Raadsinformatiebrief verhogen baten economische portefeuille

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactgegevens nijmegen.nl/contact

2 december 2025 Raadsinformatiebrief verhoging baten economische portefeuille

Ons kenmerk D252757899

Geachte leden van de raad, Aanleiding Tijdens de gespreksronde d.d. 4 juni 2025 heeft u met het college gesproken over het raadsvoorstel Economische Visie 2.0. Hierbij zijn door de raad vragen gesteld over de mogelijkheid tot het verhogen van de baten voor de economische portefeuille. Het college heeft toegezegd te onderzoeken hoe de baten verhoogd kunnen worden en dit terug te koppelen aan de raad. Uiteenzetting van het concept “baten voor de economische portefeuille” Onder “baten voor de economische portefeuille” kan worden verstaan zowel (directe) financiële als niet-financiële opbrengsten die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen zoals opgenomen in de Economische Visie 2.0. Het gaat daarbij niet alleen om directe inkomsten, zoals grondopbrengsten, leges of deelname aan fondsen, maar ook om bredere economische en maatschappelijke meerwaarde. Denk aan versterking van het vestigingsklimaat, groei van werkgelegenheid door de creatie van banen, innovatie, verduurzaming en profilering van de stad. Deze baten dragen gezamenlijk bij aan een vitale lokale economie en een toekomstbestendige ontwikkeling van de gemeente. Tijdens de gesprekronde d.d. 4 juni is door de raad een verwijzing gemaakt naar de wijze waarop gemeente Eindhoven haar baten en lasten voor de economische portefeuille heeft georganiseerd.

Hierbij is aangegeven dat gemeente Eindhoven op de (economische) begroting ca. 70% baten heeft t.o.v. de totale lasten. Bij gemeente Nijmegen is dit percentage ca. 20%. De raad heeft gevraagd te onderzoeken op welke wijze gemeente Nijmegen (ook) haar baten kan verhogen. Nadere analyse baten en lasten economische portefeuille vergelijkbare gemeenten Om bovenstaande vraag te kunnen beantwoorden is een nadere analyse gemaakt van de wijze waarop gemeente Eindhoven (en andere gemeenten) invulling geven aan hun economische ambities, en met name hoe dit is verwerkt in de begroting. Gemeente Eindhoven werkt via een structuur van 9 thematische programma’s. De economische

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 5

component economie maakt onderdeel uit van het programma “Ondernemende stad”. Deze kent vier taakvelden; economische ontwikkeling, fysieke bedrijfsinfrastructuur, bedrijvenloket en bedrijvenregelingen en economische promotie. Voor het kalenderjaar 2025 laat dit programma de volgende begroting zien;

Bron: website gemeente Eindhoven, begroting 2025

Uit dit overzicht blijkt dat de totale baten van € 16,1 miljoen ongeveer 70% van de totale lasten van € 22,8 miljoen dekken. De primaire bron van inkomsten voor het programma “Ondernemende stad” vormt het taakveld fysieke infrastructuur. Tot dit taakveld behoren o.a. de grondexploitatie van bedrijventerreinen, de herstructurering en verduurzaming van bedrijfslocaties en de ontwikkeling, het onderhoud en de herontwikkeling van bedrijfspanden. Daarnaast genereert het taakveld economische promotie baten. Het overgrote deel hiervan (€ 5,4 miljoen) betreft toeristenbelasting. Gemeente Nijmegen werkt via het programma “Economie en toerisme” aan haar economische ambities. De totale lasten in 2025 bedroegen ca. € 7,8 miljoen, met daartegenover ca. € 1,5 miljoen aan baten. De baten dekken ca. 20% van de totale lasten.

Bron: website gemeente Nijmegen, begroting 2025, financieel overzicht taakvelden

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 5

Wat direct opvalt is dat het programma economie van de gemeente Nijmegen geen directe baten genereert uit het taakveld fysieke bedrijfsinfrastructuur. De opbrengsten uit o.a. de grondexploitatie van bedrijventerreinen worden weliswaar als baten geboekt bij andere programma’s, maar niet bij economie. Dit kan onder ander worden verklaard door de wijze waarop gemeente Nijmegen op basis van de nota grondbeleid 2024 een integrale grondexploitatie hanteert. Daarnaast is er tussen gemeente Nijmegen en gemeente Eindhoven een groot verschil in opbrengsten vanuit de toeristenbelasting. Waar Eindhoven jaarlijks liefst € 5,4 miljoen aan toeristenbelasting bijschrijft beperken de inkomsten voor gemeente Nijmegen vanuit dit instrument zich tot jaarlijks ca. € 868.000,- aan baten die worden begroot. Het grote verschil valt te verklaren uit een samenloop van economische, toeristische en beleidsmatige factoren. Zo heeft Eindhoven veel meer hotelcapaciteit dan Nijmegen, profiteert het sterk van zakelijk en internationaal verkeer door de Brainportregio en zorgt luchthaven Eindhoven Airport voor een aanzienlijke hoeveelheid overnachtingen van reizigers en bemanning. De raad heeft verzocht om bij meerdere gemeenten te onderzoeken hoe zij de baten hebben georganiseerd. In onderstaande tabel is een beknopt overzicht gemaakt van een aantal gemeenten.

Een belangrijke nuance hierbij is dat de gegevens moeilijk vergelijkbaar zijn, omdat iedere gemeente op een eigen manier invulling geeft aan de wijze waarop ambities, taken en activiteiten binnen een programma economie worden vormgegeven. Ook de inrichting van de programmabegroting, de manier van boeken en daarmee verantwoorden verschillen per gemeente. De onderliggende variabelen en definities verschillen dan ook per bron. Net als Eindhoven laat bijvoorbeeld Apeldoorn een relatief hoog percentage aan baten zien t.o.v. de lasten op het programma economie. Ook hier ligt dit primair aan het feit dat de baten uit het taakveld fysieke infrastructuur direct op het programma worden geboekt1. In gemeenten zoals Arnhem of Tilburg, waar dit niet het geval is, ligt het percentage baten op een vergelijkbaar niveau als in Nijmegen. Gemeente

Lasten in mln.

