Raadsvoorstel Stadsbegroting 2025-2028 na besluit raad 13 november 2024
Tekst van het document
2
Stadsbegroting 2025 - 2028
3
4
Inhoud Besluit ________________________________________________________________________________________7 Voorstel ______________________________________________________________________________________17 Financieel beeld _______________________________________________________________________________19 Programma's __________________________________________________________________________________23 Bestuur en organisatie ____________________________________________________________________23 Veiligheid _______________________________________________________________________________41 Economie en toerisme ____________________________________________________________________57 Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg ___________________________________________________________73 Werk en Inkomen _______________________________________________________________________111 Onderwijs _____________________________________________________________________________132 Bereikbaarheid _________________________________________________________________________146 Wonen en stedelijke ontwikkeling __________________________________________________________160 Openbare ruimte ________________________________________________________________________176 Cultuur en Cultureel Erfgoed ______________________________________________________________201 Sport
_________________________________________________________________________________216 Financiën ______________________________________________________________________________226 Thema duurzaamheid ___________________________________________________________________234 Thema burgerparticipatie ________________________________________________________________236 Paragrafen ___________________________________________________________________________________237 Investeringen___________________________________________________________________________237 Lokale heffingen ________________________________________________________________________257 Bedrijfsvoering _________________________________________________________________________266 Verbonden partijen ______________________________________________________________________270 Onderhoud kapitaalgoederen _____________________________________________________________274 Grondbeleid____________________________________________________________________________280 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ___________________________________________________283 Financiering ____________________________________________________________________________292 Openbaarheidsparagraaf _________________________________________________________________296 Financiële begroting ___________________________________________________________________________298 Baten en
lasten _________________________________________________________________________298 Algemene dekkingsmiddelen ______________________________________________________________303 Reserves en voorzieningen ________________________________________________________________309 Subsidies ______________________________________________________________________________312 Balans en EMU saldo _____________________________________________________________________316 Benchmark taakvelden ___________________________________________________________________318 Financiële spelregels ____________________________________________________________________321 Grondslagen en uitgangspunten ___________________________________________________________323
5
6
Besluit
Tijdens de raadsvergadering is een aantal moties en amendementen ingediend. Via deze link is te zien welke moties en amendementen zijn aangenomen. Besluit 1. De stadsbegroting 2025 – 2028 vast te stellen. 2. De veranderingen in de begroting vast te stellen zoals opgenomen in het deel Begroting -> Financieel beeld -> Programmabegroting “met dien verstande dat -
-
er voor 2025 een bedrag van € 320.000,- wordt toegevoegd aan het MuZIEum ten behoeve van het maken van een blijvend toegankelijke en interactieve vaste tentoonstelling waarmee er letterlijk ook ruimte wordt gemaakt voor bezoekers die slecht ter been zijn en mensen met een audiovisuele en/of auditieve beperking. Daarnaast wordt het MuZIEum toegankelijker voor mensen met een kleine beurs. De gelden nadrukkelijk niet gebruikt mogen worden voor bouwkundige aanpassingen aan het gebouw. En dit voor € 220.000,- ten laste te brengen van de programmabegroting Economie en Toerisme, post Economische Visie 2025 en voor € 100.000,- dit te dekken uit de post 'Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen' uit het programma Bestuur en Organisatie.
-
er voor 2025 en verder een bedrag van € 40.000,- per jaar wordt toegevoegd aan het programma sociale basis ten behoeve van het onderdeel inclusie en dit ten laste te brengen van de ombuigingsoptie 'Efficiency dienstverlening ODRN' uit het programma Wonen en stedelijke ontwikkeling.
-
vanaf 2025 het doorbraakteam wordt uitgebreid, met als doel om meer Nijmeegse huishoudens, die gebruik maken van 5 of meer gemeentelijke regelingen, te helpen en ondersteunen buiten de vaste kaders en werkwijze en op een manier die beter past bij de unieke situatie van deze huishoudens. Hiervoor 2,5fte doorbraakteam toe te voegen aan de gemeentelijke organisatie, waarbij deze zich in de eerste plaats, maar niet uitsluitend, hoeven te richten op de huishoudens die gevonden worden in de meer proactieve aanpak. Financiële middelen die vrijkomen door de werkzaamheden van deze extra formatie in het doorbraakteam te gebruiken om 1. De 2,5 fte doorbraakteam te dekken (*zie bijlage voor uitwerking) 2. Toe te voegen aan het structurele budget en - het in de leidende principes genoemde - investeringsfonds "Sociale Basis"
-
-
-
dat de beoogde sluiting van Huiskamer de Cirkel en de daarbij horende bezuiniging op de tippelzone wordt geschrapt. De financiële gevolgen hiervan, € 97.412 per jaar, voor dit bedrag te dekken uit de ombuigingsoptie “Efficiency dienstverlening ODRN”.
7
-
En voorts de passage “We bezuinigen op Zorgaanpak voor de sekswerkers die werkzaam zijn op de tippelzone. Tevens sluiten we huiskamer de Cirkel.” Op pagina 87 en alle andere verwijzingen naar het sluiten van Huiskamer de Cirkel (pag. 80 en pag. 94) te schrappen.
-
dat de beoogde versobering en de daarbij horende bezuiniging van de winteropvang wordt geschrapt. De winteropvang wordt per de winter van 2025/2026 georganiseerd in het nieuwe gebouw van De Hulsen. en daarbij een besparing in te boeken van 600k in 2025 en structureel 680k per 2026 En voorts alle verwijzingen naar versobering van de winteropvang te schrappen en waar nodig te vervangen door verhuizing van de winteropvang.
-
-
-
-
-
-
Op pagina 113 (PDF-versie) de volgende tekst te schrappen: Wij hebben besloten om boven op de voorgenomen bezuinigingen in het sociaal domein een taakstelling op de inkomensregelingen (armoedebestrijding) ter hoogte van 0, 8 miljoen euro in 2025 en daarna structureel 1,5 miljoen euro in te boeken. De invulling van deze bezuiniging wordt de komende tijd nader uitgewerkt. Te denken valt bijvoorbeeld aan een verlaging van de premiebijdrage aan de CAZ, een versobering van de Meedoenregeling en een verhoging van de eigen bijdrage bij het busabonnement. En te vervangen door: Boven op de voorgenomen bezuinigingen in het sociaal domein een taakstelling op het programma Werk en Inkomen ter hoogte van 0, 8 miljoen euro in 2025 en daarna structureel 1,5 miljoen euro in te boeken, met daarbij de volgende voorwaarde: de invulling van deze bezuiniging wordt samen met de raad uitgewerkt en besloten in de bespreking en besluitvorming van het nieuwe beleidskader Financiële Bestaanszekerheid. Daarbij wordt er gekeken naar mogelijkheden binnen de inkomensregelingen, maar expliciet ook naar het hele programma Werk en Inkomen. Bij het uitwerken van deze bezuinigingen moet duidelijk worden afgewogen wat de gevolgen zijn, welke alternatieven beschikbaar zijn en hoe we met een andere manier van werken onze inwoners de ondersteuning die ze nodig hebben kunnen blijven bieden.
de zinsnede op pagina 127 wordt geschrapt: “ […] We reserveren géén structurele middelen voor doorstroming en stoppen daarom-met het cofinancieren van verhuiscoaches voor ouderen. […]” en dat de kosten voor het behoud van de verhuiscoaches worden gedekt uit de post in de Stadsbegroting 2025-2028 pagina 20: Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen van € 4 miljoen per jaar. het voorstel om subsidies voor een deel van de activiteiten binnen het onderwijsachterstandenbeleid te schrappen (pdf pagina 130; Schrappen subsidie onderwijsachterstandenbeleid 150 300 300 300) wordt teruggedraaid en dit te dekken uit de voorgestelde M4 voor ‘Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen’ (pdf pagina 26 tabel).
-
de genoemde bezuinigingsoptie van € 100.000 op het programma Sport bij de paragraaf ‘ombuigingsopties’ (blz. 210 van de stadsbegroting) wordt toegevoegd in het programma Openbare ruimte, waarbij het college dit exploitatiebudget aanwendt voor het stimuleren van bewegen en de raad over de inzet en verdere uitwerking in investeringen en/of activiteiten uiterlijk in Q1 2025 informeert.”
