Gebiedsuitwerking omgevingsvisie: opbrengst stap 3 actualisatie omgevingsvisie

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

Versterken van Winkelcentrum Dukenburg Het gebied bij Winkelcentrum Dukenburg is een van de stedelijke (ov) knooppunten in Nijmegen. Nijmegen ziet het gebied ook zo, als het gaat om verkeer en vervoer. Omdat mensen er op verschillende manieren kunnen komen en het stedelijke karakter heeft, wilt Nijmegen dat er genoeg ruimte is voor duurzame mobiliteit. Naast langzaam verkeer stimuleren we ook andere vormen van duurzame mobiliteit. Zo vergroot de gebiedstransformatie bij het stadsdeelwinkelcentrum de bereikbaarheid en het gebruiksgemak van het openbaar vervoer voor Dukenburgers, worden fietsverbindingen verbeterd en is het plan de entrees van het winkelcentrum voor auto’s terug te brengen naar één entree waardoor minder autobewegingen door de wijk zullen plaatsvinden. In het verleden had Winkelcentrum Dukenburg een functie voor de verdere omgeving van Dukenburg. Doordat er steeds minder mensen in Dukenburg wonen en mensen anders winkelen, is leegstand ontstaan. Door de transformatie die nu in gang is gezet, ontstaat een voor de toekomst voorbereid centrum voor Dukenburg, Lindenholt, en andere ontwikkelingen in de Kanaalzone Zuid.

Versterken van de verbinding met het kanaal en de rest van de stad We hebben de ambitie dat Dukenburg meer verbonden is met de rest van de stad. Dat past binnen het belangrijke ruimtelijk principe van het omarmen van het Maas-Waalkanaal. Een groot deel van Dukenburg valt binnen de ontwikkeling: Kanaalzone-Zuid. In de Kanaalzone-Zuid zet Nijmegen in op een kanaal dat verbindt en iets is waar bewoners trots op kunnen zijn. De Kanaalzone is ook een inclusieve plek waar iedereen zich thuis voelt. Dynamisch: een gebied met meer, levendigheid, functiemenging en economische dynamiek. Gezond: een gebied dat uitnodigt tot spelen en bewegen en zo een impuls is voor een meer gezonde levensstijl. De komende jaren onderzoekt Nijmegen of extra fietsverbindingen over het Maas-Waalkanaal helpen om Dukenburg meer met de rest van de stad te verbinden. We onderzoeken hierbij de praktische en financiële uitvoerbaarheid.

65

Prettige woonstraten

Aanpakken Takenhofplein

Nijmegen heeft de ambitie om de ruimte in Dukenburg beter te benutten. Dukenburg is ruim opgezet. Dat betekent dat ook langs de hoofdwegen veel ruimte is. Nijmegen zal de komende jaren onderzoeken of we meer kwalitatief groen en ruimte om te bewegen kunnen maken. Ons leidend principe is dat we de menselijk maat hierbij terugbrengen. We verkennen de mogelijkheden om de snelheid en betrouwbaarheid van het OV te verbeteren, bijvoorbeeld door het inpassen van vrijliggende businfrastructuur. In de wijken maken we de wegen aantrekkelijker en veiliger door de maximumsnelheid te verlagen van 50km/u naar 30km/u. We stimuleren elektrisch rijden en deelvervoer.

Nijmegen heeft het doel om voor 2035 de spoorbrug bij het Takenhofplein klimaatadaptief te maken. Hiervoor gaat Nijmegen in overleg met ProRail en maakt Nijmegen een masterplan. Om te voorkomen dat het water zich hier verzamelt en overlast veroorzaakt, willen we het water zoveel mogelijk bovenstrooms vasthouden waar het valt. In het masterplan onderzoeken we de haalbaarheid en betaalbaarheid om de prioritaire gebieden voor 2035 klimaatbestendig te maken.

Economisch veerkrachtige stad Toekomstbestendige winkelstructuur We gaan voor toekomstbestendige wijkwinkelcentra in Dukenburg. De winkelcentra in Meijhorst en de Weezenhof hebben daarom ruimte gekregen voor vernieuwing en uitbreiding (maximaal 2 supermarkten in Meijhorst en 1 in Weezenhof). De huidige supermarkt in Malvert blijft gehandhaafd maar er is voor gekozen niet mee te werken aan uitbreiding dan wel vernieuwing. Een gevolg van die keuze is dat er geen ruimte is voor uitbreiding van Winkelcentrum Malvert. Nijmegen staat open voor eventuele transformatie-initiatieven voor Winkelcentrum Malvert die zijn gericht op een goed functionerend en leefbaar gebied. De centrale locatie in Malvert en de ligging bij Staddijk en kanaal bieden aanknopingspunten voor een nieuwe invulling.

Duurzame stad Warmtenet

Prioritering Dukenburg • • • • •

Versterken Winkelcentrum Dukenburg Versterken van de verbinding met het kanaal en de rest van de stad Ruimte voor ontmoeten Aanleggen Warmtenet Aanpakken Takenhofplein

We behouden en versterken de hoofdgroenstructuur Dukenburg voldoet aan de groenambitie uit de Klimaatadaptatiestrategie. Dat is een belangrijke kwaliteit die we graag behouden. Met bewoners gaan we in gesprek hoe we het groen nog beter kunnen benutten en definiëren. Ook hebben we de ambitie om schaduw toe te voegen aan wegen waar dat nu beperkt is. In de stedelijke Hoofdgroenstructuur (kerngebieden en ecologische verbindingen) worden in principe alleen ontwikkelingen toegestaan met een positief netto-effect op de biodiversiteit, ook van de bodem.

Watersysteem voorbereiden op de toekomst Nijmegen wil het watersysteem, binnen onze mogelijkheden, beter voorbereiden op de toekomst. Nijmegen verwacht ook van de inwoners en bedrijven een actieve houding om wateroverlast op hun perceel te voorkomen. Nijmegen kan dit niet alleen. Om de wateroverlast en verdroging te beperken, moet bij nieuwbouw en reconstructie op eigen perceel voldoende regen opgevangen kunnen worden, in het plangebied of in het oppervlaktewater worden verwerkt, behalve als dit redelijkerwijs niet gevraagd kan worden. We willen regels maken om te voorkomen dat er schade optreedt bij zware regenval.

