Raadsbrief Regionale Energie Strategie Arnhem-Nijmegen 2024, verrijking RES1.0

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Harold van Ganzenwinkel h1.van.ganzenwinkel@nijmegen.nl T 024 – 329

12 november 2024 Aanbieding concept Regionale Energiestrategie Arnhem - Nijmegen 2024 voor wensen en bedenkingen

Ons kenmerk D240944565

Geachte leden van de raad, Dit jaar is in regioverband samengewerkt aan het opstellen van de ‘Regionale Energiestrategie Arnhem-Nijmegen 2024, verrijking RES 1.0’. Deze RES 2024 hebben we als college in concept vastgesteld. Graag bieden wij u dit concept van de RES 2024 aan, om u in de gelegenheid te stellen wensen en bedenkingen te kunnen aangeven. Daarna kunnen we als college een besluit nemen om te komen tot de definitieve RES 2024.

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Van RES1.0 naar RES 2024 In de Regionale Energie Strategie staat hoe we in onze regio van fossiele energie overschakelen op duurzame elektriciteit en duurzame warmte. Ook staat in de RES welke infrastructuur en opslag daarvoor nodig zijn. Het opstellen van een RES is een afspraak in het nationale Klimaatakkoord uit 2019. In onze regio werken 16 gemeenten, de provincie Gelderland, 3 waterschappen en netbeheerder Liander samen aan de RES. De eerste RES, de RES1.0 genaamd, werd in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. In de periode na het vaststellen van de RES 1.0 is er veel veranderd: • Er is een milieueffectrapportage (Plan-MER) opgesteld op basis van de RES 1.0. College en raad waren hierbij betrokken: bij vaststelling van de aanpak, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) en gemeentelijke zienswijzen. • De provincie Gelderland heeft een restrictiever beleid vastgesteld (op basis van bestuursafspraken) voor de ontwikkeling van zonne-energie op natuur- en landbouwgronden. • Strengere landelijke windnormen en de invloed van de wespendief leiden tot een beperking van de mogelijkheden voor windenergie. • Problemen met netcongestie zorgen voor beperkingen op het elektriciteitsnet. Deze netcongestie heeft grote invloed op zowel toelevering op het elektriciteitsnet als op afname van het elektriciteitsnet.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 4

• •

Gemeenten stelden na de RES 1.0 Transitievisies Warmte (TVW) op. Mede hierdoor groeide het inzicht in de warmtetransitie. De regionale planMER heeft inzicht gegeven in welke gebieden er mogelijkheden zijn voor zonne- en windenergie. Dit inzicht vraagt om een herziening van de zoekgebieden voor zon en wind uit de RES 1.0.

De RES 2024 geeft inzicht in de stand van zaken en voortgang van de RES 1.0, met tevens de strategie en aanpak tot 2030: • De stand van zaken en nadere uitwerking van de grootschalige duurzame energie opwek in de regio; in de RES 1.0 hebben we afgesproken om als regio in 2030 1,62 TWh duurzame elektriciteit op te wekken uit zon en wind. • Inzicht geven in en richting geven aan het regionale warmtetransitiepad. Inmiddels is er ook onderzoek gedaan naar collectieve warmtebronnen in onze regio en is een uitgebreid hoofdstuk opgenomen over de warmtetransitie. • Samenhang brengen en richting geven aan het energiesysteem. Het benaderen vanuit het energiesysteem krijgt een centrale rol in de RES 2024, ofwel de combinatie van systemen waarmee we in onze energiebehoefte voorzien (gas, elektriciteit en warmte), met als pijlers duurzame opwek en warmte. Daarbij wordt in de RES het integraal programmeren geïntroduceerd als aanpak om samen met overheden en stakeholders te zorgen voor een toekomstbestendig energiesysteem. De status van de RES 2024 als ‘verrijking’, nog geen herijking De RES 2024 is een verrijking van de RES 1.0, met als uitgangspunt de kaders en afspraken die zijn vastgelegd in de RES 1.0. Het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NPRES) schreef oorspronkelijk voor dat er elke twee jaar een nieuwe RES vastgesteld moest worden.

