Nijmegen - Cadeau aan de stad - Actieplan Binnenstad

Een cadeau aan de stad actieplan binnenstad

vóór de stad, dóór de stad

Trots op onze binnenstad! Dat ben en blijf ik, ook nu in deze tijd. De binnenstad van Nijmegen was vitaal en bruisend, maar met corona werd het stiller en stiller. Maar wat een veerkracht hebben de onder­ nemers! Mooi om te zien dat de bezoekers blijven komen. Ook nu het stil is, blijft de binnenstad trekken. Met dit Actieplan geven we een impuls aan het economisch herstel en zorgen tegelijkertijd voor stappen naar een toekomstbestendige binnenstad. We zien nu minder leegstand dan je aan de hand van

letten we op een goed evenwicht tussen “leefbaarheid”

cijfers zou verwachten. Dat ondernemers het tot nu toe

en ”levendigheid”, zeker nu er steeds meer functies

weten vol te houden, is waarschijnlijk te danken aan de

mixen in de binnenstad. We maken plaats voor nieuwe

landelijke en lokale steunpakketten. De klap komt nog,

kansen: meer bijzonder eten, meer bijzondere winkels,

voorspellen de kenners. Dat geldt voor de retail, maar

meer kleinschalige werkplekken, meer wonen, meer

ook horeca, cultuur en evenementen zullen forse klap­

manieren om onze historie te beleven en meer cultuur.

pen krijgen. Het is dan ook urgent om een impuls te

We geven ruimte aan nieuwe functies die beleving geven

geven aan de binnenstad, de plek waar al deze sectoren

in de binnenstad.

samenkomen.

Wat corona ons heeft geleerd, is dat samenwerking

Experts verwachten dat corona de binnenstad blijvend

belangrijker is dan ooit. We gaan door, we houden vol,

verandert. Beleving en ontmoeting worden belangrijker

we pakken nieuwe kansen. Dit Actieplan zie ik als een

dan ooit en een mooie aanvulling op de klassieke retail

belangrijke stap.

en horeca-functie. De corona crisis zorgt voor momen­

Het is een cadeau vóór de stad, dóór de stad!

tum om onze binnenstad groener, gevarieerder en socialer te maken.

Monique Esselbrugge

We blijven investeren in de binnenstad. Dit doen we

Wethouder Economie, Binnenstad & Toerisme

samen met u allen. We hebben het afgelopen half jaar

en Citymarketing

een breed scala aan ideeën en plannen voor de binnen­ stad opgehaald. Online, tijdens bijeenkomsten met bewoners en ondernemers en tijdens de vele werk­ bezoeken. Van Binnenstadsmanager en vastgoed­ eigenaar tot trendy horeca-eigenaar. Samen hebben we gewerkt aan dit Actieplan voor de Binnenstad. En samen voeren we het de komende tijd uit. De binnenstad is er voor iedereen. Het blijft dé plek om te gaan winkelen. En er is meer. Kijk naar onze aantrekkelijke horeca en verleidelijke terrassen, leuke evenementen, ons prachtige erfgoed en het brede aanbod aan cultuur. We willen de binnenstad laten aansluiten bij hedendaagse trends op het vlak van duurzaamheid, sociale inclusie en gezondheid. Daarbij

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

1

2

Een cadeau aan de stad

Inhoud Impuls voor de binnenstad Dit gaan we doen

4 6

Vijf actielijnen:

Een ondernemende binnenstad Een groene binnenstad Een logische binnenstad Een levendige binnenstad Een schone en prettige binnenstad

8 16 20 26 34

Hoe zijn we tot dit actieplan gekomen? Hoe staat de binnenstad er voor? Dankwoord

41 42 47

Het actieplan binnenstad is tot stand gekomen door inzet van veel bewoners, ondernemers en bezoekers van Nijmegen. Mensen die onze stad een warm hart toedragen. Samen creëerden zij het cadeau aan de stad.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

3

Impuls voor de binnenstad Wie diep valt, kan ook hoog klimmen. Wat de impact van corona zal zijn op onze binnen­ stad is nu nog niet duidelijk te zeggen. Wel weten we dat we samen zo snel mogelijk terug willen naar een ander, beter normaal. Met nieuwe energie zetten we ons dan ook in voor de vele bezoekers, vitale ondernemers en nieuwkomers in de binnenstad. Een sterke binnenstad is een veelzijdige binnenstad. Het gaat om méér samenwerking, méér samenhang en méér relevantie. Bezoekers vragen om een juiste mix aan winkels, horeca

De binnenstad is en blijft het kloppend hart van onze

en terrassen, cultuur, erfgoed en groen. Dit Actieplan is

stad. Het is ons belangrijkste toeristisch product, de

een integraal plan, gericht op het nú en op de middel­

plek waar we met z’n allen naar toe gaan om iets moois

lange termijn. Hiermee geven we een impuls aan het

te beleven, het beeldbepalende gezicht van onze stad.

econo­misch herstel en zorgen tegelijkertijd voor

De binnenstad is daarnaast een plek waar veel mensen

stappen naar een toekomstbestendige binnenstad.

werken.

Nijmegen heeft een sfeervolle historische binnenstad

Corona versterkt trends die al gaande zijn. We kopen

met een grote aantrekkingskracht op vele bezoekers.

minder kleding terwijl op dit moment de mode- en

De binnenstad onderscheidt zich naast het reguliere

schoenenketens de winkelstraten domineren. Daarnaast

aanbod door het jonge en eigenzinnige karakter.

nemen door de groei van online verkoop fysieke retail-

Nijmegen is een ‘Old city’, met een ‘Young vibe’.

meters af. De coronacrisis biedt het momentum om

Van een bruisende binnenstad naar een vernieuwde binnenstad

Bruisende binnenstad

Een levendige en actieve binnenstad met veel bezoekers, veel activiteiten weinig leegstand en veel werkgelegenheid

4

Een cadeau aan de stad

Stille binnenstad

Corona heeft grote impact. De binnenstad ‘valt stil’.

onze winkelstraten groener, gevarieerder en socialer

gehad, maar laten ook nu weer zien weerbaar en

te maken en om ze meer in lijn te brengen met wat de

wendbaar te zijn. Dit zorgt er samen voor dat we ons

samenleving wil. De samenleving vindt vraagstukken als

kunnen aanpassen in tijden zoals nu. En wanneer het

vergroening, woningnood, duurzaamheid, en de functie

uiteindelijk weer veilig is om horeca en winkels te

van de stad als handels- en ontmoetingsplaats steeds

openen, kunnen we snel naar een levendige binnenstad

belangrijker. Een actieplan moet aansluiten bij deze

toe gaan. De binnenstad is sterk.

wensen van de samenleving en vraagt dan ook om een

In het najaar van 2020 besloten college en gemeenteraad

dialoog met ondernemers, bewoners en bezoekers van

om de komende jaren fors extra te investeren in onze

onze stad. Dat debat hebben we gevoerd tijdens vele

mooie binnenstad. Voor concrete acties om de binnen­

bijeenkomsten met bewoners en ondernemers, met

stad een impuls te geven in 2021 en 2022 is 4,5 miljoen

werkbezoeken en ook door deelname aan het debat

euro investerings- en programmabudget gereserveerd.

op landelijk niveau. Het Actieplan van de Binnenstad is het resultaat van alle De vitaliteit en aantrekkingskracht die onze binnenstad

input van inwoners, bezoekers en ondernemers. Het is

had voor corona is niet zomaar weg. De afgelopen jaren

onze agenda voor de komende twee jaar, die we steeds

heeft Nijmegen zich steeds meer ontwikkeld tot een

kunnen bijstellen als de actualiteit daarom vraagt.

dynamische stad, waarbij beleven en ontmoeten

De binnenstad van Nijmegen heeft een goede uitgangs­

belangrijker is geworden dan ooit. Deze ontwikkeling

positie maar wel de nodige klappen gehad. We onder­

heeft de binnenstad robuust en veerkrachtig gemaakt.

steunen de weg omhoog met dit actieplan, dit cadeau

Ondernemers hebben de afgelopen tijd harde klappen

vóór de stad, dóór de stad.

Samen aan de slag

• bijeenkomsten, gesprekken met bewoners, ondernemers en bezoekers • gesprekken met experts • publiekscampagne

Actieplan binnenstad

• 4,5 miljoen Euro Vijf actielijnen: ondernemen groen logisch levendigheid schoon en prettig

Vernieuwde binnenstad • méér ontmoeten • méér beleving • méér groen • méér bijzonder aanbod • en nog veel méér

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

5

Dit gaan we doen! Onze binnenstad kent vele functies. Het is een plek om te wonen, een plek om te ondernemen, een plek waar je na het winkelen heerlijk kunt genieten van een drankje en meer dan ooit wordt de binnenstad een plek voor ontmoeting en beleving. Al deze functies staan niet op zichzelf, maar zijn stevig met elkaar verbonden. Voor een perfecte mix, is het belangrijk om op meerdere vlakken te investeren in de binnenstad.

