Rapport De Vlinderstichting
Tekst van het document
Inventarisatie dagvlinders en libellen groengebieden Nijmegen 2020
Inventarisatie dagvlinders en libellen groengebieden Nijmegen 2020
2
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
Inventarisatie dagvlinders en libellen groengebieden Nijmegen, 2020 Tekst Kars Veling Met medewerking van Jens Bokelaar, Roos Barendrecht, Tijn Smeeman Rapportnummer VS2020.032 Projectnummer P-2020.066 Productie De Vlinderstichting Mennonietenweg 10 Postbus 506 6700 AM Wageningen T 0317 46 73 46 E info@vlinderstichting.nl www.vlinderstichting.nl Opdrachtgever Gemeente Nijmegen Deze publicatie kan worden geciteerd als Veling, K. (2020) Inventarisatie dagvlinders en libellen groengebieden Nijmegen, 2020. Rapport VS2020.032, De Vlinderstichting, Wageningen. Trefwoorden Dagvlinders, libellen, groengebieden, stedelijk groen November 2020
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigden/of openbaar gemaakt d.m.v. druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van De Vlinderstichting, noch mag het zonder een dergelijke toestemming gebruikt worden voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
3
Inhoud Inhoud ........................................................................................................................ 4 Samenvatting ............................................................................................................. 5 1.
Inleiding ............................................................................................................. 6
2.
Materiaal en methode ....................................................................................... 7
3.
Resultaten.......................................................................................................... 9
4.
Vergelijking met 2000 en 2007 ........................................................................ 24
4
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
Samenvatting In 2020 is een inventarisatie uitgevoerd in 24 Nijmeegse groengebieden. Tijdens drie ronden (april-mei, juni juli en augustus-september) zijn de terreinen doorkruist en zijn alle waargenomen dagvlinders en libellen genoteerd. Er zijn in totaal 2421 dagvlinders geteld, verdeeld over 21 soorten. Het aantal libellen lag een stuk lager, met 379 exemplaren verdeeld over 19 soorten. 44% van de waargenomen vlindersoorten betrof de zogenaamde kroeglopers, mobiele vlinders die overal aanwezig zijn waar maar wat te halen valt. Het klein koolwitje was van deze groep verreweg het talrijkst. 41% van de vlinders behoren tot de typische graslandvlinders. Dit zijn soorten die redelijk mobiel zijn, maar zich vaak voortplanten op de locatie waar ze worden aangetroffen. Het zijn alle soorten die halfnatuurlijk, bloemrijk grasland nodig hebben. 15% van de vlinders waren gebonden aan bos(randen). De onderzochte groengebieden bestonden uit een afwisseling van bossen en bosplantsoen en grasland. Het oranje zandoogje is zich in Nijmegen aan het uitbreiden en is in vier groengebieden gevonden. De kleine parelmoervlinder, die zich mede dankzij de droogte landelijk uitbreidt, is ook in twee Nijmeegse groengebieden gevonden. Ook het scheefbloemwitje, een soort die pas in 2015 in Nederland verscheen is tweemaal gevonden. Er zijn weinig libellen gevonden tijdens de inventarisatie.
Landelijk was het ook een slecht jaar voor libellen (voorlopige resultaten meetnet libellen, NEM), mogelijk door de droogte. Al drie jaar is het erg droog en dit heeft, met name op de hogere zandgronden, duidelijk geleid tot veel lagere aantallen, vooral in de zomer- en nazomerperiode. In deelgebied Staddijk werd een tandem van de zuidelijke keizerlibel aangetroffen. Tandem wil zeggen een parend koppel en mogelijk dat de soort zich er heeft voortgeplant. Het is een soort die hier in Nederland (nog) niet de winter kan overleven, dus vestiging van deze zeldzame soort is niet aan de orde. Staddijk was het meest libellenrijk, met 15 soorten waaronder typische soorten als vroege glazenmaker, glassnijder en smaragdlibel. De Blauwe breedscheenjuffer werd veel waargenomen, maar was strikt gebonden aan de vier gebieden in Lindenholt.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
5
1. Inleiding De gemeente Nijmegen heeft De Vlinderstichting gevraagd een inventarisatie uit te voeren van dagvlinders en libellen in een aantal groengebieden. Aanleiding De gemeente Nijmegen wil naar een actualisatie van haar Groenbeleid toe, ter vervanging van het beleidsplan De Groene Draad (vastgesteld in 2007). Daarvoor is door de soortenorganisaties een rapportage gemaakt, waarin de gegevens uit de NDFF zijn geanalyseerd. Er zijn ‘natuurparels’ onderscheiden. In 2000 en in 2007 zijn een aantal van deze parels en andere groenelementen in Nijmegen door De Vlinderstichting geïnventariseerd op vlinders en libellen. De gemeente Nijmegen heeft De Vlinderstichting gevraagd deze inventarisatie in 2020 te herhalen. Doelstelling Het in kaart brengen van de actuele waarden van de te onderzoeken groengebieden voor vlinders en libellen.
6
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
2. Materiaal en methode Onderzoeksgebied Voor het onderzoek in 2020 zijn 24 gebieden geselecteerd, waarvan er 15 ook al in 2000 en/of 2007 zijn onderzocht. Negen gebieden waren nieuw.
