Onderzoek naar ondergrondse restafvalcontainers in Nijmegen-Centrum: Ervaringen en meningen van ondernemers en instellingen
Tekst van het document
Onderzoek naar ondergrondse restafvalcontainers in NijmegenCentrum Ervaringen en meningen van ondernemers en instellingen
10 januari 2023 Opgesteld door: Ad Manders, team Onderzoek en Statistiek, gemeente Nijmegen
▪
▪
1
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Hoofdstuk 1: Gebruik ondergrondse restafvalcontainers Hoofdstuk 2: Ervaren overlast van de ondergrondse restafvalcontainers Hoofdstuk 3: Voorkeur voor haal- of brengsysteem?
3 4 6 8 11 13
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
3
Samenvatting Voor het nieuwe afvalbeleidsplan, dat de gemeente gaat opstellen, wil de gemeente graag meer weten over de ervaringen van ondernemers en instellingen in Nijmegen-Centrum met de ondergrondse restafvalcontainers. Sinds de plaatsing van de ondergrondse containers in dat stadsdeel rond 2019 is er overgeschakeld van het haalsysteem (Dar haalt restafval op vaste ophaaldagen huis-aan-huis op) naar het brengsysteem (restafval zelf naar ondergrondse container brengen). In oktober en november 2022 hebben 46 ondernemers en instellingen met een bedrijfslocatie in Nijmegen-Centrum een vragenlijst over de ondergrondse restafvalcontainers ingevuld. Hieronder zijn de uitkomsten van dat onderzoek samengevat. Tegelijk met ondernemers en instellingen zijn ook huishoudens in Nijmegen-Centrum benaderd voor het invullen van een vragenlijst over de ondergrondse restafvalcontainers. De uitkomsten van het onderzoek onder de huishoudens zijn in een aparte rapportage opgenomen.
Gebruik ondergrondse restafvalcontainers •
• •
•
• • •
Van de 46 respondenten bieden er 39 afval van de bedrijfslocatie in NijmegenCentrum via het reinigingsrecht bij de gemeente/Dar aan; 37 respondenten maken gebruik van de ondergrondse restafvalcontainers. Ruim de helft daarvan (22) brengt per maand gemiddeld tussen de 1 à 2 restafvalzakken naar de container, 9 respondenten brengen minder dan 1 zak per maand en 6 respondenten minstens 2 zakken per maand. De meeste gebruikers van de restafvalcontainers brengen een volle restafvalzak nog dezelfde dag naar de ondergrondse container. Als de container vol is of een storing heeft, neemt een ruime meerderheid de restafvalzak terug naar huis. Een kwart gaat naar de tweede container waar men met de afvalpas gebruik van mag maken. En een kwart zet de zak naast de container (bijplaatsen). Bij de vraag over wat men doet als de container vol is of een storing heeft, waren meer antwoorden mogelijk. Ruim de helft van de respondenten weet niet dat de afvalpas toegang geeft tot twee containers (een container dicht bij de bedrijfslocatie en een reservecontainer voor als de container dicht bij de bedrijfslocatie vol is of een storing heeft). Minder dan de helft meldt het bij Dar als men merkt dat de container vol is of een storing heeft. Een ruime meerderheid is tevreden over de loopafstand tot, de toegankelijkheid van en het gebruiksgemak van de containers.
Over andere aspecten van het gebruik van de containers zijn de meningen meer verdeeld: het kwijt kunnen van het restafval in de container (‘denk aan of de container wel eens vol is of door een storing niet werkt’), de snelheid waarmee storingen aan de container (vol of defect) opgelost worden, het inzicht in de kosten van het gebruik en de mate waarin de containers zelf schoon zijn.
