belangrijk dat er een goed implementatie- en cultuurprogramma wordt opgezet voor de medewerkers van Kristallis. Waardoor ze zich echt thuis kunnen gaan voelen binnen de Aloysius Stichting. Hiervoor moet tijd, ruimte en aandacht worden gecreëerd. Het is niet wenselijk om de scholen van Kristallis met de huidige locaties van de Aloysius stichting te vergelijken. Ieder zit in zijn eigen fase van ontwikkeling. Het is verstandig om niet te gaan oordelen maar te gaan samenwerken en te leren van elkaar. Een aandachtspunt dat is aangegeven door de projectgroep is dat de afstemming tussen Aventurijn en Park Neerbosch verder verbeterd kan worden. De interne communicatie is nog onvoldoende effectief. Positionering en verbinding in de regio zou nog meer aandacht kunnen krijgen. Het gesloten karakter van De Hunnerberg en samenwerking met justitie vraagt altijd om afstemming en overleg. Er dient rekening te worden gehouden met de gesloten wereld van justitie.

19 van 63

6 Onderwijs & Kwaliteit 6.1 Vooraf Een bestuurlijke overdracht van Kristallis naar Aloysius heeft niet direct gevolgen voor het onderwijsaanbod op de scholen. De scholen blijven gewoon bestaan en er wordt voortgebouwd op de huidige ontwikkelingen. De bestuurlijke overdracht heeft wel invloed op het gehanteerde kwaliteitssysteem, de onderwijskundige werkwijze (“ambitiegericht werken:”), op eventuele kwaliteitsrisico’s en op bovenschoolse zorgstructuren. De projectgroep onderwijs en onderwijskwaliteit is gevraagd deze thema’s te verkennen. Mede op basis van hun onderzoek kan het volgende worden gemeld.

6.2 Onderwijskundige meerwaarde Het bestuurlijk overdragen van de Kristallisscholen bij Stichting Aloysius kan onderwijskundige meerwaarde opleveren. Aloysius werkt vanuit het onderwijskundig principe ‘ambitiegericht werken’, afgeleid van het 4D-model: data, duiden, doelen en doen. Ambitiegericht werken betekent dat je de schoolambities neemt als kapstok voor de inrichting van het onderwijs, leerkrachtgedrag en convergente differentiatie. Deze systematiek is ingevoerd op alle scholen van Aloysius onder begeleiding van de CED-groep. Elke school formuleert haar ambitieniveau en de tussendoelen voor de gevorderde leerlingen, de basisgroep en de intensieve groep. Buiten de basis-les wordt arrangementtijd gepland, waarin (alle) leerlingen de basisverwerking kunnen afmaken. Leerstof wordt niet ingekort voor de leerlingen. Op verschillende plekken en op diverse lijnen in de organisatie van Aloysius worden gesprekken gevoerd over de resultaten: van leerling- tot bestuursniveau zijn alle opbrengsten, afgezet tegen de schoolambities in beeld. In de datateambijeenkomsten op schoolniveau worden alle relevante data verzameld, waarover het team met elkaar in gesprek gaat. Teamleden lopen succesfactoren langs, van klassenmanagement tot hun didactische aanpak, de geboden leertijd of het leerstofaanbod en zo kijken zij samen waar zij mogelijk kunnen verbeteren in aanbod of aanpak.

In plaats van leerlingbesprekingen worden groepsbesprekingen georganiseerd, hier wordt naar de data gekeken op groepsniveau. Het ambitiegericht werken is verplicht voor alle scholen van Aloysius. Op termijn wordt deze werkwijze ook verwacht van de Kristallisscholen. Dit vraagt een omslag in denken en doen van de teams van de Kristallisscholen, waarbij zorgvuldigheid in de juiste ondersteuning en fasering van implementatie van deze werkwijze van belang is.

