Jaarprogramma Onderzoek en Statistiek 2022

Jaarprogramma Onderzoek en Statistiek 2022

27 januari 2022 Opgesteld door: Ad Manders en Klaas Pruijsen, bureau Onderzoek en Statistiek, gemeente Nijmegen

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

1

In het kort Vanuit de afdeling VJB (Veiligheid, Juridische Zaken en Bestuursondersteuning en -advies) levert het team Onderzoek en Statistiek (O&S) relevante en betrouwbare informatie voor gemeentelijk beleid, uitvoering en bestuur: • Bestuursprioriteiten zijn leidend; de hoofdopgaven uit het coalitieakkoord (duurzamer, sociaal, economisch veerkrachtig en aantrekkelijk) en prioriteiten binnen de begrotingsprogramma’s bepalen voor een belangrijk deel het programma. Ook monitoren we relevante maatschappelijke thema’s en dragen we bij aan datagedreven werken. • In 2022 vindt als vervolg op de gemeenteraadsverkiezingen een collegewisseling plaats. Afhankelijk van de wensen van het nieuwe college kan er medio 2022 op onderdelen een herijking van het Jaarprogramma Onderzoek en Statistiek 2022 plaatsvinden. • Informatie- en datagedreven werken vormt een belangrijk kader. O&S levert een substantiële bijdrage aan de werkzaamheden voor het gemeentelijke datahuis en in de gemeentelijke Enterprise Intelligence teams, gericht op het leveren van sturingsinformatie op basis van actuele data. De Stuurgroep Datahuis prioriteert deze werkzaamheden. In het voorliggend jaarprogramma zijn specifiek de werkzaamheden van O&S opgenomen (beleidsonderzoek, monitoring, ondersteuning en advisering met betrekking tot beleid, bijhouden van statistieken).

• Team O&S bestaat begin 2022 uit tien medewerkers (circa 8,8 fte), vooral gericht op onderzoek en data-analyse. De medewerkers zijn gespecialiseerd in vakgebieden als psychologie, gezondheid, sociologie, economie en ruimtelijke wetenschappen. We investeren veel in nauwe samenwerkingen binnen onze netwerkorganisatie.

2

Inhoudsopgave In het kort Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Hoofdlijnen jaarprogramma 2.1. Hoofdopgaven als aangrijpingspunt 2.2. Informatie ten behoeve van andere thema’s 2.3. Stadspanel 3. Uitvoering jaarprogramma en producten O&S 3.1. Uitvoering jaarprogramma 3.2. Producten 4. Werkwijze samenstelling jaarprogramma 4.1. Brede inventarisatie 4.2. Niet alle wensen gehonoreerd Bijlage: overzicht jaarprogramma O&S 2022 Projecten per hoofdopgave Projecten per thema (begrotingsprogramma)

2 3 4 5 5 7 9 10 10 11 13 13 13 15 15 19

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

3

1. Inleiding Informatie- en kenniscentrum Onderzoek en Statistiek (O&S) is het gemeentelijk informatie- en kenniscentrum voor het bestuur, de gemeentelijke organisatie en de samenleving. Door het ontsluiten van onderzoeken en statistieken (uit eigen huis en van andere instanties) leveren we bruikbare en betrouwbare informatie voor beter beleid, uitvoering en bestuur. Team O&S bestaat begin 2022 uit tien medewerkers (circa 8,8 fte), vooral gericht op onderzoek en data-analyse. De medewerkers zijn gespecialiseerd in vakgebieden als psychologie, gezondheid, sociologie, economie en ruimtelijke wetenschappen. Samenwerking datagedreven werken Naast de taken beleidsonderzoek, monitoring, ondersteuning en advisering met betrekking tot beleid en het bijhouden van statistieken, speelt O&S samen met andere gemeentelijke bureaus een rol in het datagedreven werken: het sturen op basis van actuele data, die structureel ontsloten zijn via een datahuis, waarin de data dagelijks of wekelijks geactualiseerd worden. Denk bijvoorbeeld aan data over jeugdzorg en Wmo. In 2016 is de opbouw van een datahuis gestart. Daarna zijn Enterprise Intelligence teams opgericht, die werken aan het slim combineren van de data en vervolgens het presenteren en visualiseren van die data, vooral in dashboards. Het werk leidt tot sturingsinformatie op basis van actuele data.

Jaarprogramma In het voorliggend jaarprogramma zijn alleen de werkzaamheden van O&S opgenomen. De werkzaamheden voor het datahuis en in de Enterprise Intelligence teams worden via de Stuurgroep Datahuis aangestuurd, waarbij er aandacht is voor de samenhang met de projecten van O&S. Door de opbouw van het datahuis groeien de mogelijkheden voor verdiepende analyses en prognoses door O&S. Zo hebben we in 2021 het opstellen van prognoses op het vlak van de Wmo voorbereid, zodat de gemeente daar in 2022 mee kan gaan werken. En we gaan in 2022 aan de slag met het ontwikkelen van prognoses op het vlak van jeugdhulp. Bestuursprioriteiten leidend In hoofdstuk 2 geven we een beeld van de hoofdlijnen van het jaarprogramma O&S 2022. Veel projecten sluiten aan op de hoofdopgaven uit het coalitieakkoord 2018-2022 “Nijmegen: samen vooruit”: de stad moet duurzamer, een sociale stad blijven, versterken economische veerkracht en bouwen aan een aantrekkelijke stad. Ook benoemen we projecten, die inspelen op de informatiebehoefte vanuit verschillende thema’s (begrotingsprogramma’s). In 2022 vindt als vervolg op de gemeenteraadsverkiezingen een collegewisseling plaats. Afhankelijk van de wensen van het nieuwe college kan er medio 2022 op onderdelen een herijking van het Jaarprogramma Onderzoek en Statistiek 2022 plaatsvinden.

In hoofdstuk 3 geven we kort weer hoe we het jaarprogramma uitvoeren en wat voor soorten producten O&S oplevert. In hoofdstuk 4 geven we een beeld van de stappen die we hebben gezet om tot dit programma voor 2022 te komen. De bijlage tenslotte bevat lijsten met uit te voeren projecten.

