Raadsbrief Jaarrapportage luchtkwaliteit 2019 en 2020

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Loes Emons l.emons@nijmegen.nl T 024 – 329 29 48

12 april 2022 Jaarrapportage luchtkwaliteit 2019 en 2020

Geachte leden van de raad,

Ons kenmerk D220317863

Onlangs hebben wij u geïnformeerd over het rapport van de drie Gelderse GGD ’en over de luchtkwaliteit in Gelderland in 2019 en de effecten hiervan op de gezondheid. Met deze brief bieden wij u onze gemeentelijke jaarrapportage luchtkwaliteit aan. Dit rapport geeft inzicht in de luchtkwaliteit in Nijmegen in 2019 en 2020. Daarnaast informeren wij u in deze brief over de stand van zaken van het Uitvoeringsprogramma 2020 – 2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” en het landelijke Schone Lucht Akkoord. Tenslotte lichten we toe welke accenten we in 2022 gaan leggen in de uitvoering.

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Jaarrapportage luchtkwaliteit 2019 en 2020 We monitoren de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Nijmegen door het meten van stikstofdioxide (NO2) en benzeen in de leefomgeving, door jaarlijkse modelberekeningen te maken voor de luchtkwaliteit in totaal en voor de uitstoot per broncategorie. Daarnaast volgen we de ontwikkeling van uitstoot door verkeer te door wagenparkscans uit te voeren van zowel het geregistreerde als het passerende wagenpark in Nijmegen. Een uitgebreidere beschrijving van de landelijke en gemeentelijke monitoring is opgenomen in de bijgevoegde jaarrapportage “Ontwikkeling luchtkwaliteit in Nijmegen – stand van zaken eind 2021”. Onze eigen jaarrapportage bevestigt het beeld van het hierboven genoemde GGD-rapport: er is vooruitgang geboekt met positieve gevolgen voor de gezondheidseffecten voor de inwoners van onze stad. Beide rapporten laten echter ook zien dat er nog steeds werk aan de winkel is. De belangrijkste conclusies van de jaarrapportage zijn: • Zowel landelijke monitoring als de gemeentelijke berekeningen geven aan dat op alle locaties in Nijmegen voldaan wordt aan de Europese wettelijke grenswaarden voor NO2, fijnstof (PM10 en PM2,5) en benzeen. • Er wordt echter nog niet overal voldaan aan de niet-wettelijke advieswaarden van de WHO. Dit geldt met name voor PM2,5.

• De metingen van NO2 door gemeente Nijmegen laten zien dat de dalende trend van de afgelopen jaren doorzet en ruim onder de wettelijke grenswaarde ligt.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 5

•

•

• •

Deze dalende trend geldt ook voor de roetconcentratie. Als de trend zich voortzet dan verwachten we dat de in 2016 aangenomen roetreductienorm voor 2022 wordt gehaald. De in 2020 gemeten concentraties benzeen liggen in alle gevallen onder de wettelijke grenswaarde van 5 µg/m³, alsook onder de landelijk gemiddelde stedelijke waarde van 1 µg/m³. In 2021 is het aandeel volledig elektrische personenauto’s toegenomen naar 1,3 %. Dit blijft achter bij het landelijk gemiddelde met een aandeel van circa 2%. De bedrijfswagens, nog steeds voornamelijk rijdend op diesel, laten een verschuiving zien naar schonere motoren.

Stand van zaken Uitvoeringsprogramma 2020 – 2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” Als gemeente werken we continue aan een veilige en gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Luchtkwaliteit is daarbij een belangrijk thema. De jaarrapportage bevestigt het beeld dat er nog werk aan de winkel is om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Op basis van ons bestaande beleid in het Uitvoeringsprogramma 2020-2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” zetten we concrete stappen op de belangrijkste bronnen wegverkeer, binnenvaart, industrie en houtstook. Het programma loopt tot 2030 en met een groot deel van de maatregelen zijn we al aan de slag. Wegverkeer We hebben een subsidieregeling voor de vervanging of sloop van oude brom- en snorfietsen opgezet. Deze regeling is zeer goed benut. Er zijn al meer dan 500 oude bromen snorfietsen van de weg gehaald. Tevens onderzoeken we de effectiviteit van een zero emissiezone voor brom- en snorfietsen op de fietspaden in vergelijking tot de voorgenomen milieuzones. Daarnaast bereiden we de invoering van de drie zero emissiezones stadslogistiek voor. De omslag naar elektrisch vervoer is een belangrijk moment om bundeling te stimuleren. Deze kans kunnen we benutten door de realisatie en het gebruik van logistiek hubs aan de randen van de stad aan te moedigen. Ook voor bouwprojecten liggen hier kansen met bouwhubs.