6.3 Kwaliteitsbeleid Aventurijn en Park Neerbosch Op de Kristallisscholen wordt gewerkt vanuit een zelf beschreven stelsel van kwaliteitszorg wat gevormd is tot een kwaliteitshandboek. Sinds kort hebben de scholen een analysemodel waarin op basis van eigen normen een aantal aandachtsgebieden worden gevolgd, beoordeeld en acties worden afgesproken met betrokkenen. Kwaliteit wordt met name decentraal gestuurd en gemonitord. Op de scholen wordt gewerkt vanuit ‘mijn schoolplan’, met onderliggend het jaarplan. Het jaarplan geeft een overzicht van de wijze waarop de school werkt aan kwaliteit. Dit jaarplan is belangrijke voeding als kwaliteitsinstrument om zicht te houden op de kwaliteitszorg op de scholen. Aventurijn en Park Neerbosch monitoren de veiligheid, het welbevinden en de tevredenheid van ouders via WMK-vragenlijsten. De opbrengsten van deze onderzoeken worden gemonitord en gedeeld in de jaarplannen. Hunnerberg De Hunnerberg hanteert hetzelfde kwaliteitssysteem als Aventurijn en Park Neerbosch. Echter wordt de veiligheid het welbevinden en tevredenheid niet gemeten door de WMK-vragenlijsten, maar wordt jaarlijks het onderzoek van Justitie naar leer-, leef- en werkklimaat afgenomen. De opbrengsten worden jaarlijks in de schooljaaranalyse gemeten en beschreven. Door het korte verblijf van de jongeren, zijn de resultaten niet bij alle leerlingen eenvoudig

20 van 63

te meten. Met het instroomprogramma voor vier groepen probeert de Hunnerberg hier meer opbrengsten te behalen.

Aloysius Het ‘ambitiegerichte’ onderwijs draagt bij aan een eenduidigheid in data die bij de scholen worden opgehaald en worden besproken op de verschillende niveaus van de stichting. Alle opbrengsten zijn in beeld op leerling-, school-, sector- en bestuursniveau. Op dit moment wordt een dashboard ontwikkeld waar in real-time informatie van alle locaties wordt gegenereerd. De opbrengsten worden twee keer per jaar besproken in een overleg tussen locatiedirecteur en schooldirecteur, en vervolgens in een overleg tussen schooldirecteuren en het College van Bestuur. Aloysius hanteert stichting brede formats voor de schoolgids, schoolplannen, website, OPP’s en schoolveiligheidsplannen. Aloysius is ISO (9001:2018) gecertificeerd, alsmede op de kwaliteitsnorm Speciaal Onderwijs via LECSO (nu Sectorraad Gespecialiseerd Onderwijs). Het kwaliteitssysteem van Aloysius is data-gedreven en breed gedragen binnen de scholen. De stichting organiseert daarnaast interne audits, zelfevaluaties en jaarlijkse peilingen onder medewerkers, ouders en leerlingen. De scholen van Aloysius zijn de afgelopen jaren uitgebreid ondersteund en toegerust om met hulp dit kwaliteitssysteem goed werkend neer te zetten in de scholen. Met CIIO, de externe certificeerder, is reeds afgesproken, dat bij een eventuele overdracht, de Kristallisscholen in 2021 niet bezocht worden.

Er wordt een nog te bepalen, tijd genomen om de Kristallisscholen te laten groeien en ontwikkelen voordat zij bezocht worden voor deze certificatie. Het is belangrijk om het team van de Kristallisscholen te laten wennen aan deze werkwijze en mee te nemen in het implementatieproces.

6.4 Kwaliteitsrisico’s In de periode november 2019 – maart 2020 is het vierjaarlijks bestuurlijk onderzoek uitgevoerd bij Stichting Kristallis als één van de zeven onderwijsbesturen van Pluryn Onderwijs. In dit onderzoek zijn tekortkomingen geconstateerd in de bestuurlijke kwaliteitszorg. In oktober 2020 is de bestuurlijke kwaliteitszorg opnieuw beoordeeld en is deze wederom als onvoldoende beoordeeld. De kwaliteitszorg, de kwaliteitscultuur en de verantwoording en dialoog (KA1, KA2 en KA3) dienen verbeterd te worden. De inspectie heeft wel geconstateerd dat enkele herstelopdrachten op schoolniveau wel zijn uitgevoerd, zoals het betrekken van een medische deskundige bij het opstellen van OPP’s en het in kaart brengen van welke lessen door onbevoegden gegeven worden en hier afspraken mee maken. Ten aanzien van de onderwijsopbrensten zoals de Inspectie deze hanteert, zijn er op dit moment geen grote kwaliteitsrisico’s voor de afzonderlijke Kristallisscholen. Aventurijn heeft een voldoende waardering van de inspectie. Het verificatie onderzoek in januari 2020 resulteerde in een beperkte herstelopdracht op de standaard kwaliteitszorg (KA1) op schoolniveau. Deze herstelopdracht is inmiddels positief afgerond. Park Neerbosch heeft ook een voldoende waardering van de inspectie.

