Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit

Beste gemeenteraad, Het college stelt voor om de moties 32, 48, 49 en 51 over luchtkwaliteit af te voeren, maar wij raden dat af. Wij, het 7-wijkenoverleg luchtkwaliteit doen een dringend beroep op alle politieke partijen om die moties aan te houden. Hieronder motiveren we waarom dit voor de luchtkwaliteit in West, Noord en Weurt belangrijk is: De luchtkwaliteit in West en Weurt is al decennia slecht, slechter dan in de rest van Nijmegen. En de luchtkwaliteit in Nijmegen is slechter dan in vele andere steden in Nederland. Door de inbreiding, veel extra woningbouw en hoogbouw in West (Stationsgebied) en Noord (tot aan de Spiegelwaal) neemt het aantal bewoners die hier last van krijgen alleen maar toe. Het gaat dus om de luchtkwaliteit in Nijmegen-West, Noord en Weurt. Ondanks de meetwaardes, is er opnieuw politieke druk (net zoals in de jaren negentig, rondom 2005 en ook nu (vanaf 2020) om weer na tijdelijke extra aandacht (recente project), de raadsmoties die nog niet geheel zijn uitgevoerd toch te beschouwen als ‘kunnen worden afgevoerd’. Dat afvoeren zou de verkeerde indruk wekken. Er zijn inderdaad stappen genomen stappen – waarmee het 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit oprecht heel blij mee zijn – maar er ligt ook nog te veel open. De moties niet afvoeren dus, we zijn er nog (lang) niet.

Voor alle moties geldt dat uitvoering daarvan niet zomaar inpasbaar is in het Schone Lucht Akkoord (SLA) en het eerdere Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit (UP). Beide lagen er al voordat de moties werden aangenomen. Als beide afdoende waren geweest, dan waren de moties niet nodig geweest. Meten in het kader van het SLA is onvoldoende en het UP Luchtkwaliteit focust op vooral stikstof en mobiliteit. Vanuit de SLA en UP inspanningen waren nooit de aanpak voor betere vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) gekomen. Die betere Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (in prioritering en met de noodzakelijke financiële middelen) kwamen er juist in het kader van uitvoering van deze raadsmoties en het eindpunt is nog niet bereikt. Per motie geven we de argumenten weer om de moties aan te houden:

Motie 32 (210127.3) Sturen op schone lucht_PvdA_J.Konijnenbelt Verzoekt het college om 1) Op korte termijn en op structurele basis onderzoek te laten uitvoeren naar de luchtkwaliteit en samenstelling van de neerslag van stoffen (stikstof, fijnstof en koolwaterstoffen als benzeen) en bronnen in Nijmegen West en de (mogelijke) gevolgen voor en de risico's voor de gezondheid van inwoners in kaart te brengen. Inhoud 2) Daarin rekening te houden met mogelijke toekomstscenario's m.b.t. verkeersintensiteit, Motie: bewoningsdemografie en ontwikkeling van de industrie in Nijmegen West; Op basis daarvan (indien nodig) ambities te formuleren om de luchtkwaliteit en leefbaarheid verder te verbeteren en te komen tot een tijdsgebonden stappenplan om dit te bewerkstelligen en de raad hierover te informeren. 3) De inwoners van Nijmegen West hierover op structurele basis te informeren door het overleg tussen inwoners en gemeente te herstellen. En gaat over tot de orde van de dag.

1

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214

Advies College oktober 2022: Via de maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord en de activiteiten tot 2030 uit ons Uitvoeringsprogramma Lucht 2020-2030 zetten we concrete stappen in onze ambities voor alle bronnen. De komende periode kijken we hoe we de adviezen van de WHO een realistische plek kunnen geven in ons brede beleid voor alle bronnen die bijdragen aan de luchtkwaliteit. Onze inzet voor één van deze bronnen, de industriële bedrijven, blijft onverminderd hoog. Uiteraard blijven wij ook werken aan het verbeteren van de luchtkwaliteit bij andere bronnen, zoals mobiliteit. We stellen voor de motie af te voeren.