4

2. Hoofdlijnen jaarprogramma 2.1.

Hoofdopgaven als aangrijpingspunt

Bij de keuze van onderzoeksprojecten speelt de betekenis van de informatie en onderzoeksuitkomsten voor de beleidsprioriteiten een belangrijke rol. Het programma voor 2022 levert veel informatie op die past binnen de in het coalitieakkoord 2018-2022 opgenomen hoofdopgaven, de belangrijkste uitdagingen binnen de huidige bestuurs‐ en raadsperiode. Hieronder is in grote lijnen beschreven wat O&S per hoofdopgave gaat doen.

De stad moet duurzamer •

•

•

• •

We volgen de ontwikkelingen m.b.t. energie, klimaat, leefmilieu en grondstoffen/afval (onder meer energieverbruik, gebruik van duurzame energie door burgers, afvalscheiding, deeleconomie, duurzame mobiliteit, stank- en geluidsoverlast en oordeel over groenvoorzieningen). We beschrijven de hoofdlijnen van deze ontwikkelingen in onze Stads- en Wijkmonitor. Begin 2023 levert de gemeente een 5 year-report op aan de Europese Commissie waarin de doorwerking van het Green Capital-jaar 2018 centraal staat. O&S werkt mee aan het opstellen van die rapportage. Ten behoeve daarvan voeren we een meting uit bij ons Stadspanel over wat het Green Capital-jaar teweeg heeft gebracht. We doen een effectmeting voor pilot(s) rondom bewonersinitiatieven op het vlak van duurzaamheid. Wat is de impact van die initiatieven op de (sociale) omgeving en voelt met zich gesteund door de gemeente? We voeren een peiling bij het Stadspanel uit over het vergroenen van de stad, hittestress en wateroverlast. We blijven betrokken bij het ontwikkelen van data over woningen (zonder) aardgasaansluiting (samenwerking met LIANDER, gericht op ontwikkelen landelijke systematiek).

Een sociale stad blijven •

•

• •

We volgen de ontwikkelingen m.b.t. de buurtteams Jeugd en Gezin en Volwassenen, de Wmo, de jeugdhulp, de regieteams, de stapeling van het gebruik van regelingen op het vlak van zorg, inkomen, werk en jeugdzorg, de financiële positie van bewoners, het welzijn, de gezondheid en de leefstijl van bewoners, de sociale samenhang, de vrijwillige inzet van bewoners (inzet als mantelzorger, andere vormen van hulp bieden, inzet voor organisaties, inzet voor de wijk) en onderwijsachterstanden. We beschrijven de hoofdlijnen van deze ontwikkelingen in onze Stads- en Wijkmonitor. Voor diverse van de genoemde onderwerpen blijven we bijdragen aan de informatieopbouw om ontwikkelingen goed te kunnen volgen, zoals de buurtteams Jeugd en Gezin en Volwassenen, sterke sociale basis, jeugdhulp, hulpverlening vanaf de 18 jaar (18-/18+ problematiek), regieteams en inkomensondersteuning. Deels verloopt dat via het Enterprise Intelligence team, dat focust op het sociale domein en waaraan O&S een substantiële bijdrage levert. In 2021 hebben we het opstellen van prognoses op het vlak van de Wmo voorbereid. In 2022 gaan we ervoor zorgen dat hiermee gewerkt kan gaan worden. In 2022 gaan we aan de slag met het ontwikkelen van prognoses op het vlak van jeugdhulp.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

5

• •

• • •

• •

• •

•

•

•

We voeren de klantervaringsonderzoeken Wmo en jeugdhulp uit, inclusief een kwalitatief onderzoek onder pgb-cliënten. Via het Sociaal Statistisch Bestand (SSB) blijven we inzicht geven in de omvang en spreiding van het gebruik van voorzieningen op het vlak van zorg, werk, inkomen en jeugdzorg, met speciale aandacht voor de stapeling van het gebruik. We gaan ons opnieuw buigen over informatie op stadsdeel-, wijk- en wijkdeelniveau ten behoeve van het jeugdbeleid. We gaan bekijken welke bijdrage we kunnen leveren aan de monitoring van het actieprogramma inclusie. Al enkele jaren maken we “foto’s” over kinderen tot 12 jaar, die scholen inzicht geven in de omvang van de zorgbehoefte bij de leerlingen. In 2022 actualiseren we de foto’s 0-4en 4-12-jarigen. En we gaan werken aan de ontwikkeling van “foto’s” over jongeren vanaf 12 jaar. We evalueren de FEW (Financieel Expert in de Wijk). Heeft deze gebracht wat de bedoeling was? (dichter bij de burger, dus burger eerder bereikt) Met de aanpak “Huishoudboekje” wordt het administratief makkelijker gemaakt om parttime werken en een uitkering te combineren. We leveren een bijdrage aan de monitoring hiervan. We evalueren het busvoordeelabonnement voor minima.

Draagt het abonnement bij aan participatie en wordt het door iedereen voor wie het bedoeld is gebruikt? Gevraagd is om meer inzicht in de woningbehoefte van kwetsbare groepen (uitstroom vanuit GGZ, beschermd wonen en maatschappelijke opvang; specifieke jeugdgroepen) en het woningaanbod voor deze groepen. We ronden het onderzoek af over de behoefte bij bewoners aan activiteiten en ontmoeting in de woonomgeving. Dit is uitgevoerd ten behoeve van nieuwe accommodatiebeleid “Ruimte voor ontmoeting”. In de coronacrisismonitor, die ieder kwartaal wordt opgeleverd, volgen we onder meer de effecten van deze crisis op de werkloosheid, de bijstand, het zorggebruik en de aanvragen voor schuldhulpverlening. In 2020 heeft O&S een bijdrage geleverd aan een verkenning m.b.t. levensloopzorg. Deze verkenning loopt door in 2022. O&S reserveert tijd voor een bijdrage daaraan.

