PDF ontwerp-omgevingsvisie gemeente Nijmegen (preview)

6.6.2 Nieuw-West - Kwaliteiten en kenmerken In Nieuw West liggen de woonwijken Neerbosch Oost, Heseveld en Hees en een groot deel van het bedrijventerrein TPN West aan de haven en de Waal. Neerbosch Oost en Hees zijn ruim opgezet. In Heseveld staan de woningen dichter op elkaar. Geschiedenis Vanouds was Nieuw-West een agrarisch gebied met twee dorpen. Het dorp Hees is vanaf de 12de eeuw gevormd. Kenmerkend voor Hees zijn de historische villa’s, voormalige agrarische bebouwing en kloosters. Neerbosch is een jonger dorp, dat in de 14de werd gesticht na de ontginning van de lagere westelijke broekgronden. De wederopbouwwijk Neerbosch-Oost werd na de Tweede Wereldoorlog ten zuiden van het oude dorpslint gebouwd. Na het graven van het Maas-Waalkanaal in 1927 ontstond de haven met bedrijvigheid. De woningen in Heseveld zijn in de jaren 50 en 60 gebouwd. Water en bodem

89

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Concept

Nieuw-West is voornamelijk gelegen op een vlakte van sneeuwsmeltwaterafzettingen. De bodem bestaat veelal uit dekzand. Het terrein langs de Waal is opgehoogd. De grondwaterstanden zijn matig diep en worden beïnvloed door de waterstanden in de Waal en het Maas-Waalkanaal. Recent is gebleken dat bij zeer langdurige regenval de grondwaterstanden kunnen stijgen tot op kelderniveau. In Neerbosch-Oost en langs de Energieweg en het Maas-Waalkanaal is oppervlaktewater aanwezig. Deze groenblauwe structuur willen we in de toekomst verder uitbreiden. Grote delen van Nijmegen en omgeving voeren af naar rioolgemaal De Biezen in het Westerpark, vandaaruit gaat het water naar de rioolwaterzuivering. Het woongebied is grotendeels voorzien van een gemengd rioolstelsel. De bedrijventerreinen zijn voor 90% voorzien van een verbeterd gescheiden rioolstelsel, dat in de jaren 80 is aangelegd. Het afvalwaterstelsel heeft vanwege het intensieve, industriële gebruik een kortere levensduur dan normaal. Het hemelwaterstelsel water af op het oppervlaktewater. Bevolking, wonen en leefbaarheid De bevolkingsopbouw van Nieuw West wijkt niet veel af van het gemiddelde in Nijmegen. Er wonen alleen iets meer alleenstaanden en ouderen (75+) en iets minder jongvolwassenen en 60+’ers. Binnen Nieuw West is sprake van verschillen op sociaal vlak.

In Neerbosch-Oost en Heseveld wonen meer mensen met sociaaleconomische en gezondheidsproblemen dan in Hees. De bewoners van Neerbosch-Oost en Heseveld geven de leefomgeving een lagere waardering dan in de rest van de stad. In Hees is de waardering hoger. Kwaliteiten die we willen behouden De groenstructuur langs het kanaal en in de parken is een kwaliteit van Nieuw West die we willen behouden. Dit geldt ook voor dorpse karakter van Hees en ons waardevolle erfgoed, beschermde monumenten, beschermde gebieden en overige cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en objecten. De kansen die de unieke ligging aan het water en het type bedrijvigheid bieden voor de circulaire economie, energietransitie en werkgelegenheid, maken dat we TPN-West willen behouden als werklocatie.

6.6.3 Nieuw-West - Versterken en toevoegen 6.6.3.1 Nieuw-West - Belangrijkste opgaven In Nieuw West is de belangrijkste opgave om een goede balans te vinden tussen de economische ontwikkeling op TPN-West en gezond wonen in de aangrenzende woonwijken. Op de tweede plaats staat de versterking van de groenstructuur door groene parels onderling met elkaar te verbinden.

