Raadsvoorstel Gewijzigde vaststelling facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en facetbeheersverordening Archeologie 2023

Raadsvoorstel

Openbaar

Onderwerp Gewijzigde vaststelling facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en facetbeheersverordening Archeologie 2023 Opsteller Programma Portefeuillehouder

Bernadette Poppe Wonen en Stedelijke ontwikkeling N.P. Vergunst en T.F.A. van Elferen

Collegebesluit 24 oktober 2023 Behandeldatum Raad 29 november 2023 Status Openbaar

Samenvatting Het ontwerp Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en de ontwerp Facetbeheersverordening Archeologie 2023 hebben van vrijdag 25 augustus 2023 tot en met donderdag 5 oktober 2023 voor een ieder ter inzage gelegen. Er zijn in totaal twee zienswijzen binnengekomen. Het bestemmingsplan is naar aanleiding van de zienswijzen gewijzigd. De beheersverordening is naar aanleiding van de zienswijzen niet gewijzigd. Verder zijn er enkele ambtshalve aanpassingen doorgevoerd. Het bestemmingsplan en de beheersverordening zijn nu gereed voor vaststelling door de gemeenteraad.

Voorstel 1. Het Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en de Facetbeheersverordening Archeologie 2023 gewijzigd vast te stellen overeenkomstig de geometrisch bepaalde planobjecten als vervat in de bestanden NL.IMRO.0268.FBPArcheologie2023-VG01 en NL.IMRO.0268.FBVArcheologie2023-VG01 met bijbehorende bestanden, waarmee het juridisch toetsingskader voor de bescherming van de archeologische waarden binnen de gehele gemeente Nijmegen wordt vastgelegd; 2. De zienswijzennota Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en Facetbeheersverordening Archeologie 2023 vast te stellen; 3. Geen exploitatieplan vast te stellen als bedoeld in artikel 6.12 Wet ruimtelijke ordening.

Aanleiding Het geldende facetbestemmingsplan Archeologie werd vastgesteld op 25 juni 2014. Vanaf die tijd is dat plan de basis voor het archeologische beschermingsregime van de gemeente. Er zijn verschillende redenen om het archeologische toetsingskader bij te stellen. Ten eerste, een update van de archeologische beleidskaart. Ten tweede, de recente aanwijzing van de Neder-Germaanse Limes tot UNESCO Werelderfgoed. Ten derde, anticipatie van de gemeente Nijmegen op de aanstaande invoering van de Omgevingswet. Tot slot hebben we sinds 2014 ervaring opgedaan met het huidige facetbestemmingsplan Archeologie. Daaruit blijkt dat sommige formuleringen niet altijd even duidelijk zijn of dat er een omissie in de regeling zit. Er zijn niet alleen bestemmingsplannen, maar ook beheersverordeningen om de planologische situatie te regelen. Voor de gebieden waarvoor een beheersverordening geldt, zal het herziene toetsingskader voor archeologie ook moeten gaan gelden. Dat

B&W, Raad / sjab = Raadsvoorstel Opgesteld door Bernadette Poppe, 38 03, b.poppe@nijmegen.nl

Raadsvoorstel

gebeurt middels de facetbeheersverordening Archeologie 2023 waarin dezelfde regelset is opgenomen als in het facetbestemmingsplan Archeologie 2023. Met het nu voorliggende facetbestemmingsplan en de facetbeheersverordening is de gemeente in staat op een passende en effectieve wijze zorg te dragen voor het kostbare Nijmeegse bodemarchief. Beoogde impact Het voorliggende facetbestemmingsplan en facetbeheersverordening vormen het juridisch toetsingskader voor de bescherming van de archeologische waarden binnen de gehele gemeente Nijmegen. Dit nieuwe toetsingskader voor archeologie draagt bij aan de volgende ambities: Ambitie Cultureel Erfgoed We zijn de oudste stad van Nederland, met een rijke historie en eigen karakter. We benutten dit unieke erfgoed om de aantrekkelijkheid van onze stad voor (nieuwe) bewoners, bedrijven en bezoekers te vergroten en hen nog sterker te verbinden aan de stad. Doelen: • We zorgen voor bescherming en instandhouding van ons erfgoed. • We maken het verleden zichtbaar en beleefbaar. Ambitie Stedelijke ontwikkeling We zijn een aantrekkelijke stad om te wonen, met goede werklocaties, openbare ruimtes en voorzieningen Doelen: • We behouden en versterken de ruimtelijke kwaliteit van onze stad, door zorg te dragen voor een goede ruimtelijke ordening.