Versterken economische veerkracht •

•

•

We volgen de ontwikkelingen m.b.t. de werkgelegenheid (banen, zelfstandigen), kansrijke groeisectoren, de beroepsbevolking, de werkloosheid, het vestigingsklimaat, de ruimte voor bedrijvigheid, vrijetijdseconomie en de binnenstad. We beschrijven de hoofdlijnen van deze ontwikkelingen in onze Stads- en Wijkmonitor. De tweejaarlijkse Monitor Vestigingsklimaat geeft zicht op hoe bedrijven, instellingen en zelfstandigen aspecten van het ondernemersklimaat en van de directe bedrijfsomgeving beoordelen. In 2022 rapporteren we over de najaar 2021 verrichte meting. De tweejaarlijkse Stadscentrummonitor geeft zicht op ontwikkelingen in de binnenstad op basis van enquêteonderzoek onder bezoekers en statistieken. Centraal staan indicatoren rond het economisch functioneren (aanbod, winkelleegstand, bestedingen bezoekers, werkgelegenheid in detailhandel en horeca en bouwinvesteringen) en de attractiewaarde voor bezoekers (druktebeeld, bezoekgedrag en waardering van aanbod, ambiance en verkeersaspecten). Najaar 2022 zullen we weer een meting uitvoeren, waarover we in 2023 rapporteren.

6

• •

We gaan ons buigen over de behoefte aan werklocaties in relatie tot de beroepsbevolkingsontwikkeling. In de coronacrisismonitor, die ieder kwartaal verschijnt, volgen we onder meer de effecten van deze crisis op de lokale economie.

Bouwen aan een aantrekkelijke stad •

•

•

•

• • • •

We volgen de ontwikkelingen m.b.t. het inwonertal, de waardering voor de stad, de binnenstad en de woonbuurten, de woningnieuwbouw, de woningbehoefte, de koopen huurmarkt, het cultuuraanbod en de cultuurparticipatie, het sportaanbod en de sportdeelname, het evenementenaanbod en de effecten van die evenementen, de bereikbaarheid van en binnen de stad, de veiligheid en overlast, de openbare ruimte en het imago en de aantrekkingskracht van de stad. We beschrijven de hoofdlijnen van deze ontwikkelingen in onze Stads- en Wijkmonitor. We peilen via de tweejaarlijkse Burgerpeiling hoe de Nijmegenaren oordelen over (aspecten van) hun buurt en stad. Najaar 2021 is er weer een meting uitgevoerd. De uitkomsten daarvan verwerken we in de Stads- en Wijkmonitor, editie 2022. We verwerken alle in 2021 verzamelde data over de Nijmeegse wijken in de Stads- en Wijkmonitor 2022. Het gaat om informatie verkregen via professionals die in de wijken werken, wijkstatistieken, de uitkomsten van de Burgerpeiling en het landelijke instrument “Leefbaarometer”. In 2021 is de organisatie van het wijkgerichte werken veranderd. Betrokkenen bij die nieuwe aanpak via gebiedstafels informeren we over welke informatie op stadsdeelwijk- en wijkdeelniveau O&S te bieden heeft (Wijkmonitor, dashboard gebiedsverschillen, informatie uit dashboards ontwikkeld door de EI-teams, informatie van externe partijen).

Daar zijn we in 2021 al mee begonnen. Samen met de betrokkenen gaan we in 2022 bekijken hoe we onze informatie over deelgebieden in de stad zo goed mogelijk kunnen laten aansluiten bij de nieuwe werkwijze. In dit verband gaan we ook enkele pilots uitvoeren m.b.t. data-analyse op buurtniveau (deelgebieden binnen wijken): wat kunnen we op basis van beschikbare data zeggen over hoe een buurt ervoor staat (sociaal, fysiek, veiligheid). We gaan een nulmeting onder bewoners uitvoeren m.b.t. het nieuwe wijkgerichte werken om later effecten van die nieuwe werkwijze te kunnen meteen. We gaan inzicht geven in de verhuisstromen in de laatste 20 jaar. We zijn betrokken bij de begeleiding van en datalevering voor nieuw woonbehoefteonderzoek. We herhalen het onderzoek onder Nederlanders naar het imago van Nijmegen. Vanwege corona is dit onderzoek in de voorgaande twee jaar doorgeschoven. Eerdere metingen vonden plaats in 2015 en 2017. Dit onderzoek is onder meer van belang voor het citymarketingbeleid.

2.2.

Informatie ten behoeve van andere thema’s

Behalve over de hoofdopgaven, levert ons jaarprogramma ook informatie op ten behoeve van andere thema’s (begrotingsprogramma’s). Enkele voorbeelden daarvan zijn de volgende: Brede welvaart • Het idee dat welvaart breder is dan economische ontwikkeling, wordt steeds meer gemeengoed. In 2021 heeft O&S aan het college voorgesteld om brede welvaart een

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

7

plek te geven in de Stads- en Wijkmonitor en om daarvoor de uitwerking en de bijbehorende cijfers van het CBS te gebruiken. Het CBS hanteert de volgende dimensies van brede welvaart: welzijn, materiële welvaart, gezondheid, arbeid/vrije tijd, wonen, samenleving, veiligheid en milieu. Bestuur en organisatie • Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart start een nieuwe collegeperiode. Die zal leiden tot aanpassingen van de in de begroting opgenomen doelenbomen. O&S zal betrokken zijn bij het nagaan welke monitorinformatie en indicatoren er aan de geactualiseerde doelenbomen gekoppeld kunnen worden. Ook zal O&S betrokken zijn bij het aanleveren van de cijfers bij de indicatoren voor de Stadsbegroting 2023. En O&S zal voor de Stadsrekening 2021 de cijfers bij de huidige door de raad gekozen indicatoren op een rij zetten. • Er is gevraagd om enkele medewerkersonderzoeken (onder meer monitoren hoe het hybride werken loopt en een bijdrage leveren aan de evaluatie van het generatiepact). Wonen en Stedelijke Ontwikkeling • Stadspeiling Veur Lent: aan 7.000 Nijmegenaren vragen we een enquête in de vullen over vier toekomstvarianten voor de verdere ontwikkeling van Veur Lent (variërend van geen nieuwe woningen bouwen tot tussen de 200 en 250 nieuwe woningen bouwen). Sport • We voeren een nieuwe meting uit in het kader van de Sportverenigingsmonitor (laatste meting is najaar 2020 verricht).