Dit beleid is losgelaten en het is aan de regio’s om de RES 1.0 te herijken en te voorzien van nieuwe kaders in een RES 2.0. De voortgang van het RES-bod wordt tweejaarlijks, nog steeds conform afspraak, in een voortgangsrapportage ingeleverd bij NPRES. Kwantitatief wordt de voortgang jaarlijks aangeleverd. Er ligt nu een verrijking van de RES 1.0 en geen RES 2.0. Voor de verdere uitwerking van de afspraken uit de RES 1.0 is het niet nodig om het kader van de RES 1.0 aan te passen. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Wanneer er een RES 2.0 vastgesteld wordt, valt deze onder de Omgevingswet. Onder deze wet is de RES een vormvrij, vrijwillig programma en is een milieueffectrapportage verplicht. Omdat de kaders van de RES 1.0 in deze verrijkte versie gelijk blijven, vindt er nu geen herijking plaats in de zin van de Omgevingsverordening van de provincie en is de RES ook geen programma onder de Omgevingswet. Dus: de gemaakte afspraken en het bod van 1,62 TWh duurzame elektriciteitsopwek binnen de regio, blijven onveranderd. Wél zijn de RES-afspraken nader uitgewerkt, meer in samenhang bekeken en geoperationaliseerd.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 4

Totstandkoming van de RES 2024 Volgens ons als college is de RES 2024 met een zorgvuldig proces tot stand gekomen. Voor de verrijking van de RES 1.0 zijn gesprekken gevoerd op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau in onze regio. Ook is input opgehaald in gesprekken met ontwikkelaars van zonneen windenergieprojecten. Regionaal belanghebbenden, waaronder energiecoöperaties en natuur- en milieuverenigingen in Gelderland, hebben eveneens meegedacht. Sinds april 2024 zijn deze regionaal belanghebbenden vertegenwoordigd in de Regionale Adviestafel. Het advies van deze tafel is als bijlage bijgevoegd. Relatie met Nijmeegse energietransitie De RES staat in relatie tot de ambitie in de Stadsbegroting om een duurzame en energie neutrale stad te zijn. Binnen het programma Openbare ruimte staat bij deze ambitie als doel opgenomen om meer duurzame energie op te wekken en te gebruiken. Benoemde actie in de Stadsbegroting is het samenwerken als gemeente met de regio aan de realisatie, update en monitoring van de RES. In de RES staan risico’s benoemd voor het halen van de RES-doelen in 2030. De RES 2024 blijft binnen het kader van RES 1.0. Dat beperkt de risico’s bij het vaststellen van RES 2024. De opwekprojecten die in RES 1.0 voor Nijmegen waren opgenomen, zijn inmiddels gerealiseerd.

Dat zijn de wind- en zonneparken ten noorden van De Grift bij de A15, op het ENGIE-terrein en het zonnepark langs de A73. We zien risico’s voor het op tijd behalen van voldoende grootschalige opwek uit zon in de gebouwde omgeving binnen Nijmegen. Een belangrijke beperkende factor is netcongestie, waardoor er belemmeringen zijn voor het kunnen aansluiten van nieuwe grootschalige opwek-initiatieven. Uitnodiging tot het uiten van wensen en bedenkingen Nu sprake is van een verrijkte RES op basis van de uitgangspunten uit de RES1.0 wordt de RES 2024 voorgelegd aan de dagelijkse besturen voor vaststelling. Omdat de RES1.0 mede is vastgesteld door de gemeenteraad, leggen wij het concept van de RES 2024 voor aan u als raad om wensen en bedenkingen te kunnen aangeven. Naargelang de uitkomst kunnen wij als college de RES 2024 definitief vaststellen. Dan is ook de afweging aan de orde in hoeverre de wensen en bedenkingen meegenomen worden in het proces om te komen tot de RES2.0 in 2025. Vervolg Het tijd geven aan regionaal belanghebbenden en algemeen besturen – om te adviseren en wensen en bedenken aan te kunnen geven, heeft als gevolg dat de RES 2024 pas na de jaarwisseling vastgesteld kan worden.

Planning is dat voor de RES 2024 uiterlijk in februari wensen en bedenkingen zijn opgehaald en dat dagelijkse besturen van de RES-partijen in onze regio – waaronder wij als college - een definitief besluit nemen over vaststelling van de RES 2024. Na vaststellingen van de verrijkte RES 2024 - verwacht in het eerste kwartaal van 2025 wordt gestart met de herijking van de RES. Met het opstellen van een RES 2.0 worden aanvullende zoekgebieden voor opwek uit zon en wind opgenomen, die door de lokale gemeentebesturen zijn verankerd in lokaal beleid.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 4

Ten slotte Wij hopen u als raad met deze brief en het aanbieden van de concept RES 2024 voldoende informatie te hebben geboden om u in de gelegenheid te stellen wensen en bedenkingen aan te geven.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 4