6.6.3.2 Nieuw-West - Sociale en gezonde stad Beweegvriendelijke omgeving In Nieuw West willen we meer ruimte om te wandelen en te fietsen. Vooral in Heseveld zijn weinig groene beweegroutes voor voetgangers en fietsers in de nabijheid met voldoende schaduw voor verkoeling op hete dagen. We realiseren groene sociale knooppunten, centraal in de wijk, voor jong en oud in het kader van Bewegen Ontmoeten Sporten en Spelen (BOSS). Dit zijn grotere plekken met een aanbod voor bewoners uit de wijk van 0 tot 99 jaar. Groene, toegankelijke, prettige plekken met inrichting voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. De kansrijke locaties voor de groene sociale knooppunten staan vermeld op de kaart. Gezond milieu Randvoorwaarde voor het behoud van industrieterrein TPN-West is dat we de luchtkwaliteit verbeteren en de geurhinder beperken, waarbij woonwijken op grotere afstand van zwaardere milieucategorieën blijven en komen. Circulaire bedrijven die onder een lagere milieucategorie vallen, kunnen zich in de zones dichter bij de woonwijken vestigen. Tot slot is het streven om de buffer tussen bedrijven en woningen te behouden zodat de leefbaarheid in Nieuw West op peil blijft. Reden om de status en begrenzing van Park West expliciet te benoemen in de omgevingsvisie. Kinderdorp Neerbosch is belangrijke cultuurhistorische plek. Dat willen we versterken en behouden.

Dat doen we in lijn met het recent opgestelde ambitiedocument voor Kinderdorp Neerbosch. Hierin is opgenomen dat we nieuwe woningbouw in dit gebied mogelijk willen maken. Omdat Kinderdorp Neerbosch dichtbij TPN-West ligt, zullen we goed onderzoek doen naar de mogelijkheden en milieucontouren. Hierbij hanteren we het voorzorgprincipe en de leidende principes van deze omgevingsvisie. Ruimte voor ontmoetingen en voorzieningen

90

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Er is op de korte termijn geen uitbreiding van voorzieningen nodig in Nieuw West. Uit een geplande verkenning naar gewenste functies en voorzieningen per stadsdeel kan blijken dat dit op langere termijn wel het geval is. Om in te kunnen spelen op nieuwe behoeften is het van belang dat buurtinitiatieven mogelijk worden gemaakt door een ‘ja, mits’-beleid te hanteren.

Concept

6.6.3.3 Nieuw-West - Aantrekkelijke stad Inbreiding onder voorwaarden Met het oog op de ruime opzet van vooral Hees en Neerbosch-Oost is er in Nieuw West ruimte voor inbreiding, die nodig is om binnen de stad in de woningbehoefte te kunnen blijven voorzien. In Hees zien we mogelijkheden voor extra woningen met behoud van de cultuurhistorische waarden en het dorpse karakter volgens het principe “ja, mits”. Op vrijkomende plekken voegen we woningen in het groen toe voor starters en ouderen die binnen de wijk kleiner willen gaan wonen en doorstromen. Zo vergroten we de variatie in het type woningen in Hees. In Neerbosch-Oost bezien we met het oog op het leefklimaat of sturing op de intensivering van de bewoning wenselijk is. Daarnaast verkennen we samen met woningcorporaties of en waar (extra) herstructurering nodig en mogelijk is in Neerbosch Oost om van deze wijk een gemengdere en groenere wijk te maken gecombineerd met de energie- en mobiliteitstransitie. Mobiliteitstransitie In Heseveld en Neerbosch Oost zal de mobiliteitstransitie eerder nodig zijn dan in Hees, omdat in deze wijken minder groen is. Hier komt bij dat Neerbosch Oost in de buurt van Winkelsteeg ligt, waar veel woningen bij komen. Daarbij hebben we in Neerbosch-Oost extra aandacht voor het tegengaan van mobiliteitsongelijkheid.

Het plan is om bij Industriepark Waal Energie/ Nyma een parkeergarage te realiseren voor bewoners en bezoekers van deze omgeving, maar ook voor een P+R voor het centrum met natransport per fiets.

6.6.3.4 Nieuw-West - Economisch veerkrachtige stad Ontwikkeling TPN-West TPN-West heeft de potentie om een grote bijdrage te leveren aan de circulaire economie en de energietransitie. Op steeds meer plekken in Nederland staat dit type locaties onder druk, terwijl watergebonden locaties met ruimte voor zwaardere bedrijven nodig zijn voor de transitie naar een circulaire economie en verduurzaming van het goederenvervoer. Daarom willen we TPN West behouden als industrieterrein. Alleen met dit lange termijnperspectief kunnen we de kwaliteiten van TPN West voor onze duurzame opgaven optimaal benutten. Zo kan TPN West zich ontwikkelen tot een centrale locatie voor grondstoffenhubs waar bedrijven in een keten grondstoffen, materialen en afvalstromen delen, hergebruiken en recyclen. Dit betekent dat circulaire en watergebonden bedrijven bij vestiging voorrang krijgen. Om de beperkte ruimte goed te benutten, zowel economisch als ruimtelijk, doen we onderzoek naar hoe we het industrieterrein zo goed mogelijk kunnen gebruiken. We stellen een “ruimtelijk economisch raamwerk” op voor TPN-West waarin we onderzoeken hoe we de economische kracht en kansen van het terrein zo goed mogelijk kunnen benutten. Met een “vlekkenplan” doen we onderzoek naar een logische opbouw en toedeling van functies in het gebied. Het plan kan als afwegingskader worden gebruikt voor de inrichting in de toekomst.