• We leveren data over sporten en bewegen in wijken en bij doelgroepen ten behoeve van de jaarplannen van bureau sportontwikkeling. Openbare Ruimte • We ronden de rapportage af van de in 2021 uitgevoerde Stadspanelpeiling over obstakels die voetgangers op hun looproutes tegenkomen. • We voeren een onderzoek uit t.b.v. de evaluatie van de ondergrondse containers in de binnenstad. • We leveren een bijdrage aan het programmeer platform openbare ruimte, gericht op het op elkaar afstemmen van werkzaamheden in de openbare ruimte. Veiligheid • Samen met de afdeling Veiligheid volgen we de ontwikkelingen op het gebied van veiligheid (geregistreerde overlast en criminaliteit, slachtofferschap, onveiligheidsgevoelens, enzovoorts). Dat leidt onder meer tot maandrapportages over geregistreerde misdrijven en incidenten. Cultuur en Cultureel Erfgoed • We zullen een bijdrage leveren aan de Gelderse Cultuurmonitor 2022. Onderwijs • We blijven een bijdrage leveren aan de onderbouwing van onderwijshuisvesting en leerlingenprognoses.

8

•

We gaan een kwalitatieve evaluatie uitvoeren van de nieuwe aanpak van voortijdig schoolverlaten.

Bereikbaarheid • We gaan enquêteonderzoek uitvoeren m.b.t. de laadinfrastructuur voor elektrisch rijden. Bevolking • We leveren in 2022 de nieuwe “Demografische Verkenningen” op, met behalve een bevolkingsprognose op stadsniveau ook prognoses voor de stadsdelen. Dit rapport is voor veel beleidsterreinen van belang.

2.3.

Stadspanel

In 2005 is O&S begonnen met de werving voor een stadspanel, een groep volwassen Nijmegenaren die we vragen om een aantal keer per jaar een korte internetvragenlijst in te vullen over een onderwerp dat binnen de gemeente speelt. Eind 2021 telt het panel circa 4.000 leden. De meeste leden zijn geworven via ons tweejaarlijkse grootschalige bevolkingsonderzoek (Burgerpeiling). Ook kunnen bewoners zich via de gemeentelijke website aanmelden. Panelpeilingen 2021 We zetten het stadspanel in voor geplande onderzoeksopdrachten en reserveren daarnaast uren voor enkele peilingen over een onderwerpen die in de loop van het jaar opkomen. In 2021 zijn er peilingen uitgevoerd over: • duurzaamheid en milieu (derde meting, voeren we iedere 4 jaar uit); • eHUBs en mobiliteitsgedrag; • gedrag en ervaringen met betrekking tot houtstook; • behoefte aan activiteiten in de woonomgeving; • obstakels voor voetgangers op looproutes. Verder is het een traditie geworden dat het panel kiest wie de Nijmegenaar van het jaar wordt. Inzet panel 2022 In 2022 zullen we panel onder meer inzetten voor de volgende projecten/onderwerpen: • nulmeting m.b.t. wijkgericht werken; • impact van Green Capital; • vergroenen van de stad, hittestress en wateroverlast; • woonwensen en verhuisbereidheid ouderen.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

9

3. Uitvoering jaarprogramma en producten O&S 3.1.

Uitvoering jaarprogramma

Taakvelden en werkwijze O&S Binnen ons jaarprogramma voeren we verschillende typen onderzoek uit, zoals: • monitoronderzoeken (Burgerpeiling, Stadscentrummonitor, Monitor Vestigingsklimaat e.d.); • eenmalige onderzoeken; • effectmetingen en peilingen onder de leden van ons Stadspanel; • bevolkingsprognoses. Verder verzamelen en ontsluiten we statistieken op alle relevante terreinen en we voeren daar allerlei (samenhangende) analyses op uit. In de afgelopen jaren is de vraag naar ondersteuning en advisering over thema’s en projecten groter geworden. Door het jaar heen komen er allerlei vragen binnen, die we op basis van opgebouwde kennis of het verzamelen van aanvullende kennis proberen te beantwoorden. Kort gezegd komt het erop neer dat we via ons jaarprogramma de basiskennis op allerlei terreinen op orde houden en dat we daarnaast allerlei aanvullende onderzoeks- en informatievragen beantwoorden, waarbij er een sterke link is met de beleidsprioriteiten binnen een jaar of bestuursperiode. Wanneer we starten met een onderzoek wordt het onderzoeksvoorstel voorbereid met de ambtelijke opdrachtgever (inhoudelijk specialisten, beleidsafdeling). Bij grotere opdrachten wordt het voorstel besproken met de portefeuillehouder. Flexibiliteit De ervaring is dat er door het jaar heen extra vragen binnenkomen en dat bepaalde vragen meer werk dan gepland met zich meebrengen.

Aan de andere kant kunnen we sommige vragen met minder uur werk afhandelen en komt het voor dat de urgentie van bepaalde vragen afneemt. Dit alles maakt ons jaarprogramma in voldoende mate flexibel. Externe blik We onderhouden contacten binnen het netwerk van de Vereniging voor Statistiek en Onderzoek (VSO). Dit is de vereniging van gemeentelijke en provinciale organisaties, die zich richten op lokaal en regionaal onderzoek in de uiteenlopende beleidsvelden waarop gemeenten en provincies actief zijn. Binnen het netwerk van VSO vinden onder meer uitwisseling van kennis en ervaring, het bespreken van actuele ontwikkelingen, het bespreken van nieuwe methodieken en het gezamenlijk oriënteren op nieuwe onderzoeksinstrumenten plaats. Ook onderhouden we contacten met medewerkers van de universiteit, HAN en de gezondheids- en leefstijlonderzoekers van de GGD. Jaarlijks begeleiden we enkele studenten, die bij O&S op onderzoeksstage komen.

10

3.2.

