Raadsbrief Westelijke stationsentree

Postadres Gemeente Nijmegen Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Datum Betreft

T 14 024 nijmegen.nl

4 oktober 2022 Westelijke stationsentree

Contactpersoon E. Hollander/ M. van Oorsouw

Geachte leden van de raad, Middels deze brief informeren wij u over de stand van zaken van de westelijke stationsentree.

Ons kenmerk D220890787

In 2018 heeft de gemeente met het Rijk een bestuursovereenkomst gesloten op basis waarvan Station Nijmegen aan de Westzijde een nieuwe volwaardige entree krijgt als onderdeel van het Rijksproject Programma Hoogfrequent Spoor Schiphol-Nijmegen (PHS). Deze opdracht van de gemeente bij het rijksproject PHS als extra opgave wordt ook wel de “bijbestelling” of “basisvariant” genoemd. De basisvariant betreft globaal het doortrekken van de perrontunnel en een doelmatig stationsplein met daarop fietsenstallingen.

De basisvariant hebben we verder uitgewerkt tot een voorkeursvariant op basis van het ambitiedocument “thuis in de hub”. In dit document is de ambitie beschreven om het Stationsgebied Nijmegen te transformeren tot multimodale mobitliteitshub, een plek van hoge verblijfskwaliteit waar reizen, wonen, werken, winkelen en recreëren samenkomen. Voor de Westzijde van station Nijmegen betekent dit dat we de fietsenstalling aan de westzijde niet op maaiveld, maar “gebouwd” uitvoeren. En het dek van de fietsenstalling (voorplein) benutten als stationsplein en verder als locatie voor de Kiss & Ride. Deze onderdelen zijn gedurende het proces van planontwikkeling als “aanvullende bestellingen” aan de basisvariant (de bijbestelling) toegevoegd.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 6

In juni 2020 heeft uw raad het Kader Ruimtelijke Kwaliteit vastgesteld. De voorkeursvariant voor de Westentree is binnen dit kader uitgewerkt. Het kader Ruimtelijke Kwaliteit bestaat uit het verlengen van de perrontunnel, een nieuw stationsgebouw/ontvangstdomein (inclusief trappen en lift naar de openbare weg), een gebouwde fietsenstalling (3000 plaatsen) en de inrichting van een nieuw stationsplein met een Kiss & Ride voorziening. Dit geheel noemen we de Westentree.

In de VGP 2022, die uw raad op 9 maart 2022 heeft vastgesteld, is al aangekondigd dat voor de definitieve uitvoering van de Westentree in 2022 een realisatieovereenkomst wordt opgesteld, inclusief de afspraken voor beheer en exploitatie. De realisatieovereenkomst hebben wij op 12 juli 2022 vastgesteld. Deze vaststelling hebben we gedaan onder het voorbehoud dat uw raad:

a.

het benodigde aanvullende krediet voor de deelexploitaties Westentree en Fresiastraat e.o., inclusief bijgestelde risicoprofiel, in de stadsbegroting 2023— 2026, vaststelt; b. het benodigde budget voor de exploitatie en beheerkosten van de fietsenstalling in de stadsbegroting 2023-2026 vaststelt. Waarom de uitwerking tot voorkeursvariant Met de transformatie van het stationsgebied Nijmegen tot multimodale mobiliteitshub willen we bereiken dat de bereikbaarheid van Nijmegen en de regio voor trein- en busreizigers, fietsers en voetgangers wordt versterkt, dat dit de leefbaarheid van dit gebied verbetert en dat deze voorziening de basis is voor transformatie en intensieve verstedelijking (wonen-werken-voorzieningen) in de nabijheid van het station. Daarnaast wordt met de komst van de Westentree de stuwwal als barrière werking tussen de wijken Waterkwartier en Wolfskuil aan de ene kant en het centrum van Nijmegen aan de andere kant geslecht. En is er vanuit de wijken Wolfskuil en Waterkwartier een directe toegang naar het Station. Met de uitwerking van de voorkeursvariant voor de Westentree wordt mede invulling gegeven om bovenstaande doelen te kunnen bereiken. Bij de besluitvorming over het bestemmingsplan voor de Westentree (9 maart 2022) is een motie door uw Raad aangenomen over onderzoek naar een hellingbaan naar aanleiding van opmerkingen van de oogvereniging.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd en in het overleg

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 6

met de verschillende belangenverenigingen over de Westentree (oktober 2022) worden onder andere de resultaten daarvan besproken. Terugkoppeling naar de Raad wordt verwacht november 2022. Financiën De Westentree is een lopende planexploitatie gebaseerd op de bestuursovereenkomst, en dus met de basisvariant, als uitgangspunt. Bij de vaststelling van de planexploitatie Stationsgebied in november 2021 is al aangegeven dat de uit te werken voorkeursvariant met gebouwde fietsenstalling en Kiss & Ride op het stationsplein tot hogere kosten leidt. Sinds de besluitvorming van het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport, hierna BO MIRT (2021) is de voorkeursvariant verder uitgewerkt. Om te komen tot de huidige raming zijn een aantal belangrijke stappen gezet: • ProRail heeft de kostenraming uitgewerkt tot op het niveau van een definitief ontwerp; • In opdracht van de gemeente heeft een optimalisatieslag plaatsgevonden; • De gemeente heeft een bodemonderzoek uitgevoerd om de saneringsopgave in kaart te brengen; • De gemeente heeft bovenop de € 8 mln. vanuit de BO MIRT een extra Rijkssubsidie Mobiliteit aangevraagd van € 8 mln.; De realisatieovereenkomst wordt bij de komende VGP 2023 verwerkt in de planexploitatie. Dit heeft de navolgende financiële gevolgen ten opzichte van de bestaande financiële kaders.