4
Ervaren overlast van de ondergrondse restafvalcontainers •
•
•
Van de 46 respondenten ervaren er 10 maandelijks en 12 wekelijks of dagelijks overlast rondom de ondergrondse containers die men gebruikt. De meest genoemde vorm van overlast van de containers is het bijplaatsen van restafvalzakken. Ook zwerfafval, oranje zakken met plastic+ afval bij de containers die op het verkeer moment worden aangeboden, het bijplaatsen van grofvuil en stank zijn relatief veel genoemde vormen van overlast van de containers. De ervaren overlast rondom de ondergrondse containers heeft niet altijd een negatieve invloed op de beleving van de bedrijfsomgeving; 9 respondenten geven aan dat dat wel het geval is en 12 niet. Het aantal respondenten dat sinds de introductie van het brengsysteem minder overlast van afval in de straat bij de bedrijfslocatie ervaart (10) is groter dan het aantal dat sinds die tijd meer overlast ervaart (6). En ook het aantal respondenten dat sinds die tijd minder overlast van afval in heel Nijmegen-Centrum ervaart (7) is wat groter dan het aantal dat meer overlast ervaart (4).
Voorkeur voor haal- of brengsysteem? •
•
•
40 respondenten hebben aangegeven of ze een voorkeur voor het haal- of het brengsysteem hebben; 25 geven de voorkeur aan het brengsysteem en 11 aan het haalsysteem. De meest genoemde redenen voor de voorkeur voor het brengsysteem zijn: niet meer gebonden zijn aan vaste ophaaldagen, restafval niet langer dan nodig in en om de bedrijfslocatie hoeven te bewaren, vanuit hygiëne overwegingen, restafval bij warm weer snel kunnen wegbrengen en minder risico op stank en ongedierte in en om de bedrijfslocatie. De meest genoemde redenen voor de voorkeur voor het haalsysteem is minder ver hoeven te lopen om het restafval kwijt te raken. Diverse andere redenen, zijn ongeveer even vaak genoemd (zie figuur 6 op pagina 13).
Vergelijking met uitkomsten voor huishoudens •
Eerder is aangegeven dat ook huishoudens in Nijmegen-Centrum gevraagd is om een vragenlijst over de ondergrondse restafvalcontainers in te vullen. Als we de uitkomsten voor de huishoudens (opgenomen in een aparte rapportage) en de ondernemers en instellingen met elkaar vergelijken, zien we dat deze in grote lijnen op elkaar lijken.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
5
Inleiding Sinds enkele jaren is de manier waarop de gemeente restafval inzamelt veranderd. Rond 2019 zijn in het staddeel Nijmegen-Centrum, bestaande uit de wijken Stadscentrum en Benedenstad, ondergrondse restafvalcontainers geplaatst en is de inzameling van restafval gewijzigd van een haalsysteem naar een brengsysteem. Bij het haalsysteem haalt Dar groene en/of rode restafvalzakken op vaste ophaaldagen huis-aan-huis op. Bij het brengsysteem kunnen bewoners en ondernemers en instellingen die reinigingsrecht betalen de restafvalzakken op elk gewenst moment naar een ondergrondse container brengen. Voor het nieuwe afvalbeleidsplan, dat de gemeente gaat opstellen, wil de gemeente graag een aantal zaken over dat brengsysteem weten: • Hoe maken ondernemers en instellingen in Nijmegen-Centrum gebruik van de ondergrondse restafvalcontainers? • Zijn de ondernemers en instellingen tevreden over aspecten van het gebruik van deze containers? • In hoeverre zorgen de containers voor overlast? En is de overlast van afval sinds de plaatsing van de containers en de introductie van het haalsysteem in Nijmegen-Centrum toe- of afgenomen.
• Geven de ondernemers en instellingen de voorkeur aan het brengsysteem of aan het haalsysteem? Daarom zijn in oktober 2022 circa 600 ondernemers en instellingen in Nijmegen-Centrum via een brief uitgenodigd om een digitale vragenlijst over hun ervaringen met de ondergrondse restafvalcontainers in te vullen. De vragenlijst was te benaderen via het intikken van een eenvoudige URL in de adresbalk van de browser (nijmegen.nl/afval) en ook via een QR-code. Aan het onderzoek is deelgenomen door 46 respondenten: • 39 respondenten bieden het bedrijfsafval van de bedrijfslocatie in NijmegenCentrum via het reinigingsrecht bij de gemeente/Dar aan; 7 van die 39, waaronder 6 horecabedrijven, maken daarnaast gebruik van een particuliere afvalinzameldienst. • 37 van die 39 respondenten maken voor hun restafval gebruik van de ondergrondse restafvalcontainers in Nijmegen-Centrum. • Verder is er deelgenomen door 4 respondenten die uitsluitend gebruik maken van een particuliere afvalinzameldienst, door 2 respondenten die hun bedrijfsafval noch bij de gemeente/Dar noch bij een particuliere afvaldienst aanbieden maar het meer naar huis nemen en door 1 respondenten die niet duidelijk heeft aangegeven wat met het bedrijfsafval gebeurt.