Er bestaan voor zowel Aventurijn als Park Neerbosch nog wel belangrijke aandachtspunten met betrekking tot het borgen van de kwaliteit op een aantal standaarden, zoals het aanscherpen van doelen en normen in de ontwikkelingsperspectieven en verantwoording van de gerealiseerde onderwijskwaliteit in de schoolgids. Deze zijn in beeld en belegd in verbeteracties vanuit werkgroepen en de Raad van Bestuur . De Hunnerberg heeft een basisarrangement sinds 2017. In 2019 is er een gezamenlijk inspectiebezoek geweest van de inspecties van J&V, SZW en OCW. Hiervan is een positieve terugkoppeling geweest. De kwaliteit is afgestemd op wat mogelijk is met de grote doorstroming van leerlingen en de diversiteit in onderwijsbehoeften.

21 van 63

Bij de scholen van Stichting Aloysius zijn op dit moment geen kwaliteitsrisico’s zichtbaar, Alle Aloysius scholen hebben een voldoende van de inspectie. Eén van de scholen heeft de waardering goed ontvangen, twee scholen hebben een aanvraag ingediend. Kwaliteit staat bij Aloysius hoog in het vaandel, er zijn duidelijke kaders afgestemd en er worden strakke afspraken gehanteerd. Dit leidt tot eenduidigheid en uniformiteit binnen de scholen van Aloysius. Onderwijskundig leiderschap is van groot belang binnen de kaders die binnen de stichting breed gehanteerd worden. Dit is een andere werkwijze dan de Kristallisscholen op dit moment gewend zijn, maar wel binnen Aloysius een vereiste is.

6.5 Samenwerkingsverbanden passend Onderwijs Kristallis maakt actief deel uit van Samenwerkingsverband VO-VSO Nijmegen. De Korenaer Stevensbeek (VSO van Aloysius) is eveneens aangesloten bij dit samenwerkingsverband. Naast de Korenaer en Kristallis zijn twee VSOscholen van Stichting Metander, twee VSO-scholen van Stichting Onderwijscentrum Zuid Gelderland en een VSOschool van Stichting Speciaal Onderwijs Tarciusschool aangesloten bij Samenwerkingsverband VO-VSO Nijmegen. Zoals eerder genoemd draagt bestuurlijke overdracht bij aan het versterken van de strategische positie van Kristallis in de regio.

6.6 Leerlingadministratiesysteem Voor de leerlingadministratie gebruiken de scholen van Aloysius Esis-A en MLS als leerlingvolgsysteem voor de VSO-scholen. Aventurijn en Park Neerbosch werken vanuit Parnassys, gekoppeld aan SOM. Uit SOM wordt de data geput die ten grondslag ligt aan het opstellen van registraties, uitvoeren van analyses, uitwerken van roosters en weergave van opbrengsten. De Hunnerberg heeft daarin een eigen leerlingvolgsysteem dat voldoet aan de eisen van justitie, gelet op privacy en het gesloten karakter van de instelling. Er is veel energie gemoeid geweest met het implementeren van dit systeem en wordt op dit moment verder ontwikkeld in samenwerking met Den Hey-Acker. Het overgaan naar een ander leerlingvolgsysteem wordt dan ook op dit moment afgeraden door de projectgroep onderwijs. Er is onvoldoende zicht op het systeem om daar nu een voldragen advies over uit te kunnen brengen. De leerlingvolgsystemen hangen samen met de werkwijzen van de scholen. Het is daarom van belang om zorgvuldige keuzes te maken in de fasering en besluitvorming voor het aanpassen naar een leerlingvolgsysteem dat past binnen de werkwijze van Aloysius.