-
een incidenteel bedrag van € 500.000 wordt toegevoegd aan het programma Cultuur en cultureel erfgoed, door toevoeging van de baten en lasten onder 5.5. van de tabel en de tabel van financieel overzicht ambities onder nr. 25 én onder veranderingen in de begroting (beide op blz. 198 van de stadsbegroting 2025-2028) en dit te dekken door een: a. onttrekking/ verlaging van €200.000,- op de voorgestelde 4 mio. Voor ‘Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen (tabel blz. 27 Stadsbegroting 2025-2028, die daardoor afneemt van 4 mio. Naar 3,8 mio. Bij bedrijfsvoering, ‘personeelskosten’; b. benutting van de ombuigingsoptie ‘Efficiency dienstverlening ODRN’ ter hoogte van €200.000,(blz. 161 Stadsbegroting 2025-2028);
-
8
c. De inzet en onttrekking van een bedrag van €100.000,- uit de reserve 1% regeling Beeldende kunst (blz. 295 van de begroting 2025-2028). 3.
Het bijgestelde investeringsplan 2025 -2028, de bijgestelde meerjarenraming bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking, de nieuwe investeringen en de doorrekening van de meerjarige investeringsruimte zoals opgenomen in de paragraaf investeringen vast te stellen.
4.
De onttrekkingen en stortingen in de saldireserve te verwerken zoals opgenomen in het Begroting -> Financieel beeld -> Programmabegroting en toegelicht in het programma Financiën -> Veranderingen in de begroting.
5.
De subsidieplafonds voor de betreffende programma’s vast te stellen volgens het overzicht in het deel Financiële begroting > subsidies > subsidieplafonds.
6.
De grondslagen en uitgangspunten vast te stellen voor de grondexploitaties zoals opgenomen in het deel Financiële begroting -> Grondslagen en uitgangspunten.
7.
A. Richting te geven aan de huidige te maken keuzes in het sociaal domein door de volgende 10 leidende principes vast te stellen:
1. De sociale basis is het fundament voor het sociaal domein. Welzijn, kansengelijkheid en gezondheid voor iedere Nijmegenaar zijn gebaat bij een sterke sociale basis. Die ontwikkelt zich in de wijken waar mensen met elkaar samenleven. We willen dat dit een stevig fundament is en daarom investeren we daarin. We verkennen de inzet van een (deels) revolverend investeringsfonds. We proberen ook andere partijen, zoals de zorgverzekeraars te verleiden om daaraan bij te dragen. Zo kunnen we geld dat we besparen door preventie opnieuw investeren in nieuwe initiatieven voor versterking van de sociale basis. 2. Met en voor de stad Als gemeente kunnen en willen we het niet alleen. Het cement in onze stad vormen we samen met netwerken en organisaties, of dat nu vrijwilligers, bedrijven of instellingen zijn. Onze ambitie is dat al deze organisaties in de stad solidair zijn met elkaar, elkaar weten te vinden en initiatieven samen oppakken en dat de gemeente dit faciliteert. Dan ontstaan er programma overstijgende plannen die het verschil kunnen maken. 3. Een opdracht gestuurde aanpak voor het sociaal domein: van organisaties financieren naar opdrachten voor de stad financieren Een logische vervolgstap op het voorgaande principe is dat onze focus verschuift: van financieren van afzonderlijke organisaties naar financieren van opdrachten (en daarmee oplossingen) voor de stad.
We organiseren onze samenwerking langs de lijn van gemeenschappelijke doelen, waardoor onze inwoners beter geholpen worden. 4. We weten wat werkt, wat de lasten en baten zijn, zowel maatschappelijk en financieel, en waar we het beste op kunnen inzetten We werken vaker met ‘maatschappelijke businesscases’, zodat voor de gemeenteraad duidelijker is welke investeringen we doen in de sociale basis en welke opbrengsten we daarbij verwachten. Daarbij gaat het ons met nadruk niet alleen om financiële, maar juist ook om maatschappelijke baten. Juist in het sociaal domein is het maatschappelijk rendement belangrijk en daarom is het van belang daar nog duidelijker op te sturen. Daarmee voorkomen we ook dat alleen de financiële lasten en baten bepalen wanneer iets geslaagd is. 5. We verdelen de zorg eerlijk: in Nijmegen krijg je de hulp en ondersteuning die je nodig hebt: niet minder, maar ook niet meer Zo zorgen we ervoor dat een te grote zorgvraag bij de een, niet zorgt voor een te klein zorgaanbod voor de ander. Mensen die het moeilijk vinden om een hulpvraag te stellen, bieden we laagdrempelige ondersteuning bij hun aanvraag.
9
6. Zorg en ondersteuning is collectief, tenzij een individueel traject passender is Zo kunnen we mensen met dezelfde hulp- of zorgvraag samen, sneller en beter helpen. Wanneer een inwoner enkel geholpen kan worden of beter geholpen is met een individueel traject dan blijft dit mogelijk. 7. Als het aan het begin afgesproken einddoel bereikt is, wordt het zorgtraject afgerond We stimuleren dat volwassen en jongeren met hun ouders zelf doen wat ze zelf kunnen, waar nodig met ondersteuning vanuit de sociale basis. Er is altijd ruimte voor maatwerk, als tijdens het traject blijkt dat aanvullende inzet nodig is. We pakken dit dan op in een nieuw traject. 8. Huishoudens die gebruik maken van 5 of meer regelingen benaderen we proactief, met respect voor privacywetgeving wanneer gegevens gedeeld worden We gaan door met de doorbraakaanpak, en zetten deze actiever in. Nijmeegse huishoudens die gebruik maken van 5 of meer regelingen worden proactief (rekening houdend met privacy etc.) benaderd, in aanvulling op de huidige situatie waarin de doorbraakaanpak vooral reactief wordt ingezet. 9. We onderzoeken of eigen bijdragen inkomensafhankelijk kunnen Dit is allereerst een landelijke afweging. Als de mogelijkheid er komt, kijken we op welke manier dit principe ondersteunend kan zijn aan onze andere principes. 10.
Housing First: voor alle leeftijden en in ieder geval ook voor jongeren Een dak boven je hoofd is de belangrijkste vorm van preventie en welzijn. Om persoonlijke, maatschappelijke en financiële lasten nu en in de toekomst te verminderen zetten we ons actief in om de dak- en thuisloze mensen, en ook jongvolwassen in onze regio duurzaam te huisvesten. B. Als raad en college, ieder vanuit zijn eigen rol, deze principes verder uit te werken en hierover het komende jaar met elkaar in gesprek te gaan. Op die manier werken we concreet aan een stevige sociale basis in alle Nijmeegse wijken. Bijlage *Uitwerking financiële dekking De loonkosten in eerste instantie te dekken uit het programma WWZ, om deze onttrekking in de loop van het boekjaar weer aan te vullen vanuit de vrijgekomen financiële middelen, zoals hieronder beschreven. In 2023 heeft het huidige doorbraakteam van 2,5 fte 162 casussen opgepakt. Hiervan zijn er 60 opgepakt door middel van een maatwerkplan, de overige 102 zijn kort behandeld en teruggebracht in het regulier proces. In 2023 is uitgerekend dat een maatwerkoplossing, gemiddeld, per casus €22.661 oplevert (1).1 2,5 fte doorbraakteam kost € 260.982,50 Het dekkingsvoorstel, gebaseerd op het uitgangspunt dat de nieuwe 2,5 fte gelijk functioneren aan de reeds bestaande 2,5 fte doorbraak team.
