Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen

Participatieplan Wateren rioleringsprogramma Nijmegen

Lijst met aanpassingen Versie

Datum

Beschrijving van de wijziging

C1

15-4-2024

Eerste concept

C2

25-4-2024

Opmerkingen SR, TvG en werkgroep

D1

14-5-2024

Definitieve versie

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur Gecontroleerd door Vrijgegeven door Datum Documentreferentie

Herzien

Vrijgegeven door

Handelsregister 30129769 Nijmegen Wrp 2025, Participatieplan 51019671 Gemeente Nijmegen Dorine van der Linde Karst Jan van Esch Elwin Leusink 25-5-2024 NL24-648800269-81230

2/13

Inhoudsopgave

1

Inleiding .........................................................................................................................4 1.1 Inleiding.............................................................................................................4 1.2 Kaders en randvoorwaarden.............................................................................4 1.2.1 Juridische kaders ..............................................................................4 1.2.2 Lokaal participatiebeleid ...................................................................5 1.2.3 Organisatorische kaders ...................................................................6 1.2.4 Politiek-bestuurlijke kaders ...............................................................6

2 3

Stakeholders .................................................................................................................7 Participatievorm en communicatie ................................................................................9 3.1 De rol van het college van B&W .......................................................................9 3.2 De meebeslissers .............................................................................................9 3.3 De meewerkers .................................................................................................9 3.4 De meedenkers.................................................................................................9 3.5 De meeweters .................................................................................................10

4

Planning ......................................................................................................................11

3/13

1

Inleiding

1.1 Inleiding Het doel van dit participatieplan is om duidelijkheid te geven over samenwerking tussen Nijmeegse burgers, ondernemers en de gemeente binnen de kaders van het opstellen van het Water en rioleringsprogramma voor de gemeente Nijmegen. Door een uniforme aanpak te hanteren, wordt participatie voor alle betrokkenen aantrekkelijker en groeit de expertise op dit gebied zowel binnen de gemeente als in de stad zelf. Dit plan komt voort uit de wens om heldere afspraken te maken over de samenwerking tussen de gemeente en de samenleving. Een participatieplan is essentieel bij het opstellen van een water- en rioleringsplan om verschillende redenen: 1. Inbreng van lokale kennis: Inwoners en belanghebbenden kennen hun omgeving het beste en kunnen waardevolle informatie bieden over lokale water- en rioleringsproblemen die mogelijk over het hoofd kunnen gezien worden. 2. Draagvlak creëren: Door belanghebbenden te betrekken bij het planningsproces, verhoog je de kans dat het uiteindelijke plan (programma) wordt geaccepteerd en ondersteund door de gemeenschap. 3. Transparantie: Een participatieproces waarbij belanghebbenden worden geïnformeerd en betrokken draagt bij aan openheid en transparantie. 4.

Effectievere oplossingen: Participatie kan leiden tot meer innovatieve en effectieve oplossingen voor water- en rioleringsvraagstukken, doordat een breder scala aan ideeën en perspectieven wordt meegenomen. 5. Risico's verminderen: Het identificeren en bespreken van mogelijke risico's en zorgen tijdens het participatieproces kan helpen om toekomstige problemen te voorkomen of te minimaliseren.

1.2 Kaders en randvoorwaarden Participatie staat niet los op zichzelf, maar is onderworpen aan kaders. De belangrijkste worden hierna aangegeven.

1.2.1

Juridische kaders

Het juridische kader voor participatie bij het tot stand komen van een Water- en rioleringsprogramma staat vooral in de Omgevingswet. Het is een onverplicht programma conform paragraaf 3.2.3, artikel 3.14 van die wet.

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

4/13

Gevolgen voor het gemeentelijk rioleringsprogramma (MvT Omgevingswet) Het gemeentelijk rioleringsplan, zoals dat op grond van artikel 4.22 van de Wet milieubeheer door de gemeenteraad moet worden vastgesteld, wordt overgeheveld naar de Omgevingswet als facultatief programma. Het gemeentelijk rioleringsprogramma is in het wetsvoorstel weliswaar niet meer verplicht, maar het is om verschillende redenen voor gemeenten, medeoverheden en burgers en bedrijven van belang en wel om de volgende redenen: 1. Dit instrument stelt gemeenten in staat het beleid en de maatregelen die worden opgesteld om de taken op het gebied van stedelijk afvalwater (volgend uit de richtlijn stedelijk afvalwater), afvloeiend hemelwater en voor het treffen van grondwatermaatregelen na te komen en in samenhang te beschrijven. 2. Het stimuleert gemeenten het rioolstelsel op orde te houden en maakt aan burgers en bedrijven inzichtelijk wat zij op dit gebied van de gemeente kunnen verwachten. 3. Ook bevordert het gemeentelijk rioleringsprogramma een goede beleidsafstemming tussen gemeenten en waterschappen. 4. En tenslotte maakt het de besteding van de rioolheffing transparant.