• We verbeteren de ruimtelijke kwaliteit van onze stad door nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen te ondersteunen dan wel zelf te initiëren en te (laten) realiseren om zo de ambities uit de Omgevingsvisie te kunnen realiseren. Argumenten 1.1 Met de uitvoering van dit toetsingskader voor archeologie zorgen we voor de bescherming en instandhouding van de archeologische waarden Met het opstellen van het nieuwe toetsingskader voor archeologie is de regeling geactualiseerd naar de laatste inzichten om zo de archeologische waarden blijvend goed te beschermen en is er sprake van een eenduidige regeling voor de hele gemeente Nijmegen die aansluit bij landelijke inzichten. 1.2 Met de uitvoering van dit toetsingskader voor archeologie creëren we transparantie en duidelijkheid voor burgers en initiatiefnemers Sinds de vaststelling van het geldende facetbestemmingsplan Archeologie is veelvuldig archeologisch onderzoek verricht. Hierbij zijn telkens ook besluiten genomen (wel of geen vervolgonderzoek, eventuele vrijgave van het onderzochte gebied of een gedeelte ervan). Deze besluiten zijn nu verwerkt op de geüpdatete kaarten (beleidskaart, maar ook de beide verbeeldingen) waardoor burgers en initiatiefnemers zelf inzage kunnen krijgen van de actuele archeologische status van hun perceel c.q. ontwikkelgebied.

Raadsvoorstel

1.3 Doorwerking facetbestemmingsplan in geldende bestemmingsplannen Het facetbestemmingsplan en de facetbeheersverordening hebben alleen betrekking op de regeling voor archeologie en beogen geen wijziging aan te brengen in de overige regels van de vigerende bestemmingsplannen of beheersverordeningen. De vorm van een facetplan biedt het voordeel dat op relatief eenvoudige wijze beperkte aanpassingen in meerdere bestaande bestemmingsplannen en beheersverordeningen tegelijkertijd kunnen worden doorgevoerd. 1.4 Participatie en communicatie Een concept van het bestemmingsplan en de beheersverordening is voorgelegd aan diverse overlegpartners (Provincie Gelderland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Waterschap Rivierenland). Deze reacties zijn opgenomen in paragraaf 4.2 van de toelichting van het bestemmingsplan en van de beheersverordening. Naar aanleiding van de vooroverlegreactie zijn de volgende aanpassingen doorgevoerd: 1. De beleidskaart, afbeelding 2 in artikel 2.5.2, is naar aanleiding van deze vooroverlegreactie aangepast en opnieuw ingevoegd. 2. De regels van het facetbestemminsgplan en -beheersverordening zijn aangepast. Het begrip 'normaal onderhoud en beheer' in artikel 1 van de regels is aangepast zodat baggeren erbinnen valt. 3. De regels van het facetbestemminsgplan en -beheersverordening zijn aangepast.

In de betreffende artikelen is bij het onderdeel werken en werkzaamheden 'het verlagen van het waterpeil' vervangen door: 'het verlagen van het grondwaterpeil, buiten de bandbreedte van de natuurlijke fluctuatie;'. 4. Op de verbeelding van het facetbestemmingsplan is de bestemming 'Waarde Archeologie 3' ter plaatse van de verbindende watergang tussen de Lentse plas en de Turennesingel nabij het inlaatgemaal K6 verwijderd. Naast de wettelijke overlegpartners zijn de concept documenten ook aangeboden bij de Neder-Germaanse Limes Samenwerking, hier is geen reacties van ontvangen. Participatie en communicatie met burgers en inwoners, ten slotte, heeft plaatsgevonden toen het werelderfgoed is aangewezen. Bewoners en burgers binnen de kernzone hebben een persoonlijke brief ontvangen en de overige burgers konden kennisnemen via een publicatie in De Brug. Omdat voorliggende facetdocumenten een vertaling zijn van de aanwijzing tot werelderfgoed en voor het overige een actualisatie van vigerend beleid betreft, heeft geen nadere participatie of communicatie met burgers en bewoners plaatsgevonden.

Kanttekeningen 1.1 Er zijn twee zienswijzen ingediend tegen het ontwerp bestemmingsplan Het ontwerp Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en de ontwerp Facetbeheersverordening Archeologie 2023 hebben van vrijdag 25 augustus 2023 tot en met donderdag 5 oktober 2023 voor een ieder ter inzage gelegen. Er zijn twee zienswijzen binnengekomen. De zienswijzen zijn in één zienswijzennota samengevat en voorzien van een beoordeling door het college van burgemeester en wethouders. De zienswijzen zijn dus volledig in de beoordeling betrokken. Ook is aangegeven of de zienswijzen al dan niet tot aanpassing van het bestemmingsplan hebben geleid. De Zienswijzennota is bijgevoegd als bijlage bij de toelichting van voorliggend bestemmingsplan en beheersverordening. Het facetbestemmingsplan is naar aanleiding van de zienswijzen gewijzigd. Het bestemmingsplan en de beheersverordening zijn nu gereed voor vaststelling door de gemeenteraad.