Extra benodigd krediet Voor de realisatie van de voorkeursvariant resteert per saldo nog een tekort van € 6,5 mln. Dit tekort zal uw raad als aanvullend krediet ter besluitvorming worden voorgelegd in de Stadsbegroting 2023—2026. Voor deze € 6,5 mln. is een reservering opgenomen in het coalitieakkoord. Het tekort is als volgt opgebouwd: Investeringsniveau Het totale investeringsniveau komt op circa € 40,6 mln. Binnen de deelexploitatie Westentree stijgt het investeringsniveau van circa € 12,6 mln (basisvariant) naar circa € 37,8 mln (voorkeursvariant). Naast de realisatiekosten van ProRail gaat het ook om gemeentelijke plankosten, kostenstijging en sanering. Daarnaast zijn er ook meerkosten aan de ontsluiting via de Fresiastraat van circa € 1,3 mln. (met name hogere saneringskosten), de investeringskosten voor de Fresiastraat komen hiermee op € 2,8 miljoen.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 6

Tegenover de hogere kosten staan ook extra dekkingsmiddelen: • BZK heeft 8 mln. toegezegd in het kader van BO MIRT (2021) voor de uitwerking van de voorkeursvariant. Deze zal verantwoord worden onder de rijkssubsidie Mobiliteit; • Rijkssubsidie Mobiliteit: het bestuurlijk overleg Leefomgeving heeft op 21 juni door middel van een intentieverklaring ingestemd met een extra € 8 mln voor de realisatie van de Westentree. De totale Mobiliteitsubsidie voor de Westentree komt hiermee op € 16 mln. De subsidievoorwaarden worden de komende tijd uitgewerkt; • I&W heeft de subsidie Fiets verhoogd op basis van de voorkeursvariant. Per saldo resteert er nog een tekort van € 6,5 mln. Dit tekort zal uw raad als aanvullend krediet ter besluitvorming worden voorgelegd in de Stadsbegroting 2023—2026. De totale dekking ziet er dan als volgt uit. Waarbij de extra 8 mln subsidie Mobiliteit wordt ingezet voor zowel de Westentree als de ontsluiting via de Fresiastraat. dekking Westentree (miljoenen, excl btw) Subsidie "Fiets" I&W € 4,7 Subsidie Provincie € 6,0 BZK BO MIRT € 8,0 Bestaande gemeentelijke dekking € 5,5 Coalitieakkoord 2022 € 6,5 Rijssubsidie mobiliteit € 7,0 Overig € 0,1 totale dekking Westentree € 37,8 dekking deelgebied Fresiastraat bestaande dekking Fresiastraat € Rijkssubsidie mobiliteit € totale dekking Fresiastraat €

1,8 1,0 2,8

totale dekking

40,6

€

Stadsbegroting 2015-2018 (€2,5 mln.) + Zomernota 2017 (€3 mln.)

(grex Westentree G226)

samen € 8 mln. (onderdeel grex infra west G228)

Afkoop beheerskosten ontvangstdomein In de bestuursovereenkomst is afgesproken dat kosten voor beheer van het stationsgebouw/ontvangstdomein voor rekening van de gemeente zijn. ProRail blijft echter eigenaar van dit onderdeel. De gemeente kan kiezen om het beheer in 1x af te kopen of jaarlijks te betalen. We stellen voor de beheerskosten af te kopen zodat we niet jaarlijks worden geconfronteerd met kosten van een gebouw dat we niet in eigendom en niet in gebruik hebben. De kosten voor afkoop zijn geraamd op € 1,48 mln (prijspeil 1-12022) en deze kosten worden opgenomen in de bij te stellen planexploitatie Westentree. In deze afkoop is nog geen rekening gehouden met de verrekening van de OZB. Hierover gaan gemeente en ProRail nog in gesprek. Risicoprofiel Westentree Integraal onderdeel van de planexploitatie is het risicoprofiel. De Westentree is een deelexploitatie van de bredere planexploitatie stationsgebied en kent in het VGP 2022 een risicoprofiel van circa € 7 mln. De verwachting is dat het risicoprofiel van de bijgestelde planexploitatie Westentree iets afneemt ten opzichte van de reeds opgenomen risico’s. Bij de Begroting 2023-2026 wordt de risicoanalyse voor het gehele stationsgebied opnieuw bekeken. Onderdeel hiervan is het bijgestelde risicoprofiel van de deelexploitatie Westentree.