In Dukenburg gaan we aan de slag met plannen voor de gefaseerde uitrol van een collectief warmtenet tot 2035, in eerste instantie draaiend op restwarmte van de ARN. Het warmtenet komt in handen van een publiek warmtebedrijf dat het warmtenet aanlegt in samenwerking met inwoners en partners. Dat betekent dat de komende jaren gewerkt wordt in de openbare ruimte.

66

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

67

Legenda

Dukenburg 1

Nijmegen heeft de ambitie om de leefbaarheid voor bewoners toe te laten nemen. Een manier om dat te doen is om de wijken Zwanenveld, Lankforst en Malvert beter te verbinden met de rest van de stad en andersom. Leidende principes hierbij zijn: openen naar het kanaal om de kwaliteit van het kanaal beter te benutten, aanpassingen van de openbare ruimte en toevoeging van nieuwe woningen.

2

Nijmegen zal de komende jaren onderzoeken of we meer kwalitatief groen en ruimte om te bewegen kunnen maken langs de hoofdwegen. Ons leidend principe is dat we de menselijk maat hierbij terugbrengen. Langs het Maas-Waalkanaal ontstaan mogelijkheden voor transformatie en het toevoegen van extra woningen met respect voor de huidige ruimtelijke kwaliteiten.

7

4 3 9

3 1 2

6 10

10 8

4

1

10

Bij de A73 is een zoekgebied voor een transferium waar bezoekers aan het stadscentrum hun reis met het ov kunnen vervolgen, waardoor er minder autoverkeer door de stad hoeft te gaan.

6

In het algemeen is er een transitie gaande naar meer elektrisch rijden en deelvervoer. In Dukenburg is dit o.a. zichtbaar door de realisatie van een e-hub bij de Prins Mauritsschool die duurzame mobiliteit toegankelijker maakt voor bewoners van o.a. Zwanenveld.

7

Rondom de ontwikkeling van het Zwanenpark wordt betaald parkeren ingevoerd. Nieuwe bewoners krijgen geen parkeervergunning op straat en niet iedereen kan dan ook een auto meenemen naar de nieuwe ontwikkeling. Hiermee wordt voorkomen dan de huidige bewoners van Zwanenveld parkeeroverlast gaan ondervinden. Maar op deze manier kan ook de mobiliteitstransitie meer vorm krijgen, die met name in de buurt van het ov-knooppunt bij winkelcentrum Dukenburg kansrijk is. Niet iedereen kan meer beschikken over een auto. Daarom is het van belang dat er voldoende aanbod komt van deelmobiliteit.

8

Met regiogemeenten willen we onderzoeken of we de recreatieve verbindingen met Berendonk en Hatertse Vennen kunnen versterken.

9

Warmtenet Dukenburg (zie kaart nieuwe Warmtevisie).

10

We realiseren groene sociale knooppunten voor BOSS.

10

2

8

1

10

10 10

10 2

5

Het Takenhofplein is een prioritair gebied voor de aanpak van wateroverlast.

5

10 10

Ontwikkeling van winkelcentrum Dukenburg. Samen met eigenaren en marktpartijen maken we het winkelcentrum weer een visitekaartje van Dukenburg. Met een gebiedstransformatie wordt de bebouwing sterk gemoderniseerd en beter ingebed in de omgeving, o.a. met het bus- en treinstation. De transformatie moet zorgen voor een goed functionerend (winkel)centrum met verblijfsgebied. Waar mensen wonen, met plezier naartoe komen, willen verblijven en elkaar ontmoeten.

8

68

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

69

3.7 Lindenholt Vergezicht 2050 In 2050 is het groene karakter van Lindenholt behouden waar ruimte is voor bewegen en ontmoeten. Lindenholt blijft een stadsdeel waar in verhouding veel betaalbare grondgebonden woningen zijn. In Lindenholt is plek voor woningbouw in combinatie met een stadsdeelhart. Hier kunnen woningen voor ouderen en starters worden toegevoegd.

Lindenholt bestaat voor het grootste deel uit betaalbare laagbouwwoningen. In de Leefbaarometer krijgt Lindenholt de klasse voldoende. Voornamelijk overlast en onveiligheid hebben een negatief effect op Lindenholt . In Lindenholt wonen in verhouding veel ouderen.

Kwaliteiten en kenmerken Lindenholt

Lindenholt is gebouwd op de oude stroomdalvlakte van de Maas. De ondergrond bestaat uit een rijke verzameling van oude riviergeulen. Het gebied is van oudsher nat en drassig. Vanwege de relatief hoge grondwaterstanden en de bodemsamenstelling is het gebied minder geschikt voor infiltratie. Bij de aanleg van de wijk Lindenholt is een gescheiden rioolstelsel aangelegd. Het gemiddeld aanlegjaar van dit stelsel is 1981 en met enkele uitzonderingen is het van goede kwaliteit. Het hemelwater wordt afgevoerd naar het uitgebreide stelsel van oppervlaktewater. Bij de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Westkanaaldijk is een verbeterd gescheiden stelsel aangelegd. Het oppervlaktewater dat bij de bouw van de wijken is aangelegd, is over het algemeen van goede kwaliteit. Het waterpeil wordt beheerd door het waterschap.

Lindenholt is een ruim opgezet naoorlogs stadsdeel met veel groen en water. Het stadsdeel ligt ten westen van het Maas-Waalkanaal en bestaat uit de wijken ‘t Acker, ’t Broek en De Kamp.