Binnenvaart Er gebeurt veel op dit onderwerp, vooral op het gebied van lobby. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid voor uitbreiding van walstroompunten, een waterstoftankstation en een laadstation voor batterijcontainers voor de binnenvaart, een effectievere korting op haven- en overslaggelden voor schone schepen, toegangseisen voor schepen voor onze binnenhavens en we stimuleren schonere motoren. Er liggen kansen voor de transitie van vracht van weg naar water, gezien de strategische ligging van de haven langs de Waal en het Maas-Waalkanaal. Industrie We hebben veel tijd en energie op dit urgente thema gezet. Er is een meetplan voor Nijmegen West opgesteld, de website met actuele informatie over de luchtkwaliteit is vernieuwd, we hebben de belangrijkste bedrijven met relevante luchtemissies geïnventariseerd en maken nadere afspraken met ODRN om scherper toe te zien op de naleving van de wettelijke normen. Ook is de samenwerking met de GGD geïntensiveerd

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 5

om de gezondheidseffecten beter in beeld te brengen en bewoners hierover te informeren. Over dit onderwerp heeft u onlangs een separate raadsbrief ontvangen. We gaan door met deze aanpak en voegen het onderwerp geur toe als een belangrijk aandachtspunt. Houtstook We hebben een aantal acties opgepakt om overlast en luchtvervuiling door houtstook te verminderen. Er is een bewonerspeiling uitgevoerd en een lokale pilot opgezet voor subsidie voor plaatsing van filters of het verwijderen van rookkanalen door inwoners van Nijmegen-West. Er zijn stookworkshops gegeven. We nemen deel aan de landelijke Stookwijzer en registreren overlastmeldingen. We zetten in op landelijke netwerken en pilots houtstook in het kader van het Schone Lucht Akkoord. We besteden aandacht aan communicatie en ontwikkelen een lokale communicatiestrategie en materialen voor gedragsbeïnvloeding van stokers. We constateren wel dat de noodzakelijke aandacht voor de industrie afgelopen periode heeft gezorgd voor enige vertraging op dit gebied. In 2022 willen we een inhaalslag maken. Overige maatregelen Tenslotte benoemt het uitvoeringsprogramma nog een aantal andere maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren, zoals het lobbyen op de OV-concessie, doelgroepenvervoer, verduurzaming van het eigen wagenpark, verschonen van mobiele werktuigen, etc.

Deze maatregelen zijn in beeld en worden uitgevoerd en/of gemonitord. Vanwege de hierboven genoemde inzet op het gebied van wegverkeer, binnenvaart, industrie en houtstook is hier in 2021 minder prioriteit aan gegeven. Voortgang Schone Lucht Akkoord Het landelijke Schone Lucht Akkoord (SLA) heeft als doel om de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. Nijmegen is één van de circa negentig gemeenten die samen met het rijk en de provincies een actieve bijdrage leveren aan de uitvoering van het SLA. Luchtvervuiling houdt zich niet aan grenzen van gemeenten of provincies. Alleen samen kunnen we de lucht sneller gezond maken. Het doel van het SLA is om 2030 een gezondheidswinst van 50% te realiseren van binnenlandse bronnen. Onlangs is de eerste voortgangsmeting uitgevoerd (zie bijlage). Hieruit blijkt dat we samen goed op weg zijn om de doelen voor 2030 te realiseren. Volgens de voortgangsmeting zal in 2030 47% tot 52% gezondheidswinst door schonere lucht gehaald worden. Daarmee ligt het Schone Lucht Akkoord mooi op koers om het doel van 50% te halen. Ook worden de WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit uit 2005 vrijwel overal gehaald. Mensen leven daardoor langer en in een betere gezondheid. In het eerste jaar na ondertekening van het akkoord zijn al veel maatregelen in uitvoering of in voorbereiding.

Om de doelen daadwerkelijk te realiseren is het wel noodzakelijk dat alle maatregelen uitgevoerd worden en dat er een gebiedsgerichte aanpak komt voor de gebieden met de meeste vervuiling. Ook zou het winst opleveren als meer gemeenten gaan deelnemen aan het Schone Lucht Akkoord. Prioriteiten 2022 De bovengenoemde rapportages en voortgangsmetingen laten zien dat we vooral in moeten blijven zetten op de volgende stoffen en bronnen:

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 5

• • • •

Fijn stof (PM 10 en PM 2,5) met als belangrijkste bronnen wegverkeer, huishoudens (houtstook) en industrie. Stikstofdioxide (NO2) met als belangrijkste bronnen wegverkeer en binnenvaart Benzeen, dat met name wordt veroorzaakt door het wegverkeer en dan vooral door brom- en snorfietsen. Daarnaast is de actuele situatie ten aanzien van de industriële bronnen in NijmegenWest en Weurt van belang. Dat geldt voor alle componenten, inclusief geur en de effecten op de gezondheid. Daarnaast vragen we landelijk aandacht voor het cumulatieve effect van alle componenten.

