Document · PDF

Plan van Aanpak Voedselloket

Besluitronde (raadsvergadering) 1 februari 2023, gemeente NijmegenBij agendapunt: D4 d.d. 29 november 2022 inzake Stadslandbouw Nijmegen8.254 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Plan van Aanpak Voedselloket Nijmegen

Martin Ruivenkamp 14 september 2022

INHOUDSOPGAVE

1. ACHTERGROND

1.1 PROJECTOPDRACHT 1.2 AFBAKENING PROJECTGRENZEN – ROLLEN VAN HET VOEDSELLOKET 1.3 LEESWIJZER

2 2 4

2. OPZET VAN HET VOEDSELLOKET

2.1 FYSIEK LOKET 2.1.1 ALGEMENE KANTOORFUNCTIES 2.1.2 INHOUDELIJKE DIVERSITEIT VAN DE VERSCHILLENDE LOCATIES 2.2 ONLINE – WEBSITE VOEDSELLOKET

5 5 6 8

3. ACTIVITEITEN EN IMPACT

4. WAARBORGEN VAN DE KWALITEIT VAN HET LOKET

5. BORGEN VAN DE CONTINUÏTEIT VAN HET VOEDSELLOKET

6. RISICO’S EN MITIGATIEMAATREGELINGEN

7. OPERATIONALISERING – HOE GAAN WE HET LOKET REALISEREN

8. HAALBAARHEID – PLANNING

9. KOSTENOPBOUW VAN HET VOEDSELLOKET

10. CONCLUSIE

ACHTERGROND

In en rondom de gemeente Nijmegen groeien het aantal initiatieven die werken aan een duurzaam, ecologische en maatschappelijk verantwoord voedselsysteem. Dit betreft voedselproducerende initiatieven (zoals initiatiefnemers van voedselbossen, pluktuinen, moestuinen etc.), verwerkers (zoals groente snijderijen, brouwerijen, kaasproducenten), distributeurs, afnemende partijen (zoals horeca ondernemingen en welzijnsorganisaties) en recyclerende ondernemingen. Elk van de verschillende initiatieven dragen vanuit hun eigen praktijk bij aan de sociaal, economische en ecologische verduurzaming van het Nijmeegse voedselsysteem. Echter, de verschillende initiatiefnemers streven ernaar om hun maatschappelijke positionering te versterken en sterker ingebed te geraken in het Nijmeegse voedsellandschap. Hierin lopen zij tegen een aantal uitdagingen aan en ervaren zij verschillende struikelblokken. Het rapport ‘Voedsellandschap van de toekomst – Regionaal, ecologisch en maatschappelijk verantwoord’ belicht deze uitdagingen. Daarnaast presenteert het rapport verschillende behoeften en wensen van de initiatiefnemers die hen verder in hun ontwikkeling (kunnen) helpen. Deze behoeften en wensen worden in dat rapport gecategoriseerd onder vijf speerpunten: overzicht, zichtbaarheid, samenwerking/verbinding, ondersteuning en eenduidigheid (zie tekst box 1).

Overzicht: Voedselproducerende, verwerkende, distribuerende en afnemende alsook recyclerende partijen weten niet (goed) wie wat doet in de regio. Nu weten afnemende partijen (bijvoorbeeld horeca ondernemingen) niet waar ze moeten zijn voor regionale producten en vallen ze terug op diegenen met de meeste zichtbaarheid. Tegelijkertijd weten voedselproducerende partijen ook niet welke ondernemingen zich meer regionaal willen oriënteren. Er is vraag naar overzicht waarmee eenieder in de voedselproductieketen vergemakkelijkt wordt om samenwerkingen/verbindingen aan te gaan. Zichtbaarheid: Om een transitie naar een regionaal ecologisch duurzaam voedsellandschap te vergemakkelijken hebben de individuele initiatiefnemers behoefte aan zichtbaarheid van hun praktijk en producten. Tegelijkertijd dragen de verschillende initiatiefnemers elk op hun eigen wijze bij aan de ontwikkeling en profilering van Nijmegen als groene stad. Ze maken elk onderdeel uit, vormen én vertellen het verhaal van de regio. Naast de behoefte om de zichtbaarheid van het eigen initiatief te vergroten maken initiatiefnemers ook graag onderdeel uit van een algemener verhaal; een verhaal waarmee tevens gewerkt kan worden aan het vergroten van de bewustwording van de consument en het vergroten van de toegankelijkheid tot het regionale voedsellandschap voor elke consument.

Samenwerking/verbindingen: Vanuit de initiatiefnemers is er een behoefte om verbindingen te leggen met andere initiatiefnemers om kennis uit te wisselen en samenwerkingen op te zetten. Ook is er een behoefte vanuit de initiatiefnemers om hierin gefaciliteerd te worden door de gemeente. Een platform is meerdere keren benoemd als interessante optie waar de initiatiefnemers zich bij aan kunnen sluiten en van waaruit uitwisselingen (bijvoorbeeld excursies) georganiseerd worden. Ondersteuning: Al met al wordt er gevraagd om een overkoepelend orgaan te vormen van waaruit er met de verschillende facetten van voedselproductie, verwerking, distributie, consumptie en recycling ondersteuning wordt geboden. Er gebeurt al veel vanuit ‘onderop’ maar dit is nog te ongestructureerd en teveel afhankelijk van toevalligheden. Vanuit de initiatiefnemers wordt ondersteuning gevraagd aan de gemeente waarmee het opzetten, uitvoeren en door ontwikkelen van voedselactiviteiten wordt vergemakkelijkt. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan financiële ondersteuning van de gemeente, waarmee korte ketens worden ondersteund en dat agrarische ondernemingen mogelijkheden biedt geleidelijk aan te verduurzamen. Eenduidigheid en duidelijkheid: Er is behoefte aan eenduidigheid en duidelijkheid en aan een gemeente die constructief meedenkt met de initiatieven, waarbij de gemeente naar de mogelijkheden i.p.v.

beperkingen kijkt die een omgevingsplan, bestemmingsplan, landschapsontwikkelingsplan etc. te bieden hebben. Hierbij is behoefte aan één aanspreekpunt waar men terecht kan met allerlei verschillende praktische vragen, vragen naar kennis en uitwisselingsmogelijkheden.

Tekst box 1 Vijf speerpunten waar het Voedselloket volgens het rapport ‘Voedsellandschap van de toekomst – Regionaal, ecologisch en maatschappelijk verantwoord’ op in dient te springen. 1

1.1

PROJECTOPDRACHT

De gemeente Nijmegen heeft de opdracht gegeven om een inventarisatie te maken hoe deze vijf speerpunten geadresseerd kunnen worden middels het opzetten en operationaliseren van een Voedselloket. Het doel van deze opdracht is om een plan van aanpak te schrijven dat gebruikt kan worden om een Voedselloket op te zetten, te organiseren, zichtbaarheid voor te creëren en ingebed te krijgen naast de andere activiteiten die Nijmegen kent op het gebied van ‘Stadslandbouw’ en in bredere zin duurzaamheid. Dit heeft implicaties voor de wijze waarop de vijf eerder genoemde speerpunten binnen deze opdracht opgepakt worden en de rollen die het Voedselloket op zich dient te nemen.

