Raadsvoorstel Vaststelling participatiebeleid ruimtelijk domein en aanwijzingsbesluit participatie bij Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA)

Raadsvoorstel

Openbaar

Onderwerp Vaststelling participatiebeleid ruimtelijk domein en aanwijzingsbesluit participatie bij Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) Opsteller Programma Portefeuillehouder

Robert Tannemaat Openbare ruimte Wonen en Stedelijke ontwikkeling N.P. Vergunst

Collegebesluit 12 juli 2022 Behandeldatum Raad 28 september 2022 Status

Openbaar

Samenvatting De Omgevingswet vraagt om participatiebeleid voor het ruimtelijk domein. Met dit stuk bepalen we hier de hoofdlijn voor. Daarnaast stellen we vast welke ruimtelijke instrumenten we gebruiken en wie daar op welke manier bij betrokken is. Wanneer is de raad aan zet, wat is uitvoering (college) en wat verwachten we van initiatiefnemers. Belangrijk onderdeel van het beleid is ook de ontwikkelagenda die zorgt voor afstemming over de uitvoering van het beleid tussen de belangrijkste betrokken partijen en invulling geeft aan de ambities uit het coalitieakkoord.

Advies: 1. De ordening en mandatering van het ruimtelijk instrumentarium, zoals opgenomen in deel 1 van het participatiebeleid, vast te stellen. En daarmee: a. (Amendementen van) de Omgevingsvisie en Gebiedsvisies vast te laten stellen door de raad; b. Uitwerkingen van die kaders op programmaniveau, waaronder ambitiedocumenten, vast te laten stellen door het college. 2. De wijze van participatie bij ruimtelijke initiatieven van derden en de gemeente Nijmegen, zoals opgenomen in deel 2 van het participatiebeleid, vast te stellen. En daarmee: a. bij elk initiatief, alvorens de kaders worden vastgelegd, te starten met participatie in een verkennende fase; b. bij de start van elk initiatief, volgens een vast stramien, een participatieplan opstellen en dit te publiceren op mijnwijkplan.nijmegen.nl; c. mijnwijkplan.nijmegen.nl te gaan gebruiken als website waarop de (formele) communicatie over participatietrajecten in het ruimtelijk domein plaatsvindt. d. participatieplannen voor (amendementen van) de Omgevingsvisie en Gebiedsvisies vast te laten stellen door het college en actief te delen met de raad; e. van elk participatietraject een verslag te maken en dit verslag een verplicht onderdeel te laten zijn van college- en raadsvoorstellen. 3. De inzet van een (jaarlijkse) ruimtelijke agenda voor de raad, zoals opgenomen in deel 2 van het participatiebeleid, vast te stellen. 4.

De inzet van een ontwikkelagenda, zoals opgenomen in deel 3 van het participatiebeleid, vast te stellen. In deze agenda is afgesproken dat we een plan opstellen voor implementatie en verdere ontwikkeling en evaluatie van het beleid. In de ontwikkelagenda worden ook de afspraken uit het coalitieakkoord over het uitdaagrecht en inwonersberaden uitgewerkt.

B&W, Raad / sjab = Raadsvoorstel Opgesteld door Robert Tannemaat, 20 52, r.tannemaat@nijmegen.nl

Participatiebeleid

Raadsvoorstel

5.

Het Aanwijzingsbesluit verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteit gemeente Nijmegen vast te stellen.