Producten

Een belangrijk uitgangspunt m.b.t. onze informatie is dat gebruikers (bestuurders, ambtenaren, bewoners, professionals binnen bedrijven en instellingen, studenten en scholieren) snel moeten kunnen vinden wat zij zoeken. Voor de een zullen dat basisstatistieken zijn (dashboards), voor de ander basisinformatie inclusief de nodige duiding (Stads- en Wijkmonitor) en voor weer een ander een meer diepgaande analyse over een specifiek onderwerp (onderzoeksrapporten). Het jaarprogramma O&S leidt tot de volgende producten: •

De Stads- en Wijkmonitor (SWM), een digitaal portal waarin we de ontwikkelingen in de stad en de wijken op diverse voor de gemeente relevante terreinen beschrijven. In de SWM zijn de volgende onderdelen te vinden: onderzoeksinformatie over de hoofdopgaven/belangrijkste uitdagingen binnen de huidige bestuurs‐ en raadsperiode, onderzoeksinformatie over de beleidsprogramma’s en beschrijvingen van de staat van en ontwikkelingen in alle 36 woonwijken. De Stads- en Wijkmonitor is een doorlopend project, met als belangrijke bronnen (monitor)onderzoeken onder Nijmegenaren, ondernemers/instellingen en bezoekers én diverse statistieken. Vanaf 2017 actualiseren we delen van de SWM jaarlijks. Voorjaar 2022 wordt de nieuwe editie opgeleverd, inclusief een actualisatie van de Wijkmonitor (een beschrijvingen van de staat van en ontwikkelingen in de 36 woonwijken, die we iedere twee jaar opleveren). De structuur van de Stadsmonitor sluit aan bij die van de stadsbegroting. In de Stadsmonitor geven we voor alle inhoudelijke programma’s een beeld van de stand van zaken en de ontwikkelingen. In de Stadsbegroting zijn indicatoren opgenomen, die voor een flink deel door O&S worden geleverd. Bij de overzichten met indicatoren in Stadsbegroting kan doorgelinkt worden naar de SWM, waar extra informatie en duiding van de cijfers te vinden is.

De SWM is ook opgenomen in het digitale overzicht van de financiële cijfers over de gemeente Nijmegen (pcportal.nijmegen.nl). De SWM 2021 is opgenomen in de website: www.nijmegen.nl/swm2021. Eind maart, begin april 2022 publiceren we de SWM 2022: www.nijmegen.nl/swm2022.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

11

•

Voor cijfers, die door mensen van binnen en buiten de gemeente veel gevraagd worden, staan enkele dashboards op de gemeentelijke website. Het meest gevraagd zijn cijfers over de samenstelling en ontwikkeling van de bevolking in de stad en in deelgebieden binnen de stad. Daarvoor is het dashboard bevolking ontwikkeld. In 2021 hebben we een dashboard gebiedsverschillen toegevoegd. In dat dashboard kunnen voor een reeks aan onderwerpen de verschillen tussen stadsdelen, wijken en wijkdelen bekeken worden. Minder gevraagde cijfers nemen we niet op in dashboards; deze zijn op aanvraag beschikbaar.

•

We stellen rapportages op van specifieke monitoren en onderzoeken. Deze zijn te raadplegen via het (Open) Dataportaal van de gemeente: opendata.nijmegen.nl .

•

We leveren regelmatig notities met informatie op, nodig voor de beleidsontwikkeling of -uitvoering binnen thema’s of voor projecten.

•

We geven regelmatig presentaties over de onderzoeksuitkomsten en statistieken.

12

4. Werkwijze samenstelling jaarprogramma 4.1.

Brede inventarisatie

Informatiebehoefte en onderzoekswensen Ieder najaar inventariseert O&S de onderzoeks- en informatiebehoefte voor het komende jaar. Aan de inhoudelijke specialisten in de ambtelijke organisatie is gevraagd om de informatiebehoefte en onderzoekswensen aan ons door te geven c.q. met ons te bespreken. Verder hebben de adviescommissie Jeugd-, Maatschappelijke opvang- & Gehandicaptenbeleid, de Seniorenraad Nijmegen en de RegenboogRaad Nijmegen een lijst van onderwerpen naar het college gestuurd, die zij graag opgenomen zien in het jaarprogramma 2022. Op basis van deze inventarisatie en de wensen vanuit de adviescommissies hebben we een voorstel voor het jaarprogramma O&S 2022 opgesteld. Dit jaarprogramma is voorgelegd aan het gemeentelijk managementteam. Vervolgens is het programma voorgelegd aan en vastgesteld door het college. Naast de onderzoeken door O&S, die we verrichten ten behoeve van beleidsontwikkeling, uitvoering en -evaluatie, worden er binnen de gemeente ook onderzoeken verricht door de Rekenkamer (onderzoek vanuit de controlefunctie van de gemeenteraad). Daarom informeert O&S de Rekenkamer over het jaarprogramma O&S en vindt er regelmatig overleg plaats met de secretaris/onderzoeker van de Rekenkamer over de uitvoering ervan.

Als er sprake is van projecten die raken aan onderzoekswerkzaamheden met de afdeling Stadscontrol (audits en onderzoeken gericht op efficiëntie, effectiviteit, kwaliteit en integriteit) vindt er afstemming met Stadscontrol plaats. Jaarprogramma In bijlage 1 is een totaaloverzicht van ons jaarprogramma opgenomen, waarbij de projecten zijn ingedeeld naar hoofdopgaven en thema’s (begrotingsprogramma’s). Ook is een forse algemene urenpost opgenomen voor onze bijdrage aan de werkzaamheden binnen de Enterprise Intelligence teams. Voor een deel van de opgenomen projecten geldt dat O&S een bijdrage aan het project levert. Het kan gaan om een bijdrage aan een onderzoek dat uitbesteed is, om een bijdrage aan een project waarbij meer afdelingen/bureaus betrokken zijn en om de begeleiding van een onderzoek dat door een stagiair wordt uitgevoerd. Verder zijn er uren gereserveerd voor ondersteuning en advisering binnen thema’s, die flexibel benut kunnen worden.

4.2.