Figuur 1 Onderzochte groengebieden Nijmegen 2020
Nr
Gebiedsnaam Oppervlakte 1 Lindenholt Noord 33,3 2 Lindenholt Centraal 63,5 3 Lindenholt West 46,8 4 Lindenholt Oost 39,2 7 Geologenstrook West 9,5 8 Geologenstrook Oost 10 11 Dukenburg 9,7 12 Malvert kanaal Noord 10,3 13 Staddijk 122,6 14 Jonkerbosplein 0,5 15 Hatert 30,7 16 Weezenhof West 8,6
Nr Gebiedsnaam Oppervlakte 19 Wadi Galvanistraat 5,5 20 Malvert kanaal Zuid 17 21 Meijhorst 8,4 22 Graafseweg 17,6 23 Nieuwe Dukenburgerweg 18,8 24 Goffertpark 46,7 25 Westerpark 20,7 26 Voedselbos 14,1 27 Panoven 24,4 28 Parkzoom 7,2 29 Spoorkuil West 11,2 30 Spoorkuil Oost 6,8
Tabel 1: Onderzochte groengebieden Nijmegen, 2020 Veldbezoeken Alle gebieden zijn in 2020 minimaal driemaal bezocht. De veldbezoeken vonden plaats tussen 10.00 en 17.00 uur en alleen bij ‘goede’ weersomstandigheden. Hierbij zijn de voorwaarden vanuit het meetnet dagvlinders gevolgd. Tijdens een bezoek werd het gebied zoveel mogelijk doorkruist. In de bijlagen vindt u de tracks, de afgelegde routes, per veldbezoek.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
7
Dagvlinders Datum # pers. Bezochte gebieden # srt # wrn #ex. 23-4-2020 2 7, 8, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24 10 179 189 24-4-2020 4 1, 2, 3, 4, 25, 26, 27, 28, 29, 30 12 245 269 19-5-2020 2 1, 12, 13, 16, 20 6 10 12 12-6-2020 1 13, 16 7 145 170 24-6-2020 1 25, 26, 27, 28, 29, 30 8 285 350 20-7-2020 1 7, 8, 11, 14, 21, 22, 23, 24 14 205 227 21-7-2020 1 12, 15, 19, 20, 27 11 270 287 23-7-2020 1 1, 2, 3, 4 12 356 356 5-8-2020 1 13, 16, 25, 26, 29, 30 11 262 299 2-9-2020 1 7, 8, 11, 12, 14, 20, 21, 22, 23 10 92 104 10-9-2020 1 27, 28 5 57 62 11-9-2020 1 1, 2, 3, 4, 15, 19, 24 7 89 96
Libellen # srt # wrn #ex. 4 4 6 5 9 9 9 68 106 6 27 29 3 13 13 6 23 24 1 1 1 7 106 111 4 20 23 4 30 34 1 1 1 1 21 22
Tabel 2: Per bezoekdatum het aantal tellers, de bezochte gebieden en per soortgroep het aantal soorten, waarnemingen en exemplaren.
8
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
3. Resultaten Dagvlinders
Tabel 3 Waarnemingen dagvlinders per deelgebied 2020. Geel = graslandvlinders, groen = bos(rand)vlinders
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
9
Er zijn tijdens het onderzoek in 2020 in totaal 21 soorten dagvlinders waargenomen in de onderzochte groengebieden. In de tabel is ook een kolom voor witje onbekend. Tijdens de voorjaarsronde in april vlogen er veel witjes, maar niet allemaal konden in de vlucht worden herkend. Er zijn in totaal 2421 dagvlinders genoteerd. Het klein koolwitje was de talrijkste soort, op de voet gevolgd door het bruin zandoogje. Het bont zandoogje en klein geaderd witje volgen op ruime afstand, met ruim 200 exemplaren. De waargenomen vlinders zijn onder te verdelen in de kroeglopers (blanco achtergrond in tabel 3), graslandvlinders (geel) en bos(rand)vlinders (groen). Kroeglopers zijn zeer mobiele soorten die overal zijn aan te treffen waar maar ‘wat‘ te halen is. Ze komen langs, foerageren er, planten zich er mogelijk voort en vertrekken weer. Deze vlinders kunnen op een dag makkelijk kilometers afleggen. Deze soorten geven niet veel informatie over de kwaliteit van de locatie waar ze worden gezien. Graslandvlinders en bos(rand)vlinders zijn minder mobiel en planten zich vaak voort op de locatie waar ze worden aangetroffen en deze soorten zijn dan ook indicatief voor goede leefomstandigheden. Graslandvlinders Van de ruim 2400 waargenomen vlinder zijn er 1000 (meer dan 40%) die tot de graslandvinders behoren, een groot aantal.
Dit betekent dat veel van de onderzochte groengebieden belangrijk leefgebied zijn voor deze graslandsoorten die landelijk nogal onder druk staan door het intensieve landgebruik. Het bruin zandoogje was de talrijkste graslandvlinders, maar ook icarusblauwtje, kleine vuurvlinder en hooibeestje zijn veel gezien.
Figuur 2 Waargenomen graslandvlinders in 2020
10
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
Bos(rand)vlinders Van de 2400 waargenomen vlinder behoorde 15% tot de bos(rand)vlinders. Deze zijn redelijk mobiel en zijn gebonden aan opgaande begroeiing. De meeste groenstroken bestaan uit een combinatie van bosplantsoen en grasland (deels intensief gemaaid). Bij de bespreking per gebied zal worden aangegeven of in het deelgebied veel bos(rand)vlinders zijn aangetroffen.