60 maatwerkoplossing à €22.6612 (2) € 1.359.660 2,5 fte formatie doorbraakteam € 260.983 Toevoeging Sociale Basis €1.098.677 Hierbij opgemerkt dat het goed mogelijk is dat de nieuwe 2,5fte doorbraakteam in het eerste jaar misschien niet direct zo functioneert als het reeds bestaande team. Of wanneer er in de proactieve werkwijze minder casussen gevonden en/of via maatwerkoplossingen opgelost zullen worden er voldoende financiële speling is om in ieder geval de 2,5 fte doorbraakteam te bekostigen. (1) (Per 2024 worden ook voor de korte interventies een kosten-baten analyse gemaakt, die is nu nog niet beschikbaar) 2(Kosten-baten analyse van de korte interventies is nog niet voorhanden, deze is daarom buiten beschouwing gelaten.)
10
Financieel overzicht aangenomen amendementen Onderstaand overzicht laat zien in welke programma’s de wijzigingen zich voordoen. Bij de afzonderlijke programma’s zijn de financiële overzichten niet aangepast. Wel zijn de toelichtingen op de wijzigingen opgenomen. Hiervoor is bij de betreffende programma’s na de tabel ‘Veranderingen in de begroting’ een overzicht met aanpassingen opgenomen en een toelichting toegevoegd. nr
am. aanpassing; bedragen * € 1.000
Amendement ‘Een inclusieve stad voor iedereen Terugdraaien bezuiniging op onderdeel inclusie Efficiency dienstverlening ODRN A3 Laat het MuZIEum vooruitkijken subsidie aan het MuZieum economische visie Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen A5 Laat de doorstroommotor draaien Verhuiscoaches Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen A7 Iedereen heeft recht op een huiskamer Terugdraaien bezuiniging op de tippelzone Efficiency dienstverlening ODRN A8 In een warme stad staat niemand in de kou schrappen bezuiniging winteropvang Winteropvang realiseren in nieuwbouw de Hulsen A9 Houd het onderwijs-achterstandenbeleid in stand Niet schrappen subsidie onderwijsachterstandenbeleid Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen A10 Verleden Beleefd verwezenlijkt! Verleden Beleefd verwezenlijkt! Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdelingen Efficiency dienstverlening ODRN Onttrekking reserve 1% regeling beeldende kunst A11 Bewegen is meer dan sporten Stimuleren van bewegen Ruimte exploitatie sportaccommodaties A25 Door(breekaan)pakken! 60 maatwerkoplossingen 2,5 fte formatie doorbraakteam Toevoeging sociale basis
prog
2025
2026
2027
2028 uitz/dek.
WWZ Won
-40 40
-40 40
-40 40
Cul Eco Bes
-320 220 100
Won Bes
-39 39
-39 39
-39 39
-39 39
uitzetting dekking
WWZ Won
-97 97
-97 97
-97 97
-97 97
uitzetting dekking
WWZ WWZ
-600 600
-680 680
-680 680
-680 680
uitzetting dekking
Ond Bes
-150 150
-300 300
-300 300
-300 300
uitzetting dekking
Cul Bes won Fin
-500 200 200 100
Ope Spo
-100 100
-100 100
-100 100
-100 100
uitzetting dekking
divers divers divers
1.360 -261 -1.099
1.360 -261 -1.099
1.360 -261 -1.099
1.360 -261 -1.099
dekking uitzetting uitzetting
A1
-40 40
uitzetting dekking uitzetting dekking dekking
uitzetting dekking dekking dekking
Het raadsbesluit leidt bij de volgende onderdelen tot aanpassingen: Programma Bestuur en organisatie Op pagina 35-36 is in de tabel ‘Veranderingen in de begroting’ een * toegevoegd aan Versterking bedrijfsvoering en overhead primaire afdeling. Onder die tabel is een overzicht opgenomen met de aanpassingen van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Programma Economie en toerisme Op pagina 70 is in de tabel ‘Veranderingen in de begroting’ een * toegevoegd aan Economische visie. Onder die tabel is een overzicht opgenomen met de aanpassing van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg Op pagina 90-91 zijn de 10 leidende principes voor zorg, welzijn en ondersteuning’ uit het amendement opgenomen. Op pagina 98 onderaan is de zin over de bezuiniging op de zorgaanpak voor de sekswerkers doorgehaald. Op pagina 101 is in de tabel ‘Veranderingen in de begroting’ een * toegevoegd aan Bezuiniging op onderdeel inclusie, Stoppen met Huiskamer de Cirkel en zorgaanpak sekswerkers en Versoberen Winteropvang. Onder die tabel is op pagina 102 een overzicht opgenomen met de aanpassingen van het raadsbesluit en een toelichting daarop. 11
-
Op pagina 105 is de tekst over bezuiniging op onderdeel inclusie doorgehaald. Op pagina 106 is de tekst over stoppen met Huiskamer de Cirkel en de zorgaanpak sekswerkers doorgehaald en is de tekst over Versoberen Winteropvang doorgehaald en vervangen door Verhuizing Winteropvang
Programma Werk en Inkomen Op pagina 125 is een overzicht met aanpassingen van het raadsbesluit opgenomen en een toelichting daarop. Op dezelfde pagina (125) is de bestaande tekst over de taakstelling op inkomensregelingen doorgehaald en vervangen door de tekst uit het amendement. Programma Onderwijs Op pagina 142 is in de tabel ‘Veranderingen in de begroting’ een * toegevoegd aan Schrappen subsidies Onderwijsachterstandenbeleid. Onder die tabel is een overzicht opgenomen met de aanpassingen van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Programma Wonen en Stedelijke ontwikkeling Op pagina 166 onderaan is de zin over het niet reserveren van structurele middelen voor de verhuiscoaches doorgehaald. Op pagina 171-172 is een overzicht opgenomen met de aanpassingen van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Op pagina 174 is in de tabel Ombuigingsopties een * toegevoegd aan de Efficiency dienstverlening ODRN en onder de tabel is hiervoor een toelichting opgenomen. Programma Openbare ruimte Op pagina 197 is een overzicht opgenomen met de aanpassing van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Programma Cultuur en Cultureel erfgoed Op pagina 212 is een overzicht opgenomen met de aanpassingen van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Programma Sport Op pagina 222 is een overzicht opgenomen met de aanpassing van het raadsbesluit en een toelichting daarop.
Op pagina 224 is in de tabel ‘Ombuigingsopties’ een * toegevoegd aan Ruimte exploitatie sportaccommodaties. Onder de tabel is hiervoor een zin toegevoegd en een toelichting daarop. Programma Financiën Op pagina 231 is een overzicht opgenomen met de aanpassing van het raadsbesluit en een toelichting daarop. Paragraaf Bedrijfsvoering Op pagina 265 is bij het onderdeel ‘Bekostiging ontwikkeling organisatie’ het bedrag van 4 miljoen vervangen door afgerond 3,5 miljoen in 2025 en 3,7 miljoen vanaf 2026. Overzicht reserves en voorzieningen Op pagina 309 is in de tabel ‘Overzicht reserves en voorzieningen’ een * toegevoegd aan 1%-regeling Beeldende Kunst en onder de tabel is hiervoor een toelichting opgenomen. De aanpassingen zijn op de betreffende pagina’s in het rood opgenomen.
12
Leeswijzer Ambities en doelen centraal, koppeling inhoud met geld Voor de stadsbegroting 2025-2028 is afgesproken om de doelenbomen van de programma's te actualiseren. Dit heeft geleid tot een update van de ambities, doelen en activiteiten per programma. In deze begroting zijn binnen elk programma de speerpunten opgenomen (‘wat willen we komend jaar bereiken?’) en verrijkt met het geactualiseerde overzicht van ambities, doelen en activiteiten. Online kunt u per programma via het rechtermenu navigeren naar de complete doelenboom. Financieel is een koppeling gelegd naar de doelen, waardoor (bij ‘wat kost het?’) zichtbaar wordt welke kosten gepaard gaan met bepaalde doelen en bovenliggende ambities. We verwachten dat dit helpt bij het maken van afwegingen vanuit een totaalbeeld en de basisvragen: ‘‘waarom doen we eigenlijk wat we doen, vanuit welke doelen en ambities en hoeveel geld hebben we daarvoor over?” Ombuigingsopties Om tot een sluitende begroting te komen, hebben we moeilijke keuzes moeten maken. Elke ombuiging heeft directe of indirecte gevolgen voor de stad en onze inzet daarvoor. Dit vraagt om duidelijke keuzes in wat we wel en niet kunnen leveren, met ook gevolgen voor onze inwoners. Een aantal ombuigingen is al verwerkt in de cijfers en per programma zichtbaar onder het kopje ‘Veranderingen in de begroting’.