Baten in mln.

% baten t.o.v. lasten

Eindhoven

22.585

16.118

71,3%

Arnhem

8.890

2.153

24,2%

Tilburg

64.017

9.700

15,2%

Apeldoorn

23.619

12.551

53,1%

Nijmegen

7.824

1.510

19,3%

Resumerend kan worden gesteld dat het verschil in baten t.o.v. de lasten op het programma economie bij andere gemeenten primair verklaard kan worden vanuit de keuze om baten uit de fysieke infrastructuur op de begroting van dit programma te laten landen. In Nijmegen is dit niet het geval. Daarnaast genereert specifiek gemeente Eindhoven jaarlijks ruim zes keer zo veel aan toeristenbelasting als gemeente Nijmegen, waardoor zij relatief veel baten hebben. Verhogen (in)directe baten economische portefeuille

1

https://apeldoorn.begroting-2025.nl/assets/docs/mpb2025-2028.pdf, pagina 195

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 5

Bovenstaande analyse geeft een verklaring voor het verschil in baten op het programma economie tussen Nijmegen en andere steden. Om baten te kunnen verhogen vanuit de economische portefeuille onderneemt het college een aantal concrete acties; Met de uitvoering van de Economische Visie 2.0 zetten we het economisch profiel van onze stad neer; een echte woon én werkstad met een breed economische profiel, van Health & Hightech tot een sterk MKB. Aan de hand van zes concrete actielijnen (excelleren, innoveren, duurzaamheid, ondernemerschap, human capital en ecosystemen) dragen we bij aan het creëren en behouden van meer werkgelegenheid, stimuleren we innovatie en dragen de trots van onze stad uit met een krachtig (inter)nationaal profiel. Voor de uitvoering van de Economische Visie 2.0 stelt de raad via de Stadsbegroting middelen beschikbaar. In 2025 en 2026 bedraagt dit ca. € 2,1 miljoen. Daarnaast zijn er incidentele middelen opgenomen voor VIA-T (in totaal € 820.000,- t/m 2027) en CITC (€ 115.000,- in 2025). Vanaf 2027 is er een afname van middelen en bedraagt het jaarlijks beschikbare budget € 1.779.765,-. Indien de raad er belang aan hecht de baten van de economische portefeuille te verhogen kan zij hier via de Stadsbegroting invloed op uitoefenen.

In samenwerking met de provincie Gelderland, de Groene Metropoolregio (GMR) en The Economic Board (TEB) wordt gewerkt aan een regionale investeringsagenda en bijbehorend Lifeport Partnerfonds. De Lifeport Regio Arnhem Nijmegen is een essentiële motor van innovatie en economische groei binnen Nederland en Europa. Met een sterke focus op de sectoren Health, High Tech/Semicon en Energy, richt de regio zich op de ontwikkeling van technologische doorbraken en duurzame oplossingen die bijdragen aan een sterke, toekomstbestendige economie en leefbare samenleving. Om deze groei te faciliteren, zijn aanzienlijke investeringen noodzakelijk. Niet alleen publieke middelen, maar ook private cofinanciering is essentieel om het volledige potentieel van de regio te benutten. Voor de financiële bijdrage van het regionale bedrijfsleven heeft Lifeport een privaat fonds ingericht: het Lifeport Partnerfonds. Individuele bedrijven financieren via dit fonds een breed en samenhangend pakket aan maatregelen die een gebalanceerde groei mogelijk maken. Ook de lokale overheden zorgen voor financiële middelen. Het fonds is op dit moment nog in oprichting. De verwachting is dat hier de komende jaren (tientallen) miljoen euro’s geïnvesteerd gaan worden waarmee een verhoging van de baten vanuit de economische portefeuille gerealiseerd kan worden.

Het opleiden én behouden van talent voor onze regio heeft onze primaire aandacht. Specifiek als het gaat om onze Gelderse chipsector. Het Nijmeegse NXP, met een geschatte jaarlijkse omzet van € 855 miljoen, is verreweg het grootste chipbedrijf in onze regio. In samenwerking met Brainport Eindhoven en het Rijk werken we aan talentontwikkeling. Recent is bekend geworden dat de regio Arnhem-Nijmegen tot 2030 ca. € 6 miljoen krijgt ter investering in programma’s ter ontwikkeling en behoud van het talent. Hiermee creëren we economische waarde voor onze regio en zorgen we voor een sterke chipsector. Onze werklocaties vormen een belangrijke vorm van economische infrastructuur. Samen met onze stakeholders zijn we in gesprek over de manier waarop we onze werklocaties op een duurzame wijze kunnen herstructureren en revitaliseren. Eén van deze gebieden betreft TPN-West. Eén van de kernambities in de vastgestelde gebiedsvisie TPN-West is dat

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 5

het terrein wordt ontwikkeld tot een aantrekkelijke werklocatie, met een vestigingsklimaat gericht op de maakindustrie, logistiek, energie en watergebonden bedrijvigheid. Op dit moment zijn we met onder meer de GMR, de provincie Gelderland en het ministerie van EZ in gesprek over het uitvoeren van een pilot gericht op duurzame herontwikkeling. Ook hierbij ligt de focus op het realiseren van economische baten voor de economische portefeuille door het creëren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat in combinatie met het realiseren van werkgelegenheid. Op deze wijze werken wij op verschillende manieren aan het verhogen van de baten voor de economische portefeuille.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 5