De bedrijven en instellingen van de 46 respondenten behoren tot de volgende sectoren: • detailhandel (11); • horeca (10); • zakelijke dienstverlening (7); • vrije tijd (cultuur/sport/recreatie) (3); • zorg (2); • anders (7).
6
Zes respondenten hebben niet aangegeven tot welke sector hun bedrijf of instelling behoort. In de hoofstukken hierna gaan we achtereenvolgens in op: • het gebruik van de ondergrondse restafvalcontainers; • de ervaren overlast van de containers; • of respondenten voorkeur hebben voor het haal- of brengsysteem.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
7
Hoofdstuk 1: Gebruik ondergrondse restafvalcontainers Aantal restafvalzakken dat naar de containers wordt gebracht Van de 39 respondenten, die het bedrijfsafval van de bedrijfslocatie in Nijmegen-Centrum via het reinigingsrecht bij de gemeente/Dar aanbieden, maken er 37 gebruik van de ondergrondse restafvalcontainers. De overige twee zijn horecabedrijven, die voor het restafval gebruik maken van een particuliere afvalinzameldienst. Ruim de helft daarvan (22) brengt per maand gemiddeld tussen de 1 à 2 restafvalzakken naar de container, 9 respondenten brengen minder dan 1 zak per maand en 6 respondenten minstens 2 zakken per maand. 25
22
20
15 9
10
5
0
2
1
0
<1
1 tot 2
2 tot 3
2
2
3 tot 4
4 tot 6
1 6 of meer
Figuur 1: gemiddeld aantal restafvalzakken dat de respondenten in Nijmegen-Centrum die reinigingsrecht betalen per maand naar de restafvalcontainer brengen
Van de 7 respondenten, die geen reinigingsrecht betalen, zijn er 4 die het restafval via een particuliere afvalinzameldienst afvoeren en 2 die het restafval meer naar huis nemen; 1 respondent heeft niet duidelijk aangegeven wat er met het bedrijfsafval gebeurt.
Loopafstand tot de container Gevraagd is naar de loopafstand van de gevel van de bedrijfslocatie tot de ondergrondse restafvalcontainer. Van de 28 respondenten, die deze vraag beantwoord hebben, geven er 18 ‘minder dan 50 meter’ aan en 10 tussen de 50 en 200 meter.
Wanneer wordt een volle restafvalzak naar de container gebracht? De meeste respondenten brengen een volle restafvalzak nog dezelfde dag naar de ondergrondse container (23 van de 28). Van de 28 respondenten geven er 13 aan de mogelijkheid te hebben om restafvalzakken tijdelijk in of bij de bedrijfslocatie op te slaan; 10 van die 13 brengen volle restafvalzakken nog dezelfde dag naar de ondergrondse container.
8
De meest aangevinkte redenen om volle restafvalzakken nog dezelfde dag naar de container te brengen zijn: • vanuit hygiënische overwegingen; • geen stank in of bij de bedrijfslocatie willen; • geen ongedierte in of bij de bedrijfslocatie willen.
Wat doet men als de container vol is? Als de container vol is of een storing heeft, nemen 17 van de 24 respondenten, die de vraag hierover beantwoord hebben, de restafvalzak terug naar huis; 6 respondenten gaan naar de tweede container waar men met de afvalpas gebruik van mag maken en 6 respondenten zetten de zak naast de container (bijplaatsen). Bij de vraag over wat men doet als de container vol is of een storing heeft, waren meer antwoorden mogelijk. Ruim de helft van de respondenten weet niet dat de afvalpas toegang geeft tot twee containers: een container dicht bij de bedrijfslocatie en een reservecontainer voor het geval de container dicht bij de bedrijfslocatie een storing heeft of vol is. 10 van de 24 respondenten geven aan dat men het bij Dar meldt als de container vol is of een storing heeft.
