Raadsinformatiebrief Voortgang motie Vensters open voor de nacht

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Susanne Schra s.schra@nijmegen.nl T 0629644829

8 april 2025 Voortgang motie 'Vensters open voor de nacht'

Ons kenmerk D252171871

Geachte leden van de raad,

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Op 29 januari jl. is de Nachtvisie besproken in uw raad. Hierbij is de motie ‘Vensters open voor de nacht’ aangenomen. In deze motie wordt het college opgeroepen om een pilot te starten waarbij de venstertijden voor nachthoreca worden losgelaten. Het doel van de pilot is daarom een evaluatie van de venstertijden. Met deze brief informeren wij u over de redenen om de pilot niet op te zetten. Achtergrond Momenteel kent de Nijmeegse horeca op grond van de Algemene plaatselijke verordening Nijmegen (APV) vrije sluitingstijden. Dat betekent dat het de horecaondernemer vrijstaat diens zaak te sluiten wanneer diegene dat wilt. Het voordeel hiervan is dat het huiswaarts keren van bezoekers wordt gespreid over de nacht. Dat voorkomt overlast. Wel gelden er venstertijden voor de alcohol schenkende horeca: tussen 04:00 en 08:00 uur mogen er geen nieuwe klanten van buitenaf de zaak worden binnengelaten. Klanten die al binnen zijn, mogen blijven totdat de horecaondernemer de zaak sluit. Hiermee wordt ervoor gezorgd dat we grip houden op uitgaansoverlast. Vóór de invoering van de venstertijden in 20011 kende Nijmegen onbeperkte vrije sluitingstijden. Met name na 04.00 uur ervaarde onder andere de politie dat het erg onrustig was in het uitgaansgebied.

Door de invoering van de venstertijden spreiden we de uitstroom van publiek over de nacht, waarmee voorkomen wordt – zoals vaak gemerkt wordt bij vaste sluitingstijden – dat bezoekers van de nachthoreca na sluiting gaan zwerven door de stad. Tegelijkertijd is het aantal incidenten dat veelal na 04:00 uur ontstond, teruggedrongen. Op deze manier dragen we bij aan de leefbaarheid en levendigheid in de stad, maar ook aan veiligheid en preventie van o.a. geweldsincidenten in de nacht. In de motie wordt geconstateerd dat de huidige venstertijden voor horecagelegenheden en culturele initiatieven in Nijmegen vaststaan, en mogelijk niet optimaal bijdragen aan een levendige nachtelijke economie. Het loslaten van venstertijden zou bijdragen aan het bevorderen van innovatie Aanvankelijk tijdelijk in 2001 als onderdeel van maatregelenpakket om uitgaansoverlast terug te dringen. In december 2002 is deze proef uitgebreid geëvalueerd met een extern onderzoek. In het voorjaar van 2003 zijn de venstertijden in de horeca definitief ingevoerd. Voordat Nijmegen vrije sluitingstijden kende, was er een vaste sluitingstijd om 02:00 uur, uitzonderingen gingen middels een nachtvergunning. Op verzoek van de horeca zijn de vaste sluitingstijden na een proefperiode definitief losgelaten in 1992. In 2001 zijn aan deze vrije sluitingstijden venstertijden toegevoegd. 1

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 5

en diversiteit in het nachtleven, een van de doelstellingen uit de Nachtvisie. Dat zou moeten blijken uit onderzoek door middel van een pilot waarin venstertijden worden losgelaten. In de rest van deze raadsinformatiebrief nemen wij u mee in de achtergrond van het hanteren van venstertijden en het draagvlakonderzoek voor het opzetten van de pilot. Verdere context venstertijden Nijmeegse horeca Sinds het voorjaar van 2003 kent de Nijmeegse horeca definitief venstertijden. De grootste drijfveer om deze in te voeren was het tegengaan van overlast in de nacht, een overweging vanuit veiligheidsoogpunt. In het najaar van 2003 is verdere optimalisering van de venstertijden overwogen. Het ging onder andere om de mogelijkheid om ontheffingen in te voeren, bijvoorbeeld voor studentenverenigingen. Omwille van eenduidigheid, voor zowel ondernemers als de horecabezoekers, is besloten géén ontheffingsmogelijkheid in te voeren op de venstertijden. Hierdoor is de maatregel beter handhaafbaar én zorgt deze voor minder discussie aan de deur. Er zijn maar weinig steden die zulke ruime openingstijden voor de horeca kennen als Nijmegen (zie hieronder, ‘Andere steden’). Nijmegen kent vrije sluitingstijden. De enige beperking is dat na 04.00 uur geen nieuwe klanten mogen worden binnengelaten. De horeca hoeft echter niet te sluiten. Nijmegen kent daarom het begrip 24-uursvergunning niet.