We maken een gebiedsvisie voor de gebieden rondom de Energieweg waarin we beschrijven hoe we deze zo goed mogelijk kunnen inrichten, gelet op een gezonde fysieke leefomgeving. TPN West biedt met Industriepark Waal Energie, de nabijheid van de ARN en de ontwikkeling van een Smart Energy Hub (SEH) ook veel kansen voor de energietransitie en schoon vrachtvervoer over weg en water. Bedrijven kunnen aansluiten op een warmtenet met restwarmte van de ARN. Op Industriepark Waal Energie staat al een wind- en zonnepark en er zijn plannen voor grootschalige batterijen, waterstoftanks en een waterstofcentrale. Aanvullend benutten we de wettelijke mogelijkheden om zonnepanelen op bedrijfsdaken te verplichten als de wetgeving hiervoor is vastgesteld. Op lange termijn wordt de uitstoot van verkeer van de Energieweg steeds minder dankzij het elektrificeren van auto’s en vrachtwagens.

6.6.3.5 Nieuw-West - Duurzame stad Energietransitie en circulariteit

91

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Concept

In Nieuw West ligt de grootste opgave voor de energietransitie en circulaire economie op TPN West, zoals hiervoor beschreven. In de nieuwe Warmtevisie is Neerbosch Oost benoemd als onderzoeksgebied voor aansluiting op een publieke warmtenet met in eerste instantie de ARN als bron. Op de langere termijn – als de circulaire doelen zijn behaald - is hiervoor een alternatieve warmtebron nodig. Opties hiervoor zijn geo- of aquathermie uit de Waal. De landelijke waterstofbackbone die aan de westzijde langs Nijmegen gepland is, biedt kansen voor de verduurzaming van mobiliteit (water en weg) en industrie. Versterken van de biodiversiteit Voor meer biodiversiteit is het nodig om de groene kerngebieden - Park West, het Planetenpark, Dorpspark Hees, het Distelpark, het Augstijnenbos (bij de Boskapel), de tuin bij het Sint Jozefklooster en het bosje van de Baron (Neerbosch Oost) - via groene zones aan elkaar te knopen. Hoe meer lagen, hoe meer soorten: de zones bestaan uit kruiden, struiken en bomen en minimaal 5 meter breed aaneengesloten groen. De ecologische verbindingen langs het Maas-Waalkanaal en de Energieweg (vanwege de bomen en brede bermen) versterken we zoveel mogelijk. Verspreid over Nieuw West verdienen monumentale bomen bijzondere aandacht. Dit geldt bijvoorbeeld voor de hoofdboomstructuur langs de Kerkstraat en bij Rosa Lima.

Klimaatadaptatiestrategie Neerbosch-Oost is een prioritair gebied voor hittestress, waarbij we de ambitie hebben dit in 2035 vergevorderd te hebben aangepakt. Er zijn met name onvoldoende (groene) koelteplekken en de wijk voldoet niet aan het streefdoel van 40% schaduw op hoofdloop- en fietsroutes de buurt. Ook is er nog extra groen nodig om aan het streefdoel van 40% groen in de wijk te voldoen. We zetten daarom in op het verwijderen van overbodige verharding en het planten van (biodivers) groen en bomen. Met name langs de hoofdloopen fietsroutes zijn extra bomen nodig. We zoeken naar geschikte locaties voor een (groene) koelteplek in de wijk. In een omgevingsprogramma werken we uit, hoe we dit willen realiseren. Nieuw-West is gevoelig voor wateroverlast bij hevige neerslag. Vanuit de hoger gelegen delen van de stad stroomt het hemelwater naar Nijmegen-West. De bereikbaarheid via de hoofdwegen Industrieweg, de Energieweg en de Neerbosscheweg kan hierdoor lastiger worden. Een deel van de oplossing ligt daarom bij het vasthouden en infiltreren van regenwater in de hoger gelegen delen van de stad. Door de bestaande groenblauwe structuur uit te breiden, zoals het benutten van parken (Distelpark) en het creëren van extra waterberging en door het creëren van afvoer richting het kanaal willen we de wateroverlast beperken.

Op bedrijventerreinen als TPN West kan het heet worden in de zomer bij gebrek aan schaduw. In de klimaatadaptatiestrategie is daarom het streven opgenomen om aan bedrijventerreinen 10% groenoppervlak extra (in absolute zin) toe te voegen.