Geschiedenis en ruimtelijke opbouw Gebouwd tussen 1977 en 1990 heeft Lindenholt een woonerfstructuur (bloemkoolwijk). Woonerven kenmerken zich, als reactie op de oliecrisis in de jaren 70, door meer focus op langzaam verkeer en op de kleinschaligheid, intimiteit van de buurt. De menselijke maat stond voorop. Met de bouw van de woonwijk zijn diverse oorspronkelijke landschapselementen van het oude broekgebied ingepast, zoals het rabattenbosje en andere delen van de groenstructuur. Ook zijn de straten van het voormalige dorp Neerbosch behouden gebleven, zoals de St. Agnetenweg, Zwanenstraat en Broekstraat. Deze straten worden voornamelijk gekenmerkt door lintbebouwing. Ook bevindt zich hier nog voormalige agrarische bebouwing, die herinnert aan het agrarische verleden van het gebied. Ten noorden van de woonwijk Lindenholt bevindt zich het in 1867 opgerichte Kinderdorp Neerbosch, een voormalige wezeninstelling, gebouwd op het terrein van boerderij Spijkerhof aan de Nederheidseweg. Deze boerderij dateert al uit de 16e eeuw en is een gemeentelijk monument. De bijbehorende zogenoemde ‘spijker’ (opslagplaats voor graan) is een rijksmonument. Vanuit Kinderdorp Neerbosch liep een laan naar de Dorpsstraat in Hees. Kinderdorp is ingepast binnen de historische verkavelingstructuur, ontstaan in de 14e eeuw. Er zijn nog steeds zorginstellingen in het gebied.

70

Bevolking, leefbaarheid, wonen

Water en bodem

Werken In Lindenholt zijn grote werklocaties: Trade Port Nijmegen West, Bijsterhuizen, Brabantse Poort en Kerkenbos.

Kinderdorp Neerbosch Kinderdorp Neerbosch, gelegen in het noordelijk deel van Lindenholt, is een cultuurhistorische waardevolle plek met veel groene kwaliteiten. De voormalige weesinrichting Kinderdorp is een bijzondere plek. We gaan dit erfgoed beter beschermen.

Kwaliteiten die we willen behouden • • •

Ons waardevolle erfgoed en Kinderdorp Neerbosch als cultuurhistorisch waardevolle plek. Relatief groen en ruim opgezet stadsdeel. Relatief veel grondgebonden betaalbare woningen.

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

71

Sociale en gezonde stad

Aantrekkelijke stad

Beweegvriendelijke omgeving

Toevoegen van extra woningen

We hebben de ambitie dat Lindenholt een beweegvriendelijke omgeving is. Ons doel is dat mensen in Lindenholt voldoende ruimte hebben om te wandelen en te fietsen en dat voorzieningen goed bereikbaar zijn. Leidend principe om dit doel waar te maken, is het combineren van verschillende grote opgaven op het gebied van gezondheid, klimaatadaptatie en groen. We onderzoeken of we met deze routes de verbinding tussen voorzieningen kunnen verbeteren. Zo kunnen we ervoor zorgen dat het aantrekkelijk is de auto te laten staan. We realiseren groene sociale knooppunten, centraal in de wijk, voor jong en oud en geven uitvoering aan het BOSS-kader. Iedere wijk krijgt één of meer groene sociale knooppunten. Dit zijn grotere plekken met een aanbod voor bewoners uit de wijk van 0 tot 99 jaar. Groene, toegankelijke, prettige plekken met inrichting voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Deze kansrijke locaties voor de groene sociale knooppunten staan vermeld op de kaart.

Hart voor Lindenholt

72

Nijmegen heeft het doel om voldoende woningen te bouwen. Een deel hiervan vindt plaats door het splitsen van woningen. Tegelijkertijd willen we de extra druk op de wijk die hierdoor mogelijk ontstaat, beperken. Daarom is splitsing alleen mogelijk als de effecten beperkt blijven. Bij nieuwbouw en transformatie hanteert Nijmegen het leidende principe dat het woningbouwprogramma een aanvulling is op de huidige woningbouw in Lindenholt. Nieuwe ontwikkelingen bestaan bij voorkeur uit senioren- en starterswoningen. Transformatie en kleine ingrepen zijn uitgangspunten. We hanteren het leidende principe dat nieuwbouw van woningen alleen kan als het bestaande groen wordt versterkt. Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen, zowel binnen als buiten de hoofdgroenstructuur, wordt het behouden van en uitbreiding van de biodiversiteit vanaf de fase van de visieontwikkeling meegenomen.

Kinderdorp Neerbosch

Nijmegen werkt aan plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. In Lindenholt willen we gaan zoeken naar een centraal punt waar dit kan. Hier kunnen inwoners meedoen in de wijk en in contact komen met andere inwoners. Hiermee spelen we in op een aandachtspunt in Lindenholt. Aandachtspunt is de sociale samenhang in de wijk ‘t Acker, waar bewoners het elkaar kennen, met elkaar omgaan, de saamhorigheid en de mate waarin mensen zich thuis voelen bij anderen in de buurt naar verhouding laag waarderen.

Kinderdorp Neerbosch is belangrijke cultuurhistorische plek. Dat willen we versterken en behouden. Dat doen we in lijn met het recent opgestelde ambitiedocument voor Kinderdorp Neerbosch. Hierin is ook opgenomen dat we nieuwe woningbouw in dit gebied mogelijk willen maken. Omdat Kinderdorp Neerbosch dicht tegen TPN-West ligt, zullen we goed onderzoek doen naar de mogelijkheden en milieucontouren. Hierbij hanteren we het voorzorgsprincipe en de leidende principes van deze omgevingsvisie.

Wanneer zich een kans voortdoet voor een ‘hart voor Lindenholt’, is het leidend principe dat verschillende functies in één gebouw of een samengesteld gebouw worden gecombineerd. We gaan hiervoor in gesprek met de inwoners van Lindenholt. Gedacht kan worden aan een gebouw waar jong en oud samenkomen en waar plek is voor wijkinitiatieven. Mogelijk in combinatie met bij het stadsdeel passend wonen op bovengelegen verdiepingen. Dit wordt nog verder uitgewerkt, eventueel in een gebiedsvisie.

Mobiliteit

kunnen we het gebruik vergroten. Vanwege de afstand tot het centrum en de bevolkingssamenstelling van Lindenholt hebben we hier extra aandacht voor het tegengaan van mobiliteitsongelijkheid. We blijven in gesprek met de provincie om de buslijnen P+R-West beter te ontsluiten.