Voor het sociaal domein in het bijzonder gaat het om invulling van de taakstelling van 17 miljoen euro, inclusief de budgetplafonds voor zorgaanbieders bij Jeugd en WMO. Net als vorig jaar zijn per programma aanvullende ombuigingsopties opgenomen die niet zijn verwerkt in de cijfers van voorliggende begroting. Deze kunnen worden meegenomen in de overwegingen tijdens het begrotingsdebat. De ombuigingen per programma zijn niet altijd evenredig verdeeld, omdat sommige programma's meer wettelijke taken hebben. Daarnaast verschilt de mate waarin kosten binnen een programma beïnvloedbaar zijn. In deze begroting stellen we voor om de bedrijfsvoering te versterken met een impuls van 4 miljoen euro om hardnekkige knelpunten op te lossen, ook met als uitgangspunt dat de omvang van de bedrijfsvoering in verhouding moet staan tot de totale organisatie. Omdat genoemde ombuigingsopties binnen het programma Bestuur en organisatie deze problemen verergeren, raden wij aan om hier niet verder te bezuinigen om roofbouw op de bedrijfsvoering te voorkomen. Aanvullende informatie in de digitale versie van de Stadsbegroting De digitale versie van de Stadsbegroting 2025-2028 is te vinden via pcportal.nijmegen.nl. Via dit portaal zijn ook de andere planning & control producten te vinden.
De digitale versie geeft dezelfde informatie als het analoge boekwerk en biedt daarnaast de mogelijkheid om op onderdelen in te zoomen. Zo is onder de programma's meer informatie over de onderliggende taakvelden opgenomen. Ook kan vanuit de programma's doorgeklikt worden naar de Stads- en Wijkmonitor en zijn links opgenomen naar relevante beleidsdocumenten. Kennisportaal financiën Via pcportal.nijmegen.nl. is ook het kennisportaal financiën te vinden. Hier vindt u verdiepende achtergronden over bijvoorbeeld financiële wet- en regelgeving en wat de afspraken zijn over financiën binnen de gemeente Nijmegen.
13
14
Inleiding In ons Koersdocument voor deze stadsbegroting zijn we uitgebreid ingegaan op de schaarstes waar we de komende jaren mee te maken hebben, met schaarste aan ruimte op het elektriciteitsnet, financiële tekorten en de krapte op de arbeidsmarkt als belangrijkste. We formuleerden een aantal principes om richting te geven aan het omgaan met schaarstes, namelijk: Een sluitende begroting; Focus op realiseren van onze ambities uit het coalitieakkoord, zoals verwerkt in de begroting; We gaan projecten/activiteiten prioriteren: wat eerst en wat later?; We kijken naar alle activiteiten en heroverwegen of deze nog voldoende bijdragen aan onze ambities; De financiële spelregels die wij hebben afgesproken en de wettelijke financiële richtlijnen. Deze werkten we in ons koersdocument uit voor het ruimtelijk en het sociaal domein en voor onze dienstverlening. Op basis daarvan en van de actuele prognoses over de schaarstes, hebben wij keuzes gemaakt voor de Stadsbegroting 2025-2028. Ten opzichte van het voorjaar, zijn de prognoses voor de ruimte op het elektriciteitsnet rooskleuriger, althans voor kleinverbruikers. Daardoor hoeven we nu niet scherp te prioriteren in onze ambities voor de woningbouw en de mobiliteitstransitie. We kunnen door om zo snel als mogelijk de woningvoorraad op peil te brengen en in te zetten op duurzaam vervoer.
De schaarste die er nog wel is voor aansluiting van grootverbruikers, leidt niet meteen tot moeilijke keuzes. We blijven daarnaast werken aan onze ambities, zoals de vernieuwing van de schouwburg, de herontwikkeling van het stationsdistrict, meer groen op allerlei plaatsen in de stad en de opvang van vluchtelingen en ontheemden. Ook investeren we in de organisatie, om het ambtelijk vakmanschap en de dienstverlening te versterken, intern en in de stad. Ondanks de ongunstige financiële vooruitzichten, bieden wij u een begroting aan die meerjarig sluitend is. De eerstkomende jaren hebben we wel een tekort. Vooral in 2025 is dat tekort fors. De belangrijkste oorzaak is een eenmalige uitname uit het gemeentefonds, waartoe het Rijk dit voorjaar heeft besloten. Daardoor ontvangt Nijmegen in 2025 € 7,2 miljoen minder dan verwacht. Op deze eenmalige onvoorziene korting hebben we niet kunnen anticiperen. Ook de stijgende uitgaven voor jeugdhulp en de hogere tarieven in de aanbestedingen in het sociaal domein zijn belangrijke oorzaken. Het rijk compenseert ons hiervoor niet. Voor zowel de korte als de langere termijn zijn bovendien de prognoses dat de hulpvraag in het sociaal domein zal blijven stijgen, terwijl de budgetten daarvoor niet evenredig meegroeien en deze uitgaven dus een steeds groter aandeel in de beschikbare middelen gaan vragen.
Dit gaat uiteindelijk ten koste van onze ambities in andere programma’s, wensen voor nieuw beleid, innovatie of noodzakelijke reguliere uitgaven, die ook belangrijk zijn voor onze inwoners en onze stad. Bij het koersdocument heeft uw raad besloten om hierop te gaan bijsturen en een taakstelling van € 17 miljoen op het sociaal domein op te leggen. € 7,2 miljoen daarvan wordt gerealiseerd door te werken met bestedingsruimtes voor aanbieders van ambulante jeugdhulp en Wmo-begeleiding vanaf 2025. De overige € 10 miljoen moest gevonden worden door ombuigingen binnen de programma’s Welzijn, Wijkontwikkeling & Zorg, Werk & Inkomen en Onderwijs. Ondanks de omvang van deze programma’s bleek het geen eenvoudige opgave om de taakstelling volledig in te vullen, ook al hebben we de grenzen opgezocht van wat wij aanvaardbaar vinden om een sociale stad te blijven. Dat is te zien aan de moeilijke keuzes die we aan u voorleggen, zoals de winteropvang voor daklozen en de inkomensondersteuning versoberen, bezuinigen op de zorgaanpak, gekoppeld aan de tippelzone en een deel van de middelen voor bestrijding van onderwijsachterstanden inleveren. Ook de sociale basis kunnen we niet volledig ontzien. Deze maatregelen leveren structureel echter geen € 10 miljoen op.
15
De voorgestelde bestedingsruimtes voor ambulante jeugdhulp en Wmo-begeleiding passen in onze visie op het sociaal domein. Maar er zal meer nodig zijn. De vraag naar hulp en dus de uitgaven zullen immers blijven stijgen. En ook de realisatie van onze visie op het sociaal domein, met daadwerkelijk veel meer hulp en ondersteuning in de sociale basis en via collectieve voorzieningen, behoeft nog veel meer uitwerking en investeringen. Deze komen ten laste van middelen voor bestaand aanbod dat minder in deze visie past en dat we gaan af- of ombouwen. Daar komen wij in 2025 bij u op terug. In onze afweging zijn we tot het standpunt gekomen dat we het niet evenwichtig vinden om het halen van de taakstelling van € 10 miljoen zwaarder te laten wegen dan de impact van de ombuigingen op onze inwoners. Gezien het meerjarig perspectief en de stand van de saldireserve vinden we dit een verantwoorde keuze. We kunnen niet helemaal wegblijven van verhoging van gemeentelijke lasten, maar we doen dit zo beperkt mogelijk. We vinden het namelijk niet eerlijk om onze inwoners die gemeentelijke belastingen betalen op te laten draaien voor tekorten die het rijk niet oppakt. Zo komen we tot een meerjarig sluitende begroting. Dit alles betekent wel dat we andere of nieuwe ambities moeten temperen, daar is geen ruimte voor.
