Jaarverslag RMC 2021-2022 RMC

Verzuim en voortijdig schoolverlaten 2021-2022 RMC-VSV jaarverslag 2021-2022, Regio Rijk van Nijmegen Samenvatting Ieder schooljaar bundelen we de cijfers van verzuim en voortijdig schoolverlaters onder jongeren (16-23 jaar) in de regio Nijmegen. We delen de ontwikkelingen door de jaren heen, de oorzaken van verzuim en voortijdig schoolverlaten en de resultaten van de inzet van de leerplichtambtenaren en rmc-consulenten. De inzichten die we opdoen nemen we mee in de werkwijze voor het volgende schooljaar. Minder verzuim (16-18 jaar) én meer verzuim (18-23 jaar) We ontvingen ruim 1500 verzuimmeldingen. Het aantal meldingen kwalificatieplichtigen (16-18 jaar) is de afgelopen schooljaren flink afgenomen. Dit wordt grotendeels verklaard door de Corona epidemie. Tijdens de periodes waarin onderwijs op afstand werd gegeven was het soms lastig voor scholen om ongeoorloofd verzuim vast te kunnen stellen. Ook in de periodes waarin fysiek onderwijs (deels) kon plaatsvinden was verzuim soms gerelateerd aan corona(maatregelen) of de bereidheid om naar school te gaan. Het aantal verzuimmeldingen van 18-23 jarigen is, na jaren van afname, dit schooljaar weer gestegen tot hetzelfde niveau als vóór corona.

Als gevolg van de epidemie hebben sommige jongeren achterstanden opgelopen (qua leerstof, sociaal-emotioneel en sociaal-maatschappelijk) en zien we meer jongeren met motivatieproblemen en hulpvragen. Voor extra ondersteuning hebben scholen gelden van het rijk ontvangen en de gemeente Nijmegen financiert o.a. jongerenwerk op alle vo-scholen vanuit het NPO-programma. Verzuim 18+ op ROC Nijmegen daalt Van alle verzuimmeldingen 18+ is 73% afkomstig van de drie grootste mbo-scholen in de regio. Opvallend is de afname van meldingen vanuit ROC Nijmegen en de stijging bij ROC Rijn IJssel College en ROC Koning Willem I. Een toename van het aantal meldingen kan een positieve ontwikkeling zijn omdat we wellicht snel actie kunnen ondernemen en schooluitval kunnen voorkomen. Het registreren biedt ook aanknopingspunten om de casuïstiek van een school tegen het licht te kunnen houden en bespreekbaar te maken. We gaan hierover in gesprek met beide mbo-scholen. De oorzaken van verzuim willen we scherper in beeld krijgen Met name bij de 18+ meldingen wordt vaak geen duidelijke reden gegeven voor verzuim. In veel gevallen is sprake van weinig discipline en motivatie. Toch is er regelmatig ook meer aan de hand. Dan spelen er bijvoorbeeld psychische problemen, medische problemen, de thuissituatie of signaal verzuim (bijv. faalangst).

Spijbelen of vaak te laat komen scharen we onder ‘licht verzuim’. Sinds oktober 2022 werken we met een nieuwe versie van het Jongeren Volg Systeem (JVS). Dit is een goede aanleiding om weer kritisch naar de oorzaken te kijken en eventuele wijzigingen door te voeren zodat we de oorzaken van verzuim steeds scherper in beeld krijgen en daarop kunnen handelen. Er zijn steeds minder formele waarschuwingen en proces-verbalen Veruit de meeste jongeren gaan na een verzuimmelding weer naar school. Vaak is een gesprek voldoende om de opleiding te vervolgen. Ongeveer 5% van de meldingen is ‘afgedaan’, dat wil zeggen dat er een formele waarschuwing is gegeven, er een HALT-afdoening is of een proces-verbaal is opgemaakt. Dit aantal daalt al jaren. De rol van de leerplichtambtenaren en consulenten verschuift steeds meer van handhavend naar ondersteunend. Soms blijkt dat het vervolgen van onderwijs geen optie is. De jongere is ‘klaar’ met school of heeft een ander type ondersteuning nodig. 7% van alle verzuimmeldingen wordt doorgezet naar de vsvconsulent en dan wordt onderzocht wat de beste vervolgstap is. In het afgelopen schooljaar waren er relatief

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

veel ‘foutieve meldingen’. Dit betekent dat er bij nader inzien geen sprake was van noemenswaardig verzuim, de jongere in uitschrijfprocedure zit of al is uitgeschreven. Met bijna alle nieuwe vsv’ers is contact We richten het jongerenvolgsysteem steeds beter in, zodat de consulenten direct aan de slag kunnen met de meldingen die aandacht vragen. Zo worden bijvoorbeeld de (buitenlandse) studenten die ingeschreven staan op locaties van studentenhuisvesting inmiddels al gefilterd. Er zijn bijna 2.000 werkprocessen ‘nieuw vsv’ opgestart. Bepaalde groepen vsv’ers controleren we tweemaal per jaar. Hiervoor wordt dan opnieuw een werkproces opgestart. Bij de uitstroom (2390 meldingen) heeft ongeveer de helft werk, 9% heeft alsnog een startkwalificatie behaald of vooropleiding in het buitenland en is 7% weer (bijna) gestart met een opleiding. Ongeveer 5% wordt doorverwezen naar het Werkbedrijf. Het aandeel van jongeren waarmee we geen contact kunnen krijgen is flink gedaald naar 3%. Dit komt met name door een betere registratie en het afleggen van huisbezoeken. Jongeren bij wie twijfels bestaan over hun zelfredzaamheid, worden gemonitord. Er is steeds beter zicht op vsv’ers die in eerdere schooljaren uitvielen Iedere jongere die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat houden we in beeld tot de leeftijd van 23 jaar.