1.2

AFBAKENING PROJECTGRENZEN – ROLLEN VAN HET VOEDSELLOKET

Door op vijf speerpunten te focussen draagt het Voedselloket bij aan een betere afstemming en sterkere onderlinge samenwerking tussen verschillende initiatiefnemers; vergemakkelijkt zij kennisuitwisseling, stelt zij kennis en ervaring breder beschikbaar en draagt zij eveneens bij aan een verleiding van een breder publiek om deel te nemen aan de verduurzaming van het Nijmeegse voedsellandschap, en; genereert zij input welke de gemeente kan gebruiken voor de (door) ontwikkeling van een gedragen voedselbeleid en -strategie voor de stad Nijmegen. Om deze speerpunten te kunnen adresseren zal het Voedselloket een aantal rollen op zich nemen. Om een overzicht te kunnen bieden van wie wat waar doet en welke behoeften zij hebben, zal het Voedselloket een inventariserende rol op zich nemen. Zij gaat na welke initiatieven er in (en rondom) Nijmegen zijn en achterhaalt wat daar speelt/waar behoefte aan is. Middels een visueel aantrekkelijk overzicht kunnen de voedselinitiatieven – producerende, verwerkende, afnemende of recyclerende initiatieven – worden gefaciliteerd om kennis te maken met elkaar, elkaar te vinden, bij te staan, aan te vullen en elkaars positie in het voedsellandschap te versterken. Maar ook inwoners en afnemende partijen hebben toegang tot deze informatie en kunnen op de hoogte blijven van wat er in de regio

Figuur 1. Overzicht in google.maps van verschillende soorten initiatieven (Stadstuinen, CSA tuinen, Volkstuinen en Moestuinen, boerderijen, pluktuinen, e.d.) in en rondom Nijmegen. 2

Nijmegen speelt. Hierbij kan voortgeborduurd worden op een eerdere inventarisatie uitgevoerd door Martin Ruivenkamp (zie figuur 1) alsook op een overzicht aan initiatieven dat op de website www.eetbaarnijmegen.nl gepresenteerd staat. Dit overzicht dient op periodieke basis geactualiseerd te worden om het up-to-date te houden. Zo vervult het voedselloket een actualiserende rol. Om zichtbaarheid te genereren voor de verschillende initiatieven dat Nijmegen rijk is dient het Voedselloket verschillende activiteiten te organiseren waarmee een breed publiek bereikt wordt. Hierbij kan gedacht worden aan het organiseren van excursies bij de verschillende initiatieven. Of, er kunnen evenementen georganiseerd worden welke zich richten op een specifiek voedsel gerelateerd thema. Middels de organisatie van o.a. excursies, werksessies en bijeenkomsten vervult het Voedselloket zowel een organisatorische functie alsook een verbindende rol. Ook zal het voedselloket een aanjagende rol vervullen door activiteiten op te zetten, te ondersteunen of te coördineren die het bewustzijn van burgers en bedrijven in Nijmegen vergroten over lokale voedselproductie, korte ketens sterker inbedden, voedselverspilling tegengaan, gezond voedsel toegankelijk maken voor iedereen en openbare ruimte zo herinricht dat deze aansluit op verschillende voedselvraagstukken.

Echter, dergelijke activiteiten dienen zelf ook onder de aandacht gebracht te worden. Dit vraagt om de kwaliteit van communicatie vanuit/over het Voedselloket goed te borgen (zie pagina 15). Daarnaast, om initiatiefnemers bij te kunnen laten dragen aan de profilering van Nijmegen als groene stad, of om ze het gevoel te geven daartoe onderdeel uit te maken, dient het Voedselloket bij te dragen aan de ontwikkeling van een community (zie pagina 15). Om enerzijds verbindingen tussen verschillende initiatiefnemers te stimuleren en activiteiten te faciliteren/initiëren waarmee het starten dan wel het intensifiëren van samenwerkingen worden gefaciliteerd speelt het Voedselloket een soort makelaarsrol. Zij houdt bij wie welke behoeften/vragen heeft en wie wat te bieden heeft. Deze partijen kan zij bij elkaar brengen en zo een ‘match’ vergemakkelijken. Als onderdeel van haar makelaarsrol kan het Voedselloket, indien wenselijk wordt geacht, in samenwerking met de gemeente Nijmegen actief naar locaties in beschikbare openbare ruimte zoeken om daar decentrale afzet- ophaalplaatsen te openen en helpen vorm te geven (foodhubs) waar producenten en consumenten elkaar ontmoeten. In deze zoektocht dienen producerende alsook afnemende partijen te worden meegenomen in de vormgeving van die foodhubs zodat deze aansluiten op de behoeften van de samenleving.

Naast een marktfunctie en functie als ontmoetingsplaatsen uit te voeren kunnen dergelijke foodhubs eveneens een verzamelfunctie op zich nemen. Daarnaast zal het Voedselloket een integrale benadering hanteren en inclusiviteit nastreven door ‘voedsel’ niet als een los, op zichzelf staande thematiek te behandelen maar door altijd oog te houden voor de relatie van voedselgerelateerde vraagstukken tot de volgende thematieken: gezondheid en welzijn; educatie; sociale cohesie; economische modellen; ecologische duurzaamheid; landschapsontwikkeling en ruimtelijke ordening; innovatie, en cultuur en recreatie (zie figuur 2). Zo kan zij voedselinitiatieven onderling, alsook de voedselinitiatieven met inwoners van de gemeente Nijmegen, met welzijnsorganisaties, sociale ondernemingen, scholen en kennisinstellingen, en horeca ondernemers bij elkaar brengen en een discipline overstijgende aanpak stimuleren. Het Voedselloket zal daarnaast als centraal aanspreekpunt fungeren en inwoners, bedrijven en organisaties ondersteunen bij hun voedsel gerelateerde vragen. Dit kunnen praktische vragen zijn alsook vragen die gaan over het ‘verhaal’ van de regio en de voedselvisie van de gemeente Nijmegen. Het voedselloket neem hiermee een deskfunctie, ofwel informatieverstrekkende functie op zich en vormt een belangrijke schakel tot de gemeente Nijmegen, haar inwoners en initiatiefnemers.

Een centraal punt van waaruit informatie verstrekt wordt maakt het makkelijker om informatiebehoevenden te voorzien van een eenduidig antwoord op hun vraag. Daarnaast verzamelt het voedselloket middels de binnengekomen vragen eveneens informatie over de behoeften en wensen die in de samenleving spelen, deze bundelt zij samen in rapportages en draagt zo bij aan de (door) ontwikkeling van de voedselvisie van de gemeente Nijmegen. Een voedselvisie die op deze 3

Gezondheid en Welzijn Educatie en bewustwording

Sociale cohesie

Economische modellen

Voedselloket Nijmegen

Ecologische duurzaamheid

Cultuur en recreatie

Innovatie

Landschapsontwikkeling en ruimtelijke ordening

Figuur 2. Overzicht van verschillende voedsel gerelateerde, maatschappelijke vraagstukken waar het Voedselloket zich tot verhoudt, activiteiten voor organiseert en met elkaar verbindt. wijze inclusief, eenduidig en oprecht – d.w.z. geen ruimte voor tegenstrijdigheden biedt – kan zijn en gebaseerd is op de behoeften uit de samenleving: een voedselvisie die eveneens gebruikt kan worden voor de (inter)nationale profilering van de stad en de betrokkenheid tot verschillende Europese programma’s kan vergroten.

1.3

LEESWIJZER

Om deze verschillende rollen ten uitvoer te kunnen brengen, vraagt het voedselloket om een gedegen opzet. Deze wordt beschreven in paragraaf 2. Vanuit die verschillende rollen zal het Voedselloket meerdere activiteiten uitvoeren. In paragraaf 3 worden het type activiteiten gepresenteerd die er vanuit het Voedselloket uitgevoerd zal gaan worden, alsook de impact dat het Voedselloket beoogt te realiseren. Vervolgens beschrijft paragraaf 4 hoe de kwaliteit van het Voedselloket geborgd zal worden en paragraaf 5 beschrijft hoe de continuering van het Voedselloket nagestreefd zal worden. De risico’s en de getroffen maatregelingen om deze te mitigeren worden in paragraaf 6 gepresenteerd. Vervolgens wordt er ingegaan op de benodigdheden om bovengenoemde componenten van het Voedselloket in werking te kunnen brengen. Zo beschrijft paragraaf 7 wat er nodig is om het Voedselloket te operationaliseren, paragraaf 8 presenteert de planning van de activiteiten om het Voedselloket draaiende te krijgen en te houden, en maakt paragraaf 9 inzichtelijk welke kosten daarmee gemoeid gaan. In de concluderende paragraaf 10 wordt nogmaals het maatschappelijk belang benadrukt om het Voedselloket op te zetten.