Van het Regeerprogramma waar het kabinet Schoof aan werkt, verwachten we evenmin extra middelen voor gemeenten. Het Regeerprogramma kan wel grote gevolgen voor gemeenten hebben, bijvoorbeeld op het thema migratie of noodzakelijk onderhoud van infrastructuur. Over deze opgave gaan wij graag het gesprek aan, met uw raad, met al onze partners in de stad en met onze inwoners. Het gesprek zal gaan over hoe we een sociale stad blijven in tijden van blijvende schaarste en hoe we Nijmegen verder kunnen ontwikkelen, zodat onze groeiende stad sterk, sociaal, aantrekkelijk en duurzaam blijft.
16
Voorstel Onderwerp Stadsbegroting 2025-2028 Opsteller Programma Portefeuillehouder
Jeanneke Lieber - Spanjers Financiën T.F.A. van Elferen
Behandeldatum Status
17 september 2024 Openbaar
Advies Aan de raad voor te stellen: 1. De stadsbegroting 2025 – 2028 vast te stellen. 2. De veranderingen in de begroting vast te stellen zoals opgenomen in het deel Begroting -> Financieel beeld -> Programmabegroting. 3. Het bijgestelde investeringsplan 2025 -2028, de bijgestelde meerjarenraming bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking, de nieuwe investeringen en de doorrekening van de meerjarige investeringsruimte zoals opgenomen in de paragraaf investeringen vast te stellen. 4. De onttrekkingen en stortingen in de saldireserve te verwerken zoals opgenomen in het Begroting -> Financieel beeld -> Programmabegroting en toegelicht in het programma Financiën -> Veranderingen in de begroting. 5. De subsidieplafonds voor de betreffende programma’s vast te stellen volgens het overzicht in het deel Financiële begroting > subsidies > subsidieplafonds. 6. De grondslagen en uitgangspunten vast te stellen voor de grondexploitaties zoals opgenomen in het deel Financiële begroting -> Grondslagen en uitgangspunten. Aanleiding Jaarlijks leggen we een begroting voor aan de raad. Door het vaststellen van deze begroting autoriseert uw raad de baten en lasten per programma en geeft ons college opdracht tot uitvoering van de begroting. Beoogde impact Met deze stadsbegroting stellen we wijzigingen voor op de begroting.
Dit voorstel past in de ambitie ‘We zijn een betrouwbare en omgevingsbewuste gemeente’ en de ambitie ‘Wij zijn een financieel gezonde gemeente nu en in de toekomst’. Argumenten In de stadsbegroting 2025 - 2028 zijn de uitgangspunten, opgaven en het financieel kader voor het komend begrotingsjaar opgenomen. Kanttekeningen Er zijn geen kanttekeningen bij dit voorstel voor het aanbieden van de stadsbegroting. Financiën In de stadsbegroting zijn diverse voorstellen opgenomen met financiële effecten.
17
18
Financieel beeld Inleiding In dit deel gaan we in op het financieel beeld voor de komende jaren. Als eerste tonen we de veranderingen in de programmabegroting. Daarna staan we stil bij de wijzigingen in het investeringsplan. Als laatste komen de ontwikkelingen in het weerstandsvermogen aan bod.
Programmabegroting In onderstaande tabel zijn de voorgestelde veranderingen in de begroting opgenomen. Deze zijn reeds in de begrotingscijfers verwerkt. Alle financiële overzichten in deze Stadsbegroting bevatten daardoor de voorgestelde aanpassingen. De voorgestelde veranderingen worden bij de programma's toegelicht onder 'Wat kost het? Veranderingen in de begroting'. bedragen * € 1 miljoen
2025
2026
2027
2028
Stadsbegroting 2024-2028
0,0
0,0
0,0
0,0
Bestuur & organisatie
-7,1
-7,3
-7,1
-7,1
Veiligheid
-0,6
-0,6
-0,5
-0,7
Economie en toerisme
-0,1
-0,4
-0,1
-0,1
Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
-24,9
-17,6
-17,6
-18,0
Werk en inkomen
-1,0
-0,4
0,4
0,7
Onderwijs
2,1
2,2
2,0
2,0
Bereikbaarheid
-1,1
-1,0
-1,4
-1,4
Wonen en Stedelijk ontwikkeling
-0,9
-1,4
-1,2
-0,5
Openbare ruimte
0,7
-0,1
-1,9
-3,6
Cultuur en culturele erfgoed
-0,4
-0,2
-0,2
-0,2
Sport
-1,5
-1,8
-1,8
-0,8
Financiën
20,3
24,9
24,9
30,5
Saldo programmabegroting voor mutatie saldireserve
-14,4
-3,7
-4,5
0,6
Verrekening met saldireserve
14,4
3,7
4,5
-0,6
Saldo Stadsbegroting 2025 - 2028
0,0
0,0
0,0
0,0
Investeringen De huidige meerjarige investeringsplanning is niet realistisch. Gebleken is dat de afgelopen jaren gemiddeld 45 miljoen euro aan investeringen is uitgegeven. Op basis daarvan heeft ons college het ambitieniveau vastgesteld op een investeringsbedrag van 90 miljoen euro per jaar. In deze begroting hebben we al een slag gemaakt, maar een verdere aanscherping van de investeringsplanning naar een investeringsbedrag van 90 miljoen euro per jaar kunnen we binnen het tijdsbestek van het opstellen van de Stadsbegroting 2025-2028 niet afronden. We gaan er de komende tijd verder mee aan de slag. In onderstaand overzicht treft u de voorgestelde aframing (zie kolom ‘aanpassing’) van huidige kredieten aan. In de paragraaf investeringen lichten we de aangepaste planning van alle beschikbare investeringskredieten en onderstaande aframingen nader toe.
19
Aanpassingen bestaande investeringen Bedragen x € 1.000
Investerin g
24 Onderwijs Aanpassing VZH de Klif Aanpassingen voorzieningenhart de Klif t.b.v. basisschool de Oversteek Bereikbaarheid Laadinfra Ambitie gestuurde aanpak bij vervangingen OR Openbare Ruimte Vervanging walstroom Waalkade
Aanpas -sing
Verwacht jaar realisatie 25
26
27 28
600 250
29 ZN 2019, 1e VM'23 SB 2024
600 250
700 18.000
SB 2022 SB 2023
500 1.270
325
SB 2024
275
Nieuwe investeringen Daarnaast stellen we nieuwe investeringen voor met een totaalbedrag van 111,4 miljoen euro. We doen dit voorstel in de wetenschap dat de investeringsplanning nog moet worden aangescherpt. Er zijn nieuwe investeringen meegenomen die niet kunnen worden uitgesteld. We zullen zoals hiervoor al aangegeven de nieuwe investeringen en de huidige investeringsplanning in zijn totaliteit bezien om tot een meer realistische investeringsplanning van 90 miljoen euro per jaar te komen. Krediet 2025
Bedragen x € 1.000 Veiligheid Vervanging Toezichtcamera's Economie en toerisme Bezoekerwebsite into Nijmegen Welzijn wijkontwikkeling en zorg Investeringsimpuls wijkcentra Onderwijs Investering Aloysius Investering gymzaal plus park Neerbosch (Aloysius) Investering Hidaya Investering Hof van Holland Kinderopvang (rendabel) Bereikbaarheid Vervanging VRI's 2025 Parkeergarage Waalfront (eigen dekking) Openbare Ruimte Aanvulling vernieuwingsgolf Investeringsbudget woonmilieuverbetering Cultuur en cultureel erfgoed Aanvullend krediet Schouwburg Investering bibliotheek Dukenburg Voorbereidingskrediet renovatie Lindenberg Sport Ophoging bulkkrediet vervanging toplagen kunstgrasvelden Ophogingkrediet Sportzaal Marie Curiestraat Sportpark Vossenpels (kunstgras jeugdveld) Wonen en Stedelijke Ontwikkeling Asbest Centrumzijde centraal station Dukenburg gebiedsaanpak Griftdijk afslag 38 Griftdijk herinrichting Verduurzaming vastgoedportefeuille totaal
Krediet 2026
Krediet 2027
Krediet 2028
100
100
50
50 2.800
2.500
6.800
5.300 6.800 1.500 6.000 1.500
1.500 750
6.000 750
1.700 4.600
1.700 4.600
1.700 2.300
1.700
6.800 11.500
5.500 250
5.500 250
5.500 250
5.500 250
22.000 1.000
100 100
15.500 100
115
15.500 200 100 115 1.000
115
400 500 1.000 2.150 2.500 26.400
20
Totaal
500 3.000 1.000 2.150 2.500 46.465
3.000 1.000
16.465
7.000 5.000
22.065
345 1.000 400 1.000 7.000 12.000 2.000 4.300 5.000 111.395
Bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking Ten aanzien van de bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking stellen we voor jaarschijf 2028 toe te voegen (investeringsbedrag 2028 is 22,6 miljoen euro). Het bulkkrediet voor bedrijfsinvesteringen kan vanaf 2025 jaarlijks verlaagd worden met 0,6 miljoen euro. En uit het bulkkrediet voor kunstgrasvelden kunnen we de retopping van de atletiekbaan sportpark Brakkenstein bekostigen.