Het proces Het Actieplan is een resultaat van de inbreng van bewoners, ondernemers en bezoekers. We spraken hen via (digitale) buurtbijeenkomsten, ontvingen honder­den inzendingen via onze campagne ‘Wat is jouw cadeau voor de binnenstad?’ en gingen het gesprek aan om samen te komen tot een plan voor onze stad. Om uit al deze input tot een Actieplan te komen gingen we in gesprek met vele experts en legden de ideeën naast een analyse van onze binnenstad, gebaseerd op landelijke studies en lokale onderzoeken. Als je meer wilt weten over het proces blader dan even door naar pagina 41.

een groene binnenstad een ondernemende binnenstad

6

Een cadeau aan de stad

een schone en prettige binnenstad een levendige binnenstad een logische binnenstad

Vijf actielijnen We kozen 5 actielijnen, die ervoor zorgen dat de ver­ schillende functies die de binnenstad kent nu en in de toekomst aantrekkelijk blijven en vor­men de basis waarop we als stad verder bouwen de komende jaren. In dit plan gaan we dieper in op deze actielijnen en bespreken we de acties die hier aan gekoppeld zijn.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

7

een ondernemende binnenstad

8

Een cadeau aan de stad

Nijmegen heeft een sfeervolle binnenstad met een grote aantrekkingskracht op vele bezoekers. Het aan­bod aan horeca en winkels bestaat aan de ene kant uit toonaan­ gevende branche- en filiaal­bedrijven in het kernwinkel­ gebied en aan de andere kant uit de typisch Nijmeegse horeca en retail met een jong en eigenzinnig karakter van vooral de ringstraten om het kernwinkel­gebied heen. Nijmegen kenmerkt zich door een heel divers aanbod en dit willen we zoveel mogelijk behou­den. We willen retailers en horecazaken daar onder­steunen waar het kan en de komende tijd helpen om hun bedrijf weer op te starten.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

9

een ondernemen Ontwikkeling ondernemers

Uit de wijkbijeenkomsten kwam naar voren dat de behoefte om ervaringen te delen en van elkaar te leren erg groot is onder de ondernemers. Daarom ondersteunen we ondernemers bij het versterken van hun bedrijfsvoering en initiëren we intervisie­trajecten. In de binnen­ stad tref je een breed palet aan ondernemende partijen aan: retailers, horeca-onder­ nemers, dienstverleners en vastgoedeigenaren. We willen vernieuwing en ontwikkeling stimuleren en doen dit door ruimte te bieden voor innovatie, experimenten, jong ondernemerschap en creativiteit.

acties Extra capaciteit Huis voor de Binnenstad beter profileren, organiseert betere afstemming tussen

Organiseren en begeleiden van intervisietrajecten en aanbieden van workshops voor (en door) ondernemers

ondernemers en de uitvoering van projecten als ‘Sup­

Samen met het Huis voor de Binnenstad zetten we

port your Locals’. We pakken met hen en vastgoed­

een buddy-programma op voor én door ondernemers.

eigenaren actieve acquisitie op van nieuwe concepten

Gevestigde ondernemers kunnen hierbij nieuwe onder­

en bewezen concepten die nog ontbreken in onze

nemers ondersteunen bij allerlei aspecten van onder­

binnenstad.

nemerschap en vice versa. Daarnaast vragen we het Huis

Het Huis voor de Binnenstad gaat de binnenstad nog

voor de Binnenstad om workshops te organiseren voor

Investeringsregeling panden

(en door) ondernemers, waarbij ondernemers zélf de

Samen met ondernemers doen we noodzakelijke inves­

thema’s kunnen aandragen.

teringen in (winkel)panden. Hiermee kunnen onder­ nemers de uitstraling van hun pand flink ver­beteren,

Programma toekomstgericht ondernemen

bijvoorbeeld door verouderde luifels te vervangen.

Ondernemers kunnen adviezen krijgen over business­

We maken gebruik van een subsidieregeling die we

modellen, klantconcepten of krijgen advies hoe men het

eerder ingezet hebben bij de transformatie­aan­pak.

best kan stoppen.

Tijdens de bijeenkomsten noemden ondernemers deze actie gekscherend een ‘viezeluifelsubsidie’.

10

Een cadeau aan de stad

nde binnenstad Stimuleren samenwerking ondernemers

De afgelopen jaren is in veel straten intensief gewerkt met ondernemers om de trans­ formatie van place-to-buy naar place-to-be te ondersteunen. Hierbij was aandacht voor samenwerking tussen vastgoedeigenaren en ondernemers om samen te zorgen voor het aantrekken van unieke concepten en aantrekkelijke aanbod om straten een eigen, uniek profiel te geven. Rond de Tweede Walstraat heeft dit bijvoorbeeld geleid tot oprichting van het Eigen Kwartier, een stukje centrum met eigenzinnige concepten van ondernemers met passie. De komende jaren gaan we graag in deze, én in nieuwe straten door met deze succesvolle aanpak. Daarnaast zullen we de komende 1,5 jaar voor de zwaargetroffen horecabranche een herstelmanager inzetten.

acties Ondersteunen samenwerking

Herstelmanager Horeca

Samenwerking tussen ondernemers en vastgoed­

In navolging van het rapport van Koninklijke Horeca

eigenaren wordt gestimuleerd, we zoeken actief

Nederland zetten we een herstelmanager voor de

geschikte ondernemingen voor een gebied, ondersteu­

horeca in. Deze zal in nauwe samenwerking met het Huis

nen ondernemers bij het ontwikkelen van de eigen iden­

voor de Binnenstad horeca ondernemers ondersteunen

titeit van een bepaald gebied en leveren hiervoor capa­

bij het weer opstarten van hun bedrijf na de lockdowns

citeit en budget. Samen met ondernemers gaan we aan

en beperkende maatregelen.

de slag met o.a. het Valkhofkwartier, het Eigen Kwartier en de Augustijnenstraat en houden ruimte om later andere straten en buurten waar nodig te ondersteunen.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

11

een ondernemen Terugdringen leegstand

Een vitale binnenstad trekt veel bezoekers, die lang blijven en veel besteden. Dit leidt tot een aanbod aan winkels en voorzieningen van hoge kwaliteit. De leegstand is in een vitale binnenstad beperkt. We zien in 2020 dat het leegstandspercentage nog rond de accep­ tabele 6% blijft, maar we denken dat de leegstand de komende 1,5 jaar zal gaan oplopen. Op welke plekken leegstand gaat ontstaan zal pas de komende maanden duidelijk worden. Nu weten we nog niet welke bedrijven het wel of niet lukt om het bedrijf weer goed op te starten als de steunmaatregelen aflopen en er tegelijkertijd weer zicht komt op meer inkomsten. Wat wel nu al de intentie is, is om leegstaande plekken in de binnenstad zoveel mogelijk te voorkomen. We pakken de leegstand dan ook meteen aan en doen dit op zowel straat- en gebiedsniveau als op pandniveau.

acties Win je eigen winkel

Vastgoed in kaart

Ondernemerschap door startende ondernemers met

Samen met de Radboud Universiteit krijgen we meer

een innovatief concept wordt gestimuleerd door hen de

zicht op welke vastgoedpartijen in de binnenstad actief

kans te geven een eigen winkel te openen. We schrijven

zijn en welke mogelijkheden/belemmeringen het huidige

een wedstrijd uit waarbij de 3 beste concepten een half

bestemmingsplan biedt voor nieuwe transformatie en

jaar huur van een (leegstaand) pand winnen, inclusief

stedelijke herverkaveling.

budget voor inrichting. Hierbij zorgen we ervoor dat de nieuwe concepten niet concurreren met de zittende

Terugdringen leegstand

ondernemers die het door de crisis al zwaar genoeg

Er worden tentoonstellingen en evenementen in

hebben.