OPZET VAN HET VOEDSELLOKET

Het Voedselloket wil bijdragen aan een economisch, ecologisch en sociaal meer duurzaam regionaal voedsellandschap. Zij wil organisaties en inwoners van Nijmegen betrekken in deze transitie door te inspireren met DIY tips, te informeren over lokaal en duurzaam geproduceerd eten & drinken, korten keten, stadslandbouw, gezonde voeding en circulariteit, en middels de organisatie van een breed scala aan activiteiten. De verschillende rollen en functies die het Voedselloket zal vervullen en activiteiten die zij zal organiseren zullen worden uitgevoerd vanuit een fysiek gedeelte en een online gedeelte van het Voedselloket, welke complementair zijn aan elkaar. Initiatiefnemers, voedselproducenten, verwerkers, distributeurs alsook afnemende partijen zoals horeca en welzijnsorganisaties kunnen met voedselgerelateerde vragen terecht bij het Voedselloket door contact te zoeken met de helpdesk (mailen of bellen), of door de website te raadplegen.

2.1

FYSIEK LOKET

Het fysieke gedeelte van het Voedselloket werkt in eerste instantie vanuit 1, en uiteindelijk vanuit 4 locaties (zie figuur 3). Om gemakkelijk voor eenieder in Nijmegen bereikbaar te zijn kennen de locaties een goede geografische spreiding over Nijmegen. Het Voedselloket zal haar activiteiten starten vanuit de Warmoes (Locatie Noord). Na een eerste pilot jaar kan het Voedselloket haar activiteiten verspreiden naar de overige locaties in Nijmegen waarmee al een akkoord bestaat over haar huisvesting. Zo wil in Nijmegen West het Huis van Compassie aan het Voedselloket ruimte beschikbaar stellen (Locatie West); het Voedselloket zal in Nijmegen Zuid opereren vanuit het Paviljoen – Landgoed Grootstal (Locatie Zuid), en: in het centrum van Nijmegen (Locatie Centrum) zal het Voedselloket werken vanuit de Stadsboerderij/Boerderijwinkel welke Oregional beoogd te openen.1 Startend op de Warmoes maar na het eerste jaar ook op de overige locaties, zal het Voedselloket een ‘kantoor’ openen. In eerste instantie impliceert dit dat er op elke locatie een werkplek beschikbaar wordt gesteld voor de vertegenwoordiger van het Voedselloket. Er dient iemand te worden aangesteld die die rol op zich kan nemen. De vertegenwoordiger van het Voedselloket zal zelf een laptop en telefoon meenemen naar elk van de locaties.

In eerste instantie worden alleen deze attributen als noodzakelijke benodigdheden beschouwd om de activiteiten van het Voedselloket goed uit te kunnen voeren. Om de functie van vertegenwoordiger goed uit te kunnen voeren dient een persoon op zijn minst 1 dag in de week (8 uur) voor het Voedselloket te werken. Uitgaande van 43 werkweken op jaar basis en een extra uitloop van 16 uur betekent dit dat een vertegenwoordiger voor 360 uur op jaarbasis gefinancierd dient te worden. Op locatie zal de vertegenwoordiger een aantal algemene kantoorfuncties vervullen alsook locatie-specifieke, inhoudelijke activiteiten verrichten.

2.1.1

ALGEMENE KANTOORFUNCTIES De vertegenwoordiger van het Voedselloket zal in eerste instantie als aanspreekpunt fungeren. Hij/zij zal verantwoordelijk zijn voor het beantwoorden van inkomende mail berichten en telefoongesprekken welke zich richten op voedselgerelateerde vraagstukken. Hiervoor is het noodzakelijk dat de informatie over het regionaal voedsellandschap up-to-date wordt gehouden. Dit impliceert dat de vertegenwoordiger van het Voedselloket in nauw contact blijft, enerzijds, met de verschillende voedselintiatieven dat het Nijmeegse voedsellandschap rijk is. Hij/zij dient een continue inventarisatie uit te blijven voeren van de verschillende ontwikkelingen in de regio op het gebied van voedselproductie, -verwerking, -distributie, -consumptie, en -recycling, en van de verschillende 1

Oregional beoogt tevens een Stad-Land Voedselpark te realiseren in Ressen op het terrein van de agrarische ondernemingen Roelofsen en Houterman. In dit Stad-Land Voedselpark zou in overeenstemming met Oregional het Voedselloket eveneens een dependance kunnen openen. Daar deze locatie met meer onzekerheid gepaard gaat staat locatie Ressen in figuur 3 met een stippellijn aangegeven.

Locatie Noord

Locatie West

Locatie Zuid

Locatie Centrum

Locatie Ressen

Radboud Universiteit HAN University of Applied Sciences Z

Oriëntatie van de locatie Betrokkenheid van studenten van de HAN

Figuur 3 Geografische spreiding van de vier locaties van waaruit het Voedselloket opereert, haar relatie tot de HAN University of Applied Sciences en de Radboud Universiteit.

Focusgebied Radboud Universiteit

wensen en behoeften van de initiatiefnemers. Anderzijds, wordt de vertegenwoordiger van het Voedselloket verzocht om in nauw contact te blijven met de gemeente Nijmegen over lopende voedsel gerelateerde projecten. Zo krijgt het Voedselloket eveneens input van hetgeen er op gemeentelijk niveau loopt aan food-gerelateerde initiatieven. Daarnaast stelt het de medewerker van het Voedselloket in staat om input te genereren op, en bij te dragen aan de door ontwikkeling van vijf thematieken die in de oriënterende notitie stadse langbouw gepresenteerd staan: 1. Gezond en lokaal; 2. Sociaal en betrokken; 3. Natuurlijke bodem en biodiversiteit; 4. Retourstromen, en; 5. Distributie en logistiek.2 Naast een rol van aanspreekpunt/helpdesk/klantenservice zal de vertegenwoordiger van het Voedselloket na het eerste startjaar steeds meer een faciliterende functie vervullen door bij te dragen aan, dan wel de organisatie op zich te nemen van evenementen, informatieavonden, excursies en werksessie die op locatie zullen plaatsvinden. Daarnaast zal hij/zij fietstochten (verschillende rondjes door Nijmegen) en eetbare routes langs openbaar voedselpraktijken uit zetten.

2.1.2

INHOUDELIJKE DIVERSITEIT VAN DE VERSCHILLENDE LOCATIES De vier locaties van waaruit het Voedselloket zal opereren kenmerken zich door hun verschillende relatie tot de omgevingsvisie waardoor zij in hun activiteiten eigen thema’s hebben waarop hun 2

Zie Heijmans, E., juli 2022. ‘Nijmegen – Stadslandbouw van de grond: Oriënterende notitie stadse landbouw en voedsel

focus komt te liggen. De Omgevingsvisie van Nijmegen beschrijft “vier perspectieven van waaruit naar de ontwikkeling van de stad [wordt gekeken] en ambities [worden geformuleerd]” (Omgevingsvisie Nijmegen p.14): 1. 2. 3. 4.

De economisch veerkrachtige stad; De sociale en gezonde stad; De aantrekkelijke stad, en; De duurzame stad.3

Elke locatie van het Voedselloket adresseert (een combinatie van) specifieke voedselgerelateerde thematieken (gepresenteerd in figuur 2 – zie p. 4) die aansluiten op één van deze perspectieven uit de omgevingsvisie (zie tabel I). Zo heeft elke locatie van het Voedselloket een eigen specifieke focus welke richting geeft aan de activiteiten die vanuit die locatie verricht worden en bijdragen aan de ruimtelijke doorontwikkeling van Nijmegen. Het hanteren van dit onderscheid biedt in een opstart fase van het Voedselloket houvast in het creëren van overzicht in de verschillende rollen en activiteiten dat het Voedselloket op zich zal nemen. Daarnaast draagt dit bij aan de inbedding van een eigen identiteit van elk van de verschillende locaties zonder daarbij de complementariteit van de verschillende locaties uit het oog te verliezen. Het inhoudelijke onderscheid tussen de vier locaties en de relatie tot de perspectieven uit de omgevingsvisie zijn gevormd door de gesprekken met de vertegenwoordigers van de Warmoes, het Huis van Compassie, Grootstal, en Oregional waaruit opgemaakt kon worden dat zij al een bepaalde ‘kleur’ bekend hadden. Elk van deze locaties vertegenwoordigt namelijk al een knooppunt van een breder netwerk. Bijvoorbeeld bij locatie west, het Huis van Compassie, zijn partijen als Bindkracht10, De Driestroom, Plan A, Voedselsurplus direct betrokken.