REACTIE 7-wijkenoverleg luchtkwaliteit: We verzoeken deze motie NIET af te voeren: Ad 1) Op korte termijn: Het meetplan luchtkwaliteit is vastgesteld in juli 2021, daarvoor en daarna zijn wij voortdurend met de gemeente in overleg geweest over welke stoffen te meten en extra meetlocaties vast te stellen. Een deel van de metingen loopt sinds 1 januari 2022 en de metingen naar PAK’s en Roet sinds september 2022 en de helft van de fijnstofmeetlocaties (4 van de 8) werken op dit moment nog niet (eerst apparatuur revisie noodzakelijk en toen leveringsproblemen vereiste knikpalen). Dus compleet meten is op z’n vroegst in 2023 mogelijk en meetwaarden moeten over langere termijn worden verzameld om betrouwbaar te zijn. Op structurele basis: Doordat in eerdere decennia emissie (= uitstoot aan de pijp) slechts incidenteel is gemeten en na een project dit weer wegebde, kwam om de 5 à 10 jaar weer (door druk van de omwonenden) de vraag naar wat er nu precies uit die pijpen komt weer terug. Ook metingen in de leefomgeving (immissie) werden door afnemende aandacht weer teruggedraaid. Door het niet structureel meten missen bewoners en experts nu fijnstofgegevens van 2015 tot 2022. Daarnaast is de wens van de bewoners om een LMLmeetstation dat juist die combinatie van neerslag van verkeer, scheepvaart en industrie meet eerder onterecht afgewezen.

Door deze afwijzing van een extra LML-meetstation is structureel meten vanuit het meetplan dan nog belangrijker om de juiste gegevens te krijgen over oorzaken/ bronnen. 1 Een deel van de immissiemetingen in het meetplan, die van PAK’s en Roet zijn alleen zogenaamde projectmetingen (tijdelijk september 2022-maart 2023). Door veel druk van bewoners (wijkraden) zijn ze nu wel representatief (= minimaal 6 maanden), maar daarna wordt besloten op basis van de resultaten of deze worden voortgezet. Het Schone Lucht Akkoord loopt tot 2030, wij gaven aan meet minimaal 10 jaar (dus tot 2032) omdat je dan in de buurt komt van een termijn die noodzakelijk is om de (mogelijke) gevolgen voor de gezondheid van inwoners in kaart te brengen. De (mogelijke) gevolgen voor en de risico's voor de gezondheid van inwoners in kaart te brengen: Vanuit de Vergunningverlening Toezicht en Handhaving (VTH) vinden er in het kader van de vergunningverlening nu wel meer metingen bij de bedrijven plaats, maar we zijn nog lang niet zover dat gevolgen en risico’s voor de gezondheid in kaart kunnen worden gebracht, aldus de experts. Daarvoor zijn langdurige blootstellingsgegevens noodzakelijk. En juist in NijmegenWest, Noord en Weurt gaat het om zowel uitstoot van de industrie, als het verkeer als de scheepvaart (cumulatie). Dus een potentieel risico voor bewoners en werknemers.

Op 8 Nijmegen heeft nu twee meetstations van het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het RIVM, aan de Graafseweg en de Ruyterstraat, zie https://www.luchtmeetnet.nl.

1

2

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214

december jl. legde het RIVM uit dat de vraag wat de cumulatie van al die uitgestoten stoffen aan gezondheidsschade opleveren nauwelijks nu is vast te stellen. Elke stof kan een ander effect hebben, simpel optellen is er dus niet bij. We weten nog steeds te weinig behalve dat geen uitstoot echt veilig is. Je zult er maar wonen. Conclusie: bewoners en hun wijkraden weten ondanks meer meten aan de pijp en in de leefomgeving nog steeds niet goed welke stoffen bewoners inademen (PAK’s en roet-gegevens zijn er pas in mei 2023) en de gevolgen daarvan. Er is geen totaalplaatje aan uitstoot en neerslag. De Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) kijkt per bedrijf of deze aan de norm voldoet. Voer de motie niet af zolang de samenstelling en de gevolgen van luchtverontreiniging voor de gezondheid onvoldoende in beeld zijn. Blijf structureel meten en initieer onderzoek naar verbanden tussen specifieke stoffen en gezondheidsschade. Onze oproep: Meet daarvoor minimaal tot 2032! Ad 2) Daarin rekening te houden met mogelijke toekomstscenario's m.b.t. verkeersintensiteit, bewoningsdemografie en ontwikkeling van de industrie in Nijmegen West. In juli 2022 werd al geconstateerd door de indiener dat dit nog ontbreekt. Dat is ook volgens ons nog steeds zo. Terwijl door alle bouwplannen in ieder geval de verkeersintensiteit en de inwonersaantallen toenemen.