Als een jongere op 19-jarige leeftijd wordt gemeld als vsv’er, blijven we de jongere volgen in de daaropvolgende jaren. We willen weten waar de jongere zich bevindt, of er hulp nodig is, of iemand alsnog een startkwalificatie kan behalen en of de jongere in staat is om duurzaam uit te stromen op de arbeidsmarkt. Vanuit deze groep vindt de halfjaarlijkse her controle vsv plaats. Door instroom en uitstroom gaat het gemiddeld om ruim 2000 meldingen in de regio Rijk van Nijmegen. Vorig schooljaar rapporteerden we over de uitstroom van ruim 800 oud-vsv’ers, dit jaar over bijna 3000 oud-vsv’ers. We krijgen steeds beter zicht op de voortijdige schoolverlaters die eerder het onderwijs hebben verlaten. Sommige uitstroomreden leiden ertoe dat een jongere op dat moment geen vsv’er meer is. Bijvoorbeeld omdat ze met een opleiding zijn gestart, verhuisd zijn buiten onze regio etc. Daarnaast zijn er jongeren die definitief geen vsv’er meer zijn omdat zij alsnog een startkwalificatie hebben behaald of 23 jaar zijn geworden. Ruim de helft van de afgesloten werkprocessen gaat over jongeren die werken, (wederom) een opleiding volgen of hun startkwalificatie alsnog hebben behaald. Onze verzuimaanpak ontwikkelen we door Verzuim blijft een belangrijk aangrijpingspunt om met jongeren het gesprek te voeren over wat er speelt (op school, thuis en/of in de omgeving).

Dit vraagt in eerste instantie om goede ondersteuning op school, door de mentor of de studie- of trajectbegeleider. Waar nodig kan de rmc-consulent of leerplichtambtenaar hier een rol in spelen. Het proces van de aanpak ziekteverzuim maken we effectiever en efficiënter. Inmiddels zijn acht scholen al bezig met de verbeterpunten en starten de overige vo-scholen en twee vso-scholen in schooljaar 2022-2023. Rondom ‘thuiszitters’ ontwikkelen we een integrale aanpak, zodat binnen drie maanden een passend aanbod is aangeboden en een doorbraakaanpak. We willen hiermee het aantal thuiszitters in het Rijk van Nijmegen terugdringen. De gemeenten zetten het schoolmaatschappelijk werk voort op het vo en mbo, gericht op preventie en vroegtijdige benadering van de leerling en jongere. We werken verder aan blijvend contact na onderwijs We spreken niet langer over de vsv-aanpak maar over de regionale aanpak ‘jongeren naar school of werk’, waarin we de vsv-middelen en middelen jeugdwerkloosheid bundelen. We communiceren over projecten en delen verhalen van jongeren via nieuwsbrieven en social media en organiseren bijeenkomsten waarmee we het netwerk verder versterken. In schooljaar 2022-2023 zal het werkgeversperspectief meer aandacht krijgen binnen de regionale aanpak, evenals de aanpak van stagediscriminatie. In september 2022 is een loopbaanteam mbo gestart.

In dit team zitten professionals vanuit Leerplicht en RMC, Leerwerkloket, WerkBedrijf en medewerkers vanuit het mbo. Studenten die dit nodig hebben kunnen vanuit dit team

2

vroegtijdige ondersteuning krijgen bij het maken van een vervolgstap. De intensiteit van de ondersteuning kan variëren, evenals de duur. Waar nodig kunnen we een jongere langer volgen en zorgen voor blijvend contact. Ook start in het najaar een loopbaanteam pro/vso. Vanuit Bureau Leerplicht en RMC bereiken we steeds meer jongeren die eerder buiten beeld waren of dreigden te geraken. Er vinden nu gerichte her-controles plaats. We dwingen onszelf om scherp te blijven op onze eigen werkwijze én op eenduidige registratie. Enerzijds om te weten waarom jongeren uitvallen (oorzaken) en anderzijds om scherp te krijgen hoe we hen goed en snel kunnen helpen (aanpak). Uitbreiding naar 27 jaar Een wetswijziging is in voorbereiding om de coördinerende rmc-taken uit te breiden van 23 jaar naar 27 jaar (waarschijnlijk juli 2024). Dit gaat veel betekenen voor onze dienstverlening aan jongeren. De totale groep jongeren wordt groter én het aanbod wat we organiseren zal veranderen. In veel gevallen zal de ondersteuning die nodig is over meerdere leefdomeinen gaan, naast onderwijs en werk. Dit vraagt om intensieve samenwerking met anderen, zowel intern als extern. Vooruitlopend op deze wetswijziging werken we verder aan integrale ondersteuning tot 27 jaar.

Begeleiding blijft maatwerk De verzuim- en vsv-cijfers geven ons waardevolle informatie maar vertellen weinig over de diversiteit en achtergronden; sommige jongeren zijn vanwege beperkingen kwetsbaar binnen het onderwijs, anderen ervaren een tijdelijke hobbel op hun levenspad. Sommige leerlingen hebben begeleiding en steun nodig, anderen een waarschuwing of een pittig gesprek. Het is voor een aantal jongeren (en hun ouders) echt lastig om een plek te vinden binnen het onderwijssysteem of een logische vervolgstap na onderwijs. Sommige jongeren verdwijnen van de radar, waarbij het veel moeite kost om in contact te komen en soms kiezen jongeren bewust voor een baan in plaats van een diploma. Met regelmaat wil een jongere die voortijdig school verlaat geen hulp maar is er een aantal maanden later wel ruimte voor een gesprek en wordt de jongere alsnog begeleid naar werk, een combinatie van werken en leren, naar coaching of andere ondersteuning. Dit alles maakt dat van de leerplichtambtenaren en rmc-consulenten veel maatwerk en creativiteit wordt verwacht. Het vraagt om professionals die de juiste vragen stellen, doorvragen, oprechte interesse hebben, denken in mogelijkheden, investeren in de samenwerking, met kennis van wettelijke kaders en netwerken, die volharden en meebewegen.