Aanleiding De Omgevingswet stimuleert vroegtijdige participatie en vraagt om gemeentelijk participatiebeleid. Bovendien staat de stad voor belangrijke opgaven die alleen goed uitgevoerd kunnen worden als inwoners, ambtenaren, raad, college en initiatiefnemers het juiste gesprek voeren. U heeft in uw motie ‘Kaders vragen om een raadsbesluit’ bovendien verzocht om duidelijkheid in het instrumentarium aan ruimtelijke instrumenten. Een eerste gespreksvoorstel hiertoe is u per brief op 14 juli 2021 reeds gedaan. Voorts heeft het college in 2019, bij de uitvoering van uw initiatiefvoorstel over Inwonersparticipatie en in afstemming met uw werkgroep burgerparticipatie, het Tienpuntenplan voor inwonersparticipatie opgesteld. In uw raadsgesprek, op 15 december 2021, heeft u aangeven een nadere, concretere, uitwerking van dit plan te wensen. Beoogde impact Het participatiebeleid moet bijdragen aan een transparante, tijdige, eenduidige en waardevolle samenwerking tussen de betrokken partijen inwoners, ambtenaren, raad, college en initiatiefnemers) bij ruimtelijke initiatieven. Dit moet zorgen voor meer vertrouwen, betrokkenheid en slagkracht in het uitvoeren van de ruimtelijke opgaven van de stad.

Duidelijkheid in de ordening van en verantwoordelijkheden over de ruimtelijke instrumenten zorgt ervoor dat helder wordt wanneer kaders worden vastgesteld (door de raad) of dat het gaat over uitvoering (door het college). Dit draagt eraan bij dat zowel raad als college hun rol beter kunnen uitvoeren. Het versoepeld daarmee tevens besluitvorming en uitvoering. Het beleid geeft invulling aan onderstaande doelen uit de stadsbegroting (doelenboom): 1. ‘De raad zet in op participatie die past bij de doelgroep en bij het onderwerp, met vertrouwen als uitgangspunt’. (Uit ambitie 1: ‘We zijn een transparant en slagvaardig stadsbestuur dat in samenspraak met de stad en haar omgeving aan de afgesproken doelstellingen werkt.’) 2. ‘We zorgen dat de Nijmegenaar beschikt over informatie die van invloed kan zijn op zijn of haar rechten, plichten of leefomgeving.’ (Uit ambitie 2: ‘We zetten de Nijmegenaar centraal in onze dienstverlening.’ ) Ook geeft het beleid invulling aan ambities uit het coalitieakkoord (uit hoofdstuk 1: ‘In gesprek met de stad’): 1. ‘We hebben de ambitie om gedurende de gehele coalitieperiode vaker en op verschillende manieren in gesprek te zijn met de stad. En zo ruimte voor inspraak te organiseren en samen met inwoners ondernemers en organisaties de stad verder vorm te geven.’ 2. ‘We hebben de ambitie de kwaliteit van het gesprek met de stad te vergroten.

Dat doen we door vooraf duidelijke procedurele en inhoudelijke afspraken vast te leggen over de wijze waarop inwoners worden geïnformeerd over het proces, de

Participatiebeleid

Raadsvoorstel

3.

inhoud, en de uitkomsten. En natuurlijk over de wijze waarop we het advies behandelen. We kiezen voor transparantie over de rol, het proces en de uitkomsten.’ ‘Wij gaan MijnWijkplan verder ontwikkelen waar mee we participatieplannen en ruimtelijke initiatie ven in de stad met elkaar delen.’

Argumenten 1.1 Met het voorstel zorgen we, zowel inhoudelijk als voor mandatering, voor een logische en heldere verdeling tussen de verschillende ruimtelijke instrumenten. Hiermee komen we tegemoet aan uw eerdere verzoek: - de raad stelt kaders (middels omgevings- en gebiedsvisie en omgevingsplan) en het college voert uit (middels ambitiedocument en (deel)programma’s). 2.1

De voorgestelde wijze van participatie zet een proces in gang dat moet zorgen voor een duidelijke en betrokken samenwerking tussen alle betrokken partijen. Bovendien stellen we duidelijke kaders en werkafspraken die zorgen voor: - betrekken van inwoners nog voordat kaders worden vastgesteld; - duidelijke participatieprocessen; - makkelijk bereikbare informatie over het proces (op mijnwijkplan.nijmegen.nl); - maatwerk in participatie, gebaseerd op de invloed van het plan op de omgeving; - duidelijkheid over wie, wanneer, waar over gaat; - het groter maken van (het gevoel van) vertrouwen en betrokkenheid bij de betrokken partijen. - een bijdrage aan de genoemde doelen uit de doelenboom en ambities uit het coalitieakkoord (hierboven).