Dat betekent dat we voor 2022 kiezen om het accent te leggen op de volgende maatregelen: 1. We zetten onze aanpak voort om de luchtkwaliteit en geuroverlast in NijmegenWest vaker te meten. We meten niet alleen in de leefomgeving, maar ook aan de schoorsteen gaan we vaker meten als daar aanleiding voor is. We gaan hierover beter communiceren, onder andere via de aangepaste website en tijdens bewonersavonden. De samenwerking met de GGD op dit thema zetten we voort. Voor geuroverlast geldt dat hiervoor een aangepast gemeentelijk beleid van belang is. Hiermee maken we in 2022 een start. 2. We gaan in samenwerking met de ODRN scherper sturen op de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving bij bedrijven. Aan de vergunningen die aan bedrijven worden verleend worden strikte voorwaarden voor luchtemissies verbonden. Het toepassen van de Best Beschikbare Technieken (BBT) is het uitgangspunt. Het toezien op de naleving van de opgelegde regels is daarbij uiteraard ook van belang. Bedrijven dienen normconform te werken. We geven hier prioriteit aan in de opdrachtverlening aan de ODRN. Ook laten we een impact analyse uitvoeren om de sturing op de ODRN te verbeteren. Dit sluit aan bij de uitkomsten van het externe onderzoek naar de samenwerking tussen de gemeente Nijmegen en ODRN. 3.

We zetten de maatregelen uit het uitvoeringsprogramma 2020 – 2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” om het wegverkeer schoner te maken voort. We richten ons daarbij voornamelijk op bestelwagens en vrachtwagens in verband met de komst van de zero emissiezones stadslogistiek en op brom- en snorfietsen gezien de directe impact op fietsers en voetgangers. 4. We zetten onze lobby bij provincie, rijk en Europa voort om de binnenvaart schoner te maken en we stimuleren initiatieven die daaraan bij kunnen dragen. We verbinden dit aan de ontwikkeling van het ENGIE-terrein en benutten de kansen die dit mogelijk beidt in de energietransitie. 5. We gaan onze aanpak op het gebied van houtstook (campagne, workshop en subsidies) evalueren en de uitkomsten van de bewonerspeiling analyseren. Op basis van de uitkomsten passen we onze aanpak aan om de overlast verder terug te dringen. We blijven actief in landelijke netwerken en pilots om samen met rijk, provincie en andere gemeenten maatregelen uit te werken. Om beter te kunnen prioriteren willen we tenslotte preciezer in beeld laten brengen wat het effect van de verschillende maatregelen is op de belangrijkste type stoffen, zodat we desgewenst gerichter onze maatregelen kunnen inzetten.

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 5

Aangescherpte WHO advieswaarden en Europese grenswaarden Tenslotte is het relevant om te melden dat de WHO de advieswaarden voor luchtkwaliteit in september 2021 fors heeft aangescherpt voor bijna alle stoffen. De WHO adviseert deze nieuwe waarden om zo de gezondheid van mensen beter te beschermen. Zo is de aangescherpte advieswaarde voor fijnstof (PM2,5) gehalveerd en voor stikstofdioxide teruggebracht van 40µg/m3 naar 10µg/m3. Zowel het Schone Lucht Akkoord als ons Uitvoeringsprogramma 2020-2030 zijn gestart toen de oude WHO-advieswaarden uit 2005 golden. In opdracht van het ministerie van I&W voert het RIVM momenteel een analyse uit naar de haalbaarheid van de nieuwe WHO-advieswaarden. De uitkomsten hiervan worden voor de zomer verwacht. Op basis van deze analyse wordt in de loop van 2022 bekeken wat de gevolgen zijn voor het landelijke Schone Lucht Akkoord en ons eigen uitvoeringsprogramma. Tevens heeft de Europese Unie grenswaarden voor stoffen in de lucht vastgesteld. EUlidstaten mogen deze wettelijke grenswaarden niet overschrijden. Op dit moment voldoen we in Nijmegen aan deze wettelijke grenswaarden. De Europese grenswaarden luchtkwaliteit worden echter herzien. De Europese Commissie streeft daarmee naar een betere afstemming van de huidige grenswaarden op de nieuwe advieswaarden van de WHO.

Naar verwachting doet de Europese Commissie eind 2022 een voorstel voor nieuwe grenswaarden aan de lidstaten. Waarna ze in 2023 worden vastgesteld. Op basis van de nieuwe Europese grenswaarden en de analyse van de haalbaarheid van de nieuwe WHO-waarden zullen we in 2023 overwegen of een aanscherping van ons gemeentelijke uitvoeringsprogramma nodig is. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

drs. H.M.F. Bruls burgemeester

Bijlagen: -

Jaarrapportage luchtkwaliteit 2019 en 2020

-

Monitoringsrapportage uitvoering Schone Lucht Akkoord van RWS

-

Monitoringsrapportage Doelbereik Schone Lucht Akkoord van RIVM

-

Brief van het ministerie aan de Tweede Kamer over de voortgangsmeting van het Schone Lucht Akkoord.

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 5