In het afgelopen schooljaar heeft Bureau Leerplicht en RMC verschillende verbeteringen doorgevoerd in het monitoren van jongeren. De systemen zijn hierin ‘slechts’ ondersteunend. De leerplichtambtenaren en consulenten zijn degenen die de jongeren en hun verhalen kennen, zij lopen vaak jaren mee. Hun rol verschuift steeds meer van handhavend naar ondersteunend.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Toelichting en begrippen Gemeenten en scholen werken samen om verzuim en voortijdig schoolverlaten tegen te gaan. Scholen zijn verplicht om (via DUO) bij de gemeente te melden wanneer leerlingen stoppen met een opleiding of een maand zonder reden niet naar school gaan. Deze leerlingen worden geholpen en gestimuleerd om terug naar school te gaan of om werk te vinden waarbij ze een mbo-diploma kunnen halen. We geven inzicht in de werkprocessen, de ontwikkelingen door de jaren heen, de oorzaken van verzuim en welke resultaten zijn geboekt met het oppakken van de meldingen. We melden over de periode tot 1 oktober 2022. • •

•

•

• •

STARTKWALIFICATIE: Een diploma voor vwo, havo of mbo-niveau 2 of hoger. KWALIFICATIEPLICHT: Jongeren (16 tot 18 jaar) die nog geen startkwalificatie hebben behaald moeten naar school om deze wel te behalen (leerplichtwet). Uitzonderingen hierop zijn jongeren met een getuigschrift/schooldiploma praktijkonderwijs of vanuit het voortgezet speciaal onderwijs met uitstroomprofiel arbeidsmarkt/ dagbesteding. RMC: Regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten. Wettelijke taken zijn 1) een sluitende melding en registratie van alle jongeren (18-23) die niet op school zitten en geen startkwalificatie hebben 2) benaderen en zorgdragen voor begeleiding van jongeren die zijn uitgevallen, gericht op terugleiden naar school, naar werk of een combinatie daarvan en 3) coördineren en initiëren van samenwerking tussen betrokken partijen. MELDINGEN VERZUIM: DUO stuurt alle verzuimmelding van leerlingen/studenten uit het Rijk van Nijmegen door naar Bureau Leerplicht en RMC Nijmegen. Er wordt dan automatisch een werkproces aangemaakt. In feite rapporteren we over de werkprocessen relatief verzuim (kwalificatieplicht) en werkprocessen rmc-verzuim. o MELDINGEN KWALIFICATIEPLICHT: Als een kwalificatie plichtige jongeren (16-18 jaar) meer dan 16 klokuren verzuimt (per 4 opeenvolgende lesweken) dan meldt de onderwijsinstelling dit bij DUO.

o RMC VERZUIM: Als een jongere (18 tot 23 jaar), zonder startkwalificatie, die wel ingeschreven staan bij een opleiding, meer dan 4 weken aaneengesloten verzuimt, dan meldt de onderwijsinstelling dit bij DUO. Wanneer er sprake is van zorg kunnen de opleidingen eerder melden. VSV: Wanneer een jongere (12 tot 23 jaar) niet bij een onderwijsinstelling ingeschreven staat en nog geen startkwalificatie heeft, is hij/zij een voortijdig schoolverlater. BUREAU LEERPLICHT EN RMC NIJMEGEN: Rijk van Nijmegen maakt jaarlijks een regionale opdracht voor Bureau Leerplicht en RMC Nijmegen voor het uitvoeren van alle rmc-taken voor de regio: uitvoering kwalificatieplicht (verzuim 16-18 jaar), preventieve rmc-taken (verzuim 18-23 jaar) en curatieve rmc-taken (voortijdig schoolverlaters 16-23 jaar), monitoren van kwetsbare jongeren. In de opdracht leggen we vast wat we verstaan onder ‘monitoren’, waar gemeenten op willen sturen en hoe de inzet is verdeeld. Er is één team van rmc/vsv consulenten zodat de preventieve rmc-taken (verzuimmeldingen 18+) en de curatieve rmc-taken (outreachende vsv-aanpak) goed verdeeld kunnen worden binnen het team en gedurende het schooljaar (8 fte leerplichtambtenaren en rmcconsulenten en 3,4 fte ondersteuning). De gemeente Nijmegen voert als contactgemeente de rmccoördinatie uit voor de regio Nijmegen.

De rmc-coördinatie is ondergebracht bij de beleidsafdeling Maatschappelijke Ontwikkeling bij de gemeente Nijmegen. In het volgend schooljaar willen we de rmc-coördinatie (0,6 fte) beleggen bij het team Leerplicht en RMC.

4

Verzuim Ruim 1500 verzuimmeldingen in 2020-2021 Gemeente

Berg en Dal Beuningen Druten Heumen Mook en Middelaar Nijmegen Wijchen TOTAAL

Meldingen kwalificatieplicht 16-18 jaar 45 47 46 24 9 273 95 539

RMCmeldingen 18-23 jaar 57 63 57 35 15 569 192 988

Totaal meldingen 16-23 jaar 102 110 103 59 24 842 287 1.527

Percentage ten opzichte van totaal 7% 7% 7% 4% 2% 56% 18% 100%

Vergelijkbaar met andere jaren gaat meer dan de helft van de verzuimmeldingen over Nijmeegse jongeren. Dit wordt enerzijds verklaard doordat er simpelweg meer jongeren in Nijmegen wonen dan in de regiogemeenten, anderzijds is in de stad meer sprake van cumulatie van problematiek.

Verzuim 16-18 jaar neemt af, verzuim 18-23 jaar neemt toe kwalificatieplicht (16-18 jaar) RMC (18-23 jaar)

meldingen Nijmegen Regio Totaal Nijmegen Regio Totaal

2018-2019 592 377 969 599 365 964

2019-2020 466 289 755 533 301 834

2020-2021 457 284 741 478 291 769

2021-2022 273 266 539 571 417 988

Totaal 1.933 1.589 1.510 1.527 Het aantal meldingen 16-18 jaar schommelde jarenlang rond de 1.000 en is de afgelopen drie schooljaren flink afgenomen. Dit wordt grotendeels verklaard door de Corona epidemie. Tijdens de periodes waarin onderwijs op afstand werd gegeven was het voor scholen soms lastig om ongeoorloofd verzuim vast te kunnen stellen. Ook in de periodes waarin fysiek onderwijs (deels) kon plaatsvinden was verzuim soms direct of indirect gerelateerd aan corona, aan de quarantainemaatregelen of de bereidheid om naar school te gaan. Ook het aantal meldingen 18-23 jaar liet sinds de opkomst van corona een afname zien. In het afgelopen schooljaar is dit cijfer weer flink gestegen en op hetzelfde niveau als drie jaar geleden. Scholen geven aan dat het lastig is om sommige 18-plussers weer te motiveren voor fysiek onderwijs. Qua leeftijd is de verdeling al jaren redelijk stabiel. Een hele duidelijke piek van de verzuimmeldingen ligt bij de 17- en 18-jarigen.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Meldingen kwalificatieplicht door de jaren heen

rmc-meldingen door de jaren heen

1200

1600

1000

1400

800

1200 1000

600

800

400

600

200

400

0 14 /1 20 5 15 /1 20 6 16 /1 20 7 17 /1 20 8 18 /1 20 9 19 /2 20 0 20 20 /21 21 /2 02 2