2.2

Het beleid is in nauw overleg met de gemeenschappelijke werkgroep burgerparticipatie Nijmegen (GWBN) opgesteld: - in 2019 is de werkgroep ontstaan vanuit wijkraden en bewonersverenigingen. Primair vooral vanuit zorg voor en onvrede over de wijze waarop participatie werd uitgevoerd. Er is een intensieve samenwerking geweest tussen de werkgroep en Burgemeester en Wethouder(s). De werkgroep is een adviesrol voor dit participatiebeleid toegezegd; - de werkgroep heeft in 2021 twee informele gesprekken gevoerd met de raad waarin knelpunten en oplossingsrichtingen voor participatie zijn besproken; - de werkgroep heeft, afgelopen half jaar, uitgebreid inhoudelijk advies gegeven en tekst- en structuurvoorstellen gedaan voor dit beleid; We bedanken de GWBN voor de tijd die zij geïnvesteerd hebben in dit traject. Zij hebben veel tijd (vrijwillig) besteed aan het helpen aanscherpen en verbeteren van ons participatiebeleid.

2.3

Goede samenwerking staat of valt met tijdige, juiste en volledige informatie. Hiervoor zetten we MijnWijkplan in: - het participatieplan geeft de juiste informatie voor een goed proces. Door dit plan – en andere belangrijke informatie zoals verslagen van bijeenkomsten – (per initiatief) te delen via MijnWijkplan.nijmegen.nl is het ook tijdig voor alle Nijmegenaren beschikbaar. - voor Nijmegenaren die minder of niet digitaal vaardig zijn is de informatie opvraagbaar bij de initiatiefnemer.

Participatiebeleid

Raadsvoorstel

-

het beleid geeft hiermee invulling aan het genoemde doel uit de doelenboom en de genoemde ambitie uit het coalitieakkoord (zie hierboven).

2.4

Dit voorstel geeft antwoord op uw verzoek (uit het raadsgesprek van 15-12-2021) over een praktische uitwerking van de hoofdlijnen uit het Tienpuntenplan. - Zie de bijlage ‘Tienpuntenplan en het participatiebeleid’ (in het participatiebeleid) voor een uitleg van op vertaling van het Tienpuntenplan naar inhoud in het beleid.

2.5

Dit voorstel geeft antwoord op de plicht uit de Omgevingswet om gemeentelijk beleid voor participatie te ontwikkelen; - In de motie-Nooren (PvdA) c.s. wordt de regering verzocht in het Invoeringsbesluit Omgevingswet een regeling op te nemen die ervoor zorgt dat er een plicht ontstaat voor gemeenten om Participatiebeleid op te stellen waarin vastgelegd wordt hoe participatie wordt vormgegeven en welke eisen daarbij gelden en dit Participatiebeleid vast te laten stellen door gemeenteraad.

2.6

Het participatiebeleid biedt (indirect) meer ruimte aan mensen met een beperking voor betrokkenheid bij de ontwikkeling van ruimtelijke plannen.

2.7

Het participatiebeleid heeft geen gevolgen voor klimaat.

3.1

Het college maakt jaarlijks een ruimtelijke agenda waarin alle (bekende) initiatieven (op programmaniveau) met u worden gedeeld. In deze agenda worden alle (bekende) initiatieven op programmaniveau genoemd. - Zo is er, volgens de afspraak uit het Tienpuntenplan, voor u de mogelijkheid om bij projecten met grote impact vooraf kaders aan participatie mee te geven.

