Hertogstraat 7-9 BM

Gemeentelijke Monumentenlijst Register van beschermde monumenten krachtens de Nijmeegse Erfgoedverordening

Plaatselijke aanduiding bouwhistoriemonument

Hertogstraat 7 - 9, St. Thomashof 8 Aanwijzingsbesluit

n.t.b ID-code

2753 Redengevende omschrijving van het bouwhistoriemonument

KORTE BOUWGESCHIEDENIS De Hertogstraat is een van de oudste straten van Nederland. De straat wordt reeds vermeld in 1382 en is in oorsprong een Romeinse legerweg. De straat is in de middeleeuwen ontstaan als zuidelijke uitvalsroute, direct vanuit de burchtheuvel “Valkhof”. Dit deel van de Hertogstraat, tegenwoordig gelegen in het Stadscentrum, kwam in de loop van de 15de eeuw binnen de ommuring van de stad te liggen. Aan de oostelijke zijde van deze straat ontstond bebouwing, waarvan het onderzochte pand mogelijk deel uitmaakt. Het huidige, grotendeels uit het derde kwart van de 20ste eeuw daterende pand heeft waarschijnlijk oudere voorgangers gekend. Restanten hiervan zijn alleen nog op papier te vinden. Op de kadastrale kaart van 1832 is het kavel met de breedte van bouwdeel A (zie schets) van het huidige pand aangegeven. Sinds circa 1865 was Hotel de Hertog hier gevestigd. In de jaren vijftig van 20ste eeuw is het pand (bouwdeel A) verbouwd. In diezelfde tijd zijn bouwdeel B en C gebouwd, naar ontwerp van architect G.B. Treur, tegen de achterzijde van bouwdeel A t.b.v. een drukkerij van J.J.G.M. Richelle, gevestigd aan het Kelfkensbos. Door brand in 1973 is het bouwdeel A uitgebrand en heeft bouwdeel B schade opgelopen. Hierna zijn in bouwdeel A nieuwe balklagen en vloeren aangebracht met een nieuwe indeling.

OMSCHRIJVING VAN HET BOUWHISTORIEMONUMENT Het pand is gelegen in de oostelijke gevelwand van de Hertogstraat, op een rechthoekig perceel, als tweede pand voorbij de aansluiting met Kelfkensbos. Het pand bestaat uit drie bouwdelen, die allen zijn opgetrokken op een rechthoekige plattegrond. Bouwdeel A, gelegen aan de Hertogstraat, heeft een opbouw bestaande uit drie bouwlagen met een plat dak. Aansluitend achter bouwdeel A ligt bouwdeel B van twee bouwlagen hoog met een plat dak. Aansluitend achter bouwdeel A en B ligt bouwdeel C van één bouwlaag hoog met een plat dak en een kelder. De achtergevel van bouwdeel C ligt aan de St. Thomashof. Bouwdeel A De voorgevel is opgezet als een geschilderde bakstenen gevel van drie bouwlagen hoog, die wordt beëindigd met een eenvoudig modern hoofdgestel. De eerste bouwlaag bezit een brede opening, die door middel van vierkante kolommen en een latei in vier rechthoekige openingen verdeeld wordt. Vanaf de tweede bouwlaag is de gevel gemetseld in halfsteens verband in machinale baksteen en heeft drie vensterassen. In de rechthoekige gevelopeningen in de vensterassen bevinden zich houten kozijnen, geplaatst op geglazuurde raamdorpelstenen. In de kozijnen zijn stalen ramen geplaatst, op de tweede bouwlaag 2-ruits en op de derde bouwlaag enkelruits.

De linker en rechter zijgevels functioneren geheel als bouwmuur en zijn niet zichtbaar door de belending.

blad 1 van 6

Gemeentelijke Monumentenlijst

Vervolgvel

1 De achtergevel is slechts gedeeltelijk zichtbaar doordat deze afgedekt wordt door bouwdeel B en C. Dit gevelgedeelte is gemetseld in halfsteens verband met een machinale baksteen en wordt beëindigd met een eenvoudige metalen afdekkingslijst. De gevel wordt door een schoorsteen in een linker en een rechter gedeelte verdeeld. Van het linker gevelgedeelte is de tweede en de derde bouwlaag zichtbaar. Dit gevelgedeelte bezit twee vensterassen met openingen, waarin moderne eenvoudige enkelruits vensters zijn aangebracht op geglazuurde raamdorpelstenen. Van het rechter gedeelte is alleen de derde bouwlaag zichtbaar. Hierin is een gevelopening aangebracht, voorzien van een kozijn met tussenstijl en twee enkelruits draairamen, geplaatst op geglazuurde raamdorpelstenen. Bouwdeel B Het zichtbare gedeelte (de tweede bouwlaag) van de rechtergevel is gemetseld in machinale baksteen in halfsteens verband en wordt beëindigd met een vlakke eenvoudige lijst. In dit geveldeel is één rechthoekige opening aanwezig. In de opening is een deurkozijn geplaatst met enkelruits glasdeur. De linker zijgevel is opgezet als gemetselde gevel van twee bouwlagen hoog en wordt beëindigd met een vlakke eenvoudige lijst. De gevel is gemetseld in machinale baksteen in halfsteens verband.