200

regiogemeenten

nijmegen

21 /2 2

20

20 /2 1

20

19 /2 0

20

18 /1 9

20

17 /1 8

20

16 /1 7

15 /1 6

20

totaal

20

nijmegen

20

regiogemeenten

14 /1 5

20

0

totaal

Verzuim naar onderwijsinstelling >15 meldingen Kwalificatieplicht 16-18 jaar Boven leerplichtig 18-23 jaar Totaal ROC Nijmegen e.o. 125 314 439 Koning Willem l College 52 244 296 ROC Rijn IJssel 19 162 181 Pontem College 31 14 45 Yuverta 12 25 37 Canisius College 11 16 27 ROC Rivor 5 21 26 Aventurijn 14 5 19 Mondial College 11 8 19 SSgN 15 3 18 Het aantal verzuimmeldingen fluctueert sterk per school en per schooljaar. Een beperkt aantal leerlingen kan zorgen voor grote jaarlijkse schommelingen per onderwijsinstelling. Toch biedt het registreren ook aanknopingspunten om de casuïstiek van een school tegen het licht te kunnen houden en bespreekbaar te maken. Omdat het aantal verzuimmeldingen 18-23 jaar is gestegen, kijken we naar de ontwikkelingen over de afgelopen jaren bij de scholen die veel verzuim melden.

Afname verzuim (18-23 jaar) bij ROCN, toename bij andere ROC’s 900

805

800 700 600

575

524

500 400

381

300

0

354

246

200 100

563

100 2016/17

137

104 104

2017/18 2018/19 ROC Nijmegen

70 94

99 145

2019/20 2020/21 ROC Rijn Ijssel College

314 244 162

2021/22

6

Van alle rmc-meldingen (18-23 jaar) is 73% afkomstig van de drie grootste mbo-scholen in de regio. Gezien de ligging en omvang van ROC Nijmegen is het logisch dat veel meldingen hiervandaan komen. Het aantal meldingen vanuit ROC Nijmegen neemt sterk af. Opvallend is de stijging van het aantal meldingen vanuit ROC Rijn IJssel College en ROC Koning Willem I. Een toename van het aantal meldingen kan een positieve ontwikkeling zijn omdat we wellicht snel actie kunnen ondernemen en schooluitval kunnen voorkomen. Echter, als we inzoomen op de meldingen vanuit Koning Willem I college blijkt dat ging om 121 meldingen die zijn afgedaan als ‘foutieve meldingen’. Het ging dan bijvoorbeeld om zieke leerlingen waarover vooral aan het begin van het schooljaar werd gemeld. De toename bij beide mbo-scholen geeft in ieder geval aanleiding om in gesprek te gaan over de meldingen.

Verzuim naar onderwijssoort Meldingen kwalificatieplicht naar onderwijssoort (16-18 jaar) 2016/17 2017/18 2018/19 2019/20 2020/21 2021/22 VSO 61 45 28 25 47 19 PRO 25 22 16 18 25 4 VO 317 321 271 184 147 122 VO-MBO 18 0 0 1 MBO 481 474 530 425 383 224 Overig/geen 157 117 106 113 139 169 Totaal 1.041 979 969 755 741 539 De categorie ‘overig/geen’ betreft in 2021-2022 o.a. werkprocessen absoluut verzuim (138), vrijstellingsaanvragen (10), aanvragen zorg en bemiddeling (7) en ‘monitoring van kwetsbare jongeren’ (11). Meldingen rmc naar onderwijssoort (18-23 jaar) 2015/16 2016/17 VSO 0 0 PRO 1 2 VO 18 85 VO-MBO MBO 1.178 1.208 overig Totaal 1.197 1.293

2017/18 0 0 114 1.336

2018/19 5 2 82 43 835

1.450

964

2019/20 1 1 34 0 782 16 834

2020/21 1 2 43 0 706 17 769

2021/22 8 63 61 811 46 989

Het totale aantal meldingen bij het voortgezet speciaal onderwijs en Praktijkonderwijs (PrO) nam de afgelopen jaren af. Bij het mbo dalen de verzuimmeldingen 16-18 jaar en stijgen de verzuimmeldingen 18-23 jaar. Het aantal absoluut verzuimers fluctueert. Dit zijn meldingen van kwalificatie plichtige jongeren die niet zijn ingeschreven bij een school. ‘Overig 18-23 jaar’ gaat om jongeren die geen inschrijving hadden op het moment dat het werkproces is opgestart. Dit aantal is toegenomen, met name door een betere registratie en monitoring. Het gaat bijv. om jongeren ‘zorg en bemiddeling’ (16), kwetsbare jongeren die niet in onderwijs zitten maar die we monitoren en daarom een nieuw proces opstarten (14) en jongeren die na een rmcverzuimmelding zijn uitgeschreven (15).