Economisch veerkrachtige stad We behouden de werklocaties We behouden de bestaande werklocaties (TPN-West, Brabantse Poort en Bijsterhuizen). TPN-West gaat voor Nijmegen én voor de regio een cruciale rol spelen in het ruimtelijk faciliteren van de circulaire en energietransitie en economische opgaven. Het gebied krijgt een sterkere focus op een duurzame economische ontwikkeling en zet stappen als het gaat om leefbaarheid, zowel binnen het gebied als in de directe omgeving. De ontwikkeling van regionaal bedrijventerrein Bijsterhuizen is nu van de ontwikkelfase aangekomen in de beheerfase, waarin de nadruk sterker komt te liggen op het optimaliseren en het kwalitatief op peil houden van het onderscheidende vestigingsklimaat. Op Bijsterhuizen zien we mogelijkheden voor duurzaam laden op een clean energy hub.

We blijven inzetten op de P+R aan de westzijde van de stad. Deze willen we zelfs opwaarderen, maar ook vergroenen om een hitte-eiland te voorkomen. Door deze op te waarderen en een gelijkwaardige uitstraling te geven als P+R-Noord

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Lindenholt klimaatbestendig We behouden het groen en zetten het in voor verschillende doelen, we hebben de ambitie meer schaduw toe te voegen op loop- en fietsroutes, water zuiveren we en voeren we vertraagd af. Lindenholt is een relatief groen stadsdeel. Dat willen we behouden. In heel Lindenholt is het lastig om binnen 300 meter een koelteplek te vinden. Delen van de Weijbroekweg, Ackerbroekweg, Broekstraat, IJpenbroekweg, St. Agnetenweg en Wijchenseweg voldoen niet aan de ambitie van meer dan 40% schaduw op de loop- of fietsroute. De komende jaren onderzoekt Nijmegen hoe we koelte en schaduw kunnen toevoegen in Lindenholt.

Watersysteem voorbereiden op de toekomst Nijmegen wil het watersysteem, binnen onze mogelijkheden, beter voorbereiden op de toekomst. Nijmegen verwacht ook van de inwoners en bedrijven een actieve houding om wateroverlast op hun perceel te voorkomen. Nijmegen kan dit niet alleen. Nieuwe ontwikkelingen moeten in de eigen wateropgave kunnen voorzien en het huidige watersysteem niet belasten als de huidige waterberging in de watergangen niet voldoende is. We maken hiervoor regels in het omgevingsplan.

We versterken en behouden groengebieden In de komende jaren gaat de Brabantse Poort naar verwachting niet veel veranderen. Voor de toekomst is het belangrijk dat er investeringen door grond- en vastgoedeigenaren blijven plaatsvinden, zodat er geen proces van veroudering gaat optreden.

Duurzame stad

We onderzoeken of de IJpenbroekweg versmald kan worden. Alle andere wegen binnen Lindenholt worden de komende jaren 30km/u-wegen. Ze worden dan ook zo ingericht.

elektrische warmtepompen om netcongestie tegen te gaan.

Energie Op TPN-West en Bijsterhuizen werken we toe naar een zoveel mogelijk lokaal energiesysteem in de vorm van een Smart Energy Hub. Qua warmtevoorziening onderzoeken we voor Kerkenbos en de oostelijke wijken langs het Maas-Waalkanaal of een warmtenet haalbaar en betaalbaar is. In de rest van Lindenholt adviseren we ter overbrugging hybride warmtepompen. Dit heeft de voorkeur boven volledig

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

In de stedelijke Hoofdgroenstructuur (kerngebieden en ecologische verbindingen) worden in principe alleen ontwikkelingen toegestaan met een positief netto-effect op de biodiversiteit. We zetten in op groenblauwe verbindingszones. Dit combineren we met het creëren van meer schaduw op loop- en fietsroutes. Ook bedrijven vinden vergroening belangrijk. In samenwerking met bedrijfsverenigingen en de bedrijven op TPN West, vergroenen we waar mogelijk. We hebben de ambitie hier tot en met 2050 10% groen toevoegen.

Prioritering Lindenholt • • •

Hart voor Lindenholt Ruimte voor ontmoeten Versmallen IJpenbroekweg

73

Lindenholt

5

1

Het Takenhofplein is een prioritair gebied voor de aanpak van wateroverlast.

2

We blijven inzetten op de P+R aan de westzijde van de stad. Deze willen we zelfs opwaarderen maar ook vergroenen om een hitte-eiland te voorkomen.

3

We onderzoeken of we de IJpenbroekweg kunnen versmallen.

4

Wanneer zich een kans voortdoet voor een ‘hart voor Lindenholt’, is het leidend principe dat verschillende functies in één gebouw of een samengesteld gebouw worden gecombineerd. Gedacht kan worden aan een gebouw waar jong en oud samenkomen en waar plek is voor wijkinitiatieven. Mogelijk in combinatie met bij het stadsdeel passend wonen op bovengelegen verdiepingen.

5

We realiseren groene sociale knooppunten voor BOSS.

2

5

4 5 3 5

1

Legenda

74

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

75

3.8 Nijmegen-Zuid Vergezicht 2050 In 2050 is de leefbaarheid in Nijmegen-Zuid verbeterd, op een manier die recht doet aan de verscheidenheid aan wijken binnen het stadsdeel. De kansen voor stedelijke ontwikkeling in delen van Hatert zijn benut: er wonen meer mensen en er is geïnvesteerd in de uitstraling en kwaliteit van de openbare ruimte en woningvoorraad. De openbare ruimte in Zuid is opgeknapt en vergroend. Waarbij de wateroverlast en hittestress in de prioritaire gebieden is opgelost en er meer mogelijkheden zijn voor bewegen en ontmoeting. Langs het kanaal is een doorlopende route voor voetgangers en fietsers. De woningvoorraad is verder verduurzaamd en meer divers, waaronder meer geschikte woningen voor ouderen. De kwaliteit van de groene kerngebieden in het stadsdeel is versterkt.