6.6.4 Nieuw-West - Prioriteiten • • • • • •

92

Park West behouden en versterken als buffer tussen woonwijken en TPN-West - groene verbindingszones tussen parken, bosjes en kloostertuin. Ruimte geven aan buurtinitiatieven: ontregelen, hanteren ja mits-principe. Inbreiding en intensivering door middel van ‘accupunctuur’ met behoud van het leefklimaat en het cultuurhistorisch waardevolle dorpse karakter van Hees. TPN West: behoud industrieterrein ontwikkeling tot circulair bedrijventerrein en ‘hotspot’ voor de energietransitie en schone mobiliteit. Neerbosch Oost prioritair hittegebied. Waterbergingslocaties langs Neerbosscheweg, Industrieweg, Energieweg en in Park West.

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Concept

6.6.5 Nieuw-West - Belangrijkste elementen op kaart

93

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Concept

Deelgebiedskaart: Nijmegen-Nieuw-West

94

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Studio D / gemeente Nijmegen

1 - Herstructurering oostzijde Neerbosch-Oost. 2 - Verdichting onder voorwaarden in Hees en Neerbosch Oost.

Concept

3 - Verdichting rondom station Goffert, onderdeel van Winkelsteeg. 4 - Ontwikkeling TPN West – circulaire economie, energietransitie (SEH, Engieterrein), schone mobiliteit/clean energy hubs (CEH) en logistieke hubs. 5 - Wind- en zonnepark op Engieterrein. 6 - Park West als buffer tussen wonen en werken. 7 - Parken met groene verbindingen binnen en buiten Nijmegen-Nieuw-West. 8 - Prioritaire gebieden klimaatadaptatie: Neerbosch Oost (hitte); Neerboscheweg, Industrieweg, Energieweg en in Park West (waterberging). 9 - Doorlopende fiets- en voetgangersverbindingen langs Maas-Waalkanaal van Neerbosch-Oost tot Hatert en tussen Nieuw-West/ Neerbosch-Oost en de Goffert. 10 - We realiseren groene sociale knooppunten voor BOSS.

6.7 NIJMEGEN-OUD-WEST 6.7.1 Oud-West - Vergezicht 2050 In 2050 is Stadsdeel Nijmegen-Oud-West nog steeds een gemixt stadsdeel met een grote diversiteit aan bewoners. Sinds de afronding van het Waalfront is de activiteit in Nijmegen-Oud-West gegroeid. Tegelijkertijd is het er groener en gezonder geworden. Dit is mede te danken aan de mobiliteitstransitie die heeft geleid tot minder autoverkeer en meer fietsers en lopers.

6.7.2 Oud-West - Kwaliteiten en kenmerken Nijmegen-Oud-West bestaat uit twee woonwijken, Wolfskuil en Waterkwartier, ook wel De Biezen genoemd. Afgelopen jaren zijn in het Waalfront bedrijven vervangen door woningbouw met hoog- en laagbouw in retro- en moderne stijl. In de oude haven liggen woonschepen. Geschiedenis en ruimtelijke opbouw Waar nu het Waterkwartier en Waalfront is, lag in de Romeinse tijd de oudste stad van Nederland met onder andere een tempel en badhuis. De eerste industrie verrees hier na de aanleg van de Waalhaven in 1851. Na de sloop van de vestingwerken breidde Nijmegen eerst aan de zuidkant van de oude stad uit en na 1900 aan de westzijde. Langs oude uitvalswegen, zoals de Voorstadslaan en Kraijenhofflaan ontstond toen bebouwing. Afwisselend villa’s en rijen herenhuizen. Vanaf 1910 is het huidige Waterkwartier ontstaan met vooral arbeiderswoningen voor werknemers van de bedrijven aan de Waal. Ook de Wolfskuil is een volkswijk die in dezelfde periode – tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog - is ontstaan. Beide wijken zijn afgelopen jaren grotendeels geherstructureerd met sloop en nieuwbouw. De bewaard gebleven delen zijn beschermd als gemeentelijk stadsbeeld. Na de Tweede Wereldoorlog breidde het stadsdeel zich verder richting het westen uit, met voornamelijk buurten bestaande uit rijen eengezinswoningen.