En de industrieplannen (nieuwe gasgestookte centrale Engie) ook forse gevolgen hebben voor de luchtkwaliteit, stellen experts. Op basis daarvan (indien nodig) ambities te formuleren om de luchtkwaliteit en leefbaarheid verder te verbeteren en te komen tot een tijdsgebonden stappenplan om dit te bewerkstelligen. De ambities van de gemeente Nijmegen blijven nu nog te beperkt in deelname Schone Lucht Akkoord en het Uitvoeringsprogramma Lucht 2020-2030. Beide liepen al voordat de ernstige overschrijdingen en gewenste uitbreiding van de APN werd geconstateerd. Daarbij is het ambitieniveau qua normering dat de gemeente gebruikt te laag, dat blijft voor de gemeente op de bestaande EU-normering. Er is helaas geen aanscherping naar de WHO-advieswaarden (niet naar die van 2005, en al helemaal niet naar die van 2021). Dat er zelfs boven die waardes overtredingen zijn geconstateerd is dus een gevaar voor bewoners. De deelname aan het Schone Lucht Akkoord (SLA) is blijven steken tot: op basis van de periode 2016 tot 2030 moet dit leiden tot een 50% gezondheidswinst in 2030. De berekeningen hiervoor zijn alleen gebaseerd op stikstof en fijnstofmetingen en aangezien er in 2016 veel meer uitstoot was (landelijk, en in Nijmegen), is het halen van op deze manier berekende gezondheidswinst geen ambitieus doel. Vandaar dat het longfonds ook pleit voor meer ambitie in het SLA.

En zo doet dit SLA niks aan de specifieke Nijmeegse situatie voor West, Noord en Weurt dat het grootste binnenstedelijke industrieterrein combineert met een nieuwe uitvalsroute en de scheepvaart. Het SLA is ook op een andere manier te beperkt: het SLA kent geen rekendoelen voor PAK’s, VOS en ZZS. Juist die stoffen die aldus de GGD de grootste gezondheidsschade veroorzaken. En bizar: zowel Nijmegen als Beuningen lieten na om zich in oktober 2021 op te geven voor de pilot van het SLA over hoog blootgestelde locaties die tot meer inzicht kon leiden. Nijmegen laat kansen liggen. Het SLA rekent wel met de strengere WHO-advieswaarden uit 2005, maar die hanteert de gemeente Nijmegen niet in de praktijk. Voor alle (bouw)projecten gelden nog steeds de veel

3

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214

soepelere EU-grenswaarden, die de helft zo soepel zijn voor fijnstof (2005). En de stikstofnorm EU-grenswaarde is gelijk aan de WHO-advieswaarde van 2005 (dus niet ambitieuzer). Terwijl de WHO-advieswaarden van september 2021 nog veel strenger zijn:

