Netwerkvisie mobiliteit: 30 km/u als norm

5.5 Handhaving en techniek

Hier rijden we 30 poster van de gemeente Eindhoven (bron: eindhoven.nl/verkeersveiligheid)

Handhaving Handhaving helpt om hard rijden tegen te gaan. Het gaat dan om snelheidscontroles en het uitdelen van bekeuringen. De gemeente gaat hier zelf niet over. Dit is een taak van politie en het openbaar ministerie (OM). In de gesprekken met politie en OM komt handhaving op snelheid vaak aan bod. Uit de gesprekken blijkt dat de politie beperkt capaciteit beschikbaar heeft, waardoor snelheidshandhaving op beperkte schaal plaatsvindt. Dit staat haaks op de verwachtingen van bewoners. De roep vanuit de maatschappij op snelheidshandhaving is de laatste jaren groter geworden, terwijl in de praktijk blijkt dat het minder plaatsvindt.

26

Hard rijdend verkeer staat in Nijmegen in de top 3 aan klachten over de buurt. Dat blijkt uit de wijk- en buurtmonitor die de stad iedere 2 jaar houdt. Hard rijdend verkeer en de daarmee verbonden overlast en verkeersveiligheidsproblematiek staan veel sterker op het netvlies van inwoners dan de afgelopen jaren. In de gehele stad geeft in 2021 37% van de inwoners aan dat zij vaak last hebben van hard rijdend verkeer, tegen 33% in 2019 en 29% in 2017. Omdat wij handhaving op snelheid belangrijk vinden, blijven we politie en OM oproepen tot meer handhaving op snelheid. We zijn structureel in overleg hierover. Echter we zien ook dat de politie maar in beperkte mate toekomt aan de handhaving op snelheid. Als gemeente zouden we graag zien dat politie en OM méér prioriteit geven aan verkeershandhaving, maar we begrijpen dat zij ook andere prioriteiten hebben. Techniek De technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en veranderen stap voor stap de wereld. Ook in onze voertuigen en in ons rijgedrag krijgt techniek een steeds grotere rol. Slimme systemen in de auto helpen de bestuurder zoals de Intelligente Snelheidsassistentie (ISA). ISA is een snelheidsbegrenzer die vanaf 2024 verplicht is bij alle nieuwe auto’s die worden verkocht. De snelheidsbegrenzer geeft een waarschuwing als de weggebruiker harder rijdt dan de wettelijke snelheid (een geluidsignaal of trillingen in het stuur).

In de huidige regelgeving kan de bestuurder de waarschuwing nog uit zetten. In de komende jaren zal het aantal auto’s dat is uitgerust met intelligente snelheidsassistentie toenemen. Het aantal weggebruikers dat met ISA in Nijmegen rijdt, neemt dan ook toe. Daarmee heeft dit steeds meer impact op het verkeer en de snelheid door de stad. Met steeds meer automobilisten die daadwerkelijk 30 km/uur rijden, heeft dit direct e ect op alle voertuigen die er achter rijden.

5.6 Voorbereiding en uitvoering voorgestelde maatregelen in uitvoeringsplan Deze ‘Netwerkvisie mobiliteit: 30 km/uur als norm’ geeft de kaders op hoofdlijnen. Voor de voorbereiding en uitvoering van de voorgestelde maatregelen is het nodig een uitvoeringsplan op te stellen. Hierin nemen we op: - Verkeersbesluitprocedure - Gedragscampagne - Bebordings- en markeringsplan - Uitvoeringsplanning en kostenraming In de ‘Agenda Versnelling Mobiliteitstransitie’ is afgesproken dat we de e ecten van het totale pakket van de beleidsmaatregelen mobiliteit gaan monitoren. Hiervoor wordt een monitoringsplan opgesteld. We nemen daarin de e ecten van het verlagen van de maximumsnelheid op de diverse stadsstraten mee, zoals de verkeersveiligheid, de gereden snelheden van het verkeer en de aanrijtijden van hulpdiensten. Ook de e ecten op luchtkwaliteit en verkeerslawaai betrekken we hierin.

27

Bijlage 1. Hoofdpunten uit participatie vooraf We hebben gesproken met: - Bewonerscollectief SPIN en de mobiliteitsvertegenwoordigers van de diverse Nijmeegse wijkraden (B1.1) - Hulpdiensten (ambulance, brandweer en politie) (B1.2) - Openbaar vervoer (concessieverlener) (B1.3) - Fietsersbond (B1.4) - Vertegenwoordiger Economisch Collectief Nijmegen (ECN) (B1.5) Onderstaand zijn de hoofdpunten opgenomen van de resultaten van de gesprekken die we hebben gevoerd.