Niet alle wensen gehonoreerd

Net als in voorgaande jaren kunnen we met de beschikbare capaciteit binnen O&S niet alle onderzoeks- en informatievragen oppakken die de inventarisatie heeft opgeleverd. De beschikbare capaciteit voor de projecten is circa 11.000 uur, terwijl de totale vraag in eerste instantie hoger uitkwam. Voor het afwegen welke projecten wel en niet in het jaarprogramma worden opgenomen en hoeveel capaciteit we ervoor reserveren, zijn de volgende punten belangrijk: • Past de onderzoeks- en informatievraag binnen een van de hoofdopgaven? • Zijn er toezeggingen gedaan aan het college en/of de raad?

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

13

• • • • • • •

Is de informatie nodig voor beleidsvoorbereiding, -uitvoering of -evaluatie m.b.t. prioriteiten binnen thema’s/begrotingsprogramma’s? Past de vraag bij de expertise van O&S? Gaat het om eenmalig onderzoek dat ook uitbesteed zou kunnen worden? Gaat het om een uitvoerbare wens. Zijn bijvoorbeeld databronnen voorhanden om met de vragen aan de slag te gaan? Hoort de vraag bij O&S of is het meer iets voor de Enterprise Intelligence Teams? Kan de vraag ook op een andere manier of via data van andere partijen beantwoord worden? Is de vraag al voldoende helder?

Na een kritische blik op alle wensen en nader intern overleg hierover zijn we gekomen tot het voorliggende voorstel. Er is gevraagd om metingen bij vier evenementen in het kader van de Evenementenmonitor (meten van waardering voor, samenstelling bezoekers-/deelnemersgroep, economische betekenis en promotionele betekenis). We hebben ruimte gereserveerd om twee van die metingen uit te voeren, afhankelijk van de ontwikkeling van de coronapandemie (we moeten afwachten of de evenementen doorgaan; als ze doorgaan zou de coronapandemie de uitkomsten alsnog sterk kunnen beïnvloeden).

14

Bijlage: overzicht jaarprogramma O&S 2022 Het overzicht op de volgende bladzijden betreft de projecten van O&S die aansluiten bij de hoofdopgaven/belangrijkste uitdagingen binnen de huidige bestuurs‐ en raadsperiode. Sommige projecten zijn voedend voor meer hoofdopgaven en komen dus onder meer dan één hoofdopgave terug. In het daaropvolgende schema “projecten per thema” zijn alle projecten voor 2022 opgenomen, maar dan verdeeld naar de thema’s (begrotingsprogramma’s zoals opgenomen in de Stadsbegroting).

Projecten per hoofdopgave De stad moet duurzamer

Stadsmonitor (jaarlijks actualiseren) Advisering doelenboom en begrotingsindicatoren Enquête voor evaluatie ondergrondse containers binnenstad Onderzoek onder bewoners over vergroenen van de stad, hittestress en wateroverlast (stadspanel) Enquêteonderzoek rondom laadinfrastructuur Advisering/ondersteuning m.b.t. duurzaamheid 5yr-report Green Capital (dataverzameling & bijdrage rapportage) Stadspanelmeting tbv 5yr report Green Capital Oriëntatie op burgermeetnetten luchtkwaliteit, geluid, warmte (investering) Dataontwikkeling woningen (zonder) aardgasaansluiting (doorloop 2021) Effectmeting pilot(s) bewonersinitiatieven duurzaamheid

Versterken economische veerkracht

Stadsmonitor (jaarlijks actualiseren) Advisering doelenboom en begrotingsindicatoren Meting in kader van Evenementenmonitor (nader in te vullen in relatie tot corona) Advisering/ondersteuning economie en toerisme Monitor vestigingsklimaat (rapportage) Stadscentrummonitor (veldwerk) Meting imago Nijmegen onder Nederlanders Advisering/ondersteuning bereikbaarheid

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

15

Een sociale stad blijven

Stadsmonitor (jaarlijks actualiseren) Coronacrisismonitor (kwartaalrapportages) Advisering doelenboom en begrotingsindicatoren Advisering/ondersteuning werk en inkomen Bijdrage monitoring pilot wijkgerichte regievoering (schuldhulpverlening) Bijdrage monitoring pilot multidisciplinaire teams Monitoren/evalueren pilot huishoudboekje Evaluatie busvoordeelabonnement voor minima Evaluatie financieel expert in de wijk Bijdrage kleinschalige pilot basisbanen Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt/jeugdwerkloosheid (ook regionaal) Meedenken over BUIG Bijdrage ZonMw-projecten: doe je mee (Werkbedrijf) en bij FEW Ondersteuning bij armoedebeleid (modernisering productenlijst, keuzebudget en bereik) Advisering/ondersteuning onderwijs Bijdrage onderbouwing onderwijshuisvesting en leerlingprognoses (Waalsprong, Kanaalzone, Dukenburg, Winkelsteeg) Kwalitatieve evaluatie VSV Actualiseren factsheet VSV Actualisering foto’s 0-4- en 4-12-jarigen Ontwikkelen foto 12+ Speciaal basisonderwijs (en dagbesteding); vergelijking gebruik andere steden en duiding Verbreding peutermonitor t.b.v.

herijking kinderopvang Indicatoren bij nieuw beleid gemengde scholen Veiligheidsbeleving LHBTI+-ers Effect en positionering jeugdcoaches Actualisering planningskader ouderen (kan meelopen in nieuw woonbehoefteonderzoek) Inzicht in woningen voor bijzondere doelgroepen: vraag, aanbod en spreiding Advisering/ondersteuning welzijn en zorg Bijdrage monitoring en programmering sterke sociale basis samenstelling Sociaal Statistisch Bestand 2022 (SSB) Voorbereiding en monitoring buurtteams Informatie t.b.v. jeugdbeleid/jeugdaanpak Cliëntervaringsonderzoeken (CEO) Wmo en Jeugdhulp (continumetingen) Kwalitatieve verdieping CEO: onderzoek onder pgb-cliënten Bijdrage aan monitoring regieteams Uitrollen gebruik prognoses Wmo (aantallen en kosten) Ontwikkelen prognosemodel voor jeugdhulp (aantallen en kosten) Bijdrage evaluatie pilot simpel switchen tussen (arbeidsmatige en ontwikkelingsgerichte) dagbesteding Bijdrage monitoring actieprogramma inclusie Bijdrage monitoring van het ‘tussen wal en schip-overleg’ (18-/18+ casuïstiek) Bijdrage aan verkenning m.b.t. levensloopzorg