De sluitingstijden zijn in Nijmegen, anders dan bijvoorbeeld in Rotterdam, niet gekoppeld aan de Alcoholwet- of exploitatievergunningen, maar zijn algemeen geregeld in de APV. Daarin staan de bepalingen omtrent de horecasluitingstijden. De horecavergunningen beperken de openingsuren dus niet. De ervaring in de nacht in Nijmegen leert dat de regel van venstertijden voor duidelijkheid zorgt. De mogelijkheid van verschillende regimes naast elkaar leidt tot verwarring bij bezoekers. Dat kan dus voor meer overlast in de nachtelijke uren zorgen. Deze eenduidigheid, die overlast beperkt, zetten we bewust op het spel bij het flexibiliseren van venstertijden. Daarnaast kent Nijmegen op verschillende plekken in de stad ruimtes voor nachtfeesten, zoals Doornroosje, Vasim en Waalhalla. De evenementen zijn besloten; bezoekers kopen een ticket. De feesten kennen vaak eindtijden vroeg in de ochtend (05:00 uur, 06:00 uur). Middels deze plekken is er dus ruimte voor feesten diep in de nacht, alhoewel vermeld dient te worden dat kroegen in de stad óók tot vroeg in de ochtend open mogen zijn. Draagvlak In samenspraak met ondernemers in de betreffende horecacategorie, KHN Nijmegen en politie hebben wij een draagvlakonderzoek uitgevoerd als eerste stap om een plan voor deze pilot op te stellen. Ook hebben we de situatie voor omwonenden meegenomen. Hieronder delen wij onze bevindingen.

Bezoekers van de nachthoreca nemen wij hier in de eerste instantie niet in mee, omdat dit een marktvraag is. Het faciliteren van een behoefte is immers aan de ondernemers. Ondernemers en KHN Nijmegen Er is gesproken met een representatieve selectie van horecazaken verdeeld over de binnenstad die zich met name op de nacht richten (zie bijlage 1). Daarnaast zijn Koninklijke Horeca afdeling Nijmegen en stichting de Nachtburgermeester bevraagd. Uit deze gesprekken komt naar voren dat er nauwelijks behoefte lijkt te bestaan aan het verruimen dan wel vrij geven van de venstertijden. Ondernemers in de nacht geven aan geen of nauwelijks beperkingen te ondervinden van de venstertijden om 04.00 uur. Ondernemers willen het liefst klanten zo vroeg mogelijk binnen hebben en dat ze ook binnen blijven. Publiek dat tegen venstertijd binnenkomt is over het algemeen minder

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 5

interessant en consumeert minder terwijl het relatief vaker zorgt voor problemen. Organisatoren van nachtfeesten kennen daarnaast vaak een maximale entreetijd voor bezoekers, juist om te voorkomen dat ze omzet mislopen aan te beschonken laat binnenkomende bezoekers. Alleen als het gaat om bijvoorbeeld afterparties wordt er nog wel draagvlak gezien voor het loslaten van venstertijden. Hier worden wel gelijk de negatieve kanten van benoemd: de overlast voor bewoners, de gezondheid van de bezoekers en de arbeidsomstandigheden voor de werknemers, beveiligers en ander veiligheidspersoneel. Vanuit de eventsector is er een enkel pleidooi voor meer vrijheid in openingstijden, met als argumenten dat ondernemers idealiter zelf de keuze zouden moeten hebben en dat deze vrijheid bijdraagt aan de uitstraling van een mondiale dance-atmosfeer van de stad. Dit wordt echter niet breed gedragen door de nachthoreca. Wel wordt het belang van eenduidige regelgeving onderstreept. Het loslaten van de venstertijden is niet direct een doelstelling uit de Nachtvisie. Uit de gesprekken met ondernemers blijkt dat er geen duidelijk verband is tussen venstertijden en ruimte voor creativiteit in de nacht. De gesproken ondernemers geven veelal aan zich op dit moment niet of nauwelijks beperkt te voelen door de venstertijden.