Bewoners en wijkraden misten in de gemeentelijke acties juist in het kader van het SLA het sturen op één van de tien SLA-maatregelen industrie (februari 2021) waarin partijen afspreken dat in nieuwe of geactualiseerde vergunningen die vanaf 2021 worden afgegeven, emissiegrenswaarden staan die zo dicht mogelijk aan de onderkant van de Best Beschikbare Technieken (BBT)-range liggen (dus zo weinig mogelijk uitstoot i.p.v. we zitten net onder de hoogste norm). Concreet: scherper vergunnen, dat zou ambitie tonen zijn geweest. De handreikingen vanuit de industriegroep binnen het SLA voor scherper vergunnen liggen er, gewoon doen in de geest van het uitvoeren van de moties. Er is nog veel werk te doen om de Nijmeegse luchtkwaliteit te verbeteren. In het Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit 2020-2030 (Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit) voor schone Nijmeegse bedrijven: dat schoon zit dan voornamelijk in het transport van en naar bedrijven. a. Maatregel 16: LNG als brandstof voor trucks (en schepen). b. Maatregel 17: Vergunningverlening en handhaving bij bedrijven: “Toepassing Best Beschikbare Technieken (BBT) als uitgangspunt.

De opdrachtgevende rol van de gemeente voor de ODRN en nog eens benoemen dat het toezien op de naleving van opgelegde regels daarbij uiteraard ook van belang is.” Het Berenschotrapport dat veel cruciale verbeteringen aankaart kwam er vanuit de moties luchtkwaliteit, niet vanuit het UP Lucht. En in maatregel 17 staat ook “dat er overleg plaatsvindt met bedrijven over de VTH en over het efficiënter maken van transport van en naar bedrijven”. Jammer dat de theorie toen in het UP zo ver af bleek te staan van de praktijk in 2021, want pas daarna kwam echt meer aandacht voor VTH. En de controle op toepassing van de BBT is een van de belangrijkste constateringen in het Berenschotrapport als het gaat om de bedrijven. Wat niet zegt dat “de bedrijven altijd de BBT toepassen”, zoals voormalig wethouder Tiemens wel beweerde in overleg met de omgeving. En notabene de gemeente zelf in juli 2022 als reden noemt om motie 91 (van de SP (Geen asfalt uit verouderde fabrieken) te ontraden: het toepassen van de BBT is dan een niet proportionele eis naar de markt toe. Welke waarde mag je dan aan die maatregel 17 hechten?

4

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214

c. Maatregel 18: Subsidie voor aanschaf schonere voertuigen ZZP en MKB. Transport. De motie is nog niet volledig uitgevoerd. Het tijdsgebonden stappenplan om dit te bewerkstelligen ontbreekt nog steeds. Het College ziet een stappenplan als iets dat “kan” helpen, maar gebruikt dat dus niet. Telkens worden stapjes en stappen gezet (met dank aan, met elke stap zijn we blij). Maar de stappen in dit kader zijn niet tijdsgebonden en niet in planvorm/ planmatig waardoor echt zicht op de te halen resultaten ontbreekt.

Motie 48 (210922.3) Niet de pijp in, niet de pijp uit_GroenLinks_J. Bos-Coenraad Verzoekt het college: 1. Metingen bij de APN niet te beperken tot 3 aanvullende metingen, maar ook daarna, ongeacht de uitslag hiervan, de controles door te zetten met een hoge frequentie. 2. Wanneer de capaciteit van de omgevingsdienst ontoereikend is, te zoeken naar andere partijen die deze uitvoerende controlerende rol voor onze gemeente op zich kunnen nemen, en dit in te vullen als onderdeel van het bestaande programma. 3. Niet alleen de uitstoot uit de pijp te controleren, maar ook de gebruikte grondstoffen die in de asfaltcentrale worden gebruikt. 4. Ook in de leefomgeving rond de industrie te meten of er zorgelijke stoffen worden aangetroffen die Inhoud kunnen worden herleid tot de industrie. Bijvoorbeeld door bij de metingen op vluchtige organische Motie: stoffen middels diffusiebuisjes, zoals beschreven in het luchtkwaliteit-meetplan, de inhoud naast benzeen, tolueen, ethyleen en xylenen ook te controleren op naftaleen. 5. Bij gemeten overschrijding van de normen de meest verstrekkende maatregelen te nemen die juridisch mogelijk zijn om herhaling te voorkomen op basis van de reeds uitgevoerde meting(en) en alle nieuwe metingen. Als er juridische basis voor is wordt de fabriek zo spoedig mogelijk gesloten.