Oordeel over aspecten van het gebruik van de containers Aan de respondenten zijn zeven aspecten van het gebruik van de containers voorgelegd met de vraag of men daar tevreden of ontevreden over is: • De loopafstand van de bedrijfslocatie tot de container. • De toegankelijkheid (denk aan obstakels rondom de container, waardoor u mogelijk niet goed bij de container kunt komen). • Het gebruiksgemak (denk aan de wijze van bediening en het goed kunnen openen van de klep). • Het kwijt kunnen van de restafvalzak (denk aan of de container wel eens vol is of door een storing niet werkt). • De snelheid van het oplossen van storingen aan de container (vol of defect). • Het inzicht in de kosten van het gebruik van de container. • De mate waarin de container zelf schoon is (denk aan of de container wel eens is besmeurd, beplakt of beschilderd met graffiti).
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
9
De respondenten blijken het meest tevreden over: • de loopafstand tot de container (24 van de 28 respondenten die deze vraag beantwoord hebben zijn hier tevreden over en 2 niet tevreden); • de toegankelijkheid (21 tevreden en 5 niet tevreden); • en het gebruiksgemak (18 tevreden en 4 niet tevreden). 17
loopafstand tot container 10
toegankelijkheid gebruiksgemak
11
12
6 9
kwijt kunnen van restafval
2
9
snelheid oplossen storingen
3
7
inzicht in kosten gebruik
7
1
7
0
heel tevreden neutraal
2
8 4
6
6
2
4
1
3
1 3
5 5
9
3
mate van schoon zijn van container
7
2
2
1
6 9
5 2
5
3 3
8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28
tevreden niet tevreden
Figuur 2: mate van tevredenheid over een aantal aspecten voor van het gebruik van de ondergrondse restafvalcontainer
Over enkele andere aspecten van het gebruik van de containers zijn de meningen meer verdeeld. Zo zijn bijvoorbeeld 11 respondenten tevreden over het kwijt kunnen van het restafval in de container (denk aan of de container wel eens vol is of door een storing niet werkt) en zijn 8 respondenten daar niet tevreden over.
10
Hoofdstuk 2: Ervaren overlast van de ondergrondse restafvalcontainers Van de 46 respondenten, die de vragen over overlast van de containers beantwoord hebben, geven er 24 aan ‘nooit’ of ‘minder dan 1 keer per maand’ overlast te ervaren rondom de ondergrondse restafvalcontainers die men gebruikt; 10 respondenten ervaren maandelijks overlast en 12 wekelijks of dagelijks.
6
16
6
nooit < 1 keer per maand 1 of meer keer per maand 1 of meer keer per week iedere dag
10 8
Figuur 3: hoe vaak ervaart men overlast direct rondom de ondergrondse restafvalcontainer die men gebruikt?
Duidelijk de meest genoemde vorm van overlast van de containers is het bijplaatsen van restafvalzakken. Ook zwerfafval, oranje zakken met plastic+ afval bij de containers die op het verkeer moment worden aangeboden, het bijplaatsen van grofvuil en stank zijn relatief veel genoemde vormen van overlast van de containers.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
11
Gevraagd is naar de invloed van de overlast van de restafvalcontainers op de beleving van de bedrijfsomgeving. Aan de 30 respondenten, die overlast direct rondom de container die ze gebruiken ervaren, is de volgende stelling voorgelegd: ‘de overlast direct rondom de ondergrondse restafvalcontainer beïnvloed de beleving van mijn bedrijfsomgeving negatief’; 9 respondenten zijn het eens met deze stelling en 12 zijn het er niet mee eens.