Begin 20e eeuw was in dit stadsdeel veel industrie. Niet alleen langs de Waal, maar ook op terreinen achter bebouwing langs de straatzijde. Vanaf de jaren ’90 zijn veel van deze fabrieksterreinen herontwikkeld tot woongebieden. De ontwikkeling van het industriegebied het Waalfront heeft vanaf de 21e eeuw plaats gevonden. Waardevol militair en industrieel erfgoed is hierbij bewaard gebleven en ingepast in de nieuwe woonwijk. Ook worden het vesting- en het Romeinse verleden zichtbaar gemaakt. Water en bodem Oud West is voornamelijk gelegen op een vlakte van sneeuwsmeltwaterafzettingen. De bodem bestaat veelal uit dekzand. In het gebied is sprake van hoge achtergrondwaarden van lood in de bodem. Het terrein langs de Waal is kunstmatig opgehoogd. De grondwaterstanden zijn matig diep en worden beïnvloed door de waterstanden in de Waal en het Maas-Waalkanaal. Recent is gebleken dat bij zeer langdurige

95

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

regenval de grondwaterstanden kunnen stijgen tot op kelderniveau. Het gebied is voor circa 90% voorzien van een gemengd rioolstelsel en op verschillende plaatsen wordt het hemelwater in de bodem geïnfiltreerd. Het rioolstelsel heeft een gemiddeld aanlegjaar van 1982.

Concept

Bevolking, wonen en leefbaarheid In Nijmegen-Oud-West wonen meer mensen tussen 40 en 60 jaar, alleenstaanden en eenoudergezinnen in vergelijking met het gemiddelde in Nijmegen. Er wonen minder kinderen, jongeren, tweeoudergezinnen en ouderen. Het percentage sociale huurwoningen ligt 8% hoger dan gemiddeld. Sinds de herstructurering van de Wolfskuil en het Waterkwartier is de bevolking gemengder, ook al wonen in Oud-West nog steeds relatief veel kwetsbare inwoners. Dit uit zich in een hoger percentage mensen met een uitkering en naar verhouding meer mensen die gebruik maken van een gemeentelijke regeling. Het Waterkwartier ervaren bewoners die er al lang wonen als een dorp. De bewoners waarderen de leefbaarheid in hun buurt niet hoger maar ook niet lager dan in de rest van de stad. Vooral het Waterkwartier krijgt vanwege de ontwikkeling van het Waalfront steeds meer een hoogstedelijk karakter. Kwaliteiten die we willen behouden • Ons waardevolle erfgoed. • De diversiteit aan voorzieningen die afgelopen jaren is ontstaan. • Beschermde gebieden en monumenten en overige cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en objecten. • Archeologische restanten Ulpia Noviomagus.

6.7.3 Oud-West - Versterken en toevoegen 6.7.3.1 Oud-West - Belangrijkste opgaven • •

Balans tussen rustig wonen enerzijds en activiteiten en voorzieningen anderzijds. Beter zichtbaar maken verleden op basis van het Masterplan Romeins Verleden en de Cultuurhistorische visie Waalfront en Waterkwartier.

6.7.3.2 Oud-West - Sociale en gezonde stad Beweegvriendelijke omgeving We willen in Oud-West meer ruimte creëren voor ontmoeting, voetgangers, fietsers, sport en groen. Specifiek denken we aan beweegroutes langs de Waal en door de Groene Corridor in verbinding met de diverse kleine parkjes én de nabije omgeving, richting Weurt en Veur Lent aan de overkant van de Waal. We realiseren groene sociale knooppunten, centraal in de wijk, voor jong en oud en geven uitvoering aan het BOSS-kader. Iedere wijk krijgt één of meer groene sociale knooppunten. Dit zijn grotere plekken met een aanbod voor bewoners uit de wijk van 0 tot 99 jaar. Groene, toegankelijke, prettige plekken met inrichting voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Deze kansrijke locaties voor de groene sociale knooppunten staan vermeld op de kaart. Voorzieningen op peil Er is de laatste jaren steeds meer functiemenging verspreid over Oud-West: wijkvoorzieningen (diverse wijkcentra, Wijkfabriek, hobbycentrum, grote speeltuinen, kinderboerderij), winkels en horecagelegenheden. De ontwikkeling van het Waalfront heeft de levendigheid versterkt. Dat is een sterk punt van Oud-West dat behouden moet blijven door steeds aan te blijven sluiten bij veranderende behoeften.

6.7.3.3 Oud-West - Aantrekkelijke stad Wonen en inbreiding De komende jaren wordt de westzijde van het station ontwikkeld. Er komt hoogbouw in combinatie met een aantrekkelijke en open entree van het station. Dankzij de nieuwe Westentree wordt het centrum toegankelijker voor de bewoners van Oud-West. Aan het Waalfront worden de laatst nieuwe woningen toegevoegd. De bestaande wijken zijn behoorlijk dicht bebouwd, waardoor er weinig ruimte is voor groen. Daarom zien we in Oud-West minder mogelijkheden voor het toevoegen van nieuwe woningen door inbreiding dan in andere stadsdelen. Daarnaast bezien we of sturing op de ‘intensivering’ van de bewoning in dit stadsdeel wenselijk is. Mobiliteitstransitie