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Verschillende oorzaken van verzuim Totaal Aanmelding VAVO 18Advies / informatie (geen verzuim maar melding van ouders of docent) Artikel 15 en 5 (lid a/b/c vrijstelling wegens volgen van ander onderwijs, vanuit sociaal medisch oogpunt, vanwege schoolgang in buitenland)

Entree uitstroom arbeid Financieel Frequent te laat komen Gedragsproblematiek Geen inschrijving van school ontvangen Licht verzuim (luxe verzuim 1) Medisch Motivatie Multiproblematiek Onderwijskundig Overig Overstap Praktijkonderwijs Psychisch Signaal verzuim Thuissituatie Verwijdering Verzuim VSO Arbeid / Dagbesteding Ziekte verzuim (leeg) (zitten nog in de intake) Eindtotaal

9 10 15 10 1 24 1 183 173 9 25 1 9 6 30 5 6 52 6 2 878 17 10 45 1527

Bij de binnenkomst van iedere verzuimmelding (16-18 jaar én 18-23 jaar) wordt gekeken naar de achtergrond van de melding. Bureau Leerplicht en RMC neemt contact op met iedere gemelde verzuimer om in een gesprek de oorzaken te achterhalen van het verzuim en de jongere te kunnen adviseren met betrekking tot het vervolgen van de opleiding. Deze lijst van ‘oorzaken’ is overgenomen van vorige registratiesystemen. Er zijn inmiddels veel opties, sommige opties zijn geen feitelijke oorzaken of geven weinig informatie. In september 2022 is een nieuwe versie van JVS (Jongeren Volg Systeem) in gebruik genomen. Dit is een goede aanleiding om opnieuw naar de oorzaken en de werkwijze te kijken, zodat we een scherper beeld krijgen van de oorzaken van verzuim. Bij een verzuimmelding 18+ wordt bijna nooit een duidelijke reden gegeven voor het verzuim. Er is simpelweg sprake van verzuim. Als een behandelaar constateert dat er een andere oorzaak is, dan wordt de oorzaak gewijzigd. In veel gevallen heeft verzuim te maken met een gebrek aan motivatie en discipline. Een aanzienlijk deel van het verzuim is toe te schrijven aan multi problematiek, psychische problemen, medische problemen, de thuissituatie of signaal verzuim (bijv. faalangst).

Dit laat zien hoe belangrijk de professionele begeleidingsstructuur binnen de school is met korte lijnen naar de externe zorgstructuur van sociale wijkteams of andere welzijnspartners. Bij ‘licht verzuim’ gaat het om beginnend verzuim, zoals spijbelen of te laat komen. In tegenstelling tot signaalverzuim is er hier meestal geen problematiek achter het verzuim zichtbaar. Een andere oorzaak is dat er geen inschrijving van school is ontvangen. Hiervan is sprake wanneer scholen de jongere niet hebben willen aannemen, of de jongere heeft zichzelf nergens aangemeld. Deze groep is de laatste jaren kleiner geworden.

8

De invloed van corona Inmiddels rapporteren we al drie jaar over de invloed van corona op de verzuimcijfers. Ook in periodes waarin fysiek onderwijs (deels) kon plaatsvinden was verzuim soms direct of indirect gerelateerd aan corona, aan de geldende maatregelen of bereidheid om naar school te gaan. We weten dat groepen jongeren achterstanden hebben opgelopen (qua leerstof, sociaal-emotioneel en sociaal-maatschappelijk). Er zijn meer jongeren met hulpvragen die een beroep doen op ondersteuning. Er zijn meer jongeren met motivatieproblemen. Voor extra ondersteuning hebben scholen gelden van het rijk ontvangen. De gemeente Nijmegen financiert vanuit het Nationaal Programma Onderwijs jongerenwerk op alle vo-scholen. Anderzijds zien we gelukkig dat de meeste jongeren veerkrachtig zijn.

Het resultaat van onze inzet Advies/Informatie Afgedaan (o.a. proces-verbaal, halt verwijzing, schriftelijke waarschuwing) Einde lesrooster examen Foutieve melding (geoorloofd verzuim dat als ongeoorloofd is gemeld) Geen inschrijving bij vervolgopleiding (Overstap Inschrijving bij school of vervolgopleiding, andere school Naar school, vervolgt opleiding Dagbesteding Uitkering / Wajong Werkt Niet (meer) leerplichtig Overdracht naar volgend schooljaar Overdracht naar vsv Start ander werkproces (vrijstelling van inschrijving, zorg en bemiddeling) Toekenning (vrijstellingen) Verhuizing Verwijzing naar instantie Verwijzing VAVO 18Verzoek niet rechtsgeldig / ingetrokken Verzuim geoorloofd Leeg (nog niet afgesloten werkprocessen) Overig TOTAAL

Aantal meldingen 10 71 31 378 8 90 475 2 3 14 80 24 106 6 12 7 7 9 3 6 174 12 1528

% 5% 25%

31%

5% 7%

11%

Om te weten wat de inzet op kwalificatieplicht en rmc betekent kijken we o.a. naar het redenen waarmee werkprocessen worden afgesloten. Veruit de meeste jongeren gaan na een verzuimmelding (16-18 jaar) weer naar school en ongeveer 5% van de meldingen is ‘afgedaan’, dat wil zeggen dat er een formele waarschuwing is gegeven, er een HALT-afdoening is of een proces-verbaal is opgemaakt. Dit aantal daalt al enkele jaren. De meeste jongeren die verzuimen blijven op school. Vaak is een gesprek voldoende om de opleiding te vervolgen. Soms blijkt dat het vervolgen van onderwijs geen optie is. De jongere is ‘klaar’ met school of heeft een ander type ondersteuning nodig. 7% van alle meldingen wordt doorgezet naar de vsv-consulent. Samen met o.a. het Werkbedrijf Regio Nijmegen of Leerwerkloket wordt dan onderzocht wat de beste vervolgstap is. Soms is sprake van een foutieve melding. Dit betekent dat er geen sprake is van noemenswaardig verzuim, de jongere in uitschrijfprocedure zit of al is uitgeschreven. Als de jongere zichzelf niet snel opnieuw inschrijft bij een opleiding, ontvangt hij/zij een bericht van de vsv-consulent en wordt weer contact gezocht.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Voortijdig schoolverlaten Het Ministerie van OCW maakt in maart 2023 de voorlopige vsv-cijfers bekend over het schooljaar 2021-2022, de definitieve cijfers volgen pas in november 2023. We rapporteren in dit verslag op basis van eigen vsvmeldingen in het afgelopen schooljaar (peildatum 1 oktober). We monitoren alle jongeren zonder een startkwalificatie tot 23 jaar in het Rijk van Nijmegen, ongeacht of deze jongeren zich binnen of buiten het onderwijs bevinden. De vsv-consulent is een verbindende functie die moet zorgen voor een goede samenwerking tussen zowel de leerplichtambtenaren, de scholen als de consulenten bij het Werkbedrijf en Leerwerkloket.