In artikel 2.2 staat dat en bestuursorgaan bij de uitoefening van zijn taken en bevoegdheden op grond van deze wet rekening houdt met de taken en bevoegdheden van andere bestuursorganen en zo nodig met deze andere bestuursorganen afstemt. In artikel 2.1 staat dat het bestuursorgaan rekening houdt met de samenhang van de relevante onderdelen en aspecten van de fysieke leefomgeving en van de rechtstreeks daarbij betrokken belangen. In het Omgevingsbesluit is in paragraaf 10.4.1, artikel 10.8 het volgende aangegeven: 1. Bij het vaststellen van een programma wordt aangegeven hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. 2. Als een programma wordt vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders, het algemeen bestuur van het waterschap of gedeputeerde staten, wordt daarbij aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan het toepasselijke decentrale participatiebeleid. Tot slot staat in de Omgevingswet, paragraaf 16.3.4, artikel 16.27 dat afdeling 3.4 van de Algemene Wet bestuursrecht van toepassing is op de voorbereiding van programma’s als bedoeld in de paragrafen 3.2.2 tot en met 3.2.4. Dat houdt in dat een ontwerp Water- en rioleringsprogramma vóór besluitvorming 6 werken ter inzage moet worden gelegd.

1.2.2

Lokaal participatiebeleid

Er is in Nijmegen lokaal participatiebeleid: het Participatiebeleid voor het ruimtelijk domein. Hierin staat hoe de gemeente Nijmegen in gesprek gaat met de inwoners en hoe participatie samen vorm kan worden gegeven. Dit participatieplan voor het opstellen van het Water- en rioleringsprogramma houdt hier rekening mee. Zoals in het Participatiebeleid is aangegeven, beslist het college over het Wrp, als concretisering van de Omgevingsvisie.

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

5/13

1.2.3

Organisatorische kaders

Vanuit de organisatie leidt een projectgroep het opstellen van het Water- en rioleringsprogramma. Ze zijn daar inhoudelijk en procesmatig bij betrokken. Er is ook een ambtelijke stuurgroep die bestaat uit de producteigenaar van het GRP en de manager van de afdeling Stadsontwikkeling. De wethouders Openbare ruimte en Klimaatadaptatie/ stadsvergroening zijn eindverantwoordelijken.

1.2.4

Politiek-bestuurlijke kaders

In het kader van de ontwikkeling van het Water- en rioleringsprogramma (Wrp) heeft de politiek een aantal kaders meegegeven. Een belangrijk onderdeel is het opstellen van een participatieplan, wat inhoudt dat er een gestructureerde manier moet worden ontwikkeld om belanghebbenden te betrekken bij de vorming van het Wrp. Dit participatieplan is het resultaat hiervan. Een andere opdracht die de politiek heeft meegegeven, is dat de gemeente de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) dient af te stemmen met het waterschap en de rol van de gemeente in deze moet verduidelijken. Daarnaast moet er onderzoek gedaan worden naar de capaciteit van medewerkers, waarbij gekeken wordt naar de branchestandaard om te bepalen of het huidige bezetting goed is voor de huidige en toekomstige behoeften. Het Wrp moet ook, samen met de Omgevingsvisie, het beleidsmatige kader bieden voor eventuele regels in het Omgevingsplan. Per 1-1-2024 is de Omgevingswet van kracht. De hoofdstukken uit het ‘oude’ Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) komen in de nieuwe structuur van de Omgevingswet terug op verschillende plaatsen, zie Figuur 1-1.

Onder de Omgevingswet is het Gemeentelijk Rioleringsprogramma weliswaar niet meer verplicht, maar volgens de Memorie van toelichting1 wel zeker belangrijk om te handhaven om beleid en maatregelen in samenhang te beschrijven, het rioolstelsel op orde te houden, af te stemmen met het waterschap en de rioolheffing te onderbouwen.

Figuur 1-1: van oud naar nieuw 1

MvT Omgevingswet, TK 2013-2014, 33962 nr 3, p133.