Kwaliteiten en kenmerken Nijmegen-Zuid Nijmegen-Zuid bestaat uit de wijken: Hatert, Grootstal, Hatertse Hei en Brakkenstein. Het stadsdeel kenmerkt zich door rustige woonbuurten uit, vooral, de naoorlogse periode. Er is beperkt bedrijvigheid in het gebied zelf. In de directe omgeving is veel werkgelegenheid op campus Heijendaal en in Winkelsteeg. Het stadsdeel grenst aan het groene buitengebied tussen Nijmegen en Malden.

Geschiedenis en ruimtelijke opbouw Nijmegen-Zuid heeft lange tijd uit heidelandschap en landgoederen, zoals Heijendaal en Brakkenstein, bestaan. In de Romeinse tijd liep hier al een weg tussen Nijmegen en de zuidelijker gelegen Romeinse steden. Na de Tweede Wereldoorlog heeft Nijmegen zich naar het zuiden uitgebreid. In de jaren ’50 en ’60 zijn de wijken in Nijmegen-Zuid ontwikkeld. Dit is in Hatert en delen van andere wijken terug te zien in de strakke stedenbouwkundige opzet, op basis van de parochiegedachte. De buurten uit de jaren ’50, zoals Hatertse Hei, Kanunnikenbuurt en Grootstal zijn complexmatige opgezette wijken, met een variatie aan woningtypen.

76

Er is zowel sprake van gebouwen in traditionalistische stijl (Hatertse Hei en Kanunnikenbuurt) en modernistische stijl (Grootstal). De wijken zijn ruim opgezet met veel groen. Hatert is ontwikkeld in de jaren ’60. Ook deze wijk is opgezet volgens de parochiegedachte, met woningtypen voor alle levensfasen. De wijk betreft een omvangrijk complex sociale woningbouw in modernistische bouwtrant met een groene dooradering en scheiding van functies. Een deel van de wijk is geherstructureerd, waardoor hier de heldere stedenbouwkundige opzet niet meer herkenbaar is. Brakkenstein was vroeger een agrarisch buurtschap en ook langs de grotere uitvalswegen in het stadsdeel is oudere bebouwing aanwezig. In Hatert zijn recenter delen van de wijk vernieuwd en nieuwe woningen toegevoegd. Campus Heijendaal is ontstaan op landgoed Heijendaal. De historische landgoedstructuur met lanen en bossen is nog aanwezig. Hierbinnen is vanaf de jaren ’50 de campus ontstaan. In alle wijken zijn karakteristieke stedenbouwkundige ensembles aanwezig.

Water en bodem Nijmegen-Zuid is voornamelijk gelegen op een spoelzandwaaier en daluitspoelingswaaier. De bodem bestaat uit een samenstelling van zand, grind, löss en leem en is goed doorlaatbaar. Kenmerkend zijn de diepe tot zeer diepe grondwaterstanden. De woonwijken zijn rond 1973 voorzien van een gemengd rioolstelsel (90%). Op meerdere plaatsen wordt hemelwater inmiddels in de bodem geïnfiltreerd of afgevoerd naar de groenblauwe structuur nabij het Maas-Waalkanaal. Een groot deel van Zuid ligt binnen het grondwaterbeschermingsgebied van het waterwingebied Heumensoord. De provincie Gelderland stelt in haar omgevingsverordening richtlijnen op ter bescherming van de grondwaterkwaliteit. Hemelwater mag hier alleen volgens de regels uit de provinciale verordening worden geïnfiltreerd.

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

77

Bevolking, wonen en leefbaarheid Nijmegen-Zuid heeft een bevolkingsopbouw die lijkt op het Nijmeegse gemiddelde. De grootste groep inwoners (35%) is tussen de 30 en 59 jaar. Daarnaast zijn jongvolwassenen (22%) en ouderen sterk vertegenwoordigd. Na Dukenburg is Nijmegen-Zuid het stadsdeel met grootste aandeel 75-plussers (10%). De bevolkingsprognose voor 2030 laat geen grote verschillen zien in de bevolkingsopbouw van Nijmegen-Zuid. De grootste verandering is een toename van de groep 50- en 60-jarigen. Volgens de Leefbaarometer scoort Nijmegen-Zuid ruim voldoende op de leefbaarheid. De voorzieningen en fysieke leefomgeving dragen positief bij aan de score. Negatieve kenmerken zijn de sociale samenhang en overlast en onveiligheid. Binnen het stadsdeel zijn er duidelijk verschillen tussen wijken te zien, waarbij Brakkenstein zeer goed scoort en Hatert zwak. De zwakke score van Hatert komt door lage scores op overlast & onveiligheid, sociale samenhang en de woningvoorraad.

Kenmerken die we willen behouden: • • • •

Groene kerngebieden en aangrenzend kwalitatief landschap Basis voorzieningenniveau in Hatert en aan de Sint Jacobslaan Stedenbouwkundige structuur van wijken uit de jaren ’50 en ’60, zit in de basis goed in elkaar Ons waardevolle erfgoed en cultuurhistorische waarden en ruimtelijke kwaliteiten van een aantal buurten en structuren zoals de Sint Jacobslaan

Versterken en toevoegen Belangrijkste opgave In Nijmegen-Zuid is het toekomstbestendig maken van de wijken de belangrijkste opgave. Hierbij gaat het vooral om verbetering van de openbare ruimte (klimaatadaptatie en groen) en de woningvoorraad (kwaliteit en diversiteit). We gaan in de naoorlogse wijken door met de vernieuwingsopgave voor de openbare ruimte. Vernieuwing van

78

de openbare ruimte en van gebouwen wordt zoveel als mogelijk gecombineerd met de opgaven voor klimaatadaptatie, energietransitie en sociale opgaven.