Bij het opleggen van een dwangsom moet de hoogte hiervan tenminste in verhouding staan tot de omzet van de APN en de ernst van de geconstateerde overschrijding. 6. De omwonenden en de raad continue proactief te informeren over de actuele uitstoot van gevaarlijke stoffen door de APN en de vervolgstappen in het handhavingstraject. 7. De raad op korte termijn te informeren over de handhavingsstrategie bij het luchtkwaliteit-meetplan.

Advies College oktober 2022: We blijven metingen aan de schoorsteen bij de asfaltcentrale APN uitvoeren onder representatieve omstandigheden en volgens de meetrichtlijnen die daarvoor gelden. We houden integraal toezicht bij de asfaltcentrale en zullen optreden als niet normconform geproduceerd wordt. Na 28 juni 2021 liggen de meetresultaten van benzeen en PAK onder de geldende normen. Over de voortgang informeren wij de omgeving, wijkvertegenwoordiging en de gemeenteraad proactief en regelmatig via de website, bewonersavonden, wijk overleggen en voortgangsbrieven. We stellen voor de motie af te voeren.

REACTIE 7-wijkenoverleg luchtkwaliteit: We verzoeken deze motie NIET af te voeren: Door deze motie zijn er al veel stappen richting APN gezet. Alle stappen en zeker de metingen aan de schoorsteen van de APN zijn belangrijk om de druk op schoner produceren te houden. Daarom de motie niet afvoeren totdat er zowel de Best Beschikbare Technieken (BBT) worden toegepast en er schoon wordt geproduceerd.

5

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214

Ad 4) Metingen in de leefomgeving van VOS en PAK’s lopen nu tot april 2023. Dat is te kort om een juist beeld te krijgen. Ons voorstel: Deze motie pas afvoeren als daarna een vervolg is gegeven aan het meten in de leefomgeving van juist deze schadelijke stoffen.

Motie 49 (210922.6) Schoon produceren moeten ze leren, controleer 24-7 de uitstoot van vervuilende bedrijven_SP_H.van Hooft

Inhoud Motie:

Verzoekt het college: 1. APN/Dura Vermeer aan te spreken op diens verantwoordelijkheid, en op te roepen op de kortst mogelijke termijn in te zetten op installatie van structurele meetapparatuur bij APN/Dura Vermeer om maximale transparantie te geven over de uitstoot van vervuilende stoffen. 2. Bovenstaande benadering toe te passen op alle bedrijven met vervuilende productieprocessen, waarbij meetapparatuur bij de bron wordt geïnstalleerd om gewenste openheid na te streven. Meetdata wordt bij voorkeur op een centrale openbare website gepubliceerd. 3. Bedrijven die te goeder trouw zijn oproepen verantwoordelijkheid te nemen voor de kosten van deze meetapparatuur en toezicht, aangezien zij ook de volledige baten hebben van hun mogelijk vervuilende) productieproces. 4. Bij de rijksoverheid op aanpassing van de milieuwetgeving aan te dringen zodat bewijslast voor schone productie en kosten voor toezicht voortaan bij bedrijven met vervuilende productieprocessen komt te liggen.

Advies College oktober 2022: We zijn regelmatig in gesprek met de asfaltcentrale APN van Dura Vermeer over het handhavingsspoor en het ruimtelijke spoor. Daarnaast blijven we meten onder representatieve omstandigheden naar Benzeen, PAK en geur. De samenwerking met het Ministerie en andere gemeenten met een asfaltcentrale loopt door, waarbij het Ministerie nog steeds streeft naar het aanpassen van de PAK-emissie voorschriften in het Activiteitenbesluit per 1 januari 2023. We blijven in gesprek met de andere gemeenten en hun omgevingsdiensten over de verschillende toepassingen van de best beschikbare technieken (BBT) voor asfaltcentrales. We stellen voor de motie af te voeren.