Ontwikkeling weerstandsvermogen In onderstaande grafiek is de verwachte ontwikkeling van het weerstandsvermogen opgenomen.
In deze begroting wordt voorgesteld om de jaar saldi van de programmabegroting in jaren 2025 - 2027 af te rekenen met de saldireserve. Van het voordelig programmaresultaat in 2028 wordt voorgesteld om dit toe te voegen aan de structurele spaarcomponent in de saldireserve. Meer over de ontwikkeling van de saldireserve en de risico's is te vinden in de Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
21
22
Programma's Bestuur en organisatie Doelenboom Ambitie
We zijn een betrouwbare en omgevingsbewuste gemeente
Toelichting
Wij zijn een open, laagdrempelig en betrouwbaar gemeentebestuur met aandacht voor de mensen in de stad. Wij werken doelgericht, doelmatig en toekomstgericht aan de afgesproken doelstellingen voor de stad. Dat doen we met zorgvuldige besluitvorming en in samenspraak met de stad. We beheersen risico's, handelen transparant, volgens wet- en regelgeving en leggen actief verantwoording af.
Doel
Besluiten zijn democratisch en zorgvuldig genomen en integraal afgewogen
Toelichting
De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders nemen besluiten waarmee het publieke belang gediend wordt. We zorgen voor een zorgvuldige en integrale voorbereiding en afweging van die besluiten. We luisteren actief naar de Nijmegenaar zodat deze zich gehoord en gezien voelt in de voorbereiding van de besluitvorming
Criteria
Richtinggevend en sturend op hoofdlijnen Waar mogelijk integraal en domeinoverstijgend
Activiteiten
Wij organiseren een themabijeenkomst voor de gemeenteraad over algoritmes en kunstmatige intelligentie We werken samen met de stad We stellen college en raad jaarlijks in staat om tijdens de planning en control cyclus een eigen integrale afweging te kunnen maken van beschikbare middelen.
Doel
De Nijmegenaar kan met initiatief, kennis en expertise bijdragen bij het werk aan onze stad
Toelichting
We willen dat Nijmegenaren invloed hebben op onze plannen en besluiten. We maken mogelijk dat Nijmegenaren met hun kennis, expertise en ervaringsdeskundigheid bijdragen aan een sterke gemeenschap van stad en gemeente. Hiervoor gaan we werken met nieuwe vormen van de inwonersparticipatie: burgerinitiatief, referenda, inwonersberaad, burgerkamer, uitdaagrecht en een burgerbegroting.
Criteria
Toegankelijk (iedereen kan en mag meedoen) Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken)
Activiteiten
We verbeteren versterken initiatiefkracht en samenwerking met het project Stadsmaken
Doel
Ons werk is slagvaardig en zorgvuldig uitgevoerd en volledig afgehandeld
Toelichting
We werken vanuit een wendbare en moderne netwerkorganisatie en zetten onze uitvoeringskracht efficiënt en effectief in. We zorgen voor continuïteit en afhandeling van 23
bedrijfs- en dienstverleningsprocessen en waarborgen de kwaliteit ervan. We houden zicht op een samenhangende, tijdige en volledige uitvoering en grijpen in wanneer dit in gevaar komt. Criteria
Waar mogelijk integraal en domeinoverstijgend Wendbaar en flexibel In netwerken verbonden Veilig en betrouwbaar Eenduidig (we spreken met één mond) Systematische aanpak Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken) Passend (systematisch en eenduidig versus maatwerk, veiligheid versus bereik)
Activiteiten
We ontwikkelen onze interne digitale werkomgeving verder door ·We ontwikkelen portfoliomanagement voor en vanuit ons werk in het fysieke en ICTdomein We zetten in op het in de organisatie uitdragen en borgen van het beleid op veilige publieke dienstverlening en maken op uitvoering gerichte protocollen.
Doel
Ons handelen is ethisch en in lijn met wet- en regelgeving
Toelichting
We houden ons in al ons handelen aan de wettelijke voorschriften en aan onze eigen regels en afspraken. We houden rekening met ethische waarden en normen, zoals geformuleerd in de Code voorgoed (digitaal) openbaar bestuur. We gaan rechtmatig en integer om met middelen, bevoegdheden en verantwoordelijkheden, daarbij rekening houdend met de belangen en behoeften van alle betrokkenen.
Criteria
Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken) Gericht op ethische waarden en normen Informeel waar mogelijk en juridisch waar nodig
Activiteiten
We geven aandacht aan het evenredigheidsbeginsel We geven aandacht aan ethisch handelen, ook bij reguliere werkzaamheden We ontwikkelen maatwerk in bezwaarprocedures door
Doel
De belangrijkste risico’s bij ons handelen zijn in beeld en worden beheerst
Toelichting
Het beheersen van risico’s speelt in ons handelen een belangrijke rol. We brengen daarbij onzekerheden, kansen en risico’s die een rol spelen bij het realiseren van doelen en opgaven systematisch in kaart. We nemen passende maatregelen om deze te beperken.
Criteria
Veilig en betrouwbaar Eenduidig (we spreken met één mond) Systematische aanpak Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken)
Activiteiten
·�IT-Veiligheidsroadmap en actualiseren informatiebeveiligingsbeleid We beveiligen onze digitale werkomgeving beter
Doel
Ons werk is toekomstgericht en er wordt geleerd van het handelen om prestaties te verbeteren
24
Toelichting
Ons werk is gericht op het behalen van doelen en opgaven in de toekomst. We vernieuwen steeds zodat we makkelijker om kunnen gaan met veranderende doelen en opgaven. Zowel rond ons beleid als de planning en control monitoren we de uitvoering van onze plannen en evalueren we deze op behaalde resultaten en effecten. We verwelkomen feedback over ons handelen. Al deze informatie zetten we in om ons beleid en uitvoering te verbeteren.
Criteria
Gericht op toekomstbestendige ontwikkeling van de stad Gericht op lerend effect Zorgvuldig en duaal Toegankelijk (iedereen kan en mag meedoen) Eenduidig (we spreken met één mond) Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken)
Activiteiten
We maken onze organisatie toekomstgericht en toekomstbestendig via drie ontwikkellijnen We verwoorden goed werkgeverschap in een HR visie die de basis vormt voor het P&O beleid We vergroten het ambtelijk vakmanschap van onze medewerkers We ontwikkelen een uitvoeringsplan diversiteit en inclusie waarmee we ons huidige beleid aanscherpen We stellen ambities en kaders op voor het gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie We stellen het belang van inwoners en de samenleving centraal in de communicatie We bereiden de bestuursperiode 2026-2030 voor We dragen actief bij aan de samenwerking en belangenbehartiging in de stad en in de regio We vergroten de kennis, houding (mindset) en vaardigheden (skillset) van leidinggevenden op het gebied van digitalisering We ontwikkelen regionaal een cloudstrategie We ontwikkelen een visie op de digitale samenleving We dragen actief bij aan de samenwerking en belangenbehartiging in de stad en in de regio
Doel
Ons handelen is transparant en controleerbaar en er wordt verantwoording afgelegd
Toelichting
We handelen open en voorspelbaar. We verstrekken informatie die juist, volledig en duidelijk is. We doen dat als de Nijmegenaar daarom vraagt, maar ook uit onszelf. We leggen ons handelen en onze besluiten duidelijk uit aan de Nijmegenaar. We zijn controleerbaar en zorgen dat het inzichtelijk is waarvoor we gemeenschapsgeld inzetten. Om dit te kunnen doen dient onze informatiehuishouding op orde te zijn.