4.1

De afspraken uit het participatiebeleid leggen een (vernieuwende) stevige basis voor goede participatie in het ruimtelijke domein. Tegelijkertijd is het ‘slechts’ een start. Voor een goede implementatie en uitvoering van het beleid zorgen we voor afstemming met de belangrijkste partijen: - de ontwikkelagenda zorgt ervoor dat we voor de stad en haar inwoners, en ook voor de gemeentelijke organisatie, het juiste blijven doen. Afstemming, evaluatie en verdieping met elkaar is essentieel. - we maken een implementatie- en doorontwikkelingsplan, en stemmen dit af met de hoofdrolspelers uit de stad (raad, college, inwoners, initiatiefnemers, organisaties en ambtenaren). - we maken een publieksversie met daarin ook praktische handreikingen (voor o.a. particuliere aanvragers van een omgevingsvergunning); - we evalueren in 2024 de invloed en uitvoering van het beleid. - de gemeenschappelijke werkgroep burgerparticipatie Nijmegen (GWBN) zal, als belangrijke groep, betrokken worden bij het ontwikkel- en implementatieplan.

5.1

Met het aanwijzingsbesluit voor participatie bij BOPA legt de gemeente helder vast in welke gevallen participatie bij BOPA-situaties verplicht is. - In artikel 16.55 lid 7 van de Omgevingswet is vastgelegd dat de gemeenteraad activiteiten kan aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht is voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een

Participatiebeleid

Raadsvoorstel

-

buitenplanse omgevingsplanactiviteit wordt ingediend. Met dit besluit maken wij van deze mogelijkheid gebruik. Niet voor alle aanvragen om een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is participatie verplicht. Participatie is alleen verplicht voor die activiteiten waarbij de raad een bindend adviesrecht heeft.

Kanttekeningen Overgangsfase Het beleid wordt in 2023 ingevoerd. Ruimtelijke instrumenten of initiatieven die vanaf 2023 starten worden volgens dit beleid uitgevoerd. Voor initiatieven en projecten op dat moment al in voorbereiding zijn geldt het beleid niet. Wel werken we daarbij zoveel mogelijk in de geest van het beleid. Beleid vs. uitvoering Papier is geduldig en werkelijke resultaten komen door het juiste werk te doen. De nieuwe werkwijze brengt voor ons en andere betrokkenen veel verandering met zich mee. We hebben het dus met elkaar (goed) te doen. Dit vraag van iedereen om inspanning en betrokkenheid. Maar ook om geduld als niet meteen gaat zoals we zouden willen. In het implementatie- en doorontwikkelingsplan is hier aandacht voor. Uontvangt dit plan. Voor de nodige kennis, kunde en mindset van ambtenaren is er een opleidingsprogramma (Samenwerken met de Stad) gestart. Financiën Voor de implementatie en ontwikkeling van het beleid stellen we één fte aan. De financiële claim hiervoor volgt in de aankomende stadsbegroting (gebaseerd op coalitieakkoord). Verder zijn er nog kosten die voor rekening van projecten komen. Vervolg Het participatiebeleid gaat op 1 januari 2023 in. Het aanwijzingsbesluit wordt gepubliceerd op overheid.nl. Voorts: -

-

Stellen we een implementatie- en doorontwikkelingsplan op; Stellen we een publieksversie op en communiceren hierover; Wordt er in de uitvoering rekening gehouden met afspraken uit het coalitieakkoord rondom inwonersberaden en het uitdaagrecht; Volgt er een herziening van de inspraakverordening. (Voor nog betere participatie op decentraal niveau is een wetsvoorstel in voorbereiding. Daarin wil men de inspraakverordening op grond van de Gemeentewet die nu nog geldt, verbreden naar een participatieverordening.); Wordt het beleid in 2024 geëvalueerd met de belangrijkste partijen.

Bijlagen 1. Participatiebeleid voor het ruimtelijk domein 2. Aanwijzingsbesluit verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteit 3. Raadsinformatiebrief d.d. 25-01-2022

Participatiebeleid