Bewoners Om tot een eerste beeld van draagvlak onder bewoners te komen, hebben wij de peiling over nachtcultuur ten behoeve van de Nijmeegse nachtvisie (januari 2024) geraadpleegd. Hieruit kwam naar voren dat 33% van de niet-bezoekers van het nachtleven het eens is met de stelling dat nachtcultuur voor veel overlast voor bewoners zorgt; 11% vindt dat dat niet het geval is (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). Van de in Nijmegen-Centrum woonachtige respondenten, die de nachtcultuur niet frequent bezoeken, geeft circa de helft aan dat de nachtcultuur voor veel overlast voor bewoners zorgt. Politie De ervaringen van de politie met venstertijden zijn als volgt: 1. Voorkomen van overlast: Met de venstertijden wordt voorkomen dat er een aanhoudende toestroom plaatsvindt van bezoekers, die een negatieve invloed kan hebben op de veiligheid en leefbaarheid in het centrumgebied. In de late uren van de nacht worden de effecten van alcohol zichtbaarder, personen worden luidruchtiger, etc. Door na 04.00 uur geen bezoekers meer toe te laten tot horecagelegenheden wordt bijgedragen aan de afbouw van het aantal bezoekers in de binnenstad en minder drukte op straat. Dit zorgt voor rust voor omwonenden. 2.

Handhaving en crowdcontrol: Met de huidige venstertijden is het voor de politie overzichtelijk wanneer de meeste inzet in het gebied dient plaats te vinden en kan schaarse politiecapaciteit hierop afgestemd worden, omdat er regie is op de uitstroom van horecabezoekers. Zonder de venstertijden kan deze evenredige verdeling van capaciteit minder gewaarborgd worden. Capaciteit zal verschuiven naar die locaties waar meer incidenten plaatsvinden, waardoor minder zicht is op andere locaties. 3. Samenwerking: Samen met verschillende ketenpartners werkt de politie hard om de overlast in de binnenstad te beperken. In de nachtelijke uren vindt die samenwerking plaats tussen de horecaondernemers, beveiligers en politie. De venstertijden bevorderen de samenwerking in het horecagebied en zorgen voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid in het kader van veiligheid en overlast.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 5

Kortom, de politie is voorstander van het handhaven van de huidige situatie met venstertijden, omdat dit duidelijkheid biedt aan bezoekers van het horecagebied, de horecaondernemers en de politie. Het is een beproefd middel dat ertoe bijdraagt dat er in gezamenlijkheid regie wordt gehouden op en zorg wordt gedragen voor veilig uitgaan in het uitgaansgebied. Naast dat het overzicht en duidelijkheid schept in het horecagebied, ziet de politie ook dat het bijdraagt aan het verminderen van de overlast voor omwonenden. Andere gemeenten Naast draagvlakonderzoek hebben we ook gekeken naar beleid omtrent openingstijden in de nacht in andere steden. We hebben hierbij ook onderzocht hoe de bestaande beleidsregels ervaren worden. Hieronder zullen we samenvattend het beeld dat is ontstaan weergeven. In de bijlage 2 is een nadere toelichting over het beleid in zes verschillende steden te lezen: Groningen, Rotterdam, Utrecht, Breda, Eindhoven en Arnhem. Daarnaast hebben we in de APV’s van gemeenten van vergelijkbare grootte of karakter en van gemeenten in de omgeving van Nijmegen bekeken wat de sluitingstijden zijn. Hieruit ontstaat het algemene beeld dat Nijmegen momenteel al een ruime vorm van openingstijden kent. Van de onderzochte steden kent alleen Utrecht 24-uursvergunningen. Een stad met vrije sluitingstijden is bijvoorbeeld ook Groningen.