96

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Concept

Gezien de nabijheid van het centrum en openbaar vervoer biedt Oud-West optimale kansen voor de mobiliteitstransitie. De nieuwe entree aan de westkant van het station vergroot de bereikbaarheid van bus en trein. Dankzij vermindering van het aantal parkeerplaatsen en, waar mogelijk, versmalling van 50 naar 30km/u-wegen wordt ruimte gecreëerd voor groen. De wandelroute langs de Waal van de Ooijpolder via de Handelskade en de aan te leggen brug naar Industriepark Waal Energie maakt het extra aantrekkelijk om een wandeling te maken.

6.7.3.4 Oud-West - Economisch en veerkrachtige stad Ontwikkeling In het Stationsdistrict en Havenkwartier ontstaan dynamische horecagebieden die ook een stedelijke functie hebben. Ze zorgen voor meer verbinding tussen Oud-West en het centrum van Nijmegen. In de nabijheid ligt het Nyma- en Vasimterrein als broedplaats voor creativiteit, urban cultuur, evenementen en economische innovaties.

6.7.3.5 Oud-West - Duurzame stad Energietransitie De nieuwe buurten in het Waalfront zijn aangesloten op het warmtenet dat nu draait op restwarmte van de ARN. In de nieuwe Warmtevisie is de rest van Oud-West benoemd als onderzoeksgebied voor aansluiting op dit warmtenet. Op de langere termijn – als de circulaire doelen zijn behaald - is hiervoor een alternatieve warmtebron nodig. Opties hiervoor zijn geothermie of aquathermie uit de Waal of de rioolwaterzuivering. Versterken van de biodiversiteit De Groene corridor langs het spoor en de Waal vormen de belangrijkste ecologische verbindingen in Oud West. Die willen we versterken. Het gedeelte van de Groene corridor in Oud West, van de Waal tot de Graafsebrug, maakt deel uit van het Stationsdistrict. Daarnaast beschermen we de hoofdbomenstructuur en monumentale bomen langs bijvoorbeeld de Koninginnelaan, Weurtseweg en in de Niersstraat. In OudWest liggen veel kleine parkjes die soms wat verstopt liggen, zoals het Vogelpark bij de Spechtstraat en het Graspieperhof. Deze willen vanwege het spaarzame groen in Oud-West behouden. Ruimte die vrijkomt, onder meer dankzij de mobiliteitstransitie, wordt zoveel mogelijk omgezet in groen. Klimaatadaptatiestrategie De Biezen en de Wolfskuil zijn relatief versteende wijken, die niet aan het streefdoel van 40% groen voldoen. De wijken zijn relatief dicht bebouwd, met kleine (verharde) tuinen.

Om deze wijken ook bij hoge temperaturen leefbaar te houden, is veel extra groen nodig. De wijken voldoen ook niet aan het streefdoel van 40% schaduw langs hoofdloop- en fietsroutes. Daarom streven we hier naar meer schaduwrijke bomen. Ook is voor veel woningen is de afstand tot een koelteplek groter dan 300 meter. We zoeken daarom naar een geschikte locatie voor een (groene) koelteplek. Ook voor de andere gebieden in Oud-West is verwijdering van overbodige verharding en het planten van extra bomen, langs loop- en fietsroutes en in parken nodig. Bij hevige regenbuien is Oud-West gevoelig voor wateroverlast. Vanuit de hoger gelegen delen van de stuwwal stroomt het hemelwater via de riolering of over de straten naar Oud-West, waar het tot wateroverlast kan leiden. Een deel van de oplossing ligt dan ook in het vasthouden en infiltreren van regenwater in de hoger gelegen delen van de stad, zodat de afstroming vermindert. Door de bestaande groenblauwe structuur uit te breiden, zoals het benutten van parken en het creëren van extra waterberging en door het creëren van afvoer richting het kanaal willen we de wateroverlast beperken. Pilot omgevingsvisie ondergrond Er zijn diverse redenen om voor Oud-West als eerste wijk een omgevingsvisie of programma voor de ondergrond te maken. Het betreft een overzichtelijk gebied met twee wijken.

Er is sprake van een hoge dichtheid boven en onder de grond. In de bodem liggen kabels en leidingen, archeologische vondsten van de Romeinse stad, er ligt een warmtenet in het Waalfront, er is sprake van nieuwbouw en we willen een (duurzaam) gescheiden rioolstelsel en meer bomen en struiken. Door een omgevingsvisie of programma voor de ondergrond te maken, kunnen keuzes tussen conflicterende ambities binnen de beperkte ruimte worden gemaakt. Een pilot in Oud-West past binnen de nieuwe opgave Ondergrond. Uiteindelijk zal voor de hele stad een omgevingsvisie ondergrond moeten worden opgesteld.