Sociale en gezonde stad Beweegvriendelijke omgeving We willen dat mensen in Nijmegen-Zuid voldoende mogelijkheden hebben om te wandelen en te fietsen in een beweegvriendelijke omgeving. Dat is goed voor de fysieke en mentale gezondheid van inwoners. Deze routes combineren we zoveel mogelijk met de bestaande loop- en fietsroutes. We zorgen ervoor dat die routes beschikken over genoeg schaduw, hier ligt er o.a. een opgave voor de route aan de Hatertseweg . De route langs het kanaal bij Hatert heeft veel potentie als een aantrekkelijke doorgaande loop- en fietsroute. In Zuid geldt ook dat groen uitloopgebied net buiten het stadsdeel (en gemeente) bijdraagt aan een aantrekkelijk leefklimaat. De kwaliteit en toegankelijkheid van deze gebieden is dan ook van belang.

Groene ontmoetingsplekken

we combineren met vergroening/klimaatadaptatie en de energietransitie. De Rechters- en Kannunikenbuurt in Brakkenstein is de eerste plek in Zuid waar de openbare ruimte wordt vernieuwd. De opzet van de bestaande groenstructuur is goed maar kan beter worden ingevuld. Hier liggen ook koppelkansen met sociale opgaven zoals ontmoeting. De wijken in Zuid beschikken over het algemeen over voldoende openbare ruimte om meer groen en inbreiding goed in te passen.

Diversiteit woningvoorraad De diversiteit van de woningvoorraad in Nijmegen-Zuid mag worden vergroot. In het stadsdeel is behoefte aan meer levensloopgeschikte woningen en meer woningen in het hogere segment (koop of huur). Met name in Hatert is er aandacht nodig voor de mogelijk negatieve ruimtelijke gevolgen van het beter benutten van de bestaande woningvoorraad (verkamering, splitsing, optopping) op de kwaliteit van de leefomgeving en of hiervoor aanvullende voorwaarden nodig zijn.

In Hatert, Grootstal en Haterse Hei is het vanuit veel woningen niet mogelijk om binnen 300 meter een koelteplek te vinden . Daarom zetten we in op het toevoegen van koelteplekken door groengebieden te vergroten. Kansen hiervoor liggen bij de Gouden Torrenstraat - Krekelstraat -Heidebloemstraat. Dit zijn ook plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. We realiseren groene sociale knooppunten, centraal in de wijk, voor jong en oud en geven uitvoering aan het BOSS-kader. Iedere wijk krijgt één of meer groene sociale knooppunten. Dit zijn grotere plekken met een aanbod voor bewoners uit de wijk van 0 tot 99 jaar. Groene, toegankelijke, prettige plekken met inrichting voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Deze kansrijke locaties voor de groene sociale knooppunten staan vermeld op de kaart. .

Kansen voor vernieuwing

Aantrekkelijke stad

Behoud voorzieningen

Gecombineerde aanpak openbare ruimte De openbare ruimte in grote delen van Zuid is sleets en moet de komende jaren vervangen worden. Die opgave willen

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

In de kanaalzone bij Hatert liggen er kansen voor vernieuwing, de woningvoorraad te verduurzamen, een diverser woningaanbod te realiseren en de bestaande ruimte beter te benutten (met behoud van het aantal sociale huurwoningen). Dit kan op een goede manier plaatsvinden mits het wordt gecombineerd met een kwalitatieve groenere inrichting en met aandacht voor de kenmerkende stedenbouwkundige kwaliteiten van de wijk. In de andere wijken, Grootstal, Hatertse Hei en Brakkenstein, zijn er mogelijkheden voor kleinschaligere ingrepen op buurtniveau om de woningdifferentiatie te verbeteren.

Economisch veerkrachtige stad

Behoud van de structuur van basisvoorzieningen in de wijken is belangrijk voor de leefbaarheid in Nijmegen-Zuid. Het gaat hierbij vooral om de voorzieningen, bedrijvigheid en winkels langs de Sint Jacobslaan in Grootstal en winkelcentrum Hatert.

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

Duurzame stad Klimaatadaptatiestrategie prioritaire gebieden hitte De Hatertse Hei is een prioritair gebied voor hitte. Uit en nog te maken masterplan blijkt welke ambities uit de klimaatadaptatiestrategie we als concrete doelstellingen kunnen formuleren en hoe we deze gaan realiseren. Te denken valt aan het verwijderen van overbodige verharding en het planten van groen en schaduwrijke bomen. Indien nodig, stellen we hiervoor regels op in het omgevingsplan.

Klimaatadaptatiestrategie prioritaire gebieden wateroverlast Vanaf de hoger gelegen stuwwal lopen uitgesleten droogdalen door het gebied, waar bij heftige regenbuien wateroverlast kan optreden. Dit is onder andere het geval bij de Weg door Jonkerbos en de Edelstenbuurt richting het Maas-Waalkanaal, maar ook op delen van de Sint Annastraat en de Scheidingsweg. Om de wateroverlast in deze droogdalen te beperken, willen we het water zoveel mogelijk bovenstrooms vasthouden waar het valt. We hebben daarom zowel de kwetsbare droogdalen als de zoekgebieden van de maatregelen als prioritair gebied benoemd. In een nog te maken masterplan onderzoeken we de haalbaarheid en betaalbaarheid om deze prioritaire gebieden voor 2035 klimaatbestendig te maken. Indien nodig stellen we hiervoor regels vast in het omgevingsplan. Nijmegen wil het watersysteem, binnen onze mogelijkheden, beter voorbereiden op de toekomst. Nijmegen verwacht ook van de inwoners en bedrijven een actieve houding om wateroverlast op hun perceel te voorkomen. Nijmegen kan dit niet alleen. Om de wateroverlast en verdroging te beperken, moet bij nieuwbouw en reconstructie op eigen perceel voldoende regen opgevangen kunnen worden, in het plangebied of in het oppervlaktewater worden verwerkt, behalve als dit redelijkerwijs niet gevraagd kan worden.

We willen regels maken om te voorkomen dat er schade optreedt bij zware regenval.