Figuur 3 Waarnemingen bos(rand)vlinders in 2020
Bijzondere soorten Onder de waargenomen soorten is er een die als kwetsbaar is opgenomen op de Rode Lijst dagvlinders uit 2019, kleine parelmoervlinder en twee die als gevoelig te boek staan, bruin blauwtje en oranje zandoogje. Het scheefbloemwitje staat niet op de Rode lijst. Deze soort is nieuw en is pas in 2015 voor het eerst in Nederland gezien en heeft zich sindsdien zeer sterk uitgebreid. Tijdens deze inventarisatie zijn er twee gezien, een in Lindenholt centraal en een in Dukenburg.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
11
NEDERLANDS Blauwe breedscheenjuffer Bruinrode heidelibel Gewone oeverlibel Grote roodoogjuffer Azuurwaterjuffer Lantaarntje Houtpantserjuffer Bloedrode heidelibel Smaragdlibel Vuurjuffer Viervlek Glassnijder Platbuik Grote keizerlibel Paardenbijter Vroege glazenmaker Blauwe glazenmaker Bruine winterjuffer Zuidelijke keizerlibel
12
1
34
1
58
1
1
5
1
2 20 10 1
1 44 1 5 1
42
1
2
3
3 28 7 1
10
1
4
4 2 3
13
13
2
9
1 1
1
12
8
7
3
2 1
11
5
1 1
3
12
2 2 140
3
8 18 32 28 19 1 10 7 1 5 3 1
13
1
1
14
4
2
2
16
2
1
1
19
16
1
2
4 3 2
4
20
3
1
2
21
4
1 1
2
22
1
1
23
14
2
1
9 2
24
6
2
1 3
25
3
3
26
5
1
1 3
27
2
1 1
29
30 Totaal 94 58 42 33 32 32 31 13 7 7 6 5 4 3 3 3 2 2 2 0 379
Libellen
Er zijn tijdens dit onderzoek veel minder libellen aangetroffen dan dagvlinders. In totaal gaat het om 379 exemplaren, verdeeld over 19 soorten.
Tabel 4 Waargenomen libellen per deelgebied, 2020
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
Bespreking per deelgebied Hieronder volgt een korte beschrijving per deelgebied, waarbij zal worden ingegaan op bijzonderheden. 1.
Lindenholt Noord
Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
33,3 117 3,5 13 25% 15% 58 1,7 7
Lindenholt Noord is een combinatie van een grote waterpartij, halfnatuurlijk grasland en gazon. Het aantal waargenomen dagvlinders per hectare ligt iets onder het gemiddelde en de verdeling over de mobiele soorten en de typische soorten wijkt ook niet veel af. Opvallend is dat er relatief veel klein geaderd witjes zijn gezien, die, vergeleken met het overal talrijkste klein koolwitje, een wat natuurlijker en vochtiger grasland prefereert. Ook de aanwezigheid van 10 icarusblauwtjes en wat bruin blauwtje duidt op redelijk natuurlijk grasland, maar het totaal aan graslandvlinders was met 25% onder gemiddeld. Er zijn relatief en duidelijk bovengemiddeld veel libellen aangetroffen en met name de 44 exemplaren van de blauwe breedscheenjuffer waren opvallend. Deze juffer, die een voorkeur heeft voor licht stromend water met een redelijk tot goede waterkwaliteit is buiten Lindenholt niet aangetroffen en in Lindenholt Noord het meeste.
2.
Lindenholt centraal
Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
63,5 197 3,1 12 26% 31% 34 0,5 6
Lindenholt centraal is vergelijkbaar met Lindenholt Noord, maar er is relatief meer ‘net’ en intensief onderhouden grasland, maar ook delen met vochtig en erg bloemrijk grasland, waar de meeste van de 13 icarusblauwtjes en 5 bruin blauwtjes zijn gevonden. Dat er in dit deelgebied redelijk veel bos en struweel aanwezig is zien we terug in een bovengemiddeld aantal bos(rand)vlinders, naast veel bont zandoogjes ook 10 boomblauwtjes en 6 oranjetipjes. Van de zes waargenomen libellensoorten was ook hier de blauwe breedscheenjuffer het talrijkst met 20 exemplaren. Ook werd er een glassnijder aangetroffen.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
13
3.
Lindenholt West
Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
46,8 185 4,0 12 14% 28% 42 0,9 6
Lindenholt West is een smalle langgerekte strook waarin een flink aandeel bos/struweel aanwezig is en verder een afwisseling tussen intensief en minder intensief onderhouden grasland. De graslandvlinders waren in dit deelgebied duidelijk ondervertegenwoordigd. In dit deelgebied werden meer klein geaderd witjes, dan klein koolwitjes gezien, een soort die wat meer afwisseling tussen bos en grasland apprecieert. Ook in dit deelgebied was de blauwe breedscheenjuffer de meest getelde libel met 28 van de in totaal 42 libellen.
4.
Lindenholt Oost
Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
39,2 120 3,1 12 38% 28% 10 0,3 4
Lindenholt Oost is de groenstrook langs het kanaal. Het zuidelijke deel ervan is vrij sterk bebost terwijl in het middendeel er meer graslandpartijen aanwezig zijn, deels intensief en voor het grootste deel vrij extensief beheerd. Het is een redelijk gemiddeld gebied wat betrreeft de waargenomen aantallen en de verdeling over de kroeglopers en de typische soorten. Vergeleken met de andere deelgebieden in Lindenholt zijn er veel bruin zandoogjes en kleine vuurvlinders aangetroffen, wat wel indicatren zijn voor redelijk bloemrijke situaties. Ook het oranjetipje, een meer bosgebonden graslandvlinder was veel aanwezig. In Lindenholt oost zijn niet veel libellen aangetroffen. 4 van de 10 libellen waren houtpantserjuffers. Ook zijn er 2 blauwe breedscheenjuffers gevonden.
14
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
7.
Geologenstrook West
Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders: % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
9,5 ha 32 3,4 6 19% 53% 13 1,4 2
De Geologenstrook West is parkbos met hier en daar open grazige plekken, maar niet veel bloemrijk grasland. Er zijn dan ook relatief weinig graslandvlinders geteld, maar wel bovengemiddeld aantal bosvlinders, vooral bont zandoogjes (17 ex.) en oranjetipje (14). Er zijn 13 libellen waargenomen, vrijwel allemaal houtpantserjuffer (12 ex.) en 1 bruinrode heidelibel.