6.7 Conclusie en aanbevelingen voor implementatie Gekeken naar het bestuurlijke vraagstuk met betrekking tot kwaliteitszorg, kwaliteitscultuur en verantwoording en dialoog binnen Stichting Kristallis kan de overdracht een onderwijskundige en kwalitatieve meerwaarde opleveren. De overdracht heeft als gevolg dat de Kristallisscholen mee worden genomen in de werkwijze van Aloysius. Doordat Aloysius een bestuur is dat de focus op onderwijs heeft, kan het de Kristallisscholen gericht vanuit die hoedanigheid ondersteunen om de kwaliteit te versterken. Het risico bestaat dat dit te snel en zonder het betrekken van medewerkers van Kristallis wordt opgelegd en geïmplementeerd. Dit kan overkomen alsof Kristallis dit opgedragen krijgt en de eigen werkwijze niet van een voldoende niveau is. Het is van belang om een zorgvuldig implementatieplan op te stellen in samenwerking met de directie en medewerkers van Kristallis.

22 van 63

7 Personeel en rechtspositie 7.1 Vooraf In dit hoofdstuk Personeel en rechtspositie staat een analyse met daarin de standaard onderwerpen op het gebied van arbeidsvoorwaarden. Deze onderwerpen hebben de intentie volledig te zijn. Dit hoofdstuk bevat de uitkomsten van vragen, risicopunten en overzicht van verschillen. De bedoeling van dit hoofdstuk is om zoveel mogelijk duidelijkheid te verschaffen voor het personeel van Kristallis en dat uiteindelijk een besluit tot overdracht onderbouwd en weloverwogen kan worden genomen. Dit hoofdstuk is het product van de projectgroep Personeel.

7.2 Uitgangspunt: behoud van rechten Momenteel heeft Kristallis 108,34 fte in dienst. Het uitgangspunt is dat het personeel wordt overgenomen in de huidige functies met behoud van de bijbehorende arbeidsvoorwaarden en de opgebouwde diensttijd bij de Stichting Kristallis en diens rechtsvoorgangers. Afwijkende functies worden in het jaar na overdracht ingepast in het functiegebouw van Aloysius, dan wel wordt een vergelijkbare functie aangeboden. Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht m.b.t. de bij de start van schooljaar 2021-2022 ingezette medewerkers. Daar waar relevant is ook het normatief kader voor deze inzet aangegeven (uit: Bestuursformatieplan 2020-2021):

Bij de bestuursoverdracht is administratief sprake van een moment waarop de aanstelling bij de huidige werkgever eindigt, onder gelijktijdige aanstelling bij de nieuwe werkgever. Dat heeft tot gevolg dat de overgaande personeelsleden per die datum een akte van ontslag (van de oude werkgever) en een nieuwe akte van benoeming (op naam van de nieuwe werkgever) zullen ontvangen. Ook kan ten gevolge van die overgang het vakantiegeld tussentijds afgerekend moeten worden (terwijl dat normaliter alleen in de maand mei gebeurt). Behoud van rechten is wettelijk gegarandeerd.

7.3 Effecten voor werkgelegenheid Bestuurlijke overdracht van Kristallis heeft géén gevolgen voor de werkgelegenheid van de aan de Kristallisscholen verbonden personeelsleden. De formatiebudgetten blijven bij de bestuurlijke overdracht ongewijzigd en er is dus geen noodzaak tot personele krimp.

23 van 63

7.4 Personele mobiliteit Onder personele mobiliteit is te verstaan het verplaatsen van een personeelslid van de ene school naar de andere, met behoud van benoeming en rechten. Mobiliteit kan aan de orde zijn op basis van vrijwilligheid (vanuit de medewerker zelf) of noodzaak (vanuit de werkgever). Vrijwillige mobiliteit kan door werknemers te allen tijde worden gevraagd. Gedwongen mobiliteit kan met name aan de orde zijn bij formatieve frictie (boventalligheid op een bepaalde school terwijl stichtingsbreed nog vacatures bestaan). Aloysius probeert in een dergelijke situatie eerst alsnog vrijwillige mobiliteit te bevorderen en in overleg tot oplossing te komen. In de praktijk biedt dat vrijwel altijd een uitkomst. Overigens kunnen personeelsleden die geconfronteerd worden met gedwongen overplaatsing daartegen op basis van de CAO altijd in beroep gaan. Voor medewerkers van Kristallis biedt de overdracht naar Aloysius naar een grotere onderwijsstichting meer ruimte en mogelijkheden voor personele mobiliteit, vrijwillig of verplicht.