(tijdelijk) leegstaande panden georganiseerd, om zo gezellige winkelstraten te behouden. (zie ook Een levendige binnenstad)

12

Een cadeau aan de stad

nde binnenstad Profileren van ondernemers

Kansen voor de winkel en horeca van de toekomst. Online en offline zichtbaarheid van ondernemers in de binnenstad vergroot het potentieel publiek en hiermee de omzet. De huidige online mogelijkheden bieden veel ondernemers kansen maar vormen voor sommige ondernemers ook een risico. Winkel- en horeca­ concepten veranderen door het tempo van de technologische ontwikkelingen razendsnel. Ondanks de enorme opkomst van online verkoop en webshops blijft de ontmoeting en beleving ontzettend belangrijk voor veel klanten. In het actieplan zetten we daarom in op het online én offline zichtbaar maken van de ondernemers.

acties Ondersteunen lokale bon

Ondernemer v/d maand

Steeds meer Nijmeegse ondernemers zijn aangesloten

In samenwerking met het Huis voor de Binnenstad

bij de lokale bon van IntoNijmegen, met deze bon kun je

wordt elke maand een ondernemer die zich inzet voor de

bij al deze ondernemers terecht. We zorgen dat deze bon

binnenstad (bijvoorbeeld op gebied van samenwerking

te koop is voor iedereen én dat hij op verschillende

of duurzaamheid) in het zonnetje gezet. Hiervoor wordt

plekken te koop is. Een publiekscampagne zorgt voor

een campagne opgezet, waarbij gebruik gemaakt wordt

bekendheid van de bon ín en buíten Nijmegen.

van online en offline.

Verbeteren ondernemersportal IntoNijmegen

Profilering van startende ondernemers

IntoNijmegen is op dit moment vooral een

Top 5 ‘cadeau voor de binnenstad’

bezoekerswebsite. Door te investeren in de techniek

In samenwerking met StartUp Nijmegen wordt startende

achter de website, wordt deze óók geschikt om

ondernemers een podium geboden. StartUp zet zich in

ondernemers meer met elkaar te verbinden.

voor startende ondernemers en heeft aangegeven zich ook te willen inzetten voor de profi­lering, bijvoorbeeld

Retailmarkt

middels een marktkraam op de weekmarkt.

We ondersteunen ondernemers in de retail die dat willen om ruimte te maken voor nieuwe producten door hun oude voorraad te verkopen. Hiervoor organiseren we extra marktdagen.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

13

een ondernemen Dit doen we al Dit blijven we doen Sterk merk uitbouwen

waarbij bijvoorbeeld horeca en

dwijnen en te laten ver­kleuren naar

Het sterke merk Binnenstad

detailhandel in één pand samen­

andere functies als horeca, dienst­

Nijmegen wordt samen met het

werken (zoals De Paskamer en de

verlening, cultuur en wonen.

Huis voor de Binnenstad, vastgoed­

Witwasserij). We ondersteunen ook

Bijvoorbeeld als winkels lange tijd

partijen, ondernemers in de horeca,

experimenten met coöperatieve

leeg komen te staan.

retail en commerciële dienstverle­

verenigingen, ondernemers die

ning “verkocht”. Samen met onze

samen een winkelpand delen.

Samenwerking vastgoedeigenaren

verder uitbouwen en toewerken

Leegstand tegengaan

Samenwerking met vastgoed­

naar een Binnenstadsfonds of

We transformeren aandachts­

eigenaren is essentieel. Onder­

Binnenstadsinvesteringszone (BIZ).

gebieden waar nu al grote leegstand

nemers hebben behoefte aan aan­

partners willen we dit sterk merk

is. Leegstaande plekken kunnen

trekkelijke voorwaarden voor

Mogelijkheden inzet web stimuleren

worden ingevuld met andere func­

vast­goed. We gaan daarom aan de

ties dan retail. Om dit mogelijk te

slag met de Vereniging Eigenaren

Al langere tijd is de trend gaande

maken verruimen we de vestigings­

Commercieel Vastgoed en andere

dat consumenten steeds meer via

regels voor andere functies: horeca,

ondertekenaars van het Keten­

internet hun aankopen doen en de

dienstverlening, cultuur, wonen (niet

convenant Vastgoed om de markt

verwachting is dat deze trend zich

op begane grond, maar vanaf 1e

voor vastgoed in de binnenstad

nog verder zal doorzetten.

etage). Tegelijkertijd gaan we voor­

verder te versterken. We werken

We stimuleren ondernemers om te

zichtig om met het toevoegen van

samen aan stedelijke herverkave­ling

investeren in de mogelijkheden die

extra winkelmeters in en rond de

en sluiten waar mogelijk ook met

internet biedt, bijvoorbeeld door

binnenstad.

andere sectoren zo’n con­venant.

Winkelmeters optimaal benutten

Accountmanagement

Ruimte voor experiment

We verwachten dat het aantal

we afstemmen met het Grootwinkel­

Ondernemers krijgen ruimte om te

winkelmeters de komende tijd juist

bedrijf, ondernemers in de horeca

experimenteren. Hiermee spelen we

zal afnemen. We ondersteunen de

en retail en hun branchevereni­

in op de trend dat ook winkels meer

tendens om onrendabele winkel­

gingen om op tijd signalen op te

als ontmoetings-en belevingsplek

meters aan de randen van het

vangen en deze om te zetten in

gezien worden. We stimuleren

centrum langzaam te laten ver­

concrete acties.

het beschikbaar stellen van digitaliseringsvouchers.

nieuwe concepten zoals blurring

14

Een cadeau aan de stad

Via ons accountmanagement blijven

nde binnenstad

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

15

een groene binnenstad

16

Een cadeau aan de stad

Ondanks de groeiende waardering van al het groen in de stad, scoort het groen in het stadscentrum nu een matige voldoende. Dat kan en moet natuurlijk beter. Bezoekers, ondernemers en bewoners heb­ben tijdens de wijkbijeen­ komsten, de gesprekken daarbuiten en tijdens de publiekscampagne massaal aangegeven een groenere binnenstad te willen. Groen draagt bij aan de identiteit van de binnenstad, een prettige sfeer en een fijne leef­ omgeving. Daarnaast helpt groen met het vermin­deren van hittestress en zorgt voor het ver­groten van de bio­ diversiteit in de stad door het aantrekken van vlinders, bijen en vogels. We zullen daarom de komende tijd met onder­nemers en bewoners de binnen­stad flink gaan vergroenen.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

17

een groene binn Gemeentelijk en privaat groen

Groen draagt op heel veel manieren bij aan een leefbare en aantrekkelijke stad. Net als in het verleden, in het project Groene Allure Binnenstad, gaan we weer actief aan de slag om meer, robuuster en fraaier groen in de binnenstad te realiseren. Samen met bewoners, vastgoedeigenaren en ondernemers zoeken we naar de meest geschikte plekken om te vergroenen. Speciale aandacht gaat uit naar de straten waar weinig bomen staan zoals de Molenstraat, de Broerstraat, de Burchtstraat, de gasjes en hofjes. Bewoners, ondernemers en instanties kunnen daarnaast zelf ook bijdragen aan meer groen door de aanleg van geveltuintjes, groengevels, groendaken, daktuinen en groene terrasafscheidingen. Hiervoor komen extra subsidiemogelijkheden bovenop de al bestaande subsidieregeling voor groene daken.

acties Gemeentelijk groen:

Privaat groen:

Groene Allure 2.0

Een stimuleringsprogramma voor bewoners

Veel mensen vinden de binnenstad te stenig. Een pret­

Samen met de Bastei stimuleren we bewoners van

tige binnenstad is ook een groene binnenstad en

de binnenstad om meer groen te planten en te onder­

daarom voegen we op veel straten in de binnenstad

houden rondom hun woning. Dit doen we door actieve

groen toe, dit kunnen bloem- of plantenbakken zijn,

hulp bij de aanleg en het onderhoud van planten/

maar ook bomen en plantvakken. We letten hierbij op

bloemen. We sluiten hierbij aan bij operatie Steenbreek,

toekomstbestendigheid en duurzaamheid en we zorgen

die al in veel stenige wijken in Nijmegen goede resul­

voor meer biodiversiteit.

taten boekt. Denk hierbij aan plant-je-gevel-dagen, waarbij een karretje met plantjes erop bij verschillende

Gemeentelijk groen: Herinneringsboom

straten langs gaat.

Top 5 ‘cadeau voor de binnenstad

We planten ergens in de binnenstad een mooie boom,

Een stimuleringsprogramma voor ondernemers

om ons te herinneren aan de bijzondere, stille jaren 2020

Samen met de Bastei en het Huis voor de Binnenstad

en 2021.

stimuleren we ondernemers in de binnenstad om meer groen te planten rond hun bedrijfspand. Dit kan gaan om gevelgroen, maar ook bijvoorbeeld uit groene terras­ afscheidingen. Hiervoor kunnen ondernemers subsidie aanvragen. We sluiten hiervoor aan bij de campagne om bewoners te stimuleren meer groen te planten.