8.
Geologenstrook Oost
Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
10 ha 29 2,9 7 45% 34% 13 1,3 4
Geologenstrook Oost is opener en er zijn meer bloemrijke plekken dan in het westelijke deel. Dat zien we terug in duidelijk meer graslandvlinders, vooral bruin zandoogjes, maar ook veel bos(rand)vlinders, maar een soort, bont zandoogje. Qua libellen waren ook hier relatief veel houtpantserjuffers en ook 2 blauwe glazenmakers, die elders tijdens dit onderzoek niet zijn gezien.
11. Dukenburg Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
9,7 57 5,9 10 56% 16% 3 0,3 2
Het deelgebied Dukenburg bestaat uit een grote waterpartij met daaromheen een relatief smalle strook die gedeeltelijk halfnatuurlijk grasland en gedeeltelijk bos/struweel is. Wat beteft graslandvlindeers waren er redelijk veel bruin zandoogjes (27 ex.) en kleine vuurvlinders (6 ex.). Er zijn maar 3 libellen geteld, 2 bruinrode heidelibellen en een gewone oeverlibel.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
15
12. Malvert kanaal Noord Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
10,3 ha 72 7,0 7 49% 21% 5 0,5 3
Malvert Kanaal Noord is een groenstrook met zowel bosschages als met intensief en extensiever beheerde graslanden. Er zijn redelijk veel vlinders waargenomen. Van de graslandvlinders was bruin zandoogje redelijk vertegenwoordigd, maar, behalve 1 icarusblauwtje, geen andere. Het gebied was arm aan libellen met 5 waarnemingen verdeeld over 3 soorten.
13. Staddijk Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
122,6 ha 332 2,7 15 45% 13% 140 1,1 15
Staddijk is met meer dan 122 hectare verreweg het grootste van de onderzochte groengebieden. Het is een gevarieerd terrein waar veel vlinders zijn aangetroffen. Met 2,7 vlinder/hectare lijkt de dichtheid gering, maar een flink deel van Staddijk bestaat uit bosgebied en waterpartijen en grote delen daarvan zijn moeilijk toegankelijk. Behalve een groot aantal vlinders is Staddijk ook het soortenrijkste gebied met 15 waargenomen soorten, waaronder 5 graslandvlinders. Bruin zandoogje was met 145 exemplaren de winnaar in het gebied, met op de tweede plek het klein geaderd witje met 75 exemplaren. Er zijn meer klein geaderd witjes waargenomen dan klein koolwitjes en dat geeft aan dat we hier te maken hebben met een relatief natuurlijk groengebied. Het beheer door een schaapskudde is zeer geunstig voor de vlinderstand. Bij de bezoeken die gedurende het hele voorjaar en zomerseizoen zijn gedaan waren er naast relatief intensief begraasde delen altijd delen aanwezig met (veel) bloeiende planten. Ook voor libellen is Staddijk het meest soortenrijk met maar liefst 15 soorten. Lindeholt Noord, die daarna de meeste soorten libellen heeft blijft steken op 7 soorten. Er zijn in Staddijk meer bloedrode dan bruinrode heidelibellen aangetroffen en 4 soorten die in geen enkel ander gebied zijn gezien namelijk smaragdlibel, vroege glazenmaker, glassnijder en zuidelijke keizerlibel.
Die laatste soort was een uiterst zeldzame libel in Nederland die in 2020 een goed jaar had en op veel plekken werd gezien, zoals ook in Staddijk. Het ging hierbij om een tandem, dus een parend stel en mogelijk dat er eitjes zijn afgezet en dat de soort zicht er heeft voortgeplant. We gaan ervan uit dat de soort een normale winter hier niet kan overleven, zodat er niet sprake is van vestiging.
16
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
14. Jonkersbosplein Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
0,5 ha 48 96 10 46% 6% 1 2,0 1
Was Staddijk het grootste gebied, het Jonkersbosplein is met 0,5 hectare verreweg het kleinst. Toch zijn er hier heel veel vlinders geteld, wat het aantal vlinders per hectare op het hoge 96 brengt. Het kleine gebiedje, ingeklemd tussen de wegen is erg bloemrijk en er is, door de afwisseling van opgaande en open stukken altijd beschutting aanwezig. Er zijn vijf graslandvlinders aangetroffen, bruin zandoogje (8 ex.), icarusblauwtje (5 ex.), kleine vuurvlinder (5 ex.), hooibeestje (3 ex.) en kleine parelmoervlinder (1 ex.). Deze duinvlinder is, mede door het hete en droge weer van de afgelopen jaren, aan een uitbreiding bezig en vestigt zich ook veel in het binnenland. Voor de voortplanting heeft deze vlinder viooltjes nodig, die in het gebied niet zijn aangetroffen, maar waarnaar ook niet intensief is gezocht. Er is slechts een libel geteld en wel een gewone oeverlibel. Er is in dit deelgebied geen water aanwezig. 15. Hatert Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
30,7 ha 143 4,7 11 34% 4% 0 0,0 0
Deelgebied Hatert is een zeer langgerekt gebied dat uit twee delen bestaat, het stuk langs het kanaal, waar een redelijk brede groenstrook ligt en veel stukken met bloemrijk grasland en een smallere strook naar het noordoosten, langs de XXXX. Hier is recent ook halfnatuurljk grasland en struweel gerealiseerd. Er zijn in dit deelgebied vooral erg veel klein koolwitjes geteld (82 exemplaren, meer dan 50% van alle waargenomen vlinders. Hoewel er hier en daar wel struiken en bomen aanwezig zijn is het percentage bos(rand)vlinders laag. Er zijn zes soorten graslandvlinders aangetroffen waarvan de 4 exemplaren van het oranje zandoogje opvielen. Deze soort komt in Nijmegen maar sporadisch voor, maar lijkt de laatste jaren wel aan een opmars bezig. Er zijn in Hatert geen libellen gezien tijdens het onderzoek.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