79

Prioritering voor Nijmegen-Zuid •

• • • •

80

Aanpak van prioritaire gebieden klimaatadaptatie: Weg door Jonkerbos-Hatertseweg-Edelstenbuurt (wateroverlast) en Hatertse Hei (hittestress) Verbeteren woon- en leefklimaat in delen van Hatert Behoud voorzieningen Winkelcentrum Hatert en aan de Sint Jacobslaan in Grootstal Maken van groene beweegroutes en ontmoetingsplekken, o.a. langs het kanaal Bij ingrepen in de wijk de combinatie zoeken met klimaatadaptatie en energietransitie

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

81

Nijmegen-Zuid 1

2

6

6 1 5

1 6

6

Ontwikkeling kanaalzone en onderzoeken kansen herstructurering Hatert. In Relatie tot verbeteren woonklimaat in delen van Hatert.

3

Kanaaldijk wordt onderdeel van het Kanaalpark en een belangrijke noord-zuid doorfietsroute

4

Herinrichting openbare ruimte van de Rechters- en Kannunikenbuurt in Brakkenstein

5

Behoud voorzieningen Winkelcentrum Hatert en aan de Sint Jacobslaan in Grootstal

6

4

Aanpak prioritaire gebieden klimaatadaptatie: Weg door Jonkerbos en omgeving, Sint Annastraat en een deel van de Scheidingsweg (wateroverlast), Hatertse Hei (hittestress)

We realiseren groene sociale knooppunten voor BOSS.

6

6 1

6 6 3 6 2 6

2 6

3

Legenda

82

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

83

3.9 Nijmegen-Oost Vergezicht 2050 In 2050 is Nijmegen-Oost nog steeds een karakteristiek stadsdeel met een gevarieerd aanbod van voorzieningen. De cultuurhistorische en landschappelijke waarde van het stadsdeel is behouden en verder versterkt. De woningvoorraad in Nijmegen-Oost verduurzaamd en de openbare ruimte is klimaatbestendig geworden door vergroening, in belangrijke mate mogelijk gemaakt door een mobiliteitstransitie. De diversiteit in type woningen en betaalbaarheid is behouden maar gelijkmatiger verdeeld over de wijken, waarbij oudere inwoners in hun omgeving mogelijkheden hebben om door te stromen naar een geschikte woning. De groene kerngebieden in Nijmegen-Oost zijn behouden en versterkt en de groene corridor is ook aan deze kant van het spoor ontwikkeld.

Kwaliteiten en kenmerken Nijmegen-Oost Nijmegen-Oost is eind 19e eeuw, begin 20e eeuw ontstaan. Het stadsdeel bestaat uit de wijken Bottendaal, Galgenveld, Altrade, Hunnerberg, Hengstdal, Kwakkenberg en Groenewoud. Het is een populair stadsdeel om te wonen. Tegelijkertijd spelen er vraagstukken over leefbaarheid, klimaatadaptatie en vergroening en de energietransitie.

Geschiedenis De geschiedenis van Nijmegen-Oost gaat terug tot de Romeinen, die zich vestigden op de Hunnerberg en het Kops Plateau. Deze locaties en het bijbehorende aquaduct zijn beschermd als Unesco-werelderfgoed. Na de vestingwet van 1874 kon Nijmegen buiten haar stadsmuren uitbreiden. Rondom de oude stad verrees een nieuwe woonwijk met grote parken en statige lanen. Nijmegen wilde zich in deze tijd profileren als aantrekkelijke woonstad voor welgestelden en oud-Indiëgangers. De nieuwe woonwijk had een hiërarchische opbouw. Langs de belangrijkste wegen verrezen grote villa’s en herenhuizen. Langs de iets smallere secundaire straten werden rijen huizen voor welgestelden gebouwd en de tertiaire straten waren weer iets smaller, met huizen voor de middenklasse, soms

84

boven- en benedenwoningen. Ook is hier de eerste sociale woningbouw van Nijmegen, door Stichting Volksbelang, gerealiseerd. Een groot deel van het gebied is zowel rijks- als gemeentelijk beschermd stadsgezicht. In het begin van de 20ste eeuw werden drie kazernes gebouwd op het voormalige Molenveld. Inmiddels zijn de kazernes herbestemd en is het terrein openbaar toegankelijk. In de bosrijke omgeving vestigden zich na de stichting van de universiteit een aantal kloosters. Ook kent Oost vier monumentale begraafplaatsen. In de eerste helft van de 20e-eeuw breidde Nijmegen verder uit. De Indische Buurt, een gemeentelijk beschermd stadsbeeld, maakte deel uit van deze ontwikkeling. De delen uit de jaren ’20 zijn opgezet als een tuinwijk. In Hengstdal verrezen de tuinwijken Spoorbuurt (voor het personeel van de spoorwegen) en de Bomenbuurt. Vanaf de jaren ’50 breidde het stadsdeel zich geleidelijk richting het (zuid)oosten uit. Dit deel van Hengstal heeft een voor deze tijd kenmerkende stedenbouwkundige opzet en bebouwingstype, gebaseerd op de parochiegedachte. Er is hier sprake van een afwisseling tussen portieketageflats en rijen woningen in een traditionele bouwstijl.

Water en bodem Nijmegen-Oost is voornamelijk gelegen op een stuwwal en spoelzandwaaier. Het Ooyse Schependom is hierop de uitzondering met de gedeeltelijke buitendijkse ligging in het rivierengebied. De bodem van Oost bestaat overwegend uit een samenstelling van zand, grind, löss en leem en is goed doorlaatbaar. Kenmerkend zijn de zeer diepe grondwaterstanden en het hoogteverschil. Op een aantal plaatsen wordt het hemelwater in de bodem geïnfiltreerd. Afgezien van enkele (overstort)vijvers is er in Oost geen oppervlaktewater aanwezig.

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

85

Voorzieningen Het gevarieerde aanbod van voorzieningen is een kwaliteit van het stadsdeel. Winkels, horeca, maatschappelijke voorzieningen en werken zijn allemaal aanwezig in de wijken. Dit aanbod willen we behouden voor het stadsdeel. Het stadsdeel heeft vooral voorzieningen op wijk- en buurtniveau (behalve Groenewoud) en ligt op korte afstand van stadsbrede voorzieningen in het centrum, stationsgebied en bij campus Heijendaal. Wel is de druk op de sportaccommodaties hoog.