De vertegenwoordiger van het Voedselloket zal met de verschillende partijen die bij elk van de locaties betrokken zijn, programma’s (aan activiteiten, projecten, etc.) in kaart brengen en opzetten en door ontwikkelen die vanuit die locatie uitgevoerd worden. Studenten, docent-onderzoekers en lectoren van de hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) zullen in de ontwikkeling van deze programma’s betrokken worden om een goede aansluiting te realiseren met het stadslandbouw programma dat aan de HAN ontwikkeld wordt. Binnen de HAN werken Koen Dortmans (vanuit de HAN, Centre of Expertise Sneller Herstel) en Martin Ruivenkamp (vanuit het Voedselloket i.o.) samen aan de realisatie van een stadslandbouw programma waar verschillende Academies, Centres of Expertise, Lectoraten en opleidingen al hun interesse voor hebben geuit. Elk van deze onderzoeks- en onderwijseenheden zien voor hun eigen specifieke redenen en belangen een samenwerking met het Voedselloket zitten. Waar elke locatie van het Voedselloket als afzonderlijk, eigenstandig knooppunt van een netwerk kan worden beschouwd van waaruit, al dan niet in samenwerking met de HAN, activiteiten worden uitgevoerd – m.a.w. elke locatie fungeert als hub – vormen de verschillende locaties tezamen eveneens een netwerk, ofwel het Voedselloket.

De vakgroep Milieubeleid en Politiek van de Radboud Universiteit is geïnteresseerd om het Voedselloket vanuit dit hogere abstractieniveau als case studie te bestuderen, en zet zich in om dat vanuit een NWO financiering danwel vanuit Horizon Europe gelden te bewerkstelligen.

Zie de omgevingsvisie van Nijmegen (Omgevingsvisie van Nijmegen (Nijmegen Stad in Beweging – Omgevingsvisie 2020 – 2040) voor een uitgebreide beschrijving van de vier perspectieven om naar de stad te kijken en de daaronder geformuleerde uitdagingen en opgaven voor Nijmegen.

Locatie Voedselloket Geografische ligging in Nijmegen

Noord

Zuid

West

Centrum

Locatie

De Warmoes

Grootstal

Huis van Compassie

Landwinkel Oregional

Relatie tot de omgevingsvisie

Duurzame stad

Economisch veerkrachtige stad

Sociale en gezonde stad

Aantrekkelijke stad

Voedsel gerelateerde thematieken

- Educatie - Economische modellen - Ecologische - Ecologische duurzaamheid duurzaamheid - Landschapsontwikkeling - Innovatie en ruimtelijke ordening Eigen bijdrage van Meervoudige waarde inwoners Nijmegen tot creatie verduurzaming Duurzame productie, Bewuster en regeneratieve landbouw seizoensgebonden Toekomstbestendig eten/koken/kopen/telen gebied

Focus – Aandachtspunten

Belang van rassen variëteit Ruimtelijke ordening – relatie persoon tot stad

Hybride consument – gericht op producten met een unieke persoonlijke ervaring

Kennismaken in/met eetbaar groen Vergroenen van de leefomgeving

Verduurzaming van boeren bedrijfsmodellen

Sociaal en Betrokken

Gezond en Lokaal

Retourstromen

Distributie en Logistiek

CO2-reductie Food World Outdoor

Terugkoppeling Schijf van Vijf – Stadslandbouw 4

Sociaal en Betrokken

Betrokken stakeholders

De Warmoes

Grootstal

Huis van Compassie

Oregional

Beleef en Weet

Pantry

Plan A

Roelofsen

Lekker Lokaal

Voedselsurplus

Bodemzicht

Bindkracht 10

Het (H)eerlijke Land

Driestroom Nijmegen

Kop van Malden

Eet Meerbosch

Natuurlijke bodem en Biodiversiteit

- Gezondheid en welzijn - Economische modellen - Educatie - Ecologische - Sociale cohesie duurzaamheid - Landschapsontwikkeling - Cultuur en recreatie en ruimtelijke ordening Toegang tot gezonde Korte ketens voeding voor iedereen Duidelijkheid van Samen herkomst van voedsel oogsten/koken/eten Rechten van de boer

Gezond en Lokaal

SlowFood

Tabel 1. Diversiteit van de verschillende locaties van waaruit het Voedselloket opereert.

2.2

ONLINE – WEBSITE VOEDSELLOKET

Het voedselloket krijgt een website dat een overzicht biedt van voedselproducerende partijen in en rondom Nijmegen. In eerste instantie zal het Voedselloket gebruik maken van de bestaande website www.eetbaarnijmegen.nl. Dit is met de initiatiefnemer achter deze site overeengekomen. Echter, daar deze website niet als gebruiksvriendelijk wordt ervaren en slechts een bereik heeft van iets meer dan honderd personen wordt sterk aangeraden om gedurende het eerste jaar een volledig nieuwe site te bouwen. Hiervoor is de domeinnaam www.regionaalvoedselloket.nl/nijmegen al gereserveerd. Hieronder zal een eerste schets gegeven worden van de componenten die op de website www.regionaalvoedselloket.nl/nijmegen gepresenteerd zullen worden. De website zal bestaan uit een zestal tabbladen waaronder subonderwerpen gepresenteerd worden (zie tabel 2). 4

Zie Heijmans, E., juli 2022. ‘Nijmegen – Stadslandbouw van de grond: Oriënterende notitie stadse landbouw en voedsel

Zoekfunctie Home

Overzicht Initiatieven

Activiteiten

Perspectieven

Introductie

Interactieve kaart

Agenda

Betrokkenen

Korte kennismaking met voedselinitiatieven

Activiteit toevoegen

Economisch veerkrachtige stad Sociale en gezonde stad Gezonde voeding Voedselverspilling

Routes

Aantrekkelijke stad

Wildplukkaart

Duurzame stad

Nieuws

Contact

Tabel 2 Een schematisch overzicht van de website www.regionaalvoedselloket.nl/nijmegen. I. Home Introductie Onder ‘Introductie’ zal het Voedselloket geïntroduceerd worden. Antwoord wordt gegeven op vragen als: -

Wat is het Voedselloket? Wat doet het Voedselloket? Waarvoor kun je bij het voedselloket terecht? Waar zit het Voedselloket (4 locaties).

Betrokkenen Introductie van de betrokken individuen/partijen bij het Voedselloket II. Overzicht van Initiatieven Interactieve kaart De website presenteert een GIS kaart waarop alle (aangemelde) voedselproducerende, verwerkende, distribuerende, consumerende, en recyclerende partijen staan vermeld (zie figuur 1). De mogelijkheid wordt geboden om verschillende categorieën aan initiatieven aan/uit te zetten (zoals winkels, groentetassen, moestuinen, pluktuinen, restaurants, CSAs …). Je kan op elk individueel initiatief klikken voor extra informatie. De kaart wordt door de vertegenwoordiger van het Voedselloket up-to-date gehouden. Korte kennismaking met voedselinitiatieven Hier wordt een overzicht gepresenteerd van verschillende voedselinitiatieven welke met een korte introductie iets over de praktijk vertelt. Elk voedsel initiatief in en rondom Nijmegen presenteert zich in een alinea. Link naar de website van het initiatief wordt vermeld. Dit vergroot toenaderingsmogelijkheden. III. Activiteiten Agenda Hier wordt een overzicht gepresenteerd van activiteiten, cursussen/workshops, samen eten, excursies, fietstochten, (zelf)plukacties,etc. waar men aan kan deelnemen. Activiteit toevoegen Eenieder die een foodactiviteit wil organiseren kan daar zichtbaarheid voor creëren op de website van het Voedselloket. Op de website wordt de mogelijkheid geboden om een activiteit aan te melden.