18

Een cadeau aan de stad

nenstad Dit doen we al Dit blijven we doen Nieuw bomenplan

Klimaatplan

Stimuleren bewoners

De gemeente stelt een nieuw

We werken aan een klimaatplan.

We stimuleren bewoners en eige­

bomenplan en een biodiversiteits­

We willen zorgen voor meer scha­

naren om meer groen aan te leggen

plan. Daarvoor maken we een

duw op belangrijke loop- en fiets­

in en rond hun pand. Voor bewoners

nieuwe bomenstructuurkaart en

routes. Extra bomen kunnen hier­

en eigenaren in de (binnen)stad is

Hoofd­groenstructuurkaart. Voor de

voor zorgen..

subsidie beschikbaar voor het aan­

Binnenstad hebben we de belang­

leggen van groene daken, groene

rijkste straten, die een verbinding

gevels én voor het aanleggen van

vormen tussen de parken, aange­

geveltuintjes.

geven om meer bomen aan te planten. Bijvoorbeeld de Burcht­ straat en de ringstraten.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

19

een logische binnenstad

20

Een cadeau aan de stad

Snel en gemakkelijk op de plek van bestemming komen is belangrijk voor bezoekers. Een logische inrichting met duidelijke looproutes, bebording en parkeerplaatsen voor fietsen, scooters en auto’s is daarom essentieel. Ondernemers en bezoekers gaven aan dat ze verbete­ ringen willen zien op dit gebied zoals betere route­ aanduidingen vanaf het centraal station naar bijzondere plekken in de binnenstad. Steeds meer bezoekers komen met de fiets naar de stad. Dit willen we graag faciliteren want het is gezond én het zorgt voor minder CO2 uitstoot. Dit betekent dat we op een andere manier moeten kijken naar plekken om deze fietsen te stallen en de routes hier naar toe.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

21

een logische bin (Fiets)parkeren

De fiets is nog steeds in opmars en maakt met de komst van de elektrische fiets een nog snellere ontwikkeling door. Uit verschillende onderzoeken en bijeenkomsten blijkt dat veel bezoekers behoefte hebben aan betere parkeermogelijkheden voor fietsers en scooters. Hier zijn uiteraard stallingen voor maar veel fietsenstallingen staan vol met fietsen van bewoners omdat zij inpandig geen ruimte hebben. De komende anderhalf jaar gaan we door middel van diverse pilots proberen dit probleem aanpakken.

acties Fiets- en scooterparkeren

Straatparkeren

In de komende anderhalf jaar gaan we samen met

We vinden het belangrijk om de beschikbare straat­

ondernemers en bewoners op zoek naar de oplossingen

parkeerplaatsen ook echt beschikbaar te laten zijn voor

voor fiets- en scooterparkeerproblemen op diverse

mensen die ze nodig hebben, zoals winkel­bezoekers die

plekken in de stad zoals de Lange Hezelstraat, de

slecht ter been zijn of slechts korte tijd in de stad willen

Molenstraat, het Mariënburgplein en de Augustijnen­

zijn. Deze plekken worden vaak hele dagen bezet

straat. Hierbij kan gedacht worden aan fietsparkeren

gehouden. We zoeken een manier om dit tegen te gaan.

in leegstaande panden, bewonersparkeren in openbare fietsenstallingen, verplaatsen of verwijderen van fietsenrekken, toevoegen van fietsenstallingen en verbeterde aanduiding van fietsenstallingen.

22

Een cadeau aan de stad

nnenstad Looproutes

Maar liefst 26% van de bezoekers kwam in 2020 te voet naar de binnenstad. Het geeft het belang aan van een binnenstad die goed te voet bereikbaar moet zijn. Ook in de Weerbaar­ heidsanalyse (uitgevoerd door onderzoeksbureau BRO) komt het belang van goede infra­ structuur voor voetgangers naar voren. Ambities die hier in genoemd worden zijn: meer ruimte voor voetgangers, goede beloopbaarheid tussen deelgebieden in de binnenstad en een goede aansluiting op het openbaar vervoer. Uit de publiekscampagne en gesprekken met ondernemers en kwam naar voren dat duidelijke routeaanwijzingen naar de ‘hotspots’ in de binnenstad ontbreken. Ook wordt de wirwar aan onduidelijke borden in allerlei stijlen als ergernis genoemd.

acties Logische looproutes

binnenstad verwijderen, nieuwe borden om de

We zorgen voor betere en logische looproutes van en

looproutes aan te duiden plaatsen en voegen we

naar omringende wijken, bushaltes, het station én naar

creatieve looproute aanduidingen toe. Tenslotte

de hotspot in het centrum. Hiervoor maken we eerst een

plaatsen we ontbrekende straatnaamborden in de

plan. Daarnaast gaan we overbodige bebording in de

binnenstad.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

23

een logische bin Dit doen we al Dit blijven we doen Bushaltes aanpassen

‘Autoflaneren’ tegengaan

Parkeren

Toegankelijke en aantrekkelijke

We kijken bij de herinrichting van de

We zorgen voor voldoende par­

bushaltes in de binnenstad en aan

wegen naar mogelijkheden om over­

keergelegenheid rondom het

de singels zijn belangrijk om het

last die op sommige plekken in de

centrum. Daarom bouwen we de

gebruik van de bus te stimuleren.

binnenstad wordt ervaren van

komende jaren een parkeergarage

Afgelopen jaren hebben we hier een

‘flanerende auto’s’ tegen te gaan.

bij de Hezelpoort, zodat aan de

slag in gemaakt en hier gaan we

Hiermee bedoelen we automobi­

zuidkant (Keizer Karel-garage), aan

mee verder. Onder andere met de

listen die door de binnenstad

de oostkant (Kelfkensbos) én aan de

halte op de Sint Canisiussingel en

rondjes rijden om te zien en gezien

westkant (Hezelpoort) voldoende

Doddendaal.

te worden, waarbij vaak hard wordt

parkeerplaatsen zijn. Daarnaast

opgetrokken tussen kruispunten en

willen we het gebruik van de P&R

drempels.

locaties stimuleren, die nu slechts

30 km/u zone Alle wegen binnen de singels

bij 53% van de bezoekers bekend

worden 30 km/u. Hiervoor moeten

Logistieke hubs

wegen anders worden ingericht en

Vanaf 2025 mag vervuilende logis­

daarom doen we dat als een weg

tiek niet meer de binnenstad in, met

Zero-emissie zone

toe is aan onderhoud of een her­

voor specifieke voertuigen een

Vanaf 2025 is de bedrijfslogistiek in

inrichting. In 2021 gaan we aan de

overgangsregeling. Daarnaast

de binnenstad volledig elektrisch.

slag voor het Kelfkensbos en de

proberen we het aantal logistieke

We ondersteunen de omslag die

jaren daarna volgen de andere

voertuigen in de binnenstad te

ondernemers moeten maken van

wegen, waarbij we starten met

verminderen door logistieke hubs

benzine en diesel naar elektrische

de Westelijke Waalkade.

aan de rand van de stad te stimu­

voertuigen en we zorgen voor

leren. Hier kan bundeling en over­

voldoende laadpunten

Electrisch rijden

slag plaatsvinden op elektrische

We spelen in op de ontwikkeling van

voertuigen.

steeds meer elektrische personen­ auto’s. We stellen hiervoor een visie op en plaatsen extra laadpalen.

24

Een cadeau aan de stad

zijn.

nnenstad

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

25

een levendige binnenstad

26

Een cadeau aan de stad

De binnenstad: daar gebeurt het! Bezoekers komen naar de binnenstad omdat daar iets te beleven valt. De binnenstad is (normaliter) de plek waar evenementen plaatsvinden zoals de Vierdaagsefeesten. Variatie in aanbod is essentieel om aan de wensen van bezoekers te kunnen voldoen. Door het brede aanbod en de verbinding tussen ‘Old city en Young vibe’ kan onze binnenstad zich onderscheiden ten opzichte van andere binnensteden. Evenementen zijn publiekstrekkers en genereren veel extra bestedingen voor de horeca en retail. ‘Beleven’ neemt langzaam de plek in van ‘consumeren’. Dit vraagt om creativiteit, originaliteit en een onderscheidend product met een nog sterkere positionering van onze hotspots.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

27

een levendige bi Profilering Old city

We zijn als stad trots op onze historie en profileren ons graag door middel van ons rijke verleden. Zo ontwikkelen we het Valkhofkwartier tot dé culturele hotspot van de stad, waar de Romeinse stad én de middeleeuwse Burcht voelbaar moeten worden. Met een erfgoedaanjager versterken we daarnaast de samenwerking tussen de culturele instellingen in onze stad. Toch blijkt uit de vele gesprekken in en met de stad dat er méér behoefte blijft aan plekken in de stad waar de historie ook écht voelbaar is. In het actieplan nemen we daarom een aantal acties op die Nijmegen als ‘Old city’ een boost geven.

acties Projecties op Museum het Valkhof

Openstelling historische panden

We maken een (interactief) lichtkunstwerk op Museum

Nijmegen is een oude stad en hoewel er veel verloren is

het Valkhof, waardoor de geschiedenis van de plek nog

gegaan tijdens het bombardement in 1944, zijn er ook

beter zichtbaar wordt. We nemen de dagelijkse film over

nog een aantal eeuwenoude panden bewaard gebleven.