Demografie, leefbaarheid en wonen Nijmegen-Oost is met ruim 34.000 inwoners het grootste stadsdeel van Nijmegen. Nijmegen-Oost heeft dan ook een hoge bebouwingsdichtheid. De leeftijdsopbouw van Nijmegen-Oost is geconcentreerd in de leeftijd van 18 tot 59 jaar, met jongvolwassenen van 18 tot 29 jaar (37%) als grootste groep. In het stadsdeel wonen veel studenten. Na het stadsdeel Centrum wonen er in Nijmegen-Oost het minste aantal jongeren (10%). De prognose voor 2030 is dat het aantal twintigers iets daalt en het aantal 75-plussers toeneemt. Als stadsdeel scoort Nijmegen-Oost zeer goed in de leefbaarometer. Vooral het aanbod van voorzieningen draagt hier in belangrijke mate aan bij, daarnaast zijn er geen negatieve uitschieters. Wel scoort Bottendaal met ‘voldoende’ duidelijk lager dan de andere wijken. Overlast en onveiligheid en gebrek aan sociale samenhang zorgen voor die lagere score. Het overgrote deel van de woningen is gebouwd voor 2000 en 60% van de woningen is een meergezinswoning (gestapelde bouw). In dit stadsdeel zijn veel studentenwoningen zowel particuliere verhuur als van de SSH&.

Kwaliteiten om te behouden • • • •

86

Gevarieerd aanbod van voorzieningen Ons waardevolle erfgoed Leefbaarheid Parken en de groengebieden aan de randen van stadsdeel

Sociale en gezonde stad

beschikbare ruimte in een straat te gebruiken (inbreiding).

Initiatief

Tegelijkertijd zien we dat het beter benutten van de bestaande voorraad kan botsen met het beschermen van onze cultuurhistorische waarden. Zo is de 19e-eeuwse schil een Rijks en gemeentelijk beschermd stadsgezicht. Gebouwen worden echter aangepast en veranderen van uitstraling. Ook horen we van bewoners dat de leefbaarheid onder druk staat.

In grote delen is er veel creativiteit en zelfredzaamheid. Ook geven inwoners aan behoefte te hebben aan richting en kaders vanuit de gemeente. Eigen initiatief van bewoners kan in dit stadsdeel de mobiliteitstransitie en klimaatadaptatie vooruithelpen. Hier willen we ruimte aan bieden. Met de toenemende vergrijzing zijn eenzaamheid en hittestress aandachtspunten voor de gezondheid van inwoners.

Sociale cohesie In delen van Nijmegen-Oost, met name de gebieden in de buurt van het centrum, is de sociale cohesie minder sterk. Onder andere door het verschil in levensstijl tussen studenten en andere bewoners. We realiseren groene sociale knooppunten, centraal in de wijk, voor jong en oud en geven uitvoering aan het BOSS-kader. Iedere wijk krijgt één of meer groene sociale knooppunten. Dit zijn grotere plekken met een aanbod voor bewoners uit de wijk van 0 tot 99 jaar. Groene, toegankelijke, prettige plekken met inrichting voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Deze kansrijke locaties voor de groene sociale knooppunten staan vermeld op de kaart.

Aantrekkelijke stad Leefbaarheid, cultuurhistorie en inbreiding Over het algemeen is de leefbaarheid in Nijmegen-Oost goed en dat willen we zo houden. In sommige gebieden van Bottendaal, Galgenveld en Altrade is de leefbaarheid een aandachtspunt. In deze gebieden is al sprake van een hoge bevolkingsdichtheid en negatieve invloeden vanuit het centrum, dat gepaard gaat met overlast vanwege afval, (fiets)parkeren, geluidsoverlast en problematiek van dak- en thuislozen. Het woningtekort in Nijmegen is hoog, daarom hebben we de ambitie om veel woningen toe te voegen. Een deel hiervan willen we toevoegen via het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Dat kan door meer mensen in een woning te laten wonen (intensiveren), of door de

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

We willen kijken naar manieren om cultuurhistorische waarden en leefbaarheid nadrukkelijker mee te wegen bij intensivering en inbreiding in de 19e-eeuwse schil. We zetten daarbij inbreiding en intensivering niet op slot.

Versnellen van de mobiliteitstransitie We gaan in dit stadsdeel voor een versnelling van de mobiliteitstransitie. Het is de manier om in de oudere wijken van Nijmegen-Oost de ruimte te scheppen die nodig is voor vergroening, klimaatadaptatie en de energietransitie. Dat is nodig omdat in de oudere wijken van Nijmegen-Oost in verhouding weinig openbare ruimte is. De ruimte die er is wordt al intensief benut. In Nijmegen-Oost lijkt ook draagvlak te zijn voor een transitie naar duurzame mobiliteit. Op een aantal grotere wegen gaat de maximale snelheid mogelijk omlaag van 50 naar 30 km/u (Heyendaalseweg, Coehoornstraat – Prins Bernhardstraat, Berg en Dalseweg, Van ’t Santstraat, Hengstdalseweg, Groenewoudseweg, Postweg). De urgentie om de mobiliteitstransitie te versnellen geldt met name in de oudere wijken van Oost en is minder sterk in Groenewoud

Verschillende type woningen en woonvormen Omdat er steeds meer oudere inwoners zijn willen we ervoor zorgen dat er in Oost voldoende geschikte woningen zijn voor ouderen. Op die manier kunnen ouderen in hun eigen buurt verhuizen naar een passende woning. In Nijmegen-Oost zijn er verder kansen voor andere woonvormen zoals woongroepen.

Cultuurhistorie Nijmegen-Oost heeft veel cultuurhistorisch waardevolle gebieden en gebouwen, waaronder Rijksbeschermd stadsgezicht 19e-eeuwse stadsuitleg, de Romeinse legerkampen

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

op de Hunnerberg, Spoorbuurt, Bomenbuurt en Kops Plateau en het bijbehorende aquaduct (onderdeel van Unesco gebied). De aanwezige cultuurhistorische waarden en stedenbouwkundige diversiteit zijn bepalend voor de kwaliteit van het stadsdeel. Het