17
16. Weezenhof West Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
8,6 ha 120 14 10 73% 5% 4 0,5 2
Weezenhof bestaat uit twee duidelijk verschillende delen. Aan de westkant gaat het om een strook bloemrijk grasland rondom een waterpartij, met veel waterplanten, maar wel met abrupt verlopende oevers. Het oostelijke deel is deels beschaduwd, vrij soortenarm grasland en bospartijen tussen de bebouwing. Er zijn in dit deelgebied veel vlinders aangetroffen met zo’n 14 vlinders per hectare, De graslandvlinders zijn erg goed vertegenwoordigd met vooral grote aantallen bruin zandoogje (61 ex.) en hooibeestjes (24 ex.). In totaal zijn. Weezenhof is het enige gebied waarin dikkopjes zijn aangetroffen. Zowel groot dikkopje als zwartsprietdikkopje werden hier gezien, maar wel beide met maar 1 exemplaar. Deze dikkopjes hebben in de winter overstaande vegetatie nodig en zijn dus gebonden aan plekken waar delen van de grazige/bloemenvegetatie niet wordt afgemaaid, maar staand de winter in gaat. In Weezenhof is recent de iepenpage aangetroffen en tijdens dit onderzoek is de locatie waar ze bekend waren goed onderzocht, maar de soort is er niet aangetroffen. Wel zijn er waarnemingen uit 2020, maar deze zijn van de rand van Weezenhof, ongeveer 500 m verwijderd van het onderzoeksgebied. Ondanks dat er een forse waterpartij in het gebied lag zijn er maar erg weinig libellen gezien, 2 gewone oeverlibellen en 2 vuurjuffers.
19. Wadi Galvanistraat Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
5,5 ha 125 22,7 13 38% 6% 2 0,4 2
De wadi aan de Galvanistraat is een vlinderrijk deelgebied met meer dan 22 vlinders per hectare. Er zijn veel klein koolwitjes gezien, maar ook zes soorten graslandvlinders. Er zijn 16 bruin zandoogjes geteld, maar ook 16 icarusblauwtjes, 6 kleine vuurvlinders, 3 hooibeestjes, 1 bruin blauwtje en 6 oranje zandoogjes. Hiermee is dit een belangrijk deelgebied voor vlinders. Er zijn weinig libellen aangetroffen.
18
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
. 20. Malvert kanaal Zuid Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
17 ha 86 5,1 7 24% 34% 16 0,9 6
Malvert kanaal Zuid ligt in een hoek, deels langs het kanaal en deels langs de van Boetbergweg. Het is een groenstrook met redelijk veel opgaande begroeiing en dat is te zien aan het hoge aandeel bos(rand)vlinders. Er zijn 21 bont zandoogjes geteld, veel daarvan in en bij de bosstrook langs de van Boetbergweg. Er zijn 16 libellen geteld, verdeeld over de volgende 6 soorten: bruinrode heidelibel (4ex.), azuurwaterjuffer (4 ex.), lantaarntje (3 ex.), hotpantserjuffer (2 ex.) vuurjuffer (2 ex.) en paardenbijter (1 ex.). 21. Meijhorst Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
8,4 ha 48 5,7 8 35% 44% 3 0,4 2
Meijhorst is een waterpartij met daaromheen een relatief smalle groenstrook met een afwisseling van open delen (deel intensief en deels extensief beheerd) en bos en bosplantsoen. Aan de ene zijde begrensd door hoogbouw, aan de andere zijde is de bebouwing laagbouw. Er zijn relatief veel bos(rand)vlinders gevonden, met name bont zandoogjes. Voor libellen is het gebied niet rijk met alleen waarnemingen van bruinrode heidelibel en houtpantserjuffer.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
19
22. Graafseweg Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
17,6 ha 47 2,7 8 49% 2% 4 0,2 3
De Graafseweg is een drukke doorgaande verbinding. Aan de oostkant ligt tussen de twee weghelften een waterpartij met grazige begroeiing en een stuk grasland met bomen. Na 200 meter gaat dit over in een smalle middenberm. Tussen het spoor en de weg ligt een redelijk breed talud. Er zijn in dit deelgebied niet heel veel vlinders aangetroffen (2,7 per hectare), met erg weinig bos(rand)vlinders. Ook het aantal libellen was beperkt met slechts waarnemingen van bruinrode en bloedrode heidelibel en houtpantserjuffer.\
23. Nieuwe Dukenburgerweg Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
18,8 ha 66 3,5 6 30% 2% 1 0,1 1
De nieuwe Dukenburgerweg heeft vanaf de kanaalbrug een smalle middenberm, die echter wel al direct vrij bloemrijk is en die in oostelijke richting steeds breder wordt maar steeds bloemrijk blijft. Er zijn erg veel klein koolwitjes gezien, en maar 1 bruin zandoogje, terwijl graslandvlinders als icarusblauwtje (13 ex.), kleine vuurvlinder (5 ex.) en oranje zandoogje (1 ex.) wel van de bloemrijke situatie profiteren. Misschien dat door de achtereenvolgende droge jaren de bruin zandoogjes geen optimaal leefgebied meer vinden. Voor libellen is de weg met de bermen en middenberm niet van belang. Er is slechts een bruinrode heidelibel aangetroffen.
