Raadsbrief Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2023

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

3 oktober 2023 Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2023

Contactpersoon Marcella Laumen m.laumen@nijmegen.nl T 06 31 98 04 83

Geachte leden van de raad,

Ons kenmerk E23.003367

Hierbij ontvangt u de Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2023 (bijlage 1), waarin we u informeren over de ontwikkelingen in ons bijstandsbestand en overige ontwikkelingen rond het beleidsterrein Werk in het afgelopen jaar. In de Halfjaarbrief gaan we in op de inen uitstroom in de bijstandsuitkeringen in Nijmegen en de ontwikkeling ten opzichte van vergelijkbare kennissteden. Verder kijken we naar de redenen van in- en uitstroom van deze bijstandsgerechtigden. Ook informeren we u over de voortgang van het eind 2021 gestarte project ‘Doe je mee’. Dit project is gericht op het beter leren kennen van (de behoeften van) bijstandsgerechtigden en hen ondersteuning te bieden op meerdere leefgebieden. Om een versnipperde informatievoorziening over Werk en Inkomen te voorkomen nemen we in onze Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2023 ook regionale informatie op, zoals over de resultaten van WerkBedrijf de eerste helft van 2023, de Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA), de regionale aanpak Jeugdwerkgelegenheid en arbeidsmarktinformatie. Informatievoorziening vanaf 2024 Vanaf 2024 wordt de Halfjaarbrief en Jaarbrief Werk en Inkomen op een andere manier vormgegeven. Hierin zal gefocust worden op lokale en regionale trends en cijfers. Ook geven we duiding aan belangrijke actuele cijfers en ontwikkelingen en zullen we deze uitlichten.

Daarnaast werken we toe naar een andere vormgeving, die toegankelijker en prettiger leesbaar is.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 6

Lokaal Algemeen Terwijl 2022 in het teken stond van een dalende bijstandspopulatie in de gemeente Nijmegen, zien we in de eerste helft van 2023 een lichte stijging van de bijstandsaantallen. Ontwikkelingen bijstand en arbeidsmarkt In 2020 zagen we als direct gevolg van de coronacrisis na een jarenlange afname weer een stijging in het aantal bijstandsuitkeringen. In 2021 zagen we weer een afname in het aantal bijstandsuitkeringen. In 2021 daalde het totaal aantal uitkeringen namelijk van 7.386 naar 6.917; een afname van 5,8%. Deze daling hield aan in 2022, waarin het totaal aantal uitkeringen daalde van 6.917 naar 6.674; een afname van 3,6%. In de eerste helft van 2023 stijgt het aantal uitkeringen naar 6785 medio september, een lichte stijging van 1,6%. In 2021 waren er voor het eerst in jaren meer vacatures dan werkzoekenden. In 2022 werd daarnaast vooral ook het kwalitatieve probleem zichtbaar: de vraag van werkgevers sloot lang niet altijd één-op-één aan op het aanbod van werkzoekenden. De ‘mismatch’ werd groter. Deze trend heeft doorgezet in 2022 en blijft zichtbaar in de eerste helft van 2023. Het aantal openstaande vacatures eerste kwartaal 2023 in Rijk van Nijmegen bedraagt 7.200, tegenover 7.150 vacatures eind 2022. Het aantal bij UWV geregistreerde werkzoekenden met een uitkering (zonder dienstverband) is in april 2023 met 2% gestegen ten opzichte van april 2022.