De vertegenwoordiger van het Voedselloket houdt de aanmeldingen bij verwerkt deze op de website en draagt bij aan het creëren van zichtbaarheid voor die activiteit. 9

Routes Meerdere fietsroutes en wandelroutes worden gepresenteerd. Deze routes brengen bezoekers langs verschillende initiatieven en variëren van afstand. Er wordt hierbij inclusiviteit nagestreefd. Elk type voedselinitiatief kan in de routes worden opgenomen. Een korte beschrijving wordt gegeven van de initiatieven die bezocht worden (met link naar subtab III) Wildpluk kaart Kaart van Nijmegen waarop alle eetbare planten op vermeld staan. Op publieke grond in Nijmegen staan verschillende eetbare bomen (bijvoorbeeld fruitbomen en notenbomen), eetbare struiken, klimmers, en lage planten. Deze brengen elk eetbare producten voort, maar niet iedereen weet deze te vinden. Zo gaat er bijvoorbeeld slechts een beperkte groep mensen (vaak met een migranten achtergrond) er in het seizoen op uit om kastanjes te rapen en bramen te plukken. Zij komen met zakken vol noten en bessen thuis. Nijmegen telt een aanzienlijke hoeveelheid eetbare bomen (zie figuur 4). Voor zoverre bekend is er echter geen beleid ontwikkeld dat de aanplanting van eetbare bomen in de stad heeft gestimuleerd en ontbreken gegevens om dit type voedselproductie in Nijmegen in kaart te brengen. Om een eerste ruwe inzage te hebben van wat er in Nijmegen aan ‘eetbare bomen’ groeit, is er een lijst van bomen en planten gebruikt, die door de gemeente Ede is geproduceerd.

In Ede is nagegaan welke bomen en planten in de gemeente groeien en welke daarvan als ‘eetbaar’ geclassificeerd kunnen worden. In Atlaz (van de gemeente Nijmegen) is er gecheckt welke van deze eetbare bomen en planten ook in Nijmegen staan.

Figuur 4. Deel van de kaart van Nijmegen met daarop de ‘eetbare bomen’ aangegeven. IV. Perspectieven Vanuit 4 perspectieven wordt gepresenteerd hoe het Voedselloket bijdraagt aan de door ontwikkeling van de stad Nijmegen Eet de omgeving (Economisch veerkrachtige stad) Gezonde voeding toegankelijk voor iedereen (Sociale en gezonde stad) o Gezonde voeding en gezond voedsel o Voedselverspilling Vet lekker eten (Aantrekkelijke stad) o Recepten o Groenten van het seizoen 10

Duurzame voedselproductie (Duurzame stad) Klimaat neutrale distributie V. Nieuws Hier worden nieuwsberichten over ontwikkelingen rondom het Nijmeegse Voedsellandschap gepresenteerd, zoals aankondigingen, leuke feitjes, blogverhalen. Mogelijkheid bestaat om op de berichten te reageren. VI. Contact Contactformulier. De vertegenwoordiger van het Voedselloket houdt de inkomende berichten bij, zet deze door en beantwoordt ze. Zoek functie De zoekfunctie maakt het mogelijk om op de website naar specifieke onderwerpen, initiatieven, individuen te zoeken.

ACTIVITEITEN EN IMPACT

Vanuit het Voedselloket zullen verschillende activiteiten georganiseerd en uitgevoerd worden waarmee de beoogde functies van het Voedselloket tot uiting komen. Een aantal voorbeelden van deze activiteiten staan gepresenteerd in tabel 3. Een specifiek programma zal bij start van het Voedselloket opgezet worden voor de Warmoes. Vervolgens zal er ook voor de andere locaties een activiteiten programma geconcretiseerd worden.

Locatie Voedselloket Activiteiten

De Warmoes

Grootstal

Huis van Compassie

Landwinkel Oregional

Werksessies over citizens science: hoe kun je inwoners betrekken in de verduurzaming van de stad

Werksessie over regeneratieve omgeving.

Werksessies gericht op het vergroten van toegankelijkheid tot gezonde voeding

Werksessie over CO2 reductie/verkleinen van footprint.

Workshop voor inwoners hoe je met de seizoenen kunt mee-eten

Doelen resultaten

Workshops herkoppeling tot de omgeving. Lezingen en debat avonden

Promotie van de Warmoes in de wijk

Reuring bij de pantry middels marktjes, borrels, verhalen vertellers.

Filmavond in de boomgaard

Uitzetten van fietsroutes langs lokale producenten.

Hogere betrokkenheid van inwoners Nijmegen Noord tot stadslandbouw en verduurzaming

Breder bereik/grotere zichtbaarheid van het belang van een Voedseltransitie

Samen koken en eten – herwaardering van gezonde voeding

Activiteiten gericht op de inclusie van de particuliere consument in korte keten structuur.

Opzetten van projecten die bijdragen aan het vergroenen en eetbaar maken van de omgeving

Excursies naar verschillende leveranciers.

Bredere toegankelijkheid tot gezonde voeding voor inwoners van Nijmegen West

Sterkere inbedding van korte ketens in het Nijmeegse voedsellandschap

Kookworkshops bij verschillende afnemende partijen.

Tabel 3 Activiteiten die uitgezet kunnen worden vanuit de verschillende locaties van het Voedselloket.

De activiteiten die vanuit het Voedselloket georganiseerd worden hebben op meerdere terreinen impact: a) Het Voedselloket draagt bij aan de door ontwikkeling van een lerend netwerk (community building). Ter indicatie kunnen hiervoor enquêtes voor worden uitgezet. b) Het Voedselloket draagt bij aan een toename van kennis over het belang van een voedseltransitie, ook door middel van educatie aan scholen. c) Verschillende voedselinitiatieven worden ondersteund in het maken van verbindingen. Hierdoor ontstaan meer en betere interacties tussen initiatiefnemers die bijdragen aan een circulair regionaal Nijmegen. d) Het Voedselloket draagt bij om gezond voedsel toegankelijker te maken voor iedereen e) Het Voedselloket draagt bij aan het reduceren van voedselverspilling f) Het Voedselloket draagt er aan bij dat er meer lokaal wordt afgenomen (korte ketens) en een verkleinde ecologische footprint. g) Het Voedselloket is een voorbeeld en showcase van samenwerkingen in de regio in het ontwikkelen van innovatieve, duurzame oplossingen voor het toewerken naar een nieuw voedsellandschap/voedselsysteem.

h) Gemeente Nijmegen kan hiermee haar verantwoordelijkheid nemen op het gebied van voedseltransitie; het toewerken naar een meer ecologisch, sociaal en economisch duurzaam regionaal voedsellandschap, doordat het Voedselloket bijdraagt aan: 1) een verdere verduidelijking en afbakening van de rol van de gemeente aangaande de transitie naar een regionaal voedsellandschap; 2) de doorontwikkeling van een integraal voedselbeleid en voedselstrategie binnen de regio; 3) een doordenking van de ruimtelijke ordening van de stad waarbij voedsel niet als externe factor wordt beschouwd maar als integraal onderdeel van de stad wordt bezien, en; 4) de verdere profilering van Nijmegen als groene Hotspot waarin voedsel gerelateerd is aan verschillende bredere maatschappelijke vraagstukken.