REACTIE 7-wijkenoverleg luchtkwaliteit: We verzoeken deze motie NIET af te voeren: Het bedrijf APN ligt terecht onder een vergrootglas gezien de eerder geconstateerde overschrijdingen en de stankoverlast. Prima dat de gemeente zich fors inzet om met Ministerie en andere gemeenten met asfaltcentrales te werken aan het verbeteren van de luchtkwaliteit bij asfaltcentrales. Maar deze motie gaat niet alleen over de APN, dat gaf de gemeente in haar eerste reactie ook aan. Deze motie gaat over alle bedrijven met vervuilende productieprocessen. De motivering voor het afvoeren van de motie richt zich nu alleen op APN. Dat is ons te beperkt gezien het gezondheidsbelang. Ook deze motie is nog niet uitgevoerd. Ad 2) Toepassing op alle bedrijven met vervuilende productieprocessen, met installatie meetapparatuur bij de bron is (nog) niet uitgevoerd. Ad 4) Bij de rijksoverheid op aanpassing van de milieuwetgeving aan te dringen zodat bewijslast voor schone productie en kosten voor toezicht voortaan bij bedrijven met vervuilende productieprocessen komt te liggen. Hierop zijn ook nog stappen te zetten.

6

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214

Motie 51 (210922.9) Leven zonder giftige dampen is een keuze _VoorNijmegen.Nu _P. Eigenhuijsen Verzoekt het college: 1) Een inventarisatie van de opties uit te werken die zien op sluiting van APN, waarbij tenminste alle Juridische en bestuurlijke (bestemmingsplan, gebiedsvisie e.d.) mogelijkheden worden verkend maar ook de mogelijke krachtenbundeling onderzoekt met andere organisaties en overheden zoals de gemeente Inhoud Beuningen (waar Weurt onder valt) de provincie en het ministerie. Motie: 2) De inventarisatie aan de raad voor te leggen voor of gelijktijdig met de onderzoeksresultaten van ODRN in November 2021. 3) In de tussentijd consequent te blijven meten op kankerverwekkende stoffen. 4) In gesprek te blijven met APN en de druk tot zelfstandig vertrek op te voeren. Advies College oktober 2022: We zijn regelmatig in gesprek met de asfaltcentrale APN van Dura Vermeer over het handhavingsspoor en het ruimtelijke spoor. Daarnaast blijven we meten onder representatieve omstandigheden naar Benzeen, PAK en geur. We stellen voor de motie af te voeren.

REACTIE 7-wijkenoverleg luchtkwaliteit: We verzoeken deze motie NIET af te voeren: Ook deze motie is nog lang niet uitgevoerd. In de eerste reactie geeft het College aan dat ze deze motie ontraadt, omdat deze verder gaat dan de korte termijn. Dat gold ook voor de al afgevoerde motie Exitstrategie zware industrie. Dat geeft volgens ons ook aan waarom in het gemeentelijk beleid de continuïteit ontbreekt om de luchtkwaliteit écht te verbeteren en bewoners in de omgeving elke zoveel jaar weer opnieuw aandacht hiervoor moeten vragen. Er moet (eerst) iets (calamiteit) gebeuren, zoals de zeer zware PAK-overschrijding (17 x de norm) van de APN, wat dan via media-aandacht genoeg ophef veroorzaakt om de ernst van een slechte luchtkwaliteit door te laten dringen. Bij Nijmegenaren en ook bij de bestuurders. Maar dan worden een tijd de normen (vaak net) gehaald en zakt de urgentie weer weg. En als we een paar jaar verder zijn, gaan we over tot de orde van de dag. Dat moeten we voorkomen. Vandaar het verzoek om ook deze motie niet af te voeren. De APN is nog niet weg en de vergaande verbeteringen zoals aangegeven door dhr. Coenrady in het kader van de BBT worden nog niet toegepast. Gemeenteraad: steun het langdurig en continu werken aan verbetering van de luchtkwaliteit door de moties niet af te laten voeren.

Met vriendelijke groet, Het 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit.

7

Inspraakreactie 7-Wijkenoverleg Luchtkwaliteit op voortgang moties luchtkwaliteit GR 21-dec-2022_20221214