Criteria
Beschikbaar (online en aanspreekbaar, passend bij de doelgroep) Toegankelijk (iedereen kan en mag meedoen) Eenduidig (we spreken met één mond) Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken) Kwalitatief goed
Activiteiten
We publiceren gegevens over impactvol gebruik van algoritmes in het landelijk algoritmeregister We nemen maatregelen om onze informatiehuishouding te verbeteren We voeren de Wet open overheid in
25
Ambitie
De Nijmegenaar staat centraal in onze dienstverlening
Toelichting
Onder dienstverlening verstaan we elk contact en interactie met de Nijmegenaar, zowel online als analoog. Met de Nijmegenaar bedoelen we iedereen die woont, werkt, verblijft of iets moet regelen in de gemeente Nijmegen. Hierin is de systeemwereld niet leidend, maar ondersteunend aan de leefwereld. De belangen van de stad zijn leidend bij het vormgeven van interne werkprocessen. Als uitgangspunt geldt dat onze dienstverlening veilig, toekomstbestendig en toegankelijk is voor iedereen. Dit vraagt van ons om onze dienstverlening nog slimmer, passender en persoonlijker te maken. We willen daarbij transparant en als één gemeente naar buiten treden en altijd oog hebben voor de Nijmegenaar. Dienstverlening doen we met heel de organisatie. Denk hierbij aan het verlenen van een vergunning, het verstrekken van een uitkering, maar ook het betrekken van de Nijmegenaar bij het maken van beleid. We verbeteren onze dienstverlening doorlopend en we bouwen samen met de Nijmegenaar verder aan onze stad.
Doel
De Nijmegenaar ervaart passende, eenduidige en toegankelijke dienstverlening
Toelichting
We werken aan de kwaliteit, eenduidigheid en meetbaarheid van onze gemeentebrede dienstverlening. We verzamelen gegevens en vertalen deze om producten en werkprocessen te verbeteren, met als doel de dienstverlening passender, veiliger, gebruiksvriendelijker en toegankelijker te maken.
Criteria
Beschikbaar (online en aanspreekbaar, passend bij de doelgroep) Toegankelijk (iedereen kan en mag meedoen) Passend (online versus maatwerk, veiligheid versus bereik) Eenduidig (we spreken met één mond) Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken) Efficiënt (snel en pragmatisch) Kwalitatief goed Informeel waar mogelijk en juridisch waar nodig Naar tevredenheid van de Nijmegenaar (op de klanttevredenheid over onze dienstverlening scoren we minimaal een 8)
Activiteiten
We verbeteren en verbreden onze dienstverlening voor Nijmegenaren met een internationale relatie We werken verder aan onze toekomstbestendigheid door het volgen van een opleidingsprogramma bij de afdeling Publiekszaken We zijn bereikbaar op een passende manier voor iedereen, en verbeteren waar nodig onze dienstverlening We ontwikkelen ons klant contact systeem verder door We actualiseren de visie op dienstverlening en we voeren het gesprek hierover binnen onze gemeentelijke organisatie We werken verder aan transparante en proactieve dienstverlening met Mijn Nijmegen We gebruiken feedback van Nijmegenaren om onze dienstverlening verder te ontwikkelen We ontwikkelen de communicatie en informatie op de website Nijmegen.nl door
Doel
De Nijmegenaar kan gebruik maken van diens (democratische) rechten
26
Toelichting
Criteria
De Nijmegenaar heeft een aantal democratische rechten die we moeten beschermen en faciliteren, zoals het recht om een stem uit te brengen. Hiervoor organiseren we verkiezingen en referenda. Daarom informeren we proactief via diverse kanalen, beantwoorden we vragen en ondersteunen we bij het contact met andere instanties. Beschikbaar (online en aanspreekbaar, passend bij de doelgroep) Toegankelijk (iedereen kan en mag meedoen) Passend (online versus maatwerk, veiligheid versus bereik) Eenduidig (we spreken met één mond) Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken) Efficiënt (snel en pragmatisch) Kwalitatief goed Informeel waar mogelijk en juridisch waar nodig
Activiteiten
Doel
De identiteit van de Nijmegenaar is geregistreerd en beschermd
Toelichting
De Nijmegenaar heeft het recht op een correcte registratie en bescherming van diens formele identiteit. We beheren een correcte basisregistratie personen en register van de burgerlijke stand. We bieden de Nijmegenaar grip op eigen gegevens door geen onnodige gegevens te vragen. We bewaken wie toegang heeft tot deze gegevens.
Criteria
Beschikbaar (online en aanspreekbaar, passend bij de doelgroep) Toegankelijk (iedereen kan en mag meedoen) Eenduidig (we spreken met één mond) Legitiem (voldoet aan de wet en afspraken) Kwalitatief goed
Activiteiten
We versterken onze poortwachtersrol nog verder ten behoeve van de kwaliteit van onze Basisregistratie Personen (BRP) en de toenemende frauderisico’s We organiseren onze dienstverlening zo dat de Nijmegenaar, ook tijdens de paspoortpiek, binnen redelijke termijn en betrouwbaar een reisdocument kan aanvragen We zorgen voor verdere professionalisering bij het verstrekken van briefadressen We bereiden ons voor op nieuwe wetgeving voor digitale identiteiten en wallets We verkennen aanvullende vormen van dienstverlening met digitale identiteiten en wallets
We organiseren, en verbeteren de organisatie van, verkiezingen en referenda We realiseren een informatiepunt voor arbeidsmigranten We voeren de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer in We werken aan goede afstemming van procedures voor de inwoners
Wat willen we komend jaar bereiken? Ambitie: We zijn een betrouwbare en omgevingsbewuste gemeente Doel: Besluiten zijn democratisch en zorgvuldig genomen en integraal afgewogen Activiteiten We organiseren een themabijeenkomst voor de gemeenteraad over algoritmes en kunstmatige intelligentie
27
We organiseren als onderdeel van de themagerichte aanpak op digitale thema's een kennissessie over de werking van, de landelijke en Europese ontwikkelingen op en het gemeentelijk gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie.
We werken samen met de stad In de periode 2025 - 2028 werken we aan een project om onze ambtelijke vaardigheden in het samenwerken met de stad te vergroten. We zetten in op een cultuur van dialoog en inclusie, zodat we echt kunnen luisteren naar de behoeften in de stad en in staat zijn deze te integreren in beleidsvorming en uitvoering. We brengen verder de participatie-gereedschapskist op orde en ontwikkelen bijpassende leerinterventies. Al deze acties komen uit het Actieprogramma Samenwerken met de Stad.
Doel: De Nijmegenaar kan met initiatief, kennis en expertise bijdragen bij het werk aan onze stad Activiteiten We werken aan het project Stadsmaken Van 2025 tot en met 2028 werken we aan een langlopend project om sociale netwerken en gemeenschapskracht in de stad te versterken. Dit project heet Stadsmaken en is beschreven in het Actieprogramma 'Samenwerken met de stad'. Doel: Ons werk is slagvaardig en zorgvuldig uitgevoerd en volledig afgehandeld Activiteiten We ontwikkelen onze interne digitale werkomgeving verder door We gaan verder met de invoering van onze digitale werkomgeving in Microsoft 365 en zorgen dat we hiermee onze uitvoering verder verbeteren en zorgvuldiger gaan vastleggen.