Raadsvoorstel

1.2 De zienswijzen hebben geleid tot aanpassing van het bestemmingsplan Naar aanleiding van de zienswijzen heeft de volgende aanpassing plaatsgevonden: Er heeft afstemming plaatsgevonden met het recente ontwerp bestemmingsplan Nijmegen Midden 2015 - 9 (St. Hubertusstraat 10). De voorwaardelijke verplichting wordt uit dat bestemmingsplan overgenomen. De onderliggende verwachtingswaarde uit het facetbestemmingsplan is in stand gebleven. De voorwaardelijke verplichting leidt er toe dat de initiatiefnemer altijd een archeologisch onderzoek dient te verrichten, ongeacht de vrijgestelde oppervlakte op basis van de onderliggende archeologische verwachtingswaarde. 1.3 Er hebben nog overige (ambtshalve) aanpassingen plaatsgevonden Dit betreft de volgende aanpassingen: • Naar aanleiding van recent vastgestelde bestemmingsplannen, zijn de laatste archeologische inzichten vertaald in het facetbestemmingsplan. • Voor drie gebieden is op de verbeelding per abuis de waarde overgenomen uit het vigerende facetbestemmingsplan Archeologie terwijl er al wel nieuw onderzoek is uitgevoerd en in een selectiebesluit is opgenomen. Deze drie gebieden zijn aangepast.

Het betreft de volgende gebieden, inclusief de aanpassing: o Mercuriuspark, kavel 3: geen waarde meer opgenomen op de verbeelding; o Rietgraaf 25/Rondweg 10: geen waarde meer opgenomen op de verbeelding; o Noordzijde van Zuiderveld: met uitzondering van twee vindplaatsen is er in het gebied geen waarde meer opgenomen op de verbeelding; • De kruisverwijzingen in artikel 11.1 van de regels zijn aangepast en verwijzen nu naar het correcte artikel. 1.4 Risico op planschade Het facetbestemmingsplan en de facetbeheersverordening Archeologie 2023 leggen in bepaalde gevallen extra voorwaarden/beperkingen op ten aanzien van rechten uit eerdere, geldende bestemmingsplannen. Door deze extra voorwaarden/beperkingen ten opzichte van het vigerende bestemmingsplan ontstaat het risico op planschade. Aangezien al in het Verdrag van Valletta (1992) als uitgangspunt is opgenomen dat de initiatiefnemer tot verstoring van het bodemarchief de kosten van het archeologisch onderzoek voor zijn rekening neemt, was dit risico redelijk voorzienbaar. Hierdoor komt deze schade in beginsel niet voor vergoeding in aanmerking. Daarnaast zullen de kosten van het archeologisch onderzoek over het algemeen blijven binnen het normaal maatschappelijk risico zodat dit voor rekening van de initiatiefnemer blijft.

Financiën In paragraaf 4.1 van de toelichting van het bestemmingsplan is ingegaan op de economische uitvoerbaarheid van het facetbestemmingsplan. Binnen de archeologische regelgeving geldt het principe “de verstoorder betaalt”. Dit betekent dat de initiatiefnemer van een ruimtelijke ontwikkeling (de verstoorder) de archeologische kosten moet dragen. De rol van de verstoorder kan worden vervuld door de burger, de gemeente als ontwikkelaar of door marktpartijen. De kosten worden rechtstreeks, via de vergunningverlening, verhaald of uit de grondexploitatieopbrengsten.

Raadsvoorstel

Vervolg Na de vaststelling door de gemeenteraad zal het Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en de Facetbeheersverordening Archeologie 2023 gedurende 6 weken ter inzage worden gelegd. Belanghebbenden die het met het bovenstaande besluit niet eens zijn kunnen in deze periode beroep indienen en een voorlopige voorziening aanvragen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Bekendmaking vindt plaats op www.overheid.nl (in de Staatscourant en in het Gemeenteblad). Het bestemmingsplan is in te zien bij de informatiebalie in de Stadswinkel. Verder is het bestemmingsplan ook te zien op de website www.ruimtelijkeplannen.nl.

Bijlagen 1. Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 bestaande uit een verbeelding, toelichting en regels met bijlagen. De zienswijzennota is tevens opgenomen als bijlage 1 van de toelichting op het bestemmingsplan. 2. Facetbeheersverordening Archeologie 2023 bestaande uit een verbeelding, toelichting en regels met bijlagen. 3. De zienswijzennota Facetbestemmingsplan Archeologie 2023 en Facetbeheersverordening Archeologie 2023