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 6

De grootste drie risico’s binnen de te actualiseren planexploitatie zijn: • Investeringsbudget ProRail: in de planexploitatie is het investeringsbudget van ProRail opgenomen. In de realisatieovereenkomst is een verwachtingswaarde afgesproken van 50%. Dit heeft betrekking op de hoogte van de risico-opslagen in de raming van ProRail. Met ProRail is afgesproken dat de gemeente, naast het investeringsbudget, in haar eigen risicoreservering rekening houdt met een verwachtingswaarde van 85%. Dit betekent concreet een risicoreservering van circa € 3 mln. • Kostenstijging: in de planexploitatie is gerekend met de vastgestelde parameter voor kostenstijging in de jaarrekening. Hogere kostenstijging is een reëel risico gezien de huidige onzekerheid in de markt; • Faseringskosten: denk hierbij aan vertraging (exta kostenstijging en plankosten); Voor de risicobeheersing zal zowel tijdens de aanbestedingsprocedure als tijdens de realisatiefase vanuit de gemeente een technisch deskundige een gepaste rol krijgen om de positie van de gemeente te bewaken. Indien er bij de aanbesteding of realisatie keuzes moeten worden gemaakt die financieel van invloed zijn op de gemeente, dan heeft de gemeente daarbij een doorslaggevende rol. Fietsenstalling De gemeente wordt eigenaar van de fietsenstalling en gaat deze exploiteren.

De beheersen exploitatielasten die samenhangen met de fietsenstalling ter vaststelling aangeboden in de Stadsbegroting 2023-2026. De beheers- en exploitatielasten worden ingeschat op circa € 265.000 p/j. Deze kosten worden deels doorgelegd naar ProRail die 40% van de beheerskosten voor haar rekening neemt. Bij de ingebruikname van de fietsenstalling worden de beheers- en exploitatielasten definitief bepaald, en opgenomen in de Stadsbegroting Kanttekeningen voor realisatie Bestemmingsplan en Tracébesluit nog niet onherroepelijk vastgesteld Voor realisatie van de Westentree en PHS is het bestemmingsplan herzien en het Tracébesluit genomen. Zolang het te herziene bestemmingsplan of het Tracébesluit niet onherroepelijk zijn vastgesteld kan niet met realisatie worden gestart. Het bestemmingsplan Westentree is op 9 maart 2022 door uw raad vastgesteld, hiertegen zijn 2 beroepschriften ingediend bij de Raad van State. Het Tracébesluit is op 19 mei 2022 gepubliceerd, hiertegen zijn 3 beroepschriften ingediend Terugvaloptie in geval aannemers hoger inschrijven dan begroot bedrag Realisatie van de Westentree wordt gebaseerd op een kostenraming waarvoor uw raad de dekking beschikbaar moet stellen. Er van uitgaande dat uw raad die dekking beschikbaar stelt, kan het nog voorkomen dat de inschrijvingen van de aannemers ons beschikbare budget overschrijden.

Wij kunnen binnen een termijn van 8 weken dan beslissen om de Westentree niet te gunnen. In dat geval wordt voor rekening en risico van de gemeente vanuit het extra reisdomein een eenvoudige tijdelijke in/uitgang gerealiseerd die uitmondt in het talud van de stuwwal. Verder heeft de gemeente dan haar handen vrij om een goedkopere variant van de Westentree te ontwerpen en te realiseren.

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 6

Vastgoedtransacties nodig Voor de Westentree zijn verschillende vastgoedtransacties vereist. Zo ligt de locatie van het te realiseren stationsgebouw/ontvangstdomein voor een deel op grond van de gemeente. Het ontvangstdomein wordt onderdeel van de hoofdspoorweginfrastructuur en zal aan ProRail worden overgedragen. Voor de fietsenstalling hebben we nog een strook grond nodig van de eigenaar van het voormalig UWV terrein. De vastgoedtransacties moeten voor start van de realisatiewerkzaamheden zijn geëffectueerd. Planning realisatie Het aanvullende investeringskrediet en bijgesteld risicoprofiel wordt na bekrachtiging in de stadsbegroting opgenomen en verwerkt bij de verdere herziening van de planexploitatie in de eerstvolgende VGP die Q1 2023 aan uw raad voorgelegd wordt ter vaststelling. In november 2022 beslist ProRail over het aangaan van de realisatieovereenkomst. Ondertekening kan dan plaatsvinden omstreeks december 2022. Na ondertekening van de realisatieovereenkomst start de aanbestedingsprocedure. Gunning aan de aannemer is gepland in Q4 2023. De werkzaamheden van de aannemer starten op basis van de huidige planning in oktober 2024. Oplevering van zowel PHS als de Westentree is eind 2028 voorzien. Op basis van deelopleveringen is het mogelijk dat de Westentree aanzienlijk eerder in gebruik kan worden genomen.

De aannemer die het werk krijgt gegund kan dit in zijn planning opnemen. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 6 van 6