16

Advisering/ondersteuning wijkontwikkeling Wijkmonitor rapportages, presentie (SWM 2022) Ondersteuning gebiedstafels wijkgericht werken Informatie wijkverschillen (cijfers, kaarten) implementeren, presenteren, onderhouden Afronding onderzoek naar behoefte aan activiteiten in wijken Pilots data-analyse buurtniveau (sociaal, fysiek, veiligheid) Raakvlakken m.b.t. polarisatie in de wijken (op basis van Burgerpeiling en Gezondheidsmonitor) Nulmeting onder bewoners m.b.t. nieuwe werkwijze wijkgericht werken

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

17

Bouwen aan een aantrekkelijke stad

Stadsmonitor (jaarlijks actualiseren) Advisering doelenboom en begrotingsindicatoren Advisering/ondersteuning cultuur en cultureel erfgoed Bijdrage aan regionale cultuurmonitor Meting in kader van Evenementenmonitor (nader in te vullen in relatie tot corona) Advisering/ondersteuning economie en toerisme Monitor vestigingsklimaat (rapportage) Stadscentrummonitor (veldwerk) Meting imago Nijmegen onder Nederlanders Advisering/ondersteuning openbare ruimte Nadere analyse uitkomsten peiling obstakels op looproutes Bijdrage aan ontwikkeling uitvoeringsprogramma voor de voetganger Onderzoek onder bewoners over vergroenen van de stad, hittestress en wateroverlast (stadspanel) Advisering/ondersteuning bereikbaarheid Advisering/ondersteuning sport Sportverenigingsmonitor Monitoring huidige uitvoeringskader Buurtsportcoaches Data ten behoeve van jaarplannen bureau sportontwikkeling Advisering/ondersteuning veiligheid Bijdrage maandrapportage misdrijven en incidenten Advisering/ondersteuning wonen en stedelijke ontwikkeling Stadspeiling Veur Lent Onderzoek verhuisgedrag, woonwensen en verhuisbereidheid ouderen Kwalitatief onderzoek verhuisstromen Dukenburg (in Atelier Kanaalzone) Inzicht in de verhuisstromen laatste 20 jaar, beschrijving hoofdgroepen/persona's begeleiding en datalevering nieuw woonbehoefteonderzoek (incl.

WoON2021) Advisering/ondersteuning wijkontwikkeling Wijkmonitor rapportages, presentie (SWM 2022) Ondersteuning gebiedstafels wijkgericht werken Informatie wijkverschillen (cijfers, kaarten) implementeren, presenteren, onderhouden Afronding onderzoek naar behoefte aan activiteiten in wijken Pilots data-analyse buurtniveau (sociaal, fysiek, veiligheid) Nulmeting onder bewoners m.b.t. nieuwe werkwijze wijkgericht werken

18

Projecten per thema (begrotingsprogramma) BEGROTINGSPROGRAMMA'S PROJECT Bestuur en Organisatie Stadsmonitoring Stadsmonitor (jaarlijks actualiseren) Coronacrisismonitor (kwartaalrapportages) Bijdrage voorbereiding nieuwe bestuursperiode Indicatoren Advisering doelenboom en begrotingsindicatoren Raad Ondersteuning Griffie/afstemming met Rekenkamer Digitaal stadspanel Digitaal stadspanel: peilingen n.a.v. actuele onderwerpen plus onderhoud Peiling verkiezing Nijmegenaar van het jaar Media, communicatie Advisering/ondersteuning communicatie Herhaling media-onderzoek Organisatie Ondersteuning P&O Nakomende vragen medewerkersonderzoek Monitoren hoe het hybride werken loopt in combinatie vervolg werkplekenquete/monitoren welzijn medewerkers Bijdrage aan evaluatie generatiepact Bijdrage aan evaluatie Studytube (leren en ontwikkelen) Ondersteuning bij trekken steekproef belastingen (i.v.m.

controle belastingaangifte door gemeente) Dienstverlening Advisering/ondersteuning monitoring dienstverlening/klantenonderzoeken Bijdrage gemeentebrede klantmetingen Testen nijmegen.nl in focusgroep Doelgroepenonderzoek; welke doelgroepen maken gebruik van onze stadswinkel en het Steunpunt Burgerparticipatie Begeleiding en doorvertaling lopend extern onderzoek Vertegenwoordiging doelgroepen in inspraak en organisatie activiteiten in wijken (op basis van Burgerpeiling) Bevolking Dienstverlening demografie Afronding nieuwe demografische verkenningen Informatieverstrekking O&S Infoverstrekking binnen gemeente Infoverstrekking extern Bijdrage O&S in Enterprise Intelligence teams Data gestuurde organisatie (bouwen aan datawarehouse, ontwikkelen dashboards) Data science algemeen Deelname aan werkgroep dataspecialisten VNG Werken met Git (archivering scripts) Data Science omgeving opzetten/testen (i.p.v. buiten citrix om werken) Pseudonimiseringstools (BSN omzetten naar pseudo ID) O&S algemeen Verzamelen en bewerken basisstatistieken Ontwikkeling onderzoeksprogramma

UREN 600 120 60 200 20 125 20 25 150 25 40 100 50 60 25 40 50 50 75 20 30 50 25 240 200 1875 40 20 50 40 300 100

Cultuur en Cultureel Erfgoed

Advisering/ondersteuning cultuur en cultureel erfgoed Bijdrage aan regionale cultuurmonitor Meting in kader van Evenementenmonitor (nader in te vullen in relatie tot corona)

50 40 100

Economie en Toerisme

Advisering/ondersteuning economie en toerisme Monitor vestigingsklimaat (rapportage) Stadscentrummonitor (veldwerk) Meting imago Nijmegen onder Nederlanders Stijgers en dalers onder de vestigingen Ondersteuning speerpunten economische visie Bijdrage informatievoorziening t.b.v. regio Arnhem Nijmegen (wonen, duurzaamheid, economie, mobiliteit) Behoefte aan werklocaties in relatie tot de beroepsbevolkingsontwikkeling