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

6/13

2

Stakeholders

In de recent opgestelde stakeholderanalyse2 zijn de stakeholders benoemd. De stakeholders worden voor de participatie ingedeeld in 4 groepen: meebeslissen, meewerken, meedenken en meeweten. •

Meebeslissers: Deze groep heeft een invloedrijke rol, waarbij zij actief deelnemen aan de besluitvorming. Meebeslissers hebben vaak stemrecht of een andere manier om direct invloed uit te oefenen op de uitkomsten van het project. Opgemerkt wordt dat in het Wrp-proces een groep het Wrp opstelt en daarmee voor een groot deel de inhoud bepaalt en ook onder de groep meebeslissers vallen. Uiteindelijk stelt conform de Omgevingswet het college van B&W het Wrp vast.

•

Meewerkers: Dit zijn de deelnemers die betrokken zijn bij de uitvoering van het project. Zij zetten zich in voor de praktische kant van het initiatief, zoals het uitvoeren van taken, het bijdragen aan de realisatie van het project, of het ondersteunen van activiteiten.

•

Meedenkers: Dit zijn de mensen die worden uitgenodigd om hun ideeën en suggesties te delen. Zij denken actief mee over oplossingen en strategieën. Meedenkers worden vaak vroeg in het proces betrokken om creatieve input te leveren en om te helpen bij het vormgeven van het project.

•

Meeweters: Dit zijn de belanghebbenden die geïnformeerd worden over het project en de voortgang ervan. Zij worden op de hoogte gehouden, maar hebben niet noodzakelijkerwijs een actieve rol in het meedenken of besluitvormingsproces. De focus ligt hier meer op communicatie en transparantie.

In de navolgende tabel (Tabel 1) zijn de stakeholders benoemd en ingedeeld.

2

Zie document NL24-648800269-81206 Stakeholderanalyse D1.docx.

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

7/13

Tabel 1: Indeling stakeholders Stakeholder

Meebeslissen

Meewerken

Meedenken

Afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling

Meeweten

X

Afdeling Stadsbeheer

X

Afdeling Stadsontwikkeling

X

Afdeling Stadsrealisatie

X Intern Extern

Groene Metropool

X

Inwoners

X

ODRN

X

Ondernemers/bedrijven

X

Provincie Gelderland

X

Rijkswaterstaat

X

Vitens

X

Waterschap Rivierenland

X

Werk Regio Nijmegen

X

Woningcorporaties

3

X

De indeling in de categorieën wordt gebruikt voor de vorm en mate van participatie. Het college van burgemeester en wethouders stelt het Wrp vast. De afdelingen vallen onder de groep meebeslissers vanwege het bepalen van de inhoud wat specifieke (technische) kennis verreist. De gemeenteraad stelt de Omgevingsvisie vast (het inhoudelijke kader voor het Wrp) en stelt uiteindelijk de financiële kaders vast. Parallel aan deze keuzes, betrekt het college de gemeenteraad actief bij de kaderstelling voor het waterprogramma. Hierover zijn afspraken gemaakt in de startnotitie en met de raad.

3 Er zijn meerdere woningcorporaties in Nijmegen. Deze zijn:

• • • • •

Woonwaarts PORTAAL TALIS SSHN Mooiland

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

8/13

3

Participatievorm en communicatie

Voor de participatie binnen dit Water- en rioleringsprogramma is het van belang dat alle stakeholders op tijd worden geïnformeerd en betrokken. Het programma bestaat uit verschillende onderdelen en iedereen heeft een andere rol per onderdeel. Daardoor zijn er verschillende participatievormen om de stakeholders te betrekken.

3.1 De rol van het college van B&W Het college is verantwoordelijk voor het stellen van kaders en het maken van keuzes die overeenstemmen met zowel de wet als de lokale visie op de gemeentelijke watertaken zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie. Het college van B&W en in het bijzonder de portefeuillehouders moeten op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen rondom het Wrp, waarbij ze de ruimte krijgen om hun mening te geven, in het bijzonder over de afstemming van het plan met de Omgevingsvisie. Dit waarborgt dat het Wrp aansluit bij de strategische koers die door de raad is uitgezet. Het college van B&W wordt betrokken bij het Wrp door overleggen en presentaties vanuit de projectgroep.

3.2 De meebeslissers De meebeslissers (inhoudelijke input en afwegingen) zijn opgenomen in de projectgroep voor het opstellen van het Water- en Rioleringsprogramma (Wrp) die is samengesteld uit medewerkers van de afdelingen Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling (waterketen). Deze groep houdt regelmatig actieve vergaderingen en stellen gezamenlijk het Wrp op. Ook hier merken we op dat het op grond van de Omgevingswet het college van B&W het Wrp vaststelt.