B1.1 Bewonerscollectief en vertegenwoordiging wijkraden Vanuit het perspectief van de inwoners hebben we gesproken met het bewonerscollectief SPIN. Daarnaast is een bijeenkomst georganiseerd waarbij we met de mobiliteitsvertegenwoordigers van de diverse Nijmeegse wijkraden in gesprek zijn gegaan over 30 km/uur als norm. De belangrijke leerpunten vanuit het perspectief van de bewoners: - Zet in op een stadsbrede gedragscampagne. We zullen onze inwoners moeten helpen in de aanpassing naar 30 km/uur als de sociale norm. - De verandering naar 30 km/uur vraagt een aanpassing in ons mobiliteitsgedrag van ons allemaal. Zet in op voorbeeldgedrag en benut daarbij ook de kracht en invloed van wijkraden, scholen en zorginstellingen. Combineer de invoeringsdatum met een stadsbrede verkeersweek voor alle basisscholen. - Zet in op meer handhaving van de snelheid; zonder handhaving zullen bepaalde doelgroepen de snelheid in de stad niet of nauwelijks gaan veranderen. - Wees terughoudend met het gebruik van klinkers en hoge drempels als snelheidsremmers. Dit geeft klachten bij bewoners over geluid en trillingen. - Vergeet de huidige woonstraten niet. Ook in de bestaande 30 km/uur zones wordt op diverse plekken hard gereden.

B1.2 Hulpdiensten Om de belangen van de hulpdiensten goed in kaart te brengen hebben we afzonderlijke gesprekken gevoerd met de ambulancediensten, brandweer en politie. De belangrijkste afwegingen voor deze partijen zijn hieronder opgenomen. Ambulancediensten en brandweer - Voor de hulpdiensten is het van belang dat de stad nog voldoende 50 km/uur wegen heeft om met een verantwoordelijke snelheid de diverse bestemmingen in de stad te bereiken of het nu gaat om centraal gelegen locaties als de binnenstad of om locaties meer aan de rand van de stad zoals Lindenholt of Kerkenbos. Het gaat dan om de maaswijdte van het totale mobiliteitsnetwerk. - In geval van nood is het noodzakelijk dat de hulpdiensten het autoverkeer goed en veilig kunnen passeren. Speciale aandacht gaat uit naar de inrichting en vormgeving van de stadsstraten en de kruispunten. Voor de hulpdiensten is voldoende manoeuvreerruimte relevant. Bijvoorbeeld ruimte om autoverkeer in te halen. Goed voorbeelden zijn de overrijdbare middengeleider op de Muntweg en de bredere berm op de Heyendaalseweg (zie foto’s hierna).

1

Overrijdbare middengeleider op de Muntweg. Hulpdiensten kunnen het autoverkeer bij het kruispunt passeren. (foto: googlemaps)

-

-

Extra ruimte bij middenberm op de Heyendaalseweg, zodat hulpdiensten voor rotonde het autoverkeer kunnen passeren. (foto: googlemaps)

Voor de ambulancediensten zijn de calamiteitenroutes van belang. Zowel calamiteitenroute Noord (Rijnstate-UMC Radboud via Waalburg, Singels, Heyendaalseweg), als de calamiteitenroute Zuid (Rijksweg Malden, Sint Annastraat, Erasmuslaan). Deze moeten ook in de nieuwe situatie geen belemmeringen geven in de aanrijtijden en met spoed veilig te berijden zijn. Wat de brandweer onderscheidt van de andere hulpdiensten is het zwaardere en langere materieel. De voertuigen hebben daardoor vaak ook een grote draaicirkel. In weginrichting zijn chicanes en haakse bochten voor de brandweer onwenselijk. Dit vraagt aandacht in de optimalisatie bij weginrichtingen.

Politie - De politie onderschrijft de motieven van ‘de snelheid 30 km/uur als norm in de bebouwde kom’, namelijk zo min mogelijk slachto ers in het verkeer en een fijne leefomgeving. - Belangrijk uitgangspunt voor de politie is hoe de stadsstraten met de nieuwe snelheid van 30 km/uur door de wegbeheerder worden ingericht. De inrichting en vormgeving van de weg moet passend zijn bij de gewenste snelheid. Dit is een belangrijk uitgangspunt voor de afweging die de politie maakt bij het advies dat zij geven in de verkeersbesluitprocedure. - Duidelijkheid en herkenbaarheid voor de weggebruiker is noodzakelijk. Niet alleen in inrichting van de weg, maar ook in bebording. - Het verkeer dat op de stadsstraten te hard rijdt, zijn veelal de bewoners zelf. Op deze wegen rijdt beperkt doorgaand verkeer. De aanpassing van de sociale norm speelt daarom een belangrijke rol. Handhaving op snelheid is nodig om de excessen eruit te halen. - Verkeer is en blijft politiewerk. Als er iets gebeurt, dan heeft de politie hierin de wettelijke rol.