Werkwijze Iedere woensdag komen de DUO-meldingen binnen over jongeren die geregistreerd staan als nieuwe vsv’ers. Er wordt dan eerst een administratieve check gedaan (via eigen systemen en Suwinet-inkijk voor inkomenscheck). Naar de jongeren die geen onderwijsinschrijving hebben, en geen inkomen uit werk of uitkering wordt vervolgens een brief gestuurd met de oproep om zich te melden. Neemt een jongere (nieuwe of oude vsv’er) contact op met de vsv-consulent, dan wordt gezamenlijk bekeken of er mogelijkheden zijn om alsnog een opleiding (met startkwalificatie) af te ronden of dat de route naar werk (op dit moment) de beste weg is. Als de jongere zich niet meldt, dan gaat de consulent op zoek naar de jongeren die ‘buiten beeld’ zijn. De consulent neemt contact op en probeert de ondersteuningsvraag in beeld te krijgen, door laagdrempelig contact te leggen met de jongere en ouder of verzorger en huisbezoeken af te leggen. Tijdens de lockdown periodes zijn nauwelijks huisbezoeken afgelegd, wel deurbezoeken. Waar nodig kunnen ze advies geven, doorverwijzen, een luisterend oor of enige begeleiding bieden. De consulent kan zorgdragen voor contact tussen de jongere en de organisatie die past bij de ondersteuningsvraag. Hierbij wordt nauw samengewerkt met leerplichtambtenaren, school en consulenten bij Werkbedrijf en het Leerwerkloket.

De consulenten blijven de vsv’ers monitoren, bij kwetsbare vsv’ers houden ze een vinger aan de pols. Met hen wordt via her controles opnieuw contact gelegd.

Nieuwe vsv-meldingen, oorzaak aanmaak werkproces vsv

Detentie Eigen bedrijf/ werkt Financiële problemen Her controle vsv Medische / psychische belemmeringen Onbekend Ongemotiveerd Verkeerde studiekeuze Verhuisd naar regio Nijmegen Zoekt opleiding Zoekt werk TOTAAL

Berg en Dal

Beuningen

Druten

Heumen

Mook en Middelaar

Nijmegen

Wijchen

10

15

7

80 28

54 10

12 1 62 13

2

11 86

13

43 6

19 3

504 113

116 26

11 145 1 878 199

1 2 5

22 19 43 282

5 2 10 32

33 27 73 435

4 36

11 93 1186

14 218

13 152 1969

4 3 7 33

2 2 25

6 40

1 1 3 18

1 14 180

11 119

10 144

1 6 86

TOTAAL

Dat er 1969 werkprocessen ‘nieuw-vsv’ zijn opgestart betekent niet dat dit allemaal nieuwe voortijdige schoolverlaters betreft. Zo is er een grote groep jongeren ‘verhuisd naar Nijmegen’ (435). In veel gevallen gaat

10

het om studenten die vanuit het buitenland een opleiding volgen in Nijmegen. In het vorig schooljaar was deze groep vele malen groter (1207). Inmiddels is het systeem zo ingericht dat de (buitenlandse) studenten die op een adres van de studentenhuisvesting wonen er al uitgefilterd worden. Zo kunnen de consulenten zich sneller en directer richten op de jongeren die (nog) geen startkwalificatie hebben. Ook is er een grote groep jongeren (878) die vsv’er zijn en bij wie her controles plaatsvinden. Bepaalde groepen oud-vsv’ers controleren we tweemaal per jaar. Hiervoor wordt dan opnieuw een werkproces opgestart. Deze groepen worden door het systeem snel gefilterd waardoor de consulenten direct aan de slag kunnen met de meldingen die aandacht vragen. Bij sommige werkprocessen is de oorzaak niet ingevuld (onbekend), meestal heeft dit een administratieve oorzaak omdat deze werkprocessen nog niet zijn afgesloten. Er kunnen dagelijks wijzigingen plaatsvinden in bijvoorbeeld oorzaak en uitstroomreden.

Uitstroom redenen nieuwe vsv’ers 2021-2022 1% 4%

werk/eigen bedrijf (1124)

3% 3%

uitkering UWV/GSD/Wajong/dagbesteding (288) Zorg (257)

5%

vooruitleiding in buitenland (184)

7% 47%

zelfredzaam/geen interesse (157)

8%

overdracht WerkBedrijf/traject/inburgering (115) (toekomstige) opleiding (98)

11%

buiten regio verhuisd/23+/hoogste bereikt/detentie/foutieve melding (76) geen contact (67)

12%

Bij de uitstroom (2390 meldingen) heeft ongeveer de helft werk, heeft 9% alsnog een startkwalificatie behaald of vooropleiding in het buitenland en is 7% weer (bijna) gestart met een opleiding. Na contact met de vsv-consulent wordt ca 5% doorverwezen naar het Werkbedrijf. Bij het WerkBedrijf zien de consulenten steeds meer jongeren met complexe problemen. Er is vaker begeleiding vanuit het WerkBedrijf of andere hulp nodig in de stap naar werk. We hebben de laatste jaren veel beter zicht gekregen op de voortijdige schoolverlaters. Het aandeel van jongeren waarmee we geen contact kunnen krijgen is flink gedaald naar 3%. Dit komt o.a. door het afleggen van huisbezoeken. Jongeren bij wie twijfels bestaan over hun zelfredzaamheid, worden gemonitord.

Oude vsv-meldingen (oorzaak werkproces vsv in beeld) Berg en Dal Dagbesteding Detentie Eigen bedrijf Geen contact Geen interesse Inburgering

Beuningen 3

Druten

Heumen

1

1

6 1 1 5

2 3 1 1

2 2 1

2 4 2 1

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Mook en Middelaar

3 1

Nijmegen 3 14 30 57 27 18

Wijchen

TOTAAL

7 20 5 2

8 14 52 88 37 27

Overdracht / Traject WerkBedrijf Particuliere opleiding Toekomstige opleiding Vooropleiding in buitenland Uitkering/ Wajong Werk Zelfredzaam / geen hulp nodig Zorg Overig TOTAAL

5

2

4

2

1

6 4 38 116 11

1 4 1 14 70 16

2 2 15 94 12

1 2 1 8 47 6

1 5 25 3

30

14

26

19

4

219

137

163

92

43

67

9

90

36 173 177 582 67

6 5 24 153 13

2 56 187 281 1087 128

142 3 1396

30 275

265 3 2325

We houden de jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten in beeld tot de leeftijd van 23 jaar. Dit betekent dat wanneer een jongere op 19-jarige leeftijd wordt gemeld als vsv’er, we hem of haar blijven volgen in de daaropvolgende jaren. We willen weten waar de jongere zich bevindt, of er hulp nodig is, of iemand alsnog een startkwalificatie kan behalen en of de jongere in staat is om duurzaam uit te stromen op de arbeidsmarkt. Vanuit deze groep vindt de halfjaarlijkse her controle vsv plaats.