3.3 De meewerkers De meewerkers zijn de externe partijen die op grond van hun belang nauw bij het opstellen van het Wrp worden betrokken. Door de raakvlakken van de invulling van het beleid voor de gemeentelijke watertaken met hun eigen taakvelden, zijn ze sleutelfiguren. Het gaat dan om de Groene Metropool, de Werkregio Nijmegen (WRN), de provincie Gelderland en de waterbeheerders Waterschap Rivierenland en Rijkswaterstaat. Zij worden regelmatig uitgenodigd om deel te nemen aan overleggen. Voor de WRN is dit al gedaan door gezamenlijk een basis te leggen (de beleidsmatige uitgangspunten) voor een gezamenlijke gemeentelijke rioleringsplan (voorloper Wrp). Daarom is voor het toekomstig Wrp-proces hun medewerking minder belangrijk.

3.4 De meedenkers Inwoners en bedrijven worden uiteindelijk geconfronteerd met de gevolgen van het Wrp. Opgemerkt wordt dat we uit ervaring weten dat inwoners en bedrijven voor het overgrote deel niet kunnen of willen meedenken met het opstellen van een Water en rioleringsprogramma zélf. Dit heeft met name te maken met de specifieke technisch kennis en werking van het rioolstelsel te maken. Hun invloedwens zit veel meer bij de daadwerkelijke invulling van het beleid in de vorm van concrete maatregelen in hun omgeving. Het is wel belangrijk om hun mening te weten op een aantal specifieke onderwerpen. Daarom worden ze gevraagd om ervaringen en problemen die zij ondervinden te delen. Inwoners en bedrijven zullen aan de hand van een online Maptionairre-enquête hun ervaringen kunnen delen. Een Maptionairre-enquête is een enquête met een interactieve kaart alsook stellingen waar antwoord op gegeven kan worden. De uitkomsten van de maptionairre-enquête worden bij het opstellen van het Wrp meegenomen en verwerkt. Het is na het opstellen van het Wrp in het

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

9/13

kader van draagkracht op de maatregelen belangrijk dat inwoners en bedrijven geïnformeerd blijven en er transparantie is in het proces. Voor de nota klimaatadaptatie (collegebesluit oktober 2023) zijn diverse stakeholders uitgenodigd om deel te nemen aan consultatierondes en zijn panelleden gevraagd via een enquête over onder andere het onderdeel hemelwater en wateroverlast (klimaatadaptatie). Extreme regenbuien en wateroverlast vallen direct onder de hemelwaterzorgplicht als 1 van de wettelijke watertaken. De uitkomsten van deze consultatierondes en enquête worden meegenomen als input voor het Wrp.

3.5 De meeweters De meeweters worden geïnformeerd als het Ontwerp-Wrp gereed is en ter inzage wordt gelegd. Zij kunnen via het kanaal dat daarbij hoort hun mening kenbaar maken.

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

10/13

4

Planning

Het opstellen van het Wrp bestaat uit acht stappen en bij iedere stap zijn stakeholders (intern en extern) op een andere manier betrokken.

-

Stap 1: Evaluatie o Tijdens de evaluatie wordt er samen met de verschillende afdelingen (gemeente Nijmegen) die werken met het Wrp, het huidige plan (GRP) geëvalueerd om te kijken wat beter kan in het volgende plan/programma. o Tijdens deze stap wordt er actief samengewerkt met de afdelingen: Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling.

-

Stap 2: Visie en doelen o Voor het nieuwe Wrp wordt er per (afval) waterstroom besproken wat de visies en doelen zijn. Hiervoor is de Omgevingsvisie kader stellend en vormt de basis alsook de regionale beleidsuitgangspunten dat is opgesteld met de Werk Regio Nijmegen. De visie en doelen worden verder in het Wrp uitgewerkt met betrekking tot de waterstromen hemelwater, huishoudelijk en bedrijfsmatig afvalwater, grondwater en oppervlaktewater. o De nadere uitwerking van de visie en doelen wordt door middel van een werksessie gedaan. Zowel interne stakeholders als externe stakeholders worden hierbij betrokken. De visie en doelen worden besproken met de verantwoordelijke portefeuillehouders.