Zie hiervoor ook bijlage 1a. Sinds 2022 heeft de krappe arbeidsmarkt invloed op het werk en de resultaten van WerkBedrijf. Een grote vraag en kleiner aanbod van werkzoekenden zorgen ervoor dat werkzoekenden die zelfstandig werk kunnen vinden daar ook in slagen. Sinds begin van dit jaar zien we de bijstandsaantallen licht stijgen; dit heeft niet zozeer te maken met een hogere instroom maar met een verlaagde uitstroom uit de bijstand, met name naar werk. De werkzoekenden van nu zijn veelal kandidaten met een lagere opleiding of zonder startkwalificatie, langdurig werkloos en beschikken over eenzijdige werkervaring. De groep die instroomt in de bijstand heeft meer ondersteuning nodig om aan het werk te komen. We zien een steeds grotere groep kandidaten die langdurig begeleiding op een werkplek nodig hebben om uitval te voorkomen. Dit zijn onder andere kandidaten met een arbeidsbeperking, die met een loonkostensubsidie en jobcoaching aan de slag zijn bij een werkgever. De tijd en middelen die in hen worden geïnvesteerd, kunnen niet worden ingezet om uitstroom op andere groepen te realiseren. Instroom in de bijstand We zien in de eerste helft van 2023 ten opzichte van 2022 een iets hogere instroom. De meest voorkomende redenen van instroom zijn beëindiging van een studie en overname van een andere gemeente (door verhuizing).

In 2023 stromen minder mensen in over de eerste helft van 2023 dan in 2022, gezien over het hele jaar. Er stromen in 2022 vanwege de redenen einde WW, beëindiging studie, en andere oorzaak minder mensen in.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 6

In de eerste helft van 2023 is het aandeel jongeren tot 23 jaar dat instroomt in een uitkering 2% hoger dan in 2022 (17% vs. 19%). Veel jongeren hebben mentale klachten (mede als gevolg van de coronatijd) en voelen zich daardoor belemmerd om te werken. We zetten extra in op deze groep: iedere jongere heeft een eigen, vaste klantmanager bij de afdeling Inkomen. Jongeren worden extra begeleid door middel van een combinatie van zorg- /werktrajecten. Uitstroom uit de bijstand In de eerste helft van 2023 stroomden 800 mensen uit een uitkering; dit is een lagere uitstroom dan in 2022 (902) en komt neer op een verminderde daling van 12%. De uitstroom naar werk of een eigen bedrijf is de grootste uitstroomreden en maakt ongeveer 50% uit van de totale uitstroom uit een uitkering. In de eerste helft van 2023 bestaat 34% van de uitstroom uit jongeren; dit was 22% in 2022. De groep 55-plussers stroomt minder gemakkelijk uit. De middengroep van 28-55 jaar zorgt voor iets meer dan de helft van de uitstroom uit de bijstand. Benchmark kennissteden Gedurende 2022 zien we een vergelijkbare trend in de bijstandsontwikkeling onder een aantal kennissteden (o.a. Leiden, Maastricht, Enschede, Nijmegen): overal is het bijstandsbestand in 2022 afgenomen. Nijmegen eindigt eind 2022 als gemiddelde gemeente qua afname van bijstandsuitkeringen.

In de eerste helft van 2023 zien we in Nijmegen een iets sterkere stijging dan in de andere kennissteden, van relatief plm. 4%. Project ‘Doe Je Mee’ In november 2021 is de gemeente Nijmegen in samenwerking met WerkBedrijf gestart met project ‘Doe je mee’. De kern is dat we met meer bijstandsgerechtigden persoonlijk in contact komen en hun behoeften op o.a. de leefgebieden werk, participatie, activering, financiële situatie en gezondheid in beeld brengen. Het lijkt reëel om in drie jaar tijd (het project loopt tot en met 2024) in totaal circa 3.000-4.000 mensen te spreken, in beeld te krijgen én te houden. We geven de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden via ‘Doe je mee’ een impuls. Resultaten/bevindingen Per 1 september 2023 zijn ruim 2.400 mensen aangemeld bij ‘Doe je mee’. Met 1.730 van hen zijn de gesprekken afgerond en is een eindadvies opgesteld. Hieruit blijkt dat een kleine groep (8%) naar WerkBedrijf doorgeleid kan worden voor werk. Ook is er groep die kan participeren met ondersteuning van de gemeente (door bijvoorbeeld vrijwilligerswerk te doen): 14%. Al met al blijkt dus bijna een kwart van deze bijstandsgerechtigden potentie heeft op het vlak van werk of participatie anderszins. 32% van de mensen kan nog geen stappen richting participatie of werk zetten vanwege een zorgtraject of vanwege het feit dat eerst nog zorg georganiseerd moet worden (7%).