B1.3 Openbaar vervoer Voor het busvervoer in de stad staan veranderingen op stapel. Per 28 juni 2026 gaat namelijk een nieuwe busconcessie in. We weten nog niet hoe deze dienstregeling eruit komt te zien. Als stad voeren we op structurele basis gesprekken met de provincie Gelderland in de voorbereiding van de concessie en geven wij mee wat onze wensen en randvoorwaarden zijn voor de bus. Belangrijke hoofdpunten voor het OV zijn: - De provincie Gelderland begrijpt de overwegingen om meer straten en wegen naar 30 km/uur te brengen. Voor het openbaar vervoer is op de stadsstraten vooral de voorrangssituatie van belang. De bus behoudt op deze routes de voorrang en kan met beheerste snelheid doorrijden. - De provincie roept op om terughoudend te zijn met allerlei snelheidsremmende maatregelen zoals drempels en chicanes. Dit leidt voor de busreizigers en voor de chau eurs voor oncomfortabele ritten. Daarnaast is het goed om in te spelen op de toekomst. De bussen krijgen ander materieel. Zeker als het busmaterieel allemaal elektrisch is, dan worden de bussen mogelijk langer en vooral zwaarder door de accupakketten. De nieuwe bussen worden naar verwachting smaller, omdat de buitenspiegels zijn vervangen door camera’s waarmee de buschau eur de verkeerssituatie in de 2

-

gaten kan houden. Dit heeft voordelen voor de obstakelvrije ruimte. Denk aan het passeren van bomen of lichtmasten. De provincie Gelderland geeft aan groot voorstander te zijn van busbanen en voorsorteerstroken. Dergelijke oplossingen zorgen voor een betrouwbare dienstregeling van het openbaar vervoer.

B1.4 Fietsersbond Volgens de fietsersbond moet Nijmegen zo snel mogelijk overgaan tot een snelheidsregime van 30 km/uur in de stad. Het liefst met eenvoudige middelen. De Fietsersbond vraagt zich af: ‘hoe geloofwaardig is 50 km/uur in de stad?’ Voor de verkeersveiligheid is een snelle doorvoering een pré, omdat de verandering van snelheid zorgt voor meer verkeersveiligheid. Andere punten voor de fietsersbond zijn: - Veel belangrijker dan de discussie over het exacte cijfer op de snelheidsmeter is dat 30 km/uur als voordeel heeft dat verkeersdeelnemers elkaar weer meer gaan zien. Verkeer is volgens de fietsersbond rekening houden met elkaar! Een meer beheerst snelheidsregime zorgt er voor dat het makkelijker wordt om in het verkeer oogcontact te maken. - De stedelijke hoofdwegen met een snelheid 50 km/uur vragen ook aandacht. Denk aan goede en veilige oversteekbaarheid van de S100. Een voorbeeld die de fietsersbond noemt is de oversteek van de Scheidingsweg (fietspad Schutterspad). - De fietsersbond vraagt aandacht voor de snelheid en een veilige inrichting van bedrijventerreinen. Als 30 km/uur de norm in de stad is, dan geldt dat ook voor de bedrijventerreinen. Los van de discussie over de snelheid vindt de fietsersbond dat de veiligheid voor fietsers en voetgangers op veel plekken op de bedrijventerreinen niet goed of zelfs helemaal niet geregeld is.

B1.5 Economisch Collectief Nijmegen Het Economisch Collectief Nijmegen is een samenwerkingsverband tussen de besturen van de grote werklocaties in Nijmegen. De bereikbaarheid van bedrijventerreinen is voor hen relevant. Punten die tijdens het gesprek genoemd zijn: - Vergeet de bedrijventerreinen niet. Een voorbeeld waar verkeer op gespannen voet staat met de omgeving is de Hogelandseweg op de Westkanaaldijk. Hier is sprake van een dubbele functie van zowel bedrijvigheid als een verkeersverbinding tussen Beuningen en Lindenholt. Een dergelijke weg met diverse gebruikers vraagt om een (verkeersveiligheids)aanpak. ECN spreekt de zorg uit over het gebruik van allerlei verkeersmaatregelen zoals drempels. Het pleidooi is om hiermee terughoudend te zijn. Beter is het om te sturen op het verkeersgedrag. - Tenslotte vindt ECN de snelheid van fietsers een aandachtspunt, juist vanuit verkeersveiligheid. 30 km/uur Snelheid van het autoverkeer is ook een probleem op als norm geldt ook voor de elektrische fiets en de fatbike. bedrijventerreinen, zoals op de Hogelandsweg (foto: googlemaps)

3