WAARBORGEN VAN DE KWALITEIT VAN HET LOKET

Het voedselloket biedt onafhankelijke informatie en advies over voedsel gerelateerde vraagstukken. Daarnaast organiseert zij werksessies, fietstochten, excursies en speelt zij een verbindende rol tussen verschillende initiatiefnemers uit de regio Nijmegen. Deze verschillende activiteiten vinden niet plaats in een vacuüm maar dragen bij aan de door ontwikkeling van een meer sociaal, ecologisch en economisch duurzaam voedsellandschap. Belangrijk is daarbij wel dat de activiteiten van het Voedselloket aansluiten op het beleid van de gemeente Nijmegen alsook op de vijf speerpunten (overzicht, zichtbaarheid, samenwerking/verbinding, ondersteuning en eenduidigheid) die de verschillende vragen en behoeften omvatten van meerdere voedselvoorzieningspraktijken die de regio Nijmegen rijk is. Om aan deze vereisten te kunnen voldoen dient het voedselloket de kwaliteit op een zevental kernpunten te borgen. 1. Inhoud De inhoud dat het Voedselloket aanbiedt dient om de bezoeker, ‘de klant, te ondersteunen tot aan de uitvoering van haar activiteit. Vanuit de klant bezien is eenduidigheid van informatie en advies belangrijk. Zo zal het Voedselloket inzicht behouden op actuele ontwikkelingen in de regio zodat zij actuele informatie aan de klant aan kan bieden. Middels het up-to-date houden

van haar inventariserende activiteiten kan zij de klant eventueel doorverwijzen naar bedrijven die mogelijke oplossingen/antwoorden kunnen beiden op de vraag van de klant. 2. Kennis en kwaliteit van de vertegenwoordiger van het Voedselloket De kennis van de vertegenwoordiger van het Voedselloket dient ervoor te zorgen dat het Voedselloket veel vragen persoonlijk kan beantwoorden. Dit ondersteunt het actieve karakter van het Voedselloket, naast de informatie of functionaliteiten die eventueel online of door gebruik van of doorverwijzing naar de website wordt vormgegeven. Kennis kan vergaard worden door actieve relaties te onderhouden met lokale initiatiefnemers en met de gemeente Nijmegen en kan worden aangevuld door actieve deel te nemen aan verschillende bijeenkomsten georganiseerd in en rondom Nijmegen die relateren aan voedselvraagstukken. 3. Bereikbaarheid en contact De bereikbaarheid en contactmogelijkheden van het voedselloket sluiten aan bij de wensen en behoeften van de initiatiefnemers om ondersteund te worden in hun dagelijkse activiteiten. Om de ondersteuning te kunnen bieden en om betrokkenheid te tonen tot de initiatiefnemers is een laagdrempelig contact een vereiste. Het is dus van belang om ook op fysieke locatie bereikbaar te zijn voor geïnteresseerden.

De bereikbaarheid en contactmogelijkheden van het voedselloket dienen ook te passen bij de ambitie van de gemeente wat betreft het realiseren van subdoelstellingen in de transitie naar een regionaal voedsellandschap. 4. Communicatie en marketing Communicatie en/of marketing zijn relevante activiteiten van het Voedselloket om de zichtbaarheid van voedselvoorzieningpraktijken in en rondom Nijmegen te vergroten. Het voedselloket maakt goede afspraken met voedselvoorzieingingspraktijken en de gemeente, over de rol, verantwoordelijkheid, inhoud, mate en duur van communicatieactiviteiten. 5. Community Building Community building is bedoeld om het Voedselloket sterker maatschappelijk ingebed te krijgen en om de continuering van het Voedselloket te borgen. Het zorgt voor verbondenheid tussen initiatiefnemers en helpt in het uitwisselen van kennis en opzetten van samenwerkingen. Dit doet zij door mensen zowel fysiek alsook online samen te brengen (op een forum) om gezamenlijk toe te kunnen werken naar een sociaal, ecologisch en economisch duurzamer voedsellandschap. Het Voedselloket zorgt voor herkenbaarheid van de community door onder ‘de vlag’ van het Voedselloket Nijmegen te opereren. Het Voedselloket stimuleert om persoonlijke ervaringen uit te wisselen en eigen activiteiten te organiseren/uit te zetten. Zo groeit de inhoudelijke betrokkenheid en de commitment tot de community. 6.

Monitoring Monitoring is bedoeld om de activiteiten van het Voedselloket te verbeteren en om informatie te kunnen geven aan de gemeente Nijmegen voor beleidsvorming/door ontwikkeling van voedselbeleid. Er zullen methodes uitgezet worden om de tevredenheid ten aanzien van de activiteiten van het Voedselloket te kunnen meten. 7. Transparantie en kwaliteitsborging Transparantie en kwaliteitsborging dient erop gericht te zijn om duidelijkheid aan bezoekers van het Voedselloket te bieden over waar het Voedselloket voor is, hoe en met wie het samenwerkt en welke mate van (professioneel) ondersteuning gegeven kan worden. Het dient ook om de kwaliteit van het Voedselloket continu te verbeteren en hoog te houden.

BORGEN VAN DE CONTINUÏTEIT VAN HET VOEDSELLOKET

Gedurende de eerste 2 jaar zullen een drietal trajecten worden uitgezet die bijdragen aan de continuïteit van het Voedselloket; een inhoudelijk, organisatorisch en een financieel traject. Deze drie trajecten zijn complementair aan elkaar doch vereisen zij elk specifieke aandacht. Inhoudelijk Om continuïteit van het Voedselloket te kunnen realiseren is ten eerste een nauw contact met de verschillende Voedselinitiatieven van belang. Bij hen dient een continue inventarisatie uitgevoerd te worden van de vraagstukken die spelen en de uitdagingen die wenselijk worden geacht om te adresseren. Ten tweede dient er in nauw contact met de gemeente Nijmegen de stappen voor ogen te worden gehouden welke noodzakelijk zijn voor de verdere implementatie en operationalisering van haar strategische voedselvisie zoals deze ontwikkeld is door Eward Heijmans.5 Deze twee (relaties) geven input voor de doorontwikkeling van het Stadslandbouw programma van de HAN, indien deze tot uitvoer zal komen. De verschillende academies en lectoraten die daarin betrokken zullen worden, kunnen zorgen voor een continue aanwas van studenten die de geïnventariseerde vraagstukken op kunnen pakken. De beoogde betrokkenheid van de verschillende academies en lectoraten van de HAN zullen er tevens aan bijdragem dat een integrale benadering en interrelatie van voedsel tot verschillende thematieken in acht worden gehouden.

Organisatorisch Organisatorisch zal in eerste instantie de vertegenwoordiger van het Voedselloket verantwoordelijk zijn voor de inventarisatie van vraagstukken, behoeften en uitdagingen van de initiatiefnemers. Gedurende de eerste twee jaar van het bestaan van het Voedselloket wordt een systeem ontwikkeld waarin deze verantwoordelijkheid gedeeld zal worden met de vertegenwoordigers van de locaties van waaruit het Voedselloket opereert. Zo krijgen zij een coördinerende functie toebedeeld en wordt tevens hun mogelijke relatie met de HAN – en het beoogde Stadslandbouw programma – geïntensifieerd. Meerdere keren zal hiervoor een partneroverleg worden belegd om deze overdracht aan verantwoordelijkheden soepel te laten verlopen. De gemeente blijft hierin een nauwe relatie behouden met het Voedselloket, ware het niet dat haar rol in de financiële ondersteuning opnieuw beoordeeld zal worden. Financieel In 2023 wordt een plan ontwikkeld welke bijdraagt aan de ontwikkeling van een grotere financiële onafhankelijkheid van het Voedselloket. Om beoogde kosten te kunnen blijven dekken dient een plan ontwikkeld te worden hoe inkomsten te genereren vanuit het Voedselloket. Hierbij kan aan verschillende opties gedacht worden.

Ten eerste kan er gedacht worden aan een abonnementsvorm waarbij de initiatiefnemers betrokken bij het Voedselloket geleidelijk aan een minimale bijdrage betalen om aan het Voedselloket gelieerd te blijven. Dit kan alleen gerealiseerd worden als het Voedselloket dermate toegevoegde waarde blijkt te hebben voor de initiatiefnemers. Daarnaast kunnen georganiseerde activiteiten als excursies, werksessie, workshops tegen betaling worden aangeboden. Maar ook een platform verdien model is mogelijk waarbij vraag en aanbod elkaar op de website vinden. Inkomsten kunnen hierbij gegenereerd worden middels een afgesproken bedrag of percentage wat ontvangen wordt bij aanmelding of per transactie. Tot slot kan er ook met de HAN en eventueel ook met de RU een financiële overeenstemming worden opgetuigd waarbij zij tegen betaling gebruik kunnen maken van de diensten (onderzoeksplekken, stageplaatsen, begeleiding op locatie) die vanuit het Voedselloket worden aangeboden (Product as a service – PAAS-model).

Zie Heijmans, E., juli 2022. ‘Nijmegen – Stadslandbouw van de grond: Oriënterende notitie stadse landbouw en voedsel.