De overige mensen zijn terug gemeld naar de gemeente omdat zij afzien van deelname aan ‘Doe je mee’, geen uitkering meer hebben, participatie niet haalbaar is of er kortdurende problematiek speelt waardoor het nu niet mogelijk is om stappen te zetten.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 6

De samenwerking tussen gemeente en WerkBedrijf is door ‘Doe je mee’ geïntensiveerd en heeft een meerwaarde voor bijstandsgerechtigden. De gesprekken worden met een hoog rapportcijfer gewaardeerd, zo blijkt uit een klanttevredenheidsonderzoek in ’22-’23. We krijgen een breed beeld van de ondersteuningsbehoeften van de bijstandsgerechtigde, werken in samenhang met elkaar aan het realiseren van die ondersteuning en stemmen activiteiten met elkaar af. De aanpak past bij het thema ‘Mens als middelpunt’ bij de afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht én bij de nieuwe ‘Participatiewet in balans’, die waarschijnlijk vanaf 2025 zal worden ingevoerd. Regionaal WerkBedrijf Rijk van Nijmegen Het aantal kandidaten dat WerkBedrijf begeleidt is het afgelopen halfjaar licht toegenomen naar 3.660 kandidaten. We brengen onze bijstandsgerechtigden steeds beter in beeld, o.a. bij project ‘Doe je mee’, en verwijzen hen van daaruit waar dat mogelijk is naar WerkBedrijf. De kandidaten die gebruik maken van de dienstverlening van WerkBedrijf lukt het niet om in deze krappe arbeidsmarkt zelfstandig werk te vinden of te behouden en hebben dus intensievere en langduriger ondersteuning nodig. Dit zien we ook terug in de samenstelling van het kandidatenbestand van WerkBedrijf. WerkBedrijf begeleidt een steeds grotere groep kandidaten langdurig op een werkplek om uitval te voorkomen.

Dit zijn onder andere kandidaten met een arbeidsbeperking, die met een loonkostensubsidie en jobcoaching aan de slag zijn bij een werkgever. De tijd en middelen die in hen worden geïnvesteerd, kunnen niet worden ingezet om uitstroom op andere groepen te realiseren. De overige kandidaten zijn actief binnen Op Weg Naar Werk of hebben een voortraject . Met hen wordt gewerkt aan een diagnose, werknemersvaardigheden, scholing, training etc. Deze voorbereiding op werk duurt vaak langer omdat de huidige kandidaten veelal met problematiek op meerdere leefgebieden (zoals schulden, mentale of fysieke gezondheid) te maken hebben. Dit werkt belemmerend in het nemen van stappen richting werk. Ook hebben kandidaten weinig tot geen recente werkervaring, noch een startkwalificatie waardoor de afstand tot werk groot is. In het regionaal Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie dat we u in december 2023 ter besluitvorming voorleggen, gaan we uiteraard in op de huidige populatie werkzoekenden en de daarvoor benodigde inzet. Sociale Werkvoorziening De SW-populatie neemt de afgelopen jaren af, omdat er sinds 2015 geen nieuwe instroom mogelijk is. Medio 2023 bedraagt het aantal medewerkers in de regio 1.288 personen, waarvan 753 medewerkers afkomstig zijn uit Nijmegen. De toegevoegde waarde/omzet per FTE (fulltime-eenheid) voor dit jaar wordt nu begroot op € 8.305.