Daar is echter, sinds geweldsincidenten in de horeca, een discussie ontstaan die ertoe heeft geleid dat de gemeenteraad in januari 2025 heeft ingestemd met een onderzoek naar de effecten van het invoeren van een sluitingstijd voor de horeca. Sommige steden, zoals Rotterdam, kennen een ingewikkeld vergunningstelsel voor verschillende soorten horeca met daarbij horende openingstijden. Arnhem kent in de horecaconcentratiegebieden vrije sluitingstijden in de nacht en bemerkt met name dat het langere inzet van veiligheidsdiensten vergt en nauwelijks innovatieve concepten aantrekt. Eindhoven kende tot 1 januari 2025 vaste sluitingstijden om 02:00uur (structurele of incidentele ontheffingen mogelijk). Mede door een oproep vanuit ondernemers en door overlast in het nachtleven bij vaste sluitingstijden, is ervoor gekozen met venstertijden te gaan werken, en dit in te richten naar Nijmeegs voorbeeld. Verder wordt in de gesprekken met andere steden meermaals het veranderde gedrag van bezoekers in de nacht aangestipt: bezoekers maken meer gebruik van de horeca overdag. Als ze ’s avonds komen, komen ze eerder om naar het terras te gaan en gaan vervolgens minder naar binnen in de nacht en hebben al meer gedronken als ze komen. Ook zijn er minder nachtfeesten, zo lijkt het.

Uit andere steden blijkt dat het al dan niet hebben van sluitingstijden of venstertijden niet leidt tot meer ruimte voor innovatie in de nacht. Het hebben van enige restrictie wat betreft sluitingstijden in de nacht (hetzij een sluitingstijd, hetzij venstertijden) wordt als positief ervaren voor de balans tussen leefbaarheid en levendigheid in de gebieden met nachthoreca. De ondervraagde steden geven aan dat het hebben van sluitings- of venstertijden met name raakt aan vragen over overlast en incidenten in het nachtleven. Afweging opzetten pilot Uit ons draagvlakonderzoek kunnen we concluderen dat er zowel bij ondernemers en KHN Nijmegen als bij de politie geen behoefte is aan het loslaten van de venstertijden. Dat lijkt te worden bevestigd uit een eerste verkenning met betrekking tot omwonenden. Verder blijkt uit vergelijking met andere steden dat er juist naar Nijmegen met de venstertijden wordt gekeken als voorbeeld voor hoe de nachthoreca zo vrij mogelijk kan functioneren: venstertijden worden gezien als de lichtst mogelijke vorm van sturing, waarbij de horecaondernemer zo vrij mogelijk wordt gelaten, maar overlast ook

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 5

zoveel mogelijk wordt voorkomen. Bij het loslaten van de venstertijden zal er waarschijnlijk gerekend moeten worden op meer inzet van politie en handhaving en op meer overlast voor buurtbewoners. Daarnaast blijkt dat het bestaan van venstertijden voor eenduidige regelgeving in de nachthoreca zorgt. Hiermee wordt overlast in de nacht teruggedrongen: de regelgeving is duidelijk voor ondernemers én voor bezoekers in de nacht. Het opheffen van deze eenduidigheid zorgt mogelijk voor meer rumoer in de stad en kan door een mogelijke toename aan incidenten afbreuk doen aan de nachtcultuur. Het al dan niet bestaan van venstertijden is daarom vooral een veiligheidsoverweging en niet een overweging met betrekking tot nachtcultuur. Omdat het loslaten van venstertijden een veiligheidskwestie is, is het niet het juist middel om experiment in de nacht te bevorderen. Makers die experimentruimte in de nacht zoeken, kunnen deze in de vorm van vrije sluitingstijden al krijgen. Zij mogen alleen geen nieuwe bezoekers na 04.00 uur binnenlaten. Er is, kortom, geen aantoonbaar verband tussen de venstertijden en het bestaan van creativiteit in de nacht. Daarom is het niet zinvol een goed werkende veiligheidsmaatregel ter discussie te stellen. Als het dan gaat om experimentruimte in de nacht, zijn er aldus ondernemers urgentere zaken om aan te pakken.

Conclusie In samenspraak met ondernemers en politie hebben wij onderzocht of en hoe we een pilot zouden kunnen opzetten. Bovenstaande in overweging nemende, zien wij momenteel geen draagvlak bij de gesproken partijen voor het opzetten voor een pilot naar het loslaten van venstertijden. Uit de verkenning van het opzetten van de pilot komt naar voren dat er nauwelijks behoefte is aan het loslaten van venstertijden en dat de mogelijke kosten en risico’s niet opwegen tegen de mogelijke baten. Deze evaluatie maakt duidelijk dat de venstertijden nog naar wens functioneren. Wij stellen daarom voor de pilot niet uit te voeren. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 5