20
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
24. Goffertpark Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
46,7 ha 34 0,7 8 0% 35% 14 0,3 4
Het onderzochte deel van het Goffertpark was een van de minst vlinderrijke, met nog geen vlinder per hectare en daarvan het merendeel koolwitjes. Grote delen bestonden ook uit bos of uit strak geschoren gazon. In de ingezaaide stukken waren ook nauwelijks vlinders aanwezig, maar dit kan goed komen door de droogte, waardoor deze niet optimaal functioneerden. In het cultuurlijke deel met de vijvers en bloemperken waren ook niet veel vlinders aanwezig. Een ander sortiment zou hier wellicht de functie van ‘kroeg’ kunnen versterken. Van de 14 waargenomen libellen waren 9 bruinrode heidelibellen, maar ook 2 exemplaren van de grote keizerlibel, die elders niet veel is gezien. 25. Westerpark Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
20,7 ha 141 6,8 9 59% 0% 6 0,3 3
Het Westerpark is onder te verdelen in drie gedeelten, het Westelijke bloemrijke en natuurlijke deel, het oostelijke meer cultuurlijke stuk en in het zuiden de overstort. De overstrort is niet doorkruist, maar vanuit de buitenkant werden daar erg weinig vlinders gezien. Datzelfde gold ook voor het cultuurlijke deel, maar in de bloemrijke delen waren veel vlinders aanwezig, waaronder ook 5 soorten graslandvlinders. Er werden erg veel bruin zandoogjes gevonden (70 ex.), maar ook kleine vuurvlinder, icarusblauwtje en hooibeestje. Opvallend was dat er maar liefst 5 bruin blauwtjes zijn geteld. Deze rode lijstsoort is gebonden aan schrale bloemrijke en droge graslanden en die vond de soort blijkbaar in het Westerpark. Opvallend is dat er geen enkele bos(rand)vlinder is aangetroffen. Nu is er niet veel bos aanwezig, maar wel struikpartijen. Er waren ook maar weinig libellen aanwezig. Bij de kleine poel werd platbuik gezien, een typische soort voor dit soort plasjes. Ook werden 3 gewone oeverlibellen gezien.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
21
26. Voedselbos Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
14,1 ha 99 7,0 8 45% 5% 3 0,2 1
In dit deelgebied waren een aantal bloemrijke percelen en er zijn dan ook redelijk wat graslandvlinders gezien. Toch viel dat wel wat tegen en dat heeft misschien te maken met de droogte. Een aantal delen waren, zeker in de loop van de zomer, kurkdroog en dat zal zeker effect hebben op de waargenomen vlinders. Bos(rand)vlinders zijn er weinig aangetroffen. Het aantal libellen was laag, maar er is ook geen water in dit deelgebied aanwezig. De enige soort die is gezien is de gewone oeverlibel (3 ex.).
27. Panoven Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
24,4 ha 156 6,4 9 81% 0% 5 0,2 3
Het deelgebied bestaat voornamelijk uit open schraal grasland, met langs de trand wat struiken en ruigere vegetatie. Er zijn relatief zeer veel graslandvlinders aangetroffen, waarbij bruin zandoogje met 79 ex. De koploper is. Tijdens de tweede telronde werden veel bruin zandoogjes gevonden, maar vooral langs de zuidrand. Hier was op dat moment schaduw en hier concentreerden zich de zandoogjes om de hitte van het open veld te ontwijken. Ook kleine vuurvlinder (21 ex.) en hooibeestje (23 ex.) waren veel aanwezige graslandvlinders. Ook de waarneming van de kleine parelmoervlinder moet genoemd worden. Deze soort, die houdt van droge bloemrijke omstandigheden, zat in de noordwestkant in bloemrijke ruigte. Er zijn maar weinig libellen gevonden, verdeeld over 3 soorten.
22
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
28. Parkzoom Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
7,2 ha 84 11,7 11 75% 2% 0 0 0
Parkzoom ligt te westen van Panoven en was vlinderrijk met meer dan 11 vlinders per hectare. Driekwart daarvan waren graslandvlinders en naast bruin zandoogje (38 ex.) was kleine vuurvlinder goed vertegenwoordigd ( 15 ex.) en ook icarusblauwtje (2 ex.), hooibeestje (2 ex.) en bruin blauwtje(2 ex.). Libellen waren er nauwelijks. 29. Spoorkuil West Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
11,2 ha 64 5,7 9 16% 11% 2 0,2 2
De Spoorkuil is in potentie een mooi vlindergebied, door de schrale vegetatie en de overgangen tussen lage en opgaande begroeiing, maar het is altijd al droog en nu, in het derde droge jaar op rij, was dat terug te zien in het lage aantal vlinders dat werd geteld. De typische soorten waren maar weinig aanwezig. Ook libellen hadden er weinig te zoeken, met waarnemingen van 1 bruinrode heidelibel en 1 gewone oeverlibel. 30. Spoorkuil Oost Oppervlakte: Aantal dagvlinders: Aantal dagvlinders/ha: Aantal soorten dagvlinders: % graslandvlinders % bos(rand)vlinders: Aantal libellen: Aantal libellen/ha: Aantal soorten libellen:
6,8 ha 19 2,8 5 5% 5% 0 0 0
Ook in Spoorkuil Oost heeft de droogte nadrukkelijk invloed gehad op de waargenomen soorten. Weinig vlinders, weinig soorten en nauwelijks typische vlinders. Er zijn geen libellen aangetroffen.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
23
4. Vergelijking met 2000 en 2007 Een vergelijkbare inventarisatie van Nijmeegse groengebieden is door De Vlinderstichting uitgevoerd in 2000 en in 2007. In 2000 ging het om 21 gebieden, in 2007 waren dat er minder, namelijk 13 en in 2020 werden 24 gebieden onderzocht. In onderstaande tabel staan de groengebieden die in de drie onderzoeksjaren zijn onderzocht.
