Grote Markt 5 HEMA
Tekst van het document
Gemeentelijke Monumentenlijst Register van beschermde monumenten krachtens de Nijmeegse Erfgoedverordening
Plaatselijke aanduiding monument
Grote Markt 5, 6511KA Nijmegen Aanwijzingsbesluit
ntb
ID-code
3273 Redengevende omschrijving van het monument
INLEIDING Na de vaststelling van het wederopbouwplan voor Nijmegen in 1950, begon de herbouw van de binnenstad in 1955 in het commerciële hart uit het plan: de winkelloop Broerstraat - Burchtstraat en Plein 1944. Veel bedrijven keerden terug op dezelfde plaats als voor de oorlog. Enkele percelen werden samengevoegd. In het wederopbouwplan is het vooroorlogse, licht gebogen tracé van de Broerstraat aangehouden. De straat is iets verbreed. De voorgevels samen vormen de buitenzijden van gesloten bouwblokken met daarachter gelegen expeditiehoven: een ruimtelijke oplossing om het winkelpubliek ruim baan te geven aan de voorkant en de bevoorrading te regelen aan de achterkant. W.J.Gerretsen, de supervisor, hanteerde per straat eenheid in schaal. Ook pakte hij de panden pandsgewijs aan. De panden variëren daardoor in vorm, kleur en materiaal. En in het straatbeeld ligt de nadruk op de ritmiek en continuïteit van de gevelwand. De architectuur is daaraan dienstbaar. Door de pandsgewijze aanpak sluit de wederopbouwarchitectuur aan op de vooroorlogse bebouwing. In de jaren vijftig ontwikkelde zich een mengvorm van traditionalistische en modernistische architectuur. Van de woonwinkels en warenhuizen zijn de meeste oorspronkelijke puien verdwenen door de dynamiek in de detailhandel.
TYPERING VAN HET MONUMENT Warenhuis op breed en diep hoekkavel, gelegen op een prominente plek aan de Grote Markt, onderkelderd en drie bouwlagen hoog. In 1957-1958 door A. Elzas uit Amsterdam ontworpen in modernistische stijl. Lager dan het flankerende V&D-pand waarmee het aflopende straatverloop richting Stikke Hezelstraat werd gevolgd. Aan de Augustijnenstraat is eveneens een neergaand straatverloop waardoor de puihoogte oploopt. Aan beide straten zijn entrees gelegen. Een derde entree in de afgeschuinde hoek is later weggewerkt met travertin. Vliesgevels door ranke kolommen travertin verdeeld in traveeën waarin aluminium puien met (oorspronkelijk) zwart glas en spiegelglas. Aan de Grote Markt ter weerszijden van de ingangspartij staan karakteristieke aluminium zuiltjes voor de etalages in lijn met de kolommen. Op verdiepingshoogte, over de gehele breedte, stalen, verticale tuimelramen in vurenhouten kozijnen. Het geheel is omlijst door gezoete travertin platen. De wat bredere Augustijnenstraat-zijde kent een identieke gevelopbouw. In plaats van etalages hier een reeks karakteristieke aluminium ‘kastetalages’ gevolgd door de entreepartij aan de zijde. WAARDERING Grote Markt 5 maakt stedenbouwkundig onderdeel uit van het wederopbouwplan van de Nijmeegse binnenstad en is hier een expressie van. Stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging op een prominente plek in de stad.
En vanwege het samengaan van de vernieuwende architectuur met de
blad 1 van 3
Adres.doc
Gemeentelijke Monumentenlijst
Vervolgvel 1
vooroorlogse pleinwanden door de schaal van de gelede vensters te laten aansluiten op de venstermaat van de omringende bebouwing. Er is sprake van ontwerpkwaliteit van de gevels vanwege de vliesgevel van aluminium en glas waarmee een licht, open en horizontaal geleed gebouw de idealen van het Nieuwe Bouwen weerspiegeld. Het beeldbepalende karakter van het pand is onvervangbaar in relatie tot de context van de Nijmeegse binnenstad.
Bronnen: Atlas van de wederopbouw, Nederland 1940-1965. Ontwerpen aan land en stad, A. Blom (red), nai 010 uitgevers, 2013 Rapport Wederopbouw Nijmegen centrum. Deel 1: inventarisatie, 2003 Rapport Wederopbouw Nijmegen centrum. Deel 2: waardering en beleid, 2005 Gebouwendossier Regionaal Archief Nijmegen [einde omschrijving]
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Kadastrale tenaamstelling Kadastrale aanduiding Gemeente: Sectie: Nummer(s):
gegevens december 2021
Nijmegen C 7660
foto’s op vervolgblad
blad 2 van 3
Adres.doc
Gemeentelijke Monumentenlijst
Vervolgvel 2
blad 3 van 3
Adres.doc
O
0\
0
o
O
0
.
0
8752
0
Grote Markt
0 0 0
0 0 0
0
0
7551
•
6 0
7810 0
6
0
Monumentenregister Nijmegen Grote Markt 5, ID-code 3273
2022-02-08 10
0
Schaal 1:500
1£
%$ Nijmegen v
20m