Nijntje op het Nijntje Museum in Utrecht als voorbeeld

Deze gebouwen zijn lang niet altijd toegankelijk voor

van hoe mooi het kán worden.

toeristen. We spannen ons in om beeldbepalende historische panden openbaar toegankelijk te maken.

Verlichting historische panden We zetten een paar van onze mooiste monumenten ‘in

Inrichting brandstore (verplaatsing VVV)

de schijnwerpers’. Hierdoor kunnen we nog meer van

We verplaatsen de VVV van onder de schouwburg naar

deze historische panden genieten. Dit doen we met

een herkenbare plek in de binnenstad. We maken

duurzame en toekomstbestendige (led)verlichting en we

daarvan een echte Nijmegen-brandstore, die bezoekers

houden rekening met de natuur.

aanzet tot het ondernemen van allerlei activiteiten in de binnenstad.

Historische expo in leegstaande panden De Nijmeegse stichting Huis voor de Nijmeegse

Brandstore Waalkade

geschiedenis zet onze (industriële) geschiedenis in de

Er leggen steeds meer cruiseschepen aan onze Waalkade

etalage. Door leegstaande panden tijdelijk te vullen met

aan. We willen deze bezoekers verleiden zo veel mogelijk

interessante materialen, zorgen we dat de geschiedenis

van onze binnenstad te genieten. Hiervoor plaatsen we,

béter en de leegstand mínder zichtbaar wordt.

op momenten dat de cruiseschepen aanmeren, een verplaatsbare ‘Nijmegen brandstore’ op de Waalkade.

Stevenskerk 750 jaar

Denk hierbij aan een speciaal voor dit doel verbouwde

In 2022 is het 750 jaar geleden dat de Stevenskerk gewijd

bus of marktkraam.

werd, en hiermee een echte kerk werd. Dit bijzondere moment willen we vieren. Hiervoor ondersteunen we initiatieven uit de stad.

28

Een cadeau aan de stad

innenstad Young vibe

Nijmegen is de oudste stad van Nederland, met een jong en bruisend karakter. Evenemen­ ten brengen leven in de stad. De komende jaren zetten we dan ook in op activiteiten die bijdragen aan de positieve sfeer in de binnenstad, die bezoekers uitnodigen tot een langer verblijf of ze vaker naar de binnenstad lokken. We willen graag dat bezoekers met een fijne ervaring huiswaarts keren en vrienden en familie naar onze mooie binnenstad verwijzen.

acties Ondersteuning Nijmeegse evenementen

Open podium

We geven lokale partijen in de binnenstad de kans om

Top 5 ‘cadeau voor de binnenstad

zichzelf opnieuw uit te vinden en we bieden perspectief

We richten een open podium in, waar het mogelijk zal

voor de toekomst. We zetten in op het verbinden van

zijn om stand-up, karaoke, dans- of muziek- voorstel­

activiteiten met elkaar waardoor het geheel sterker

lingen te laten zien. We vragen een programmeur om

wordt. Dit doen we door gericht te stimuleren en/of te

ervoor te zorgen dat deze plek in de binnenstad in 2021

faciliteren en subsidie te verstrekken.

en 2022 een vliegende start krijgt.

Theater leegstand

Filmcontainers

We spelen in op de leegstand en organiseren activiteiten

Top 5 ‘cadeau voor de binnenstad

in leegstaande panden zodat in het straatbeeld zo leven­

GoShort plaatst tijdelijke filmcontainers in de

dig mogelijk blijft, bijvoorbeeld een theaterfestival.

binnenstad. Waar bezoekers op veilige anderhalve­ meterafstand van (korte) films kunnen genieten.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

29

een levendige bi Spelen, bewegen en ontmoeten

Een binnenstad heeft meerdere functies. We geven een impuls aan de functies spelen en sporten. De Bedriegertjes en de schuine wanden aan het Koningsplein zijn hier een mooi voorbeeld van. We realiseren ludieke uitbreiding van mogelijkheden om te spelen. Naast ‘spelen’ zijn ook ‘sporten en gezondheid’ onlosmakelijk met de stad verbonden. Er wonen ook steeds meer mensen in en rond de binnenstad, die in hun eigen ‘woonwijk’ graag bewegen. Daarom willen we het aantal sportmogelijkheden in de binnenstad uitbreiden.

acties Schaaktafels winnaar ‘cadeau voor de binnenstad

Het winnende cadeau voor de binnenstad plaatsen we zo snel mogelijk. We zoeken een mooie plek in de binnenstad om een aantal schaaktafels te plaatsen. Daarnaast zorgen we voor programmering zodat je ook les kunt krijgen in dit mooie bordspel.

Sporten We creëren (tijdelijke) sportplekken met rekken en attri­ buten in de binnenstad zodat bewoners en bezoe­kers in de buitenlucht aan hun gezondheid kunnen werken.

Spelen We zorgen op 3 plekken in de binnenstad voor origineel spelen voor klein én groot. Als goed voorbeeld nemen we de ‘bedriegertjes’ en de steile schuine wanden op de Koningstraat/het Koningsplein.

30

Een cadeau aan de stad

innenstad Kunst op straat

Bezoekers waarderen het als er een goede sfeer is in de binnenstad. De ambiance is de afgelopen tijd al verbeterd met het aanbrengen van muurschilderingen en andere kunstuitingen in de openbare ruimte.

acties Muurschilderingen

Poeziesteeg

Het centrum kent al een paar echte pareltjes wat betreft

Nijmegen en haar historie kennen een aantal bekende

muurschilderingen. Daar komen er in ieder geval nog

dichters. Om bezoekers hier wat van mee te geven

drie bij! Middels een wedstrijd willen we kunstenaars

richten we samen met lokale dichters een gasje/steegje

laten meedenken en -doen.

in tot Poëziesteeg. Laat je inspireren door verzen en sonnetten op de muren!

Bushalte Plein 44 De bushaltes op Plein 44 kunnen wel een opfrisbeurt gebruiken. We gaan daarom samen met lokale kunste­ naars aan de slag om van wachten op de bus ‘een bijzondere ervaring’ te maken.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

31

een levendige bi Dit doen we al Dit blijven we doen Corona-herstel

Ruimte voor initiatieven

Old city

Middels het Actieplan Corona

We bieden ruimte aan ondernemers

Nijmegen profileert zich als “Old

Cultuur Nijmegen ondersteunen we

en stichtingen om evenementen in

city”, waarbij we de gelaagdheid van

verschillende partijen (waaronder

de binnenstad te organiseren. We

de geschiedenis in beeld brengen.

onze culturele instellingen) met

faciliteren bestaande en we stimu­

Met het programma Verleden

corona-herstelmaatregelen.

leren nieuwe initiatieven die passen

Verbeeld focussen we ons op ons

bij het profiel van onze stad.

Romeinse verleden, de middel­

Duurzaam toerisme

eeuwen van Karel de Grote en op de

Wij gaan in lijn van het

Ondersteuning cultuur

Tweede Wereldoorlog. We hopen in

‘Uitvoeringsplan Toerisme RvN’ aan

We ondersteunen de culturele sector

2021 de nominatie van de Romeinse

de slag met duurzaam toerisme

in Nijmegen om te overleven in

grens de Limes om te zetten in een

voor het Rijk van Nijmegen. Hierbij

coronatijd maar ook om daarna te

aanwijzing als Werelderfgoed.

zetten we in het bijzonder in op

herstellen. Hierbij zetten we in op

ondernemerschap, lokaal en

een weerbare en wendbare sector.

Kansen benutten

duur­zaam.