We ontwikkelen portfoliomanagement voor en vanuit ons werk in het fysieke en ICT-domein We gaan ons gemeentebrede overzicht over onze uitvoeringsprojecten verbeteren in de context van onze doelen en ambities en de middelen die we hiervoor willen en kunnen inzetten. We beginnen hiermee met de projecten in de openbare ruimte en de ICT-projecten, waar vanuit we een methode ontwikkelen die gemeentebreed voor alle taken werkbaar kan worden.
We zetten in op het in de organisatie uitdragen en borgen van het beleid op veilige publieke dienstverlening en maken op uitvoering gerichte protocollen We onderscheiden binnen veilige publieke dienstverlening de aandachtsgebieden proactie, preventie, preparatie, incidentaanpak en nazorg. Voor het uitdragen van beleid en protocollen wordt een communicatiestrategie opgesteld. Niet alleen binnen de gemeente wordt het beleid uitgedragen maar ook aan burgers en bezoekers van de gemeente (fysiek en digitaal) wordt bekend gemaakt welke gedragsnormen gelden en wat de maatregelen zijn als die overschreden worden. In 2025 hebben alle medewerkers en politieke ambtsdragers toegang tot het Gemeentelijk Incident Registratiesysteem (GIR) waarin zij normoverschrijdend gedrag melden. In geval van strafbare feiten wordt aangifte gedaan bij de politie.
Doel: Ons handelen is ethisch en in lijn met wet- en regelgeving Activiteiten We geven aandacht aan het evenredigheidsbeginsel De ethische component van juridische vraagstukken krijgt in 2025 meer accent. Het evenredigheidsbeginsel hangt hier nauw mee samen. We nemen deel aan landelijke expertbijeenkomsten t.a.v. het thema evenredigheidsbeginsel. En we organiseren periodieke kennisbijeenkomsten voor de medewerkers, waarbij bewustwording wordt gecreëerd rond het onderwerp evenredigheid.
We geven aandacht aan ethisch handelen, ook bij reguliere werkzaamheden We bieden kennisbijeenkomsten aan bij de uitvoerende afdelingen, na vaststelling van nieuwe regelgeving. Zo borgen we de rechtmatige uitvoering. We voeren DPIA's (data protection impact assessment) uit om aan 28
te tonen dat processen voldoen aan wet- en regelgeving. Door het uitvoeren en naleven van de DPIA's (risicoscan op privacy ) leggen wij tevens verantwoording af over onze werkwijze.
We ontwikkelen maatwerk in bezwaarprocedures door We passen een informele aanpak toe in onze bezwaarprocedures waarbij de nadruk ligt op maatwerk. In 2025 gaan we de werkwijze doorontwikkelen. De persoonlijke aanpak draagt bij aan het versterken van het vertrouwen en de tevredenheid van de inwoners. En verder verkleint het de kans op formele en langdurige juridische procedures.
Doel: De belangrijkste risico’s bij ons handelen zijn in beeld en worden beheerst Activiteiten We maken een IT-roadmap met betrekking tot veiligheid en actualiseren het informatiebeveiligingsbeleid We treffen maatregelen om de betrouwbaarheid van werkprocessen, gebruikte applicaties en de daarin opgeslagen gegevens te garanderen, en te beschermen tegen bedreigingen van buitenaf. We baseren ons hierbij op het normenkader van de landelijke Baseline Informatiebeveiliging Overheid (hierna: BIO). Door het treffen van technische en organisatorische maatregelen willen we onze informatie beschermen en de kwaliteit waarborgen. We willen ons volwassenheidsniveau als gemeente verhogen en tegelijkertijd voldoen aan wet- en regelgeving rondom informatiebeveiliging. Om hierop meerjarig te sturen wordt een roadmap ontwikkeld.
We beveiligen onze digitale werkomgeving beter In 2024 hebben we de digitale omgeving voor kantoorautomatisering afgesplitst van die van andere MGR deelnemers. Daarmee voorkomen we ongeautoriseerde toegang over organisatiegrenzen heen. We zorgen daarnaast dat digitale apparaten die we gebruiken voor uitvoering van het werk goed beveiligd zijn. Dit doen we onder andere door het ontwikkelen van een breed gedragen stelsel van beveiligingsmaatregelen op het gebied van apparaat- en applicatiebeheer. Het ontwikkelen van dit beleid is een van de strategische samenwerkingsopdrachten die we in gezamenlijkheid oppakken met andere MGR deelnemers en waar we in 2025 verder uitvoering aan geven.
Doel: Ons werk is toekomstgericht en er wordt geleerd van het handelen om prestaties te verbeteren Activiteiten We maken onze organisatie toekomstgericht en toekomstbestendig via drie ontwikkellijnen We werken planmatig aan de gestelde doelen in de ontwikkellijnen: ambtelijk vakmanschap (houding, gedrag vaardigheden en competenties), hoe we werken en organiseren (werken in ketens, in ritme en manier van werken) en sturing en inrichting (sturingsprincipes, leiderschapsontwikkeling en organisatie-inrichting).
We verwoorden goed werkgeverschap in een HR visie die de basis vormt voor het P&O beleid In onze HR-visie kijken we vooruit en zorgen we voor een samenhangend verhaal om ons personeels- en organisatiebeleid te kunnen optimaliseren, vernieuwen en/of opstellen als er beleid ontbreekt. Denk hierbij aan het moderniseren van het wervings- en selectiebeleid, het opstellen van een pre-, on- en offboardingsprogramma en het actualiseren van het stagebeleid. Daarnaast richt de HR-visie zich op onze visie op door- en uitstroom, (inclusief) werkgeverschap (o.a. onbevooroordeeld werven en selecteren), leiderschap, leren en ontwikkelen, verzuim en duurzame inzetbaarheid.
We vergroten het ambtelijk vakmanschap van onze medewerkers We maken nieuw leer- en ontwikkelbeleid en geven hier uitvoering aan. In dit beleid beschrijven we welke groepen medewerkers (persona's) we onderscheiden en welke vaardigheden zij per persona moeten bezitten en/of ontwikkelen. Denk hierbij aan de benodigde digitale expertise van medewerkers, het versterken van adviesvaardigheden en inclusief communiceren. We beschrijven hoe en wanneer we de benodigde vaardigheden gaan ontwikkelen. We beschrijven ook hoe de werkgever het leren en ontwikkelen van medewerkers ondersteunt. 29
We ontwikkelen een uitvoeringsplan diversiteit en inclusie waarmee we ons huidige beleid aanscherpen Op basis van de evaluatie van ons huidige diversiteitsbeleid maken we een uitvoeringsplan met aanscherpingen, aanpassingen en aanvullingen op het huidige beleid. Dit uitvoeringsplan zal bestaan uit quick wins voor de korte termijn en activiteiten die op de langere termijn uitgevoerd zullen worden.
We stellen ambities en kaders op voor het gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie We stellen beleid op voor het gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie en stellen dit vast.
We stellen het belang van inwoners en de samenleving centraal in de communicatie In onze communicatie nemen we het belang van de inwoner/samenleving als uitgangspunt. Op basis van de vastgestelde gemeentelijke visie op communicatie werken we in 2025 aan toegankelijke en begrijpelijke communicatie (in taal en beeld): We maken de organisatie communicatiever, zodat medewerkers in hun communicatie aansluiten bij de inwoners. Nieuwe medewerkers worden getraind op het gebruik van B1 taal- en beeldgebruik We leveren extra inspanningen voor de digitaal toegankelijke content voor Nijmegen.nl en andere corporate kanalen (conform de daarvoor geformuleerde internationale standaard We gebruiken data voor de ontwikkeling van content (inhoud / beeld) die aansluit bij de inwoners, ondernemers en organisaties (bij de stad) We delen gemeentelijke informatie via online en offline communicatiekanalen en sluiten nadrukkelijk aan bij de verschillende belangen en informatiebehoeften van de inwoners. Met deze activiteiten dragen we ook bij aan de doelstelling: de Nijmegenaar ervaart passende, eenduidige en toegankelijke dienstverlening.