Nr Gebiedsnaam 1 Lindenholt Noord 2 Lindenholt Centraal 3 Lindenholt West 4 Lindenholt Oost 7 Geologenstrook West 8 Geologenstrook Oost 11 Dukenburg 12 Malvert kanaal Noord 13 Staddijk 14 Jonkerbosplein 15 Hatert 16 Weezenhof West 19 Wadi Galvanistraat 20 Malvert kanaal Zuid 21 Meijhorst 22 Graafseweg 23 Nieuwe Dukenburgerweg 24 Goffertpark 25 Westerpark 26 Voedselbos 27 Panoven 28 Parkzoom 29 Spoorkuil West 30 Spoorkuil Oost Niet in 2020 onderzocht 5 Neerbosch Noordoost 6 Neerbosch Zuidoost 9 Lanktorst Noord 10 Lanktorst Zuid 17 Weezenhof Midden 18 Weezenhof Oost 21a Hees
2000 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
1 1 1 1 1 1 1 21
2007 1 1 1 1 1 1 1 1 1
1 1 1 1
2020 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
# jaren 3 3 3 3 3 3 3 3 3 2 2 3 3 3 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1
1 1 1 1 1 1 1 13
24
Tabel 5, Onderzoeksgebieden in de drie onderzoeksjaren 2000, 2007 en 2020
24
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
Dagvlinders
Soort argusvlinder atalanta bont zandoogje boomblauwtje bruin blauwtje bruin zandoogje citroenvlinder dagpauwoog distelvlinder eikenpage geelsprietdikkopje gehakkelde aurelia groot dikkopje groot koolwitje hooibeestje icarusblauwtje klein geaderd witje klein koolwitje kleine vos kleine parelmoervlinder kleine vuurvlinder koevinkje koninginnenpage landkaartje oranje zandoogje oranjetipje scheefbloemwitje zwartsprietdikkopje
2000 per gebied 2007 per gebied 2020 per gebied 7 0,3 85 4,0 11 0,8 20 0,8 742 35,3 243 18,7 236 9,8 41 2,0 32 2,5 49 2,0 35 1,7 9 0,7 24 1,0 178 8,5 276 21,2 715 29,8 9 0,4 0,0 8 0,3 46 2,2 5 0,4 2 0,1 17 0,8 0,0 0,0 9 0,4 0,0 0,0 1 0,0 0,0 0,0 23 1,1 12 0,9 6 0,3 3 0,1 1 0,1 1 0,0 25 1,2 29 2,2 12 0,5 4 0,2 0,0 66 2,8 423 20,1 19 1,5 95 4,0 211 10,0 166 12,8 213 8,9 327 15,6 430 33,1 766 31,9 28 1,3 0,0 0,0 0,0 0,0 2 0,1 130 6,2 31 2,4 86 3,6 5 0,2 6 0,5 0,0 1 0,0 0,0 0,0 9 0,4 2 0,2 2 0,1 0,0 0,0 12 0,5 79 3,8 19 1,5 57 2,4 0,0 0,0 2 0,1 20 1,0 1 0,1 1 0,0
Klein koolwitje/klein geaderd witje
46
Eindtotaal 2458 117,0 1292 99,4 2421 100,9 Tabel 6, waargenomen vlinders in de drie onderzoeksjaren 2000, 2007 en 2020
Als we de vlindergegevens van de drie onderzoeken vergelijken zien we dat het aantal waargenomen exemplaren per onderzocht gebied in 2000 het hoogste lag, met 117 exemplaren, maar dat er tussen 2007 en de nieuwe inventarisatie in 2020 geen verschil is. Dit betekent dat de vlinderrijkdom in de afgelopen 13 jaar dus min of meer gelijk is gebleven en dat is positief als we weten dat landelijk er in 2020 duidelijk minder vlinders zijn dan in 2007. We zien dat hooibeestje en oranje zandoogje recent veel meer zijn gezien, maar ook bruin zandoogje is duidelijk toegenomen. Alle drie zijn typische graslandsoorten en blijkbaar is de kwaliteit van het grasland voor deze soorten verbeterd. Hoewel het bont zandoogje nog best veel is gezien zijn er wel veel minder dan in de voorgaande twee onderzoeken. De soorten die het in 2000 en 2007 duidelijk beter hebben gedaan behoren allemaal tot de kroeglopers, de mobiele soorten die niet veel eisen stellen. Allen het icarusblauwtje, ook een graslandvlinder, is in 2000 veel meer gezien. Geconcludeerd mag worden dat de situatie in de Nijmeegse groengebieden voor de graslandvlinders niet is verslechterd, maar mogelijk zelfs is vooruit gegaan.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
25
Libellen
2000 2007 2020 Waarn ex waarn ex waarn ex Azuurwaterjuffer 36 342 24 38 21 32 Blauwe breedscheenjuffer 90 94 Blauwe glazenmaker 1 1 1 1 2 2 Bloedrode heidelibel 16 33 25 39 11 13 Bruine glazenmaker 3 3 2 2 Bruine winterjuffer 1 1 2 2 1 2 Bruinrode heidelibel 9 13 19 25 55 58 Gewone oeverlibel 16 22 16 16 42 42 Gewone pantserjuffer 3 5 1 1 Glassnijder 6 7 27 33 4 5 Grote keizerlibel 22 25 13 13 3 3 Grote roodoogjuffer 16 122 21 70 10 33 Houtpantserjuffer 22 639 73 26539* 26 31 Kleine roodoogjuffer 4 20 9 29 Lantaarntje 68 178 114 445 29 32 Metaalganslibel 1 1 Paardenbijter 32 51 9 12 3 3 Plasrombout 6 11 Platbuik 6 9 6 7 4 4 Smaragdlibel 11 17 13 19 6 7 Steenrode heidelibel 22 28 34 37 Variabele waterjuffer 11 334 52 116 Viervlek 14 47 13 17 5 6 Vuurjuffer 14 68 72 164 7 7 Vroege glazenmaker 3 3 Watersnuffel 4 4 16 30 Weidebeekjuffer 2 2 1 1 Zwarte heidellbel 13 19 Zuidelijke keizerlibel 1 2 Zwervende pantserjuffer 1 1 Totaal 360 2003 563 1117 323 379 # onderzochte groengebieden 21 13 24 Tabel 7, waargenomen libellen in de drie onderzoeksjaren 2000, 2007 en 2020 Het jaar 2020 was een slecht libellenjaar. Uit de voorlopige gegevens van het meetnet libellen (NEM) blijkt dat er landelijk, vooral in de zomerperiode, veel minder libellen zijn geteld dan de voorgaande jaren, waarbij de zandgronden er nog slechter afkwamen dan de klei- en veengebieden.