97

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

6.7.4 Oud-West - Prioriteiten

Concept

• • • • • • •

Meer groene beweegroutes en sociale knooppunten (BOSS) Behoud diversiteit voorzieningen Meer groen en leefbaarheid krijgen in dit stadsdeel prioriteit boven inbreiding en intensivering van bewoning Prioritaire wijk voor de mobiliteitstransitie om ruimte te maken voor groen Historie: behoud en versterken erfgoed en beleefbaar maken Romeinse geschiedenis Tegengaan hittestress – prioritaire hittewijken Waterkwartier en Wolfskuil klimaatadaptatie) Pilot omgevingsvisie ondergrond

6.7.5 Oud-West - Belangrijkste elementen op kaart Deelgebiedskaart: Nijmegen-Nieuw-West

Studio D / gemeente Nijmegen

1 - Romeinse stad aan de Waal (ondergronds). 2 - Verdichting onder voorwaarden in Hees en Neerbosch Oost.

98

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

3 - Groene corridor langs het spoor en Florapark. 4 - Prioritaire hittestresswijken Waterkwartier en Wolfskuil. 5 - Recreatieve route langs de waal (met brug over de haven).

Concept

6 - We realiseren groene sociale knooppunten voor BOSS.

6.8 NIJMEGEN-MIDDEN 6.8.1 Midden - Vergezicht 2050 In 2050 is het goed wonen in verschillende soorten gebieden in Stadsdeel Nijmegen-Midden. Mensen wonen in een hoogstedelijk, of gemengd en groen gebied in Winkelsteeg, of in een rustigere buurt in andere wijken. Nijmegen-Midden is in 2050 een belangrijke plek voor de economische ontwikkeling in Nijmegen. De economische functie van Winkelsteeg is versterkt en op Campus Heijendaal en de Novio Tech Campus wordt gewerkt aan nieuwe technieken met een directe link aan de kennisinstellingen of de sectoren Health en High Tech.

6.8.2 Midden - Kwaliteiten en kenmerken Nijmegen-Midden bestaat uit de wijken: Nije Veld, Heijendaal, Hazenkamp, Goffert en St. Anna. In het stadsdeel zijn het Goffertpark met het NEC-stadion de Goffert, grote werkgevers (NXP, Nexperia), kennisinstellingen (Radboudumc, Radboud Universiteit, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) en werklocaties (Winkelsteeg, Noviotech Campus, Campus Heijendaal) aanwezig. In Nijmegen-Midden vinden veel evenementen plaats, zoals in het Goffertpark en Park Brakkenstein. Geschiedenis en ruimtelijke opbouw Nijmegen-Midden bestaat uit een aantal deelgebieden die duidelijk verschillend van karakter en ontstaansgeschiedenis zijn. Archeologisch onderzoek langs de Nieuwe Dukenburgseweg laat zien dat dit gebied bewoond was in de prehistorie, Romeinse tijd en (vroege) middeleeuwen. Het stadsdeel is vanaf begin twintigste eeuw onderdeel van de stad geworden. Voor die tijd was dit agrarisch gebied en bevonden zich hier diverse landgoederen, waaronder landgoed Heijendaal. De St. Annastraat was een belangrijke uitvalsweg richting het zuiden. Bij het gehucht St. Anna kwamen een aantal veldwegen, zoals de Hatertseweg, Vossenlaan en Hazenkampseweg samen. Langs deze uitvalswegen en veldwegen ontstond al vroeg lintbebouwing. Ook de Groenestraat is een belangrijke historische verbindingsweg.

Vooruitlopend op en tegelijkertijd met de stadsuitbreiding verrees er een aantal parochiecomplexen met een kerk, pastorie, scholen, klooster, patronaatsgebouw en begraafplaats. Het complex aan de Groenestraat/ Dobbelmanweg is het gaafst bewaard gebleven. De eerste planmatige stadsuitleg in Nijmegen-Midden was het Willemskwartier, een complexmatige tuinwijk met hoofdzakelijk woningen voor arbeidskrachten, gebouwd tussen 1917 en 1925. Een deel van het gebied is beschermd als gemeentelijk stadsbeeld. In de jaren ’30 volgde de ontwikkeling van een aantal kleinere buurten. Het Goffertpark is in de jaren ’30 als werkverschaffingsproject aangelegd als volkspark, voor sport en recreatie. De naoorlogse woningnood maakte verdere uitbreiding van Nijmegen noodzakelijk. Ten grondslag aan de uitbreidingen lag het Structuurplan uit 1951. Het voorzieningengebied rondom de Steenbokstraat en IJsbeerstraat maken deel uit van deze naoorlogse ontwikkeling. Belangrijk voor de geschiedenis van Nijmegen-Midden is het ontstaan van Campus Heijendaal. Vanaf 1949 heeft de universiteit zich in verschillende fasen gevestigd op landgoed Heijendaal. De bebouwing is ingepast in de landgoedstructuur. Winkelsteeg is hoofdzakelijk na de Tweede Wereldoorlog ontstaan en wordt momenteel getransformeerd naar een woon-werkgebied.