In deze gevel zijn op de tweede bouwlaag twee rechthoekige openingen aanwezig, die beëindigd worden met een doorgaande betonlatei. In de openingen zijn twee identieke kozijnen met tussendorpel en –stijl aanwezig, geplaatst op geglazuurde raamdorpelstenen. In deze gevel is ter hoogte van de daklijst van bouwdeel C een betonlatei in het metselwerk aanwezig. Het zichtbare gedeelte (de tweede bouwlaag) van de achtergevel is gemetseld in halfsteens verband met een machinale baksteen en wordt beëindigd met een vlakke eenvoudige lijst. In dit gevelgedeelte is één opening aanwezig, die beëindigd wordt met een betonlatei. In de opening is een kozijn met tussendorpel en –stijl aanwezig, geplaatst op geglazuurde raamdorpelstenen. Bouwdeel C De rechter zijgevel functioneert geheel als bouwmuur en is niet zichtbaar door de zuidelijke belending. De linker zijgevel is gemetseld in machinale baksteen in halfsteens verband en wordt beëindigd met een eenvoudige geprofileerde prefab betonlijst. In dit geveldeel zijn twee rechthoekige openingen aanwezig, die afgeplaat zijn. De achtergevel (St. Thomashof) is één bouwlaag hoog, is gemetseld in halfsteens verband met een machinale baksteen en wordt beëindigd met een eenvoudige geprofileerde prefab betonlijst. In dit gevelgedeelte zijn vijf identieke openingen aanwezig, welke afgeplaat zijn.

Geheel links in de gevel is een deurkozijn aanwezig, waarboven een luifel is aangebracht. Constructies Bij het onderzoek in 2003 was de balklaag die de tweede bouwlaag scheidt van de derde in bouwdeel A zichtbaar. Deze balklaag is in 1974 aangebracht nadat het pand uitgebrand is. Ook de dakbalklaag van bouwdeel B was zichtbaar. Deze balklaag, daterend uit de jaren vijftig van de 20ste eeuw, bezit sporen van brandschade. Het pand bezit geen kapconstructie. De dakbalklaag van bouwdeel A is na de brand van 1974 gelegd. De platte dakconstructie van bouwdeel C is door de afwerkingen niet zichtbaar. Van de bouwmuren konden door de afwerkingen geen gegevens worden opgenomen. Kelder Onder bouwdeel C van het pand bevindt een ruime kelder, waarvan de kolommen en balken uitgevoerd zijn in beton. Deze kelder is aangebracht bij de bouw van bouwdeel C in de jaren vijftig van de 20ste

blad 2 van 6

Gemeentelijke Monumentenlijst

Vervolgvel

2 eeuw. Aan de voorzijde van de kelder bevindt zich nog een kleine moderne kelderruimte, die in gebruik is als installatieruimte. Deze kelder is toegankelijk via is een betontrap, waarvan de trede randen beschermd zijn met ijzer. Interieurs De interieurs bieden geen bijzonderheden.

WAARDERING Het pand heeft een bouwhistorische verwachtingswaarde vanwege de verwachting dat de middeleeuwse bouwmuren deels nog aanwezig zijn in bouwdeel A. Deze verwachting is gebaseerd op de bouwhistorische verkenning uit 2003. Verder heeft het pand structuurwaarde vanwege de historische parcellering en de positie van de bouwmuren. De bescherming heeft alleen betrekking op de bouwmuren van bouwdeel A. De voorgevel, achtergevel, interieurafwerkingen, balklagen en kelder vallen buiten de bescherming. Bronnen: - Bouwhistorische verkenning Hertogstraat 7-9, Monumenten Advies Bureau 2003 - W. Uitterhoeve, B. Gunterman en R. Abma, Nieuwe historische atlas van Nijmegen, 2017. - Kadastrale minuut gemeente Nijmegen - Beeldbank Regionaal Archief Nijmegen

Kadastrale tenaamstelling Kadastrale aanduiding Gemeente: Sectie: Nummer(s): Beschrijver: Datum opname: foto’s op vervolgblad

blad 3 van 6

Gegevens november 2022 NMG00 Nijmegen C 7833, 7298 Drs. J.E. Scholtz-Vreeken, Gelders Genootschap n.v.t.

Gemeentelijke Monumentenlijst

Vervolgvel

3

Luchtfoto met kadastrale gegevens, 2022

Foto uit 1971, vóór de brand. Links nr 7-9, rechts nr 11.

Schets opbouw volumes Bron: Bouwhistorische verkenning Hertogstraat 7-9, Monumenten Advies Bureau 2003

blad 4 van 6

Gemeentelijke Monumentenlijst

Vervolgvel

4

Foto voorgevel, 2022

Foto achtergevel, 2022

blad 5 van 6

Gemeentelijke Monumentenlijst

Vervolgvel

5

blad 6 van 6