Daarom hebben we in het Actieplan

Bij de herinrichting van openbare

Corona Cultuur Nijmegen € 4,9

plekken, kijken we altijd naar

Profilering

miljoen opgenomen voor onder­

kansen voor spelen, bewegen en

Samen met partners in de stad

steuning en acties.

ontmoeten. Hierbij gaan we altijd

profileren we Nijmegen als een

voor ontwerpen die op vele

“Old city met een Young vibe”.

manieren te gebruiken zijn.

32

Een cadeau aan de stad

innenstad

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

33

een schone en prettige binnenstad 34

Een cadeau aan de stad

De binnenstad is steeds minder een ‘plek om te kopen’ en steeds méér een ‘plek om elkaar te ontmoeten’. De ontwikkeling van het verblijfsklimaat van het centrum wordt een prioriteit. De inrichting is op een aantal punten achterhaald. De wensen van ondernemers, bewoners en bezoekers voor de openbare ruimte zijn de afgelopen jaren veranderd. Terrassen staan soms te dicht op looproutes, fietsers en voetgangers zitten elkaar soms in de weg. Onze nieuwe gebruiks­eisen voor het centrum vragen om ingrepen in de fysieke ruimte. Vriendelijke gastvrijheid en elementen die uitnodigen tot een langer bezoek moeten zorgen voor een prettig verblijf en verleiden tot mooie ontmoetingen.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

35

een schone en pr Bankjes, toiletten en verlichting

Ontmoetingen staan centraal in de publieke ruimte van de binnenstad. Mensen vanuit diverse achtergronden, met een variëteit aan interesses komen voor de verschillende activiteiten die de binnenstad te bieden heeft. We gaan voor de sociale binnenstad, waar ruimte is voor ontmoeting. We willen hierbij zorgen voor een inclusieve binnenstad, met plek voor iedereen. Hierbij denken we ook aan slechtzienden en ouderen. We doen dit door te zorgen voor een aantrekkelijke openbare ruimte waarin plek is voor bankjes en extra voorzieningen voor gebruikers(toilet). Daarnaast dragen we bij aan het gevoel van veiligheid door donkere plekken extra te verlichten. Bij de publiekscampagne waren bankjes en toiletten samen het meest ingezonden ‘cadeau voor de binnenstad’.

acties Bankjes – zitgelegenheden

Beschikbaar maken van meer toiletten

We plaatsen meer straatmeubilair waar mensen op

Samen met de ondernemers in de binnenstad zorgen

kunnen zitten. We kiezen hierbij niet (alleen) voor

we ervoor dat voor iedereen die dat nodig heeft een toe­

‘gewone’ bankjes, maar ook maken juist ruimte voor

gankelijk toilet in de buurt is. We doen dat door de al

ontmoeting. We kijken goed naar wat er nodig is voor

beschikbare toiletten, bijvoorbeeld bij winkels en

een inclusieve binnenstad, zodat er voldoende

horeca, vrij toegankelijk te maken. Daarnaast zorgen

rustplekken zijn voor iedereen; voor ouderen, minder

we dat ze beter vindbaar zijn, bijvoorbeeld via de app

validen, maar ook voor bewoners die een plekje

HogeNood.

buitenshuis zoeken om elkaar te ontmoeten.

Toevoegen verlichting We voegen extra verlichting toe op plekken die mensen in de stad als onveilig en donker ervaren, zoals op de Waalkade.

36

Een cadeau aan de stad

rettige binnenstad Afval

Een prettige binnenstad is ook een schone binnenstad. Een stad met weinig zwerfafval, met voldoende vuilnisbakken en waar het (bedrijfs)afval regelmatig wordt opgehaald. Ondernemers en bezoekers geven aan dat er nu maar ook vóór corona overlast is van afval, waarvoor we in dit actieplan slimme oplossingen zoeken.

acties (Zwerf)afval

Bedrijfsafval

Samen met ondernemers, bewoners en bezoekers gaan

We werken aan optimalisatie van het ophalen van

we op zoek naar manieren om zwerfafval tegen te gaan,

bedrijfsafval. Dit doen we bijvoorbeeld door een pilot te

zoals het verplaatsen of toevoegen van afvalbakken en

ondersteunen voor het regelmatig gescheiden ophalen

inzetten van afvalcoaches.

van SWIL (nat-horeca-gft-afval).

Herinrichting openbare ruimte Sommige opgaven zijn zo groot, dat we ze niet in de komende twee jaar kunnen oplossen. Hiervoor is meer nodig, in tijd én in geld. We reserveren daarom een budget om een aantal projecten ‘uitvoeringsgereed’ te maken; we inventariseren de problemen en oplossingen, maken een ontwerp en zoeken budget.

acties Herinrichting Burchtstraat - Augustijnenstraat Plein 44

situatie rondom het Joris Ivensplein is daar nu niet goed

Sinds ruim een jaar rijden er definitief geen bussen meer

straat in een bocht moeten oversteken om het centrum

van Plein 44, via de Burchtstraat naar het Kelfkensbos.

in te gaan. We zoeken een manier om dat op te lossen.

voor ingericht, bijvoorbeeld doordat fietsers de drukke

De straat is daar nog wel op ingericht. Dit biedt kansen spanning zoals spelen en plekken om lekker te zitten.

Bijdrage herontwikkeling Vlaamse Gas / Tweede Walstraat

Samen met ondernemers en inwoners maken we een

De panden aan deze straathoek zijn verpauperd, het is

ontwerp dat we later kunnen uitvoeren.

een onprettig stuk van de binnenstad. Het ontwikkelen

voor bijvoorbeeld vergroening, maar ook voor ont­

van nieuwe woningen in dit gebied is niet rendabel.

Hezelpoort / Joris Ivensplein

We dragen daarom actief bij aan deze ontwikkeling.

Nijmegen-West groeit, en daardoor komen steeds meer mensen vanuit die kant het centrum in. De verkeers­ Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

37

een schone en pr Dit doen we al Dit blijven we doen Afval

Investeren Valkhofkwartier

Ontwikkelprojecten

Om de stad netjes te houden zorgen

We gaan flink investeren in de

We blijven investeren in grote

we dat het afval wordt opgehaald

openbare ruimte rond het Valkhof,

nieuwe ontwikkelprojecten in de

door de DAR

het Valkhofkwartier. Nog in 2021

binnenstad. Naast de Waalkade,

wordt het kruispunt Burchtstraat -

Stationsomgeving en het Vlaams

Extra toilet

Hoogstraat - Voerweg - Kelfkensbos

kwartier staan ook projecten als

Om te zorgen dat er ook in corona­

helemaal heringericht met méér

Valkhofkwartier, de herontwikkeling

tijd toiletvoorzieningen aanwezig

ruimte voor voetgangers en minder

van het voormalige V&D-pand en de

zijn in de binnenstad hebben we een

nadruk op auto’s. Hierdoor ontstaat

Molenpoortpassage hoog op de

extra toilet geplaatst op Plein 44.

er een betere aansluiting met het

agenda.

Valkhof en krijgt het plein een makeover. Een grote restauratie van het Valkhofpark en een herinrichting van het Kelfkensbosplein worden ook gepland.

38

Een cadeau aan de stad

rettige binnenstad

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

39

40

Een cadeau aan de stad

Hoe zijn we tot dit Actieplan gekomen? Agendering in de regio en bij het rijk

‘Wat is jouw cadeau voor de stad?’

De aanpak van de binnenstad staat hoog op de agenda

Omdat we ook bezoekers en Nijmegenaren die niet in de

van het Rijk en onze regio. We halen en leveren input op

binnenstad wonen de kans wilden geven mee te denken

op landelijk niveau input via de VNG-Taskforce Econo­

over onze binnenstad lanceerden we in december de

misch Herstel en leveren op deze manier een bijdrage

campagne “Wat is jouw cadeau voor de binnenstad?”.

aan de Economische Herstelagenda van het kabinet voor

Hierin vroegen we bewoners, ondernemers én bezoe­

de nieuwe coalitie. Gebiedsaanpak/binnenstad is hierbij

kers van de Nijmeegse binnenstad hun ideeën voor de

één van de drie centrale thema’s, naast MKB en Inno­

stad in te zenden. Er werd op social media massaal mee­

vatie. Input voor deze Herstelagenda wordt gehaald uit

gedacht door de stad en ook de inzen­dingen stroom­­den

de themabijeenkomsten ‘Vitale binnenstad’ van de G40-

binnen. Uit de ruim 230 serieuze inzendingen koos een

steden. De G40 heeft opdracht gegeven aan Plat­form 31

jury bestaande uit wethouder Monique Esselbrugge,

om een analyse uit te voeren naar Actieplannen die

wethouder Noël Vergunst en Maarten Mulder (Huis voor

momenteel in de G40-steden worden opgezet.

de Binnenstad) een top 5. Twee weken lang konden

De Groene Metropoolregio is op 1 januari 2021 van start

Nijmegenaren vervolgens stemmen op hun favoriete

gegaan. Eén van de vijf regionale opgaven is de Ontspan­

idee. Het idee om schaak­tafels toe te voegen aan de

nen Regio waarin wordt gewerkt aan “Brui­sende binnen­

Nijmeegse binnenstad kreeg uiteindelijk de meeste

steden en krachtig kernen”. Hier wordt sámen met de

stemmen, inzender Julian van Stee won met zijn inzen­

regiogemeenten gewerkt aan het behoud en het ver­

ding een ballonvaart. Vanwege corona was de cam­pagne

sterken van de centra en steden in de regio. De thema’s

volledig digitaal; met video’s op social media bereikten

uit dit actieplan worden regionaal herkend als thema’s

we veel mensen, die overwegend positief reageerden.

waar we mee aan de slag moeten.