De drie opeenvolgende droge jaren hebben daar waarschijnlijk alles mee te maken.. Dit zien we ook in de resultaten van de inventarisatie van de groengebieden in Nijmegen, want met 323 waarnemingen en 379 exemplaren is dat over het geheel genomen heel veel minder dan de andere twee jaren. De geel gemarkeerde soorten zullen we hier kort bespreken.
26
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
Blauwe breedscheenjuffer Deze soort is veel waargenomen in 2020, terwijl deze de voorgaande twee onderzoeken helemaal ontbrak. Het bijzondere is dat de blauwe breedscheenjuffer alleen is aangetroffen in de vier onderzochte gebieden in Lindenholt. Het is een soort die goede waterkwaliteit apprecieert en het liefst licht stromend water heeft. Dat laatst lijkt in Lindenholt niet het geval, maar blijkbaar voldoet het water daar wel aan de eisen die de soort stelt. Bruinrode heidelibel De bruinrode heidelibel is veel meer waargenomen dan in de andere perioden. Het is inderdaad een soort die ook landelijk in de lift zit. De steenrode heidelibel, die in 2020 helemaal niet is gezien, neemt daarentegen in Zuid-Nederland af. Houtpantserjuffer De houtpantserjuffer is een redelijk algemene juffer die in 2020 in 8 van de 24 gebieden is aangetroffen. De aantallen waren laag. In 2007 is er speciaal gelet op ei-afzerplaatsen en de 639 waarnemingen en de 26539 exemplaren hebben dus voor een groot deel betrekking op eitjes en eisporen, die in overhangende takken boven het water zijn te vinden. Variabele waterjuffer De variabele waterjuffer is in 2020 helemaal niet aangetroffen. De soort gaat ook landelijk achteruit en lijkt, zeker op de zandgronden, te worden vervangen door de azuurwaterjuffer. Vuujuffer Er zijn slechts 7 vuurjuffers gevonden, een voorjaarssoort.
Deze waarnemingen kwamen wel uit 4 deelgebieden Vroege glazenmaker De 3 waarnemingen van de vroege glazenmaker komen allemaal uit Staddijk. Deze glazenmaker was in de eerdere onderzoeken niet gezien. Het is een soort die de laatste jaren aan het toenemen is en vergelijkbare omstandigheden prefereert als glassnijder en smaragdlibel, dus is het voorkomen in Staddijk geen verrassing. Zuidelijke keizerlibel De zuidelijke heidelibel komt oorspronkelijk voor in de zuidelijke helft van Europa, ongeveer tot midden-Frankrijk. In Nederland werd hij tot voor kort nooit gezien. De eerste waarneming stamt uit 1997. In de jaren daarna werden hier en daar nog enkele exemplaren gezien. De zuidelijke keizerlibel leeft bij grote plassen met veel begroeiing, een zandige bodem en een ondiepe oeverzone, wat uitstekend klopt met de plek waar een parend stel werd gezien in Staddijk. Die ondiepe oeverzone is belangrijk: het water warmt hier snel op, waardoor de eieren (en later de larven) zich in korte tijd kunnen ontwikkelen. Een strategie waar meer zuidelijke soorten gebruik van maken. Of dit vrouwtje eitjes heeft afgezet is niet bekend.
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
27
Bijlage 1 Kaartjes van de ligging van de 24 onderzoeksgebieden, de onderzoekstracks en kaartjes met de waarnemingen van vlinders en libellen. 1.
28
Lindenholt Noord
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
2.
Lindenholt Centraal
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
29
3.
30
Lindeholt West
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
4.
Lindenholt Oost
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
31
7. Geologenstrook West
32
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
8. Geologenstrook Oost
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
33
11. Dukenburg
34
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
12. Malvert kanaal Oost
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
35
13. Staddijk
36
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
14. Jonkersbosplein
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
37
15. Hatert
38
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
16. Weezenhof West
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
39
19. Wadi Galvanistraat
40
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
20. Malvert kanaal Zuid
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
41
21. Meijhorst
42
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
22. Graafseweg
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
43
23. Nieuwe Dukenburgerweg
44
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
24. Goffertpark
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
45
25. Westerpark
46
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
26. Voedselbos
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
47
27. Panoven
48
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
28. Parkzoom
De Vlinderstichting 2020/ Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020
49
29. Spoorkuil West & 30. Spoorkuil Oost
50
De Vlinderstichting 2020 / Inventarisatie dagvlinders en libellen Nijmegen, 2020