Steeds meer oud-vsv’ers in beeld Uitstroom werkproces vsv in beeld 23 jaar of ouder Buiten regio verhuisd Geen contact / foutieve melding Geen interesse/ hoogst haalbare bereikt Hercontrole Inburgering (toekomstige of nieuwe) opleiding Overdracht WB / Traject WB Uitkering / Wajong / dagbesteding Vooropleiding buitenland / alsnog startkwalificatie behaald Werk / eigen bedrijf Werkproces vsv Zelfredzaam / geen hulp nodig Zorg / detentie TOTAAL

TOTAAL 77 154 71 32 172 28 332 87 288 208

% 3% 5% 2% 1% 6% 1% 11% 3% 10% 7%

1124 15 126 271 2.985

38% 1% 4% 9% 100%

Ook de voortijdige schoolverlaters uit vorige schooljaren krijgen we steeds beter in beeld. Vorig schooljaar rapporteerden we over de uitstroom van ruim 800 oud-vsv’ers, dit jaar over bijna 3000 oud-vsv’ers. Sommige uitstroomreden leiden ertoe dat een jongere op dat moment geen vsv’er meer is. Bijvoorbeeld omdat iemand met een opleiding is gestart, verhuisd is buiten onze regio etc. Daarnaast zijn er jongeren die definitief geen vsv’er meer zijn omdat zij alsnog een startkwalificatie hebben behaald of 23 jaar zijn geworden. Opvallend is dat de helft van de afgesloten werkprocessen gaat over jongeren die (wederom) een opleiding volgen of hun startkwalificatie alsnog hebben behaald.

12

Aantal nieuwe vsv’ers Bovenstaande cijfers gaan over het aantal vsv-meldingen per schooljaar. Duo maakt jaarlijks de balans op over het aantal nieuwe voortijdige schoolverlaters per schooljaar. Hierbij wordt gekeken naar alle leerlingen uit het basisjaar die het volgende schooljaar geen onderwijs meer volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar staan ingeschreven. Per schooljaar gaat het om veel minder vsv’ers dan vsv-meldingen. Immers, er kunnen gedurende het schooljaar meerdere meldingen binnenkomen over één en veel jongeren starten binnen het jaar weer met een opleiding. De voorlopige cijfers over schooljaar 2021-2022 worden in maart 2023 gepubliceerd. Er is wel een overzicht gemaakt van de vsv-cijfers tot en met schooljaar 2020-2021 (zie figuren 18 en 19). De verwachting is dat het vsv-cijfer over schooljaar 2021-2022 is gestegen. Onze regionale cijfers volgen de landelijke cijfers. Met name op niveaus 1 en 2 van het mbo is het relatieve vsv cijfer hoog. De vsv-cijfers laten een daling zien sinds schooljaar 2017-2018 en is in 2019-2020 gestegen. Vanwege corona invloeden gaan we ervan uit dat het vsv-cijfer over volgende schooljaren relatief hoger zal zijn. Tenslotte, de vsv-cijfers per gemeente laten fluctuaties zien.

Dit komt vooral door het lage aantal vsv’ers per jaar in de kleinere gemeenten waardoor grote schommelingen kunnen ontstaan.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Overzicht ontwikkelingen vsv in regio Nijmegen tot en met schooljaar 2020-2021 (voorlopige cijfers 2020-2021)

VSV in Rijk van Nijmegen Ontwikkeling totaal VSV-cijfer

Ontwikkeling per onderwijstype

3,5%

7,0% 6,6%

3,0%

6,0%

2,5%

5,0%

2,0%

Cijfers 2020/2021 (voorl.)

5,4% 4,7%

4,0%

1,5%

3,0%

1,0%

2,1%

2,0%

0,5%

1,0%

0,0%

1,6%

1,9%

0,5% 0,4%0,4%

0,0% 18/1919/20 20/21 voorl. 18/1919/20 20/21 voorl. 18/1919/20 20/21 voorl. MBO Rijk van Nijmegen

Nederland

VO regio

VSV naar niveau (2020/2021, voorl.)

totaal

Nederland

VSV-ers uit 19/20 één jaar later

onderbouw vo

mbo-4

bovenbouw vmbo

mbo-3

%

50

30,86%

mbo niveau 2

113

11,17%

mbo niveau 3

57

4,45%

mbo niveau 4

130

3,25%

bovenbouw havo/vwo

18

0,38%

bovenbouw vmbo

26

0,86%

onderbouw vo

13

0,16%

vavo

10

13,89%

totaal

417

1,87%

totaal 2019/2020

369

1,63%

totaal 2018/2019

469

2,06%

Toelichting * *

mbo-2

bovenbouw havo/vwo

aantal mbo niveau 1

mbo-1

mbo niveau 4

vavo

mbo niveau 3

vo

*

mbo niveau 2 RMC RijkvNijm

mbo niveau 1 0% norm

10% Nederland

20%

30%

40%

20%

*

37%

Nederland

regio

0%

20%

naar school

40%

aan het werk

60%

80%

overig

100%

Het VSV% in de regio Rijk van Nijmegen ligt op hetzelfde niveau als het landelijke VSV-cijfer Ook de trend in de ontwikkeling van het VSV% in de regio volgt het landelijke patroon, na hoge cijfers in 2017/2018 en 2018/2019 zakken de cijfers voor 2019/2020 om in 20/21 weer wat te stijgen Vooral op de niveau’s 1 en 2 van het MBO is de uitval relatief hoog Van de VSV-ers uit het schooljaar 19/20 is een jaar later 20% weer terug naar school en ruim een derde aan het werk. Vooral bij niveau 1 en 2 MBO is er een grote groep die een jaar later geen onderwijs volgt of werk heeft.