Deze 5 ‘cadeaus voor de binnen­stad’ zijn allemaal opge­

Digitale bijeenkomsten

nomen in dit actieplan.

Samen met het Huis voor de Binnenstad en het Bewo­

Analyse

nersplatform organiseerden we 10 digitale ‘buurtbijeen­

De voorstellen uit de buurtbijeenkomsten, de 230

komsten’ met ondernemers, (culturele) instellingen en

cadeaus uit de campagne én de input die we kregen uit

bewoners uit de verschillende straten in de binnenstad.

gesprekken met experts hebben we naast de resultaten

De (digitale) opkomst en de wil om bij te dragen was

en aanbevelingen van de Stadscentrummonitor

enorm. We vroegen betrokkenen om mee te denken over

2020/2021 en de door BRO uitgevoerde Weerbaarheids­

kansen en problemen in de binnenstad. Men ging met

analyse gelegd. Hieruit kwamen 5 thema’s naar voren,

elkaar in gesprek over welke dingen er speel­den in de

waar we actielijnen en de opgehaalde acties aan

wijk en de voor- en nadelen van verschil­lende oplos­

gekoppeld hebben. Samen met inhoudelijke experts,

singen. Door de inzet en creativiteit van bewoners,

ondernemers en bewoners is het huidige Actieplan

onder­nemers en andere betrokkenen hebben we veel

uiteindelijk samengesteld: Vóór de stad, dóór de stad.

goede ideeën opgehaald. Con­crete ideeën zoals het

Het resultaat mag er zijn. Nu aan de slag!

ondersteunen van ondernemers met subsidie om hun

We zullen de status van de verschillende acties bijhou­

pand of etalage te verbeteren, het toe­voegen van zicht­

den via het platform Mijn Wijkplan. Als je de acties wil

baar groen en het verbeteren van fietsenstallingen.

blijven volgen kan dat via www.nijmegen.nl/binnenstad.

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

41

Hoe staat de binnenstad er voor? Nederlandse binnensteden tijdens corona

een “place to meet” met onze aantrekkelijke horeca en

In het door Q&A Insights & Consultancy uitgevoerde

in de binnenstad. Bezoekers blijven komen als er iets

rapport “Retailagenda – Retail postcorona impact­

te beleven valt.

analyse” wordt een beeld geschetst van de verwachte impact van corona op binnensteden. Dit rapport gaat

retail en door te investeren in ambiance-kunst-spelen

• De leegstand is nauwelijks gestegen. Steunmaat­rege­ len lijken te helpen. Dit geldt ook voor Nijmegen. Het

uit van een positief beeld. Grote steden zullen naar

leegstandspercentage blijft schomme­len rond de 6%.

verwachting niet meer zoveel bezoekers als pre-corona

Dat kan worden gezien als frictie­leegstand. De vraag

ontvangen, maar zij zijn zeker niet de grote verliezers.

blijft echter wat er gaat gebeuren zodra de landelijke

Zij hebben met hun aantrekkingskracht en gevarieerd

en lokale steunmaat­regelen stoppen.

aanbod voldoende veerkracht om weer op te bloeien. Grote steden zullen compacter en leefbaarder worden.

Impact corona onduidelijk

De compactheid zal vooral komen omdat het aantal

Ondernemers in de horeca, niet-dagelijkse retail, dienst­

winkels afneemt, maar ook doordat het aantal ver­

verlening en culturele sector hebben afgelopen jaar een

diepingen waarop we winkelen zal verminderen. Op de

ongekend zware periode achter de rug. De coronacrisis

verdiepingen boven de winkels ontstaat ruimte voor

raakt de binnenstad veel harder dan andere gebieden in

wonen, kantoren en recreatie. Dit zal echter pas op lange

de stad. De sectoren die het hardst getroffen zijn omvat­

termijn gerealiseerd worden. De uitdaging wordt om

ten 45% van de banen in de binnenstad. Het afgelopen

tussentijds de steden, met de toenemende leegstand

jaar was de economische impact van corona heftig maar

die wordt verwacht, zo aantrekkelijk mogelijk te houden.

wisselend. Het tweede kwartaal van 2020 was extreem slecht, het derde nagenoeg normaal en het vierde weer

De analyse komt overeen met onze eigen analyse van

een stuk minder. Om ondernemers te ondersteunen

de binnenstad gebaseerd op de Weerbaarheids­analyse

heeft de overheid het afgelopen jaar een aantal steun­

en de Stadscentrummonitor. Een drietal belangrijke

maatregelen opgesteld. Dit waren landelijk steunmaat­

con­clusies van de Retailagenda, die ook terugkomen

regelen als TOZO en TVL maar ook vijf lokale maat­

in onze analyse:

regelen­pakketten met hierin bijvoorbeeld de verruiming

• G rote steden hebben veerkracht. Middelgrote steden

van terrassen, het schrappen van precario, en een con­

staan vooral onder druk. Ons beeld: Nijmegen hoort

venant met vastgoedpartijen (ketensolidariteit) etc.

bij de eerste groep. We hebben in de zomer van 2020

Het is nog niet duidelijk of deze steun voldoende was.

gezien dat de binnenstad zich snel herstelde na de eerste golf.

• B eeld: 10 tot 30% non-food gaat verdwijnen, 20 tot

De binnenstad na corona Hoe de binnenstad er na corona gaat uitzien is nu nog

30% van de horeca verdwijnt. Shift naar online is

onzeker. Landelijke experts in de retail verwachten dat

definitief. Onze indruk: online biedt ook kansen. We

10% tot 30% van de non-foodwinkels op de korte termijn

sporen retailers in Nijmegen aan om aan de slag te

verdwijnen. Vooral de niet-dagelijkse detailhandel

gaan met onlineverkoop, o.a. door de digitali­serings­

(mode-schoenen) heeft het moeilijk. Experts verwachten

vouchers. Bovendien zijn we al duidelijk op weg naar

ook dat de crisis het consumentengedrag blijvend heeft

42

Een cadeau aan de stad

Stadscentrummonitor

Weerbaarheidsanalyse

Elke 2 jaar laat de gemeente Nijmegen een Stads­

Regelmatig wordt in opdracht van de gemeente de

centrummonitor opstellen door de eigen afdeling

Weerbaarheidsanalyse binnenstad Nijmegen opge­

Onderzoek & Statistiek. Hierin kijken we hoe de

leverd door onderzoeksbureau BRO. Hierin worden

binnen­stad er voor staat als het gaat om leegstand,

relevante trends en ontwikkelingen geschetst. Hoe

bezoekers­waardering, werkgelegenheidsontwikkeling

functioneert de binnenstad van Nijmegen in ver­gelij­

etc. Naast harde cijfers maken we gebruik van de

king met 13 vergelijkbare binnensteden? Ook wordt

resul­taten van enquêtes onder bezoekers op straat.

per deelgebied, die telkens uit een aantal straten bestaan, de weerbaarheid bepaald, met zowel sterke punten als kansen voor de toekomst..

veranderd en wijzen ook op kansen: we winkelen min­

reguliere aanbod ook het jonge en eigenzinnige karakter

der, maar kopen meer lokaal en functioneel.

goed zichtbaar (old city, young vibe). Het kernwinkel­

Door de ongekend lange sluiting van de horeca wordt

gebied ligt centraal in de Bovenstad met als belang­

deze sector hard getroffen. De verwachting landelijk is

rijkste straten de Broerstraat, Grote Markt, Burchtstraat,

dat circa 20% van de horecazaken gaat verdwijnen.