helemaal mee eens 7
mee eens neutraal
2
16
niet mee eens 6
helemaal niet mee eens geen antwoord
3 3
9
n.v.t. (ervaart geen overlast)
Figuur 4: reacties op de stelling ‘de overlast direct rondom de ondergrondse restafvalcontainer beïnvloed mijn woongenot negatief’
De ondergrondse restafvalcontainers in de wijken Stadscentrum en Benedenstad zijn rond 2019 geplaatst. Daarmee is de inzameling van huishoudelijk restafval gewijzigd van een haalsysteem naar een brengsysteem. Dar haalt dus niet langer groene en rode restafvalzakken huis-aan-huis op (haalsysteem), maar huishoudens en ondernemers die reinigingsrecht betalen moeten de restafvalzakken zelf naar een ondergrondse container brengen (brengsysteem). Gevraagd is of men sinds die wijziging in de straat bij de bedrijfslocatie en in heel het centrum van Nijmegen meer of minder overlast van afval ervaart. Voor de overlast van afval in de straat bij de bedrijfslocatie geven 10 respondenten aan dat deze is afgenomen en 6 dat deze is toegenomen. Voor de overlast van afval in heel Nijmegen-Centrum geven 7 respondenten aan dat deze is afgenomen en 4 dat deze is toegenomen. Respondenten konden een toelichting geven op het meer of minder overlast van afval ervaren sinds de introductie van het brengsysteem. Bij ‘meer overlast’ is het bijplaatsen van afval het meest genoemd, en bij ‘minder overlast’ is geen (rondslingerende, stukgescheurde) afvalzakken op straat.
12
Hoofdstuk 3: Voorkeur voor haal- of brengsysteem? Gevraagd is aan welk systeem voor de inzameling van restafval men de voorkeur geeft: • het haalsysteem (groene en/of rode restafvalzakken op vaste ophaaldagen bij de bedrijfslocatie aan de straat zetten) of; • het brengsysteem (restafvalzakken op elk gewenst moment zelf naar een ondergrondse container brengen). 18
sterke voorkeur voor brengsysteem
7
lichte voorkeur voor brengsysteem
10
sterke voorkeur voor haalsysteem
1
lichte voorkeur voor haalsysteem
4
geen voorkeur, weet niet 0
5
10
15
20
Figuur 5: aan welk systeem voor restafvalinzameling geeft men de voorkeur?
Van de 40 respondenten, die de vraag over welke voorkeur men heeft beantwoord hebben, geven er 25 de voorkeur aan het brengsysteem en 11 aan het haalsysteem.
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
13
De respondenten met een voorkeur voor het brengsysteem hebben gemiddeld tussen de vijf en zes redenen daarvoor aangevinkt. niet meer gebonden aan vaste ophaaldagen
21
ik hoef restafval niet langer dan nodig in en om de bedrijfslocatie te bewaren
19
17
vanuit hygiëne overwegingen bij warm weer kan ik restafvalzakken snel wegbrengen
16
minder risico op stank in en om de bedrijfslocatie
15
minder risico op ongedierte in en om de bedrijfslocatie
14
er is geen ruimte in of om de bedrijfslocatie om volle restafvalzak op te slaan tot ophaaldag
10
het brengsysteem leidt tot een schonere woonomgeving
9
ik kan zelf bepalen welke afvalzakken ik gebruik
9
dat geeft ons ruimte voor bewaren van ander afval, zoals plastic+
7
brengsysteem stimuleert me meer om afval goed te scheiden dan het haalsysteem
3 0
5
10
15
20
25
Figuur 6: redenen voor de voorkeur voor het brengsysteem (in procenten van de respondenten met een voorkeur voor het brengsysteem)
14
De respondenten met een voorkeur voor het haalsysteem hebben gemiddeld twee redenen daarvoor aangevinkt.
minder ver lopen om restafval kwijt te raken
6
geen last van te een volle container of van storingen aan de container
4
geen overlast meer van de ondergrondse containers
4
direct zicht op de kosten, omdat ik zie hoe snel mijn rol restafvalzakken opraakt
4
het haalsysteem leidt tot een schonere woonomgeving
3
ik kan kiezen uit kleinere, goedkopere, rode zak of grotere, duurdere, groene zak
3
het haalsysteem stimuleert me meer om afval goed te scheiden dan het brengsysteem
3
0 1 2 3 4 5 6 7 Figuur 7: redenen voor de voorkeur voor het haalsysteem (in procenten van de respondenten met een voorkeur voor het haalsysteem)
Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan
15