100 100 60 125 20 25 20 50

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

19

BEGROTINGSPROGRAMMA'S PROJECT Openbare ruimte Advisering/ondersteuning openbare ruimte Nadere analyse uitkomsten peiling obstakels op looproutes Bijdrage aan ontwikkeling uitvoeringsprogramma voor de voetganger Enquête voor evaluatie ondergrondse containers binnenstad Onderzoek onder bewoners over vergroenen van de stad, hittestress en wateroverlast (stadspanel) Bijdrage aan programmeer platform openbare ruimte

UREN 50 40 50 100 100 80

Werk en Inkomen

Advisering/ondersteuning werk en inkomen Bijdrage monitoring pilot wijkgerichte regievoering (schuldhulpverlening) Bijdrage monitoring pilot multidisciplinaire teams Monitoren/evalueren pilot huishoudboekje Evaluatie busvoordeelabonnement voor minima Evaluatie financieel expert in de wijk Bijdrage kleinschalige pilot basisbanen Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt/jeugdwerkloosheid (ook regionaal) Meedenken over BUIG Bijdrage ZonMw-projecten: doe je mee (Werkbedrijf) en bij FEW Ondersteuning bij armoedebeleid (modernisering productenlijst, keuzebudget en bereik)

75 40 40 75 50 75 25 20 20 20 20

Bereikbaarheid

Advisering/ondersteuning bereikbaarheid Enquêteonderzoek rondom laadinfrastructuur

50 125

Onderwijs

Advisering/ondersteuning onderwijs Bijdrage onderbouwing onderwijshuisvesting en leerlingprognoses (Waalsprong, Kanaalzone, Dukenburg, Winkelsteeg) Kwalitatieve evaluatie VSV Actualiseren factsheet VSV Actualisering foto’s 0-4- en 4-12-jarigen Ontwikkelen foto 12+ Speciaal basisonderwijs (en dagbesteding); vergelijking gebruik andere steden en duiding Verbreding peutermonitor t.b.v. herijking kinderopvang Indicatoren bij nieuw beleid gemengde scholen

50

Sport

Advisering/ondersteuning sport Sportverenigingsmonitor Monitoring huidige uitvoeringskader Buurtsportcoaches Data ten behoeve van jaarplannen bureau sportontwikkeling Meting in kader van Evenementenmonitor (nader in te vullen in relatie tot corona)

50 100 50 30 100

Veiligheid

Advisering/ondersteuning veiligheid Bijdrage maandrapportage misdrijven en incidenten Veiligheidsbeleving LHBTI+-ers Effect en positionering jeugdcoaches

50 40 25 100

20

75 75 25 50 50 20 25 20

BEGROTINGSPROGRAMMA'S PROJECT Wonen en Stedelijke Ontwikkeling Advisering/ondersteuning wonen en stedelijke ontwikkeling Aanleveren data voor verantwoording woondeal Stadspeiling Veur Lent Onderzoek verhuisgedrag, woonwensen en verhuisbereidheid ouderen Actualisering planningskader ouderen (kan meelopen in nieuw woonbehoefteonderzoek) Inzicht in woningen voor bijzondere doelgroepen: vraag, aanbod en spreiding Kwalitatief onderzoek verhuisstromen Dukenburg (in Atelier Kanaalzone) Data monitoring prestatieafspraken tussen gemeente en woningcorporaties Inzicht in de verhuisstromen laatste 20 jaar, beschrijving hoofdgroepen/persona's Datalevering regionale woningmarktmonitor begeleiding en datalevering nieuw woonbehoefteonderzoek (incl. WoON2021)

UREN 100 20 100 75 20 120 30 50 75 20 80

Zorg en welzijn

Advisering/ondersteuning welzijn en zorg Bijdrage monitoring en programmering sterke sociale basis samenstelling Sociaal Statistisch Bestand 2022 (SSB) Voorbereiding en monitoring buurtteams Informatie t.b.v. jeugdbeleid/jeugdaanpak Cliëntervaringsonderzoeken (CEO) Wmo en Jeugdhulp (continumetingen) Kwalitatieve verdieping CEO: onderzoek onder pgb-cliënten Bijdrage aan monitoring regieteams Informatieverstrekking vanuit en advisering over externe monitoren Uitrollen gebruik prognoses Wmo (aantallen en kosten) Ontwikkelen prognosemodel voor jeugdhulp (aantallen en kosten) Bijdrage evaluatie pilot simpel switchen tussen Bijdrage monitoring actieprogramma inclusie Bijdrage monitoring van het ‘tussen wal en schip-overleg’ (18-/18+ casuïstiek) Bijdrage aan verkenning m.b.t. levensloopzorg

100 100 80 150 150 100 50 30 20 150 250 75 75 50 75

Wijkontwikkeling

Advisering/ondersteuning wijkontwikkeling Wijkmonitor rapportages, presentie (SWM 2022) Ondersteuning gebiedstafels wijkgericht werken Doorontwikkeling model woningwaarde-wijksurplus Informatie wijkverschillen (cijfers, kaarten) implementeren, presenteren, onderhouden Afronding onderzoek naar behoefte aan activiteiten in wijken Pilots data-analyse buurtniveau (sociaal, fysiek, veiligheid) Raakvlakken m.b.t. polarisatie in de wijken (op basis van Burgerpeiling en Gezondheidsmonitor) Nulmeting onder bewoners m.b.t. nieuwe werkwijze wijkgericht werken

100 100 150 25 100 30 150

Advisering/ondersteuning m.b.t. duurzaamheid 5yr-report Green Capital (dataverzameling & bijdrage rapportage) Stadspanelmeting tbv 5yr report Green Capital Oriëntatie op burgermeetnetten luchtkwaliteit, geluid, warmte (investering) Ondersteuning lokale vertaling klimaatmaatregelen Dataontwikkeling woningen (zonder) aardgasaansluiting (doorloop 2021) Effectmeting pilot(s) bewonersinitiatieven duurzaamheid

100 75 80 20 20 30 100

Duurzaamheid

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

21

60 100