Dit is iets lager dan de oorspronkelijke begroting (€ 8.386). Het gemiddelde ziekteverzuim van SW-medewerkers is 21,4% en is weer iets opgelopen t.o.v. het jaar 2022 (20,8%). Het ziekteverzuim onder SW-medewerkers is veelal langdurig en structureel. Bovendien is de populatie gemiddeld gezien iets ouder dan het landelijk gemiddelde (52 jaar versus 54 jaar). Het verzuim heeft vaak serieuze klachten als achtergrond en is nauwelijks te beïnvloeden. Te eenzijdig sturen op ziekteverzuimreductie

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 6

heeft de afgelopen jaren niet gewerkt. WerkBedrijf probeert het ziekteverzuim positief te beïnvloeden door nog beter in te spelen op de behoefte van medewerkers op het werk in begeleiding, werkaanbod en variatie. Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) De Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) is een tactische werktafel waarin wethouders Werk & Inkomen en Economie uit de arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen samen komen met ondernemers, vakbonden, onderwijsinstellingen, UWV en WerkBedrijf Rijk van Nijmegen met als doel de uitdagingen en kansen op de arbeidsmarkt aan te pakken en de mismatch op de regionale arbeidsmarkt te verkleinen. Activiteiten worden in aanvulling op de reguliere dienstverlening van de partners met de aanvullende middelen gedekt. Het gaat onder meer om initiatieven (en middelen) in het kader van Perspectief op Werk, landelijke en provinciale initiatieven om knelpunten op de arbeidsmarkt aan te pakken. Onze leidraad hierbij is de (dynamische) uitvoeringsagenda. Op het moment van schrijven wordt er door de partners van de RTA hard gewerkt aan het opstellen van een meerjarenperspectief voor de komende jaren. Dit wordt wederom geconcretiseerd in een uitvoeringsagenda.

In dit meerjarenperspectief wordt rekening gehouden met de ontwikkelingen rondom het regionaal mobiliteitsteam Rijk van Nijmegen en in het verlengde hiervan de verbetering van de dienstverlening op de regionale arbeidsmarkt aan werkgevers, werknemers en werkzoekenden. Ook wordt hierin de relatie geschetst met andere gremia zoals de Groene Metropoolregio en de Human Capital Agenda, maar ook tot het door u later in 2023 vast te stellen nieuwe beleidskader Arbeidsmarkt en Re-integratie. De verwachting is dat het meerjarenperspectief aan het eind van het jaar wordt opgeleverd. Tevens wordt er dan weer een update van de projecten die zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda met u gedeeld. Aanpak Jeugdwerkgelegenheid We coördineren vanuit Nijmegen de regionale aanpak jeugdwerkgelegenheid waarin onderwijs, UWV, WerkBedrijf, RMT, Leerwerkloket, team Leerrecht en RMC, en gemeenten samen werken. We hebben de VSV (Vroegtijdig Schoolverlaters)-aanpak en de aanpak jeugdwerkgelegenheid met elkaar verbonden in de aanpak Jongeren naar School of Werk en breiden deze aanpak verder uit. Inmiddels hebben we een meerjarig programma (tot en met 2024) opgezet, wat zich richt op de gehele loopbaan van jongeren. In 2023 hebben we samen met de partners uitvoering gegeven aan dit meerjarig programma.

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 6

In het laatste kwartaal van 2023 en in heel 2024 zullen we de voorbereidingen treffen om toe te werken naar een nieuw regionaal programma Jongeren naar School of Werk ( 20242028). We richten ons daarbij niet alleen op voortijdige schoolverlaters, maar op alle jongeren (tot 27 jaar) die ondersteuning nodig hebben. Zowel in hun loopbaan binnen het onderwijs als in de stap naar werk. Voor jongeren die zonder een startkwalificatie aan het werk gaan, houden we de drempel om terug te keren naar onderwijs of praktijkleren zo laag mogelijk. Samen met onze partners geven we ‘een leven lang ontwikkelen’ en maatwerk bieden verder vorm. Op dit moment wordt er een wetswijziging voorbereid door de ministeries van OCW en SZW, waarin ook meer aandacht komt voor de overstap van school naar de arbeidsmarkt en het bieden van loopbaanbegeleiding. Deze ontwikkeling nemen we hierin mee.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen,

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls Burgemeester

Bijlagen: 1. Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2023 1a. Arbeidsmarktinformatie UWV, Rijk van Nijmegen UWV over de eerste helft van 2023

Gemeente Nijmegen

Pagina 6 van 6