RISICO’S EN MITIGATIEMAATREGELINGEN

De betrokken en ervaren vertegenwoordiger van het Voedselloket, de samenwerking met de HAN (vertegenwoordigd door deskundige Lectoren en docent-onderzoekers) en Radboud Universiteit, en dat elk van de locaties van het Voedselloket een breder netwerk aan initiatiefnemers vertegenwoordigt, tonen de aanwezige potentialiteit en capaciteit aan om mogelijke problemen die zich voordoen op constructieve wijze te adresseren. Echter, indien conflicten zich toch voor zouden doen is er een procedure ontwikkeld om deze te beheersen (zie tabel 9). Risico – Beschrijving van mogelijk conflict

Voorgestelde mitigatiemaatregelingen

Uitvallen vertegenwoordiger van het Voedselloket

Het doel is om uiteindelijk dat het Voedselloket zichzelf bedruipt. Vertegenwoordigers van de locatie van het Voedselloket worden van dag 1 meegenomen in de opzet van het Voedselloket zodat zij in staat worden gesteld het fysieke loket draaiende te kunnen houden.

Wegvallen website bouwer

Website wordt zo opgezet dat deze als pakket aan derden overhandigd kan worden.

Niet actieve netwerk partners

Opstellen van een samenwerkingsovereenkomst

Onvoldoende voortgang in de bijdrage van HAN studenten aan voedselvoorzieningspraktijken gelieerd aan het Voedselloket.

Supervisie arrangementen worden opgesteld. In samenwerking met de HAN worden voortgangsmonitoring momenten gepland.

Beperkte impact

Uitvoeren van een diversiteit aan activiteiten (zie paragraaf 3) en monitoring (zie paragraaf 4.6)

Tabel 4 Overzicht van mogelijke risico’s waar het Voedselloket mee geconfronteerd kan worden en de voorgestelde regelingen om deze te mitigeren.

OPERATIONALISERING – HOE GAAN WE HET LOKET REALISEREN

Om tot een realisatie van het Voedselloket te komen, dient er ten eerste met het voorgestelde plan van aanpak ingestemd te worden. Vervolgens kan er op zoek worden gegaan naar een geschikte vertegenwoordiger van het Voedselloket. Dan zijn er een aantal activiteiten die verricht moeten worden om het Voedselloket in werking te stellen. Om een sterke maatschappelijke inbedding te realiseren is er voor gekozen om een onderscheid te hanteren tussen drie ontwikkelingsfasen van het Voedselloket; opbouw en uitbouw van het Voedselloket tot het volledig draaien daarvan. Het Voedselloket zal starten vanuit locatie noord (de Warmoes). Het Voedselloket dient zich te installeren, de website www.eetbaarnijmegen.nl dient gekoppeld te worden aan de activiteiten van het Voedselloket, verschillende social media kanalen dienen geopend te worden om het Voedselloket ook digitaal zichtbaar te maken en een activiteitenprogramma dient ontwikkeld te worden van activiteiten welke in 2023 uitgevoerd kunnen worden. Vervolgens kan er toegewerkt worden naar een verdere uitbouw van het Voedselloket door de opening van een locatie in west (Huis van Compassie), in zuid (Grootstal) en in het centrum van Nijmegen (Oregional) te realiseren.

De website www.regionaalvoedselloket.nl/Nijmegen kan ontwikkeld worden, waarvoor tevens een inventarisatie dient te worden gemaakt van de voedselvoorzieningspraktijken die Nijmegen rijk is. Van deze initiatiefnemers dient toestemming gevraagd te worden om hen op de website van het Voedselloket te mogen presenteren. Parallel hieraan kan de relatie tot de HAN verder geconcretiseerd worden. Vanaf 2022 wordt er binnen de HAN gewerkt aan het opzetten van een ‘Stadslandbouw’ programma waar verschillende lectoraten 15

én academies van de HAN bij aansluiten. Het doel is om binnen dit programma verschillende onderzoekslijnen te ontwikkelen welke bij de locaties van het Voedselloket uitgezet kunnen gaan worden. Deze onderzoekslijnen worden gevoed door een constante aanwas van verschillende projecten waar studenten stage op kunnen lopen of een afstudeeropdracht kunnen baseren. Door deze verschillende projecten in onderzoekslijnen te organiseren kan er enerzijds gewerkt worden aan de complementariteit tussen die projecten zodat bepaalde uitdagingen van continue input worden voorzien – en een onderzoek niet na de betrokkenheid van één student(engroepje) stagneert. Anderzijds kan de toegevoegde waarde van de inzet van studenten voor de betrokken initiatiefnemers (waar een stage wordt doorlopen of onderzoek wordt uitgezet) worden geborgd. De projecten worden namelijk zo opgezet dat deze bijdragen aan de doorontwikkeling van de initiatiefnemers – impact staat voorop. Dit onderzoeksprogramma dient vanuit de HAN ontwikkeld te worden. Vanuit het Voedselloket wordt dit onderzoeksprogramma uitgezet. Deze samenwerking wordt meegenomen in het financieel plan om inzicht te verkrijgen hoe het Voedselloket zichzelf kan/zal gaan bedruipen.

Om te kunnen starten met het Voedselloket, om deze op te bouwen, uit te bouwen en om het Voedselloket volledig te kunnen draaien dienen er verschillende activiteiten uitgevoerd te worden. Deze staan gepresenteerd in tabel 5. Wanneer onderstaande activiteiten uitgevoerd kunnen gaan worden staat in de volgende paragraaf beschreven. Activiteiten voor de implementatie van het plan van aanpak 1 1.1 1.2 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Plan van Aanpak Verwerken suggesties/feedback Verkrijgen akkoord uitvoer Voedselloket Opbouw Voedselloket Installatie fysiek loket de Warmoes en opstellen samenwerkingsovereenkomst Werving Voedselloketmedewerker Koppeling website ‘eetbaarnijmegen.nl’ aan Voedselloket Openen facebook instagram tiktok linkedIn twitter Opening Voedselloket, locatie noord/de Warmoes Uitbouw Voedselloket Opzetten activiteiten programma Ontwikkelen website en ‘look en feels’ van het Voedselloket Installatie fysiek loket locatie West (Huis van Compassie) en opstellen samenwerkingsovereenkomst Opening Voedselloket, locatie West (Huis van Compassie) Installatie fysiek loket locatie Zuid (Grootstal) en opstellen samenwerkingsovereenkomst Opening Voedselloket, locatie Zuid (Grootstal) Installatie fysiek loket locatie Centrum/Ressen (Oregional) en opstellen samenwerkingsovereenkomst Opening Voedselloket, locatie Centrum/Ressen (Oregional) Ontwikkeling onderzoekslijnen Stadslandbouw HAN Opstellen financieel plan voor 2025 Volledig draaien van Voedselloket Inventarisatie voedselinitiatieven Uitvoer activiteiten programma Communicatie social media en beantwoorden vragen Terugkoppeling aan gemeente Nijmegen Operationalisatie relatie HAN-Voedselloket

Tabel 5 Overzicht van beoogde activiteiten die tot de inwerkingstelling van het Voedselloket leiden.

HAALBAARHEID – PLANNING

Onderstaande tabel 6 presenteert wanneer de beoogde activiteiten gepland staan in het jaar 2022. Activiteiten voor de implementatie van het plan van aanpak

2022 Juli 27

1 1.1 1.2 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3 3.9 4 4.1

Augustus 29

September 34

Oktober 38

November 42

December 47

Tabel 6 Planning van de activiteiten welke leiden tot de operationalisering van het Voedselloket. Nadat het Voedselloket in 2022 haar deuren in Nijmegen Noord zal openen, dient zij eerst sterker maatschappelijk ingebed te worden voordat zij zichzelf kan bedruipen. Deze maatschappelijke inbedding en versterking van de positionering van het Voedselloket binnen het Nijmeegse regionaal voedsellandschap wordt gerealiseerd door in 2023 (zie tabel 7) vanuit locatie Noord – de Warmoes – met een verder uitbouwende fase te starten. In 2023 zal locatie West – Huis van Compassie – geopend worden en in het jaar 2024 (zie tabel 8) zal locatie Zuid – Grootstal – geopend worden. Beoogd wordt dat het Voedselloket in het jaar 2025 tevens locatie Centrum/Ressen geopend zal worden en het Voedselloket zichzelf kan bedruipen.