-

Stap 3: Wie doet wat, samenwerken en regels o Tijdens deze stap wordt er schriftelijk afgestemd wie voor welke taken verantwoordelijk is en wat de regels zijn waaraan moet worden gehouden. De waterbeheerders (waterschap en Rijkswaterstaat) zijn hierbij belangrijke stakeholders, net als De Groene Metropool. o Voor deze stap worden ook de afdelingen Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling schriftelijk betrokken. o Er wordt gecommuniceerd met de bewoners, onder andere door middel van de uitvoering van een Maptionairre-enquête. Naast panelleden wordt ook via diverse mediakanalen een oproep gedaan aan inwoners om deel te nemen aan de maptionairre-enquête.

-

Stap 4: Wat hebben we nu? o Binnen deze stap kijken we grondig naar het areaal van de riolering, wat we tot nu toe hebben. o Deze stap wordt uitgevoerd in samenwerking met de afdelingen Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling.

-

Stap 5: Bepalen van de opgave o Tijdens stap 5 gaan we kijken naar de opgave die de gemeente Nijmegen heeft de komende jaren. Dit doen we samen met sleutelspelers die we interviewen. De sleutelspelers bestaan uit twee interne waterbeheerders en 1 externe waterbeheerder van het waterschap. Verder wordt tijdens deze stap ook een werksessie gehouden waarbij de waterbeheerders (gemeente, waterschap, Groene Metropool en Rijkswaterstaat) worden uitgenodigd.

-

Stap 6: Organisatie, financiën en besluit o Tijdens deze stap wordt onder andere de kostendekkingsberekening en de benodigde rioolheffing berekend. Daarnaast zal er een interne werksessie

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

11/13

o

plaatsvinden over werkprocessen en werkwijzen binnen de organisatie van Nijmegen. Bij deze stap zijn de drie afdelingen Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling betrokken evenals de afdeling Financiën.

-

Stap 7: Oppervlaktewater algemeen o Bij deze stap worden er afspraken gemaakt over het beheer van oppervlaktewateren. Ook wordt er gekeken naar welke voorzieningen buiten de rioolheffing vallen, maar wel een sterke watercomponent hebben. o Deze stap wordt samen met de drie afdelingen Stadsbeheer, Stadsrealisatie en Stadsontwikkeling en met de waterbeheerders (waterschap en Rijkswaterstaat) ondernomen.

-

Stap 8: Wrp en afronding o Het Wrp wordt afgerond, ter inzage gelegd voor alle stakeholders en voorgelegd ter besluitvorming aan het college en ter consultatie aan de raad.

Intern-gemeentelijk zijn de meest betrokken afdelingen opgenomen in de projectgroep, anderen worden regelmatig uitgenodigd om mee te lezen en mee te denken. Extern worden de waterbeheerders als sleutelfiguren ook regelmatig uitgenodigd in de projectgroep, zodat ze van het begin nauw getrokken worden bij het opstellen van dit Wrp. Inwoners en bedrijven worden via een Maptionairre-enquête gevraagd naar hun mening bij verschillende onderwerpen van het Wrp.

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

12/13

Hieronder een tabel dat samenvattend weergeeft wie, wanneer en hoe betrokken worden. Wanneer?

Wat?

Hoe?

Betrokken

Q1 – Q2 2024

Stap1

Werksessie

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling

Meebeslissers

Q3 – Q4 2024

Stap 2

Werksessie

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling

Meebeslissers

Waterschap en Rijkswaterstaat Q3 – Q4 2024

Stap 3

Schriftelijke afstemming

Waterschap, Rijkswaterstaat en Groene Metropool

Actieve samenwerking/overleg

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling,

Maptionairre-enquête

Inwoners en bedrijven

Meebeslissers en meedenkers

Q4 2024

Stap 4

Informatie-uitwisseling, bespreking

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling

Meebeslissers

Q3 – Q4 2024

Stap 5

Interviews en een werksessie

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling,

Meebeslissers en meewerkers

Waterschap, Rijkswaterschap en Groene Metropool. Q4 2024 – Q1 2025

Stap 6

Werksessie

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling, Financiën

Meebeslissers

Q3 2024 – Q1 2025

Stap 7

Overleg en schriftelijke afstemming

Afdeling Stadsbeheer, Afdeling Stadsrealisatie, Afdeling Stadsontwikkeling, Waterschap

Meebeslissers en meewerkers

Q2 – Q3 2025

Stap 8

Ter inzage legging Wrp

Meebeslissers, meewerkers, meedenkers en meeweters

Sweco | Participatieplan Water- en rioleringsprogramma Nijmegen Documentreferentie NL24-648800269-81230 Versie: D1

13/13