Molenpoortpassage, Marikenstraat en Plein 1944. Om

Tegelijkertijd zijn er ook weer lichtpuntjes. De lege

dit A1-gebied heen heeft de binnenstad veel aanloop- en

terrassen en restaurants houden ons een spiegel voor.

ringstraten met opvallend veel kleine, bijzondere win­

Horeca verrijkt het straatbeeld van onze binnenstad en

kels en horeca. De straten worden afgewisseld met

is dan ook niet meer weg te denken.

fraaie pleintjes, vaak met terrassen. Er zitten hier veel Nijmeegse zelfstandig ondernemers. Hier zit het onder­

Het is lastig om nu te bepalen wat de impact van corona

scheidend karakter van de stad, wat door bezoekers

voor de Nijmeegse binnenstad zal zijn. BRO geeft in haar

zeer hoog gewaardeerd wordt. Ook de afwisseling

Weerbaarheidsanalyse aan dat de Nijmeegse binnenstad

tussen Middeleeuwse en wederopbouwpanden met

een hoge vloerproductiviteit (omzet per m2) en een

modernere panden zoals in de Marikenstraat wordt

relatief lage leegstand heeft, in vergelijking tot andere

gewaardeerd. Door haar steegjes en gasjes biedt de

steden, kent. Ook andere experts geven aan dat steden

binnenstad de mogelijkheid om via verschillende routes

als Nijmegen naar verwachting minder hard worden

de stad te verkennen. Dit wordt door bezoekers erg

getroffen dan middelgrote steden en kernen.

gewaardeerd.

Maarten Mulder (Huis voor de Binnenstad): “Het afge­

Minder passanten door corona

lopen jaar hebben de maatregelen noodzakelijk om het

Er is gemeten hoe bezoekers zich door de binnenstad

coronavirus terug te dringen een zware wissel getrokken

bewegen vóór corona. De Molenstraat, Broerstraat en

op de binnenstad. Midden in de transitie van ‘place to

Burchtstraat en de Grote Markt kenden de meeste

buy’ naar ‘place to meet’ kwam het ontmoeten tot stil­

passanten in de binnenstad. In de straten aan de rand

stand en daarmee ook het verdienvermogen van onder­

van het winkelgebied worden traditioneel minder

nemers in de binnenstad. Maar de binnenstad staat er

passanten geteld. In 2020 vlak vóór de tweede lock­

goed voor, de ondernemers die we spreken zijn hoopvol.”

down, eind september, is opnieuw geteld. Deze laatste

Minder bezoekers aan de binnenstad

telling was op het moment dat de winkels nog open mochten zijn met beperkte toegang van bezoe­kers,

De Nijmeegse binnenstad is dé bestemming voor recrea­

open terrassen en gesloten inpandige horeca. De

tief en vergelijkend winkelen, uitgaan en cultuurbezoek

spreiding van passan­ten op dat moment is tevens in

in de regio. In de binnenstad van Nijmegen is naast het

beeld gebracht. De drukte op straat is beduidend lager

Actieplan binnenstad - gemeente Nijmegen

43

dan in 2018. Straten met meer dan 20.000 passanten

Onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving

komen in 2020 niet voor. Onder­zoeks­bureau Locatus

(Veerkracht op de proef gesteld: een verkenning van de

schat op basis van steek­proef­tellingen dat er 40%

impact van corona op binnensteden) laat zien dat het

minder bezoekers in de binnenstad waren in 2020. We

belang van andere vormen van bedrijvigheid dan win­

zien dan ook dat er minder vaak (-23%) en minder lang

kels en horeca toe gaat nemen. Waar nu de winkelketens

(-30%) geparkeerd wordt. In de passantentellingen in

een belangrijke stempel drukken op de binnenstad, zal

centrumstraten en het stationsgebied zien we 37%

hun invloed in de toekomst gaan afnemen, verwachten

minder drukte in 2020 ten opzichte van 2019. Bezoekers

experts. Kleine spelers, duurzame ondernemers en plek­

blijven ook kórter in de stad, tijdens de lockdown-

ken met gemengde functies (blurring) nemen steeds

periode zo’n 25 minuten per bezoek.

meer hun intrek in de stad. Ook voor dienstverlening

Meer informatie hierover in de Stadscentrum-monitor

wordt de binnenstad een interessante(re) plek. Variatie

2021. Deze is te vinden op www.nijmegen.nl.

in het aanbod is essentieel om in de diverse wensen van

Bezoekers stellen andere eisen: functiemix in de binnenstad Bezoekers in de hoofdwinkelstraten komen in 2020 meer

bezoekers en bewoners te voorzien. Een voorbeeld is De Paskamer in de Bloemerstraat (mix verschillende soorten bedrijven binnen een concept).

uit Nijmegen en minder uit het buitenland ten opzichte

Bereikbaarheid op orde

van 2018. De mensen komen veel meer te voet en ook

De bereikbaarheid van de binnenstad wordt voldoende

wel op de fiets of met de auto, maar veel minder met het

tot goed beoordeeld door bezoekers. De parkeer­tarie­

OV (een afname van 26 naar 12%).

ven krijgen met een 5,4 een onvoldoende. De beschik­

Ook de functie van bezoek verandert. Door corona

baarheid van parkeer­plaatsen krijgt een ruime vol­

komen bezoekers steeds vaker om ‘er even uit te zijn’ en

doende. In 2020 is voor het eerst gevraagd naar een

te wandelen. Daarnaast neemt functioneel bezoek af

rapportcijfer voor transferia. De helft van de autobezoe­

door o.a. het thuiswerken. Omdat veel bezoekers uit de

kers is bekend met de transferia en geven een 6,5. De

regio komen (en dus vaker terugkomen) zijn er minder

bereikbaarheid met het OV en de fiets worden het best

incidentele bezoekers en ook minder mensen die de

beoordeeld met een 7,7 en 8. Beide doen ze wel in 2020

stad voor het eerst bezoeken. Mensen blijven ook veel

een stapje terug, na een sterke verbetering in de periode

korter in de binnenstad, mede door gesloten horeca.

daarvoor. Naast de corona-effecten op het OV, is er in

De bestedingen per bezoekgroep zijn niet sterk

2020 ten opzichte van 2018 sprake van een andere

veranderd in 2020.

lijnvoering van en naar het stadscentrum.

Waar woont u?

Met welk

(Stadscentrum-

vervoermiddel

monitor 2021)

bent u naar de

64% 17% 18% 1%

44

Een cadeau aan de stad

binnenstad gekomen? (bron SCM 2021)

33% 29% 26% 12%

Nijmegen groeistad! Meer bewoners en meer bezoekers

Wensen

Nijmegen is een groeistad en met de Woondeal zal

Stadscentrummonitor komt het volgende wensenlijstje

het aantal inwoners de komende jaren toe­nemen. De

van bezoekers. Op de eerste plaats staat de wens om

Nijmeegse bevolking zal de komende jaren groeien

meer groen. Daarna komen de volgende punten, in

richting 200.000 inwo­ners in 2040. In de omgevingsvisie

willekeurige volgorde:

is de ambitie opgeno­men om deze extra bewoners een plek ín de stad te geven en dus niet uit te breiden aan de randen van de stad. In en rondom de binnenstad worden daarom de komende jaren 15.000 woningen gebouwd, bijvoorbeeld rondom het treinstation, naast de Hezel­ poort, op en Plein ‘44. Er worden ook bouwprojec­ten voor­bereid bij het oude V&D pand, de Molenpoort en de

Uit de interviews en enquêtes onder bezoekers in de

• betere bereikbaarheid, parkeermogelijkheden en lagere parkeertarieven;

• meer diversiteit aan winkels, minder leegstand; • een schonere binnenstad, met minder zwerfafval; • meer bankjes en openbare toiletten; • meer veiligheid in de avonduren en betere handhaving (hard rijden, overlast etc.).

Mariënburg. Daarnaast stimuleren we wonen boven

Deze punten zijn tijdens de buurtbijeenkomsten met

winkels door met vastgoedontwikkelaars in overleg te

bewo­ners en ondernemers genoemd en ook via de

gaan. Meer bewoners en meer bezoekers leidt tot druk

campagne massaal ingestuurd. In dit Actieplan zijn er

op de beschikbare openbare ruimte. De beperkte ruimte

acties op deze thema’s.

moet optimaal worden ingericht, er moet plek zijn voor bewoners, ontspanning, sport en spel, maar ook voor

Toekomstbeeld positief

horeca en evenementen; het moet groen zijn, klimaat­

Bezoekers aan de binnenstad zien terugkijkend over de

adaptief én bereikbaar. Het gaat nu, nog meer dan voor

laatste jaren per saldo nog steeds meer vooruitgang in