2023

Plan van Aanpak

Opbouw Voedselloket

3 3.1 3.2

Uitbouw Voedselloket Opzetten activiteiten programma Ontwikkelen website en ‘look en feels’ van het Voedselloket Installatie fysiek loket locatie West Opening Voedselloket locatie West (Door) ontwikkeling onderzoekslijnen Stadslandbouw HAN Volledig draaien van Voedselloket Inventarisatie voedselinitiatieven Uitvoer activiteiten programma Communicatie social media en beantwoorden vragen Terugkoppeling aan gemeente Nijmegen Operationalisatie relatie HAN-Voedselloket

3.3 3.4 3.9 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Tabel 7 Planning van de activiteiten voor het jaar 2023

51-52

49-50

DEC 47-48

45-46

NOV 43-44

41-42

OKT 39-40

37-38

SEPT 35-36

33-34

31-32

AUG 29-30

27-28

JUL 25-26

23-24

JUN 21-22

19-20

MEI 17-18

15-16

APR 13-14

11-12

MRT 9-10

7-8

FEB 5-6

3-4

Activiteiten Voedselloket

1-2

JAN

2024

Plan van Aanpak

Opbouw Voedselloket

3 3.1 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Uitbouw Voedselloket Opzetten activiteiten programma Installatie fysiek loket locatie Zuid Opening Voedselloket, locatie Zuid Installatie fysiek loket locatie Centr/Res. Opening Voedselloket, locatie Centr/Res (Door) ontwikkeling onderzoekslijnen Stadslandbouw HAN Opstellen financieel plan voor 2025 Volledig draaien van Voedselloket Inventarisatie voedselinitiatieven Uitvoer activiteiten programma Communicatie social media en beantwoorden vragen Terugkoppeling aan gemeente Nijmegen Operationalisatie relatie HAN-Voedselloket

3.10 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

51-52

49-50

DEC 47-48

45-46

NOV 43-44

41-42

OKT 39-40

37-38

SEPT 35-36

33-34

AUG 31-32

29-30

JUL 27-28

25-26

23-24

JUN 21-22

19-20

MEI 17-18

15-16

APR 13-14

11-12

MRT 9-10

7-8

5-6

FEB

Jaar 2025

3-4

Activiteiten Voedselloket

1-2

JAN

Tabel 8 Planning van de activiteiten voor het jaar 2024

KOSTENOPBOUW VAN HET VOEDSELLOKET

Het Voedselloket staat het bereiken van impact voorop. Er wordt erop ingezet dat het Voedselloket tot 2024 financiele ondersteuning nodig heeft voor het organiseren en inrichten van het loket en het operationeel maken. Het doel is om in 2025 de opgezette activiteiten van het Voedselloket zonder financiële ondersteuning van de gemeente Nijmegen te kunnen continueren. Echter voor de opzet van het Voedselloket, startend vanaf september 2022 is een financiële injectie noodzakelijk. Om de geplande activiteiten (zie paragraaf 7) uit te kunnen voeren is de volgende begroting opgesteld (zie tabel 9, 10 en 11)

Begroting 2022 Activiteit Plan van Aanpak Verwerken suggesties/feedback Verkrijgen akkoord uitvoer Voedselloket Opbouw Voedselloket Installatie fysiek loket Noord (Warmoes) Materiaal kosten Laptop Telefoon Koppeling tot eetbaarnijmegen.nl Opening locatie Warmoes - Organisatie - Catering Relatie Stadslandbouw HAN Organisatie en uitvoer werksessie Ontwikkelen onderzoekslijnen Stadslandbouw

Uitvoerder

Tijd (uur)

Tarief (excl. BTW)

Kosten excl. BTW

Martin Ruivenkamp Gemeente Nijmegen

16* nvt

Nader te bepalen Warmoes

36 5

90 90

3240 450 1000

Doelsoort (Arianne Doeleman)

1350

Nader te bepalen Nader te bepalen

1800 800

Martin Ruivenkamp Koen Dortmans (HAN) Koen Dortmans (HAN)

30*

100

Totaal

€ 8.650

* Onderdeel van begroting huidige opdracht ‘Opstellen plan van aanpak voor het Voedselloket’

Tabel 9 Beoogde begroting nodig om het Voedselloket in 2022 in werking te kunnen zetten.

Begroting 2023 Activiteit Uitbouw Voedselloket Ontwikkelen website “regionaalvoedselloket/nijmegen” Installatie fysiek loket West (Huis van Compassie) Opening locatie west ‘Huis van Compassie’ - Organisatie - Catering Volledig draaien Voedselloket - Inventarisatie voedselinitiatieven - Uitvoer activiteiten programma - Communicatie social media en beantwoorden vragen - Terugkoppeling aan gemeente - Operationalisatie relatie HANVoedselloket

Uitvoerder / Begunstigde

Tijd (uur)

Tarief (excl. BTW)

Nader te bepalen

5400

Nader te bepalen Huis van Compassie

30 5

90 90

2700 450

Nader te bepalen Nader te bepalen

1800 800

Nader te bepalen

360

32400

Totaal

Kosten excl. BTW

€ 43.550

Tabel 10 Beoogde begroting voor de verdere uitbouw en de uitvoer van het Voedselloket in 2023.

Begroting 2024 Activiteit Uitbouw Voedselloket Installatie fysiek loket Zuid (Grootstal) Opening locatie zuid (Grootstal) - Organisatie - Catering Opstellen financieel plan voor 2025 Volledig draaien Voedselloket - Inventarisatie voedselinitiatieven - Uitvoer activiteiten programma - Communicatie social media en beantwoorden vragen - Terugkoppeling aan gemeente - Operationalisatie relatie HANVoedselloket

Totaal

Uitvoerder / Begunstigde

Tijd (uur)

Tarief (excl. BTW)

Nader te bepalen Grootstal

30 5

90 90

2700 450

Nader te bepalen Nader te bepalen

1800 800 1800

360

32400

Nader te bepalen

Kosten excl. BTW

€ 39.950

Tabel 11 Beoogde begroting voor de verdere uitbouw en de uitvoer van het Voedselloket in 2024.

10.

CONCLUSIE

Met het optuigen van een Voedselloket faciliteert de gemeente Nijmegen een ‘middel’ waarmee aan tal van behoeften, wensen, struikelpunten en uitdagingen tegemoet wordt gekomen van verschillende voedselvoorzieningspraktijken uit het Nijmeegse regionale voedsellandschap. De ontwikkeling en implementatie van een Voedselloket biedt (denkend en handelend vanuit een regionaal voedsellandschap) de gemeente Nijmegen de mogelijkheid om een faciliterende rol te spelen in de overgang naar een duurzamer voedselsysteem. Nijmegen committeert zich dus met de implementatie van een Voedselloket (nog sterker) aan de transitie naar duurzame voedselsystemen, 6 die inclusief, veerkrachtig, veilig en divers zijn, die in gezonde en betaalbare voeding voorzien voor iedereen binnen een kader dat gebaseerd is op mensenrechten, minimalisering van afval, biodiversiteit behoudt en zich tegelijkertijd aanpast aan de impact van klimaatsverandering en die impact vermindert. Middels deze commitment wordt voedsel weer de stad in getrokken en wordt (beleidsmatig) ruimte gecreëerd voor de implementatie van programma’s die stedelijke voedselvoorziening stimuleren. Van belang is om hierbij een intensieve interactie en vertrouwensrelatie op te bouwen tussen de voedselvoorzieningspraktijken onderling alsook met de stadsbewoners. Hierin zal het Voedselloket een cruciale rol in (kunnen) vervullen.

Zie Ruivenkamp, M & Kerkvliet, I (2019). Voedsellandschap van de toekomst – Regionaal, ecologisch en maatschappelijk verantwoord, p. 11 – 12.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=43c9dbe6-5fcb-43ef-83dc-f32e7f1ac3b5