Een aantal historische landgoedstructuren, behorend bij de voormalige landgoederen Winkelsteeg en De Hulsen, zijn behouden gebleven. Water en bodem

99

Concept

(van 17-3-2025 17:43)

Concept

Midden is voornamelijk gelegen op een spoelzandwaaier en daluitspoelingswaaier. De bodem bestaat uit een samenstelling van zand, grind, löss en leem en is goed doorlaatbaar. Kenmerkend zijn de diepe tot zeer diepe grondwaterstanden. Het gebied is grotendeels voorzien van een gemengd rioolstelsel, dat rond de jaren ’70 is aangelegd. In bepaalde delen wordt het hemelwater in de bodem geïnfiltreerd of afgevoerd naar het oppervlaktewater langs het Maas-Waalkanaal. Hier ligt een groenblauwe structuur, die in de Winkelsteeg wordt uitgebreid. Bevolking, wonen en leefbaarheid Nijmegen-Midden heeft een bevolkingsopbouw vergelijkbaar met het Nijmeegse gemiddelde. Dat betekent dat er relatief veel jongvolwassen wonen (18 – 30 jaar). De komende jaren gaat de samenstelling van Midden veranderen. Dat komt door de bouw van nieuwe woningen in Winkelsteeg en door het toevoegen van studentenwoningen op Campus Heijendaal. In Midden is nu relatief veel laagbouw met een gemiddeld aantal sociale huurwoningen. Als gevolg van de ontwikkeling op Winkelsteeg zal dit ook veranderen. Volgens de Leefbaarometer scoort Midden goed. De voorzieningen dragen positief bij aan deze score. Binnen Midden zijn er ook verschillen. De wijk Hazenkamp scoort bijvoorbeeld beter dan het gemiddelde met ‘zeer goed’.

Kwaliteiten die we willen behouden • Beschermde monumenten en gebieden en overige cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en objecten • Campus Heijendaal en Noviotech Campus als economische motor van stad en regio en aanjagers van innovatie, nieuw talent en ondernemerschap. • Goffertpark en Park Brakkenstein • Campus Heijendaal als campus op een voormalig landgoed

6.8.3 Midden - Versterken en toevoegen 6.8.3.1 Midden - Belangrijkste opgaven De belangrijkste opgave in Nijmegen-Midden de komende jaren is economische ontwikkeling en een aantrekkelijk woonmilieu hand in hand te laten gaan.

6.8.3.2 Midden - Sociale en gezonde stad Beweegvriendelijke omgeving We willen dat mensen in Midden voldoende ruimte hebben om te wandelen en te fietsen. We zorgen ervoor dat die routes beschikken over voldoende schaduw en bijdragen aan de biodiversiteit. We realiseren groene sociale knooppunten, centraal in de wijk, voor jong en oud in het kader van BOSS. Iedere wijk krijgt één of meer groene sociale knooppunten. Dit zijn grotere plekken met een aanbod voor bewoners uit de wijk van 0 tot 99 jaar. Groene, toegankelijke, prettige plekken met inrichting voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Deze kansrijke locaties voor de groene sociale knooppunten staan vermeld op de kaart. Binnen de financiële mogelijkheden van de gemeente willen we zoveel mogelijk aantrekkelijke loop- en fietsroutes met voldoende schaduw en groen maken. Groene routes zijn goed voor de biodiversiteit en klimaatadaptatie in Midden. Ruimte voor ontmoeten en voorzieningen In Nijmegen-Midden is het vanuit veel woningen niet mogelijk om binnen 300 meter een koelteplek te vinden. Daarom vinden we het vergroten van koelteplekken en groengebieden wenselijk. Dit zijn ook plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten.

6.8.3.3 Midden - Aantrekkelijke stad Ontwikkelprincipes Nijmegen werkt aan de transformatie van Winkelsteeg naar een hoogstedelijk gemengd gebied. Hier is ruimte voor hoogbouw in combinatie met hogere dichtheden.

100

Concept

(van 17-3-2025 17:43)