Bron: https://cijfers.duo.nl/ibi_apps/bip/portal/vsv_portal

14

Ontwikkelingen vsv per gemeente in het Rijk van Nijmegen

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

Van cijfers naar aanpak De cijfers laten zien dat de ondersteuning van leerlingen, het voorkomen van schooluitval en de aansluiting van het onderwijs op zorg en arbeid onze voortdurende aandacht vragen. Het combi PFO Onderwijs en Jeugd besluit jaarlijks over de rmc-begroting en daarmee geven we als Rijk van Nijmegen richting aan de opdracht aan Bureau Leerplicht en RMC Nijmegen voor de uitvoering van de regionale verzuimtaken. De verzuimaanpak sluit aan op de regionale aanpak ‘jongeren naar school of werk’. Besluitvorming hierover vindt plaats in de stuurgroep ‘jongeren naar school of werk’ waaraan bestuurders vanuit het vo, mbo, WerkBedrijf en gemeenten deelnemen.

Onze verzuimaanpak ontwikkelen we door Verzuim is een belangrijk aangrijpingspunt om met jongeren het gesprek te voeren over wat er speelt (op school, thuis en/of in de omgeving). Dit vraagt om goede ondersteuning op school, door de mentor of de studie- of trajectbegeleider. Gemeenten blijven samen met de schoolbesturen agenderen wat nodig is in de ondersteuning: verbeteringen in de loopbaan oriëntatie, extra ondersteuning in de klas, mogelijkheden om te kunnen switchen, meer instroommogelijkheden etc. De aanpak ziekteverzuim ontwikkelen we verder. Hiermee maken we het proces van ziekteverzuim effectiever en efficiënter. Inmiddels zijn acht scholen al bezig met de verbeterpunten en starten de overige vo-scholen en twee vso-scholen in schooljaar 2022-2023. Ook wordt er een integrale aanpak rondom thuiszitters ontwikkeld, zodat binnen drie maanden een passend aanbod is aangeboden en een doorbraakaanpak. We willen hiermee het aantal thuiszitters in het Rijk van Nijmegen terugdringen. We hebben vanuit de regionale rmc-middelen een subsidie verstrekt aan ROC Nijmegen om twee extra dagdelen onderwijs per week te organiseren voor jonge inburgeraars die vallen onder de oude wet inburgering. Hiermee krijgen ze dezelfde startkansen als de inburgeraars die vallen onder de nieuwe wet inburgering.

De gemeenten zetten het schoolmaatschappelijk werk voort op het vo en mbo, gericht op preventie en vroegtijdige benadering van de leerling en jongere. Daarnaast gaat de gemeente Nijmegen door met de inzet van een aantal projecten, zoals het coachproject en school’s cool, om jongeren een vrijwillige mentor te bieden die hen begeleidt.

We werken verder aan blijvend contact na onderwijs We spreken in regionaal verband niet langer over de vsv-aanpak maar over de regionale aanpak ‘jongeren naar school of werk’, waarin we de vsv-middelen en middelen jeugdwerkloosheid bundelen. We communiceren over projecten en delen verhalen van jongeren via nieuwsbrieven en social media en organiseren bijeenkomsten waarmee we het netwerk verder versterken. In schooljaar 2022-2023 zal het werkgeversperspectief meer aandacht krijgen binnen de regionale aanpak, evenals de aanpak van stagediscriminatie. We zetten o.a. doorstroomcoaches in om de aansluiting tussen onderwijs en vervolgonderwijs te verbeteren zodat de overstap soepeler gaat In september 2022 is een loopbaanteam mbo gestart en is een teamleider aangesteld. In dit team zitten professionals vanuit Leerplicht en RMC, Leerwerkloket, WerkBedrijf en medewerkers vanuit het mbo. Studenten die dit nodig hebben kunnen vanuit dit team ondersteuning krijgen bij het maken van een vervolgstap. De intensiteit van de ondersteuning kan variëren. evenals de duur. Ook start in het najaar een loopbaanteam pro/vso. Bureau Leerplicht en RMC werkt verder aan ‘blijvend contact na onderwijs’ en we bereiken steeds meer jongeren die eerder buiten beeld waren of dreigden te geraken. Er vinden nu gerichte her-controles plaats.

De consulent spoort de jongeren op, gaat in gesprek en kan doorgeleiden naar instanties. Om de jongere naar werk toe te kunnen leiden is er vaak begeleiding vanuit het WerkBedrijf of andere hulp nodig. In 2022 is een consulent vanuit WerkBedrijf toegevoegd aan het team van Leerplicht en RMC om de samenwerking te verstevigen.

1

We dwingen onszelf om scherp te blijven op onze eigen werkwijze én op eenduidige registratie. Enerzijds om te weten waarom jongeren uitvallen (oorzaken) en anderzijds om scherp te krijgen hoe we hen goed en snel kunnen helpen (aanpak). Het moet voor alle jongeren helder zijn waar ze terecht kunnen voor advies en ondersteuning rondom scholing en opleiding, werk en inkomen. Sinds 2022 kunnen jongeren zich ook zelf melden bij Bureau Leerplicht en RMC. Stoppen met school? Hoe verder? - Onderwijs en kinderopvang - Diensten - Gemeente Nijmegen. Zij kunnen een aanvraagformulier invullen, mailen, bellen of appen. Hiermee proberen we de drempel zo laag mogelijk te maken.

Uitbreiding naar 27 jaar Een wetsvoorstel is in voorbereiding waarmee de coördinerende rmc-taken worden uitgebreid van 23 jaar naar 27 jaar. Deze wetswijziging gaat waarschijnlijk vanaf juli 2024 van kracht. Dit gaat veel betekenen voor onze dienstverlening aan jongeren. De totale groep jongeren wordt groter én het aanbod wat we organiseren zal veranderen. In veel gevallen zal de ondersteuning die nodig is over meerdere leefdomeinen gaan, naast onderwijs en werk. Dit vraagt om intensieve samenwerking met anderen, zowel intern als extern. Vooruitlopend op deze wetswijziging werken we verder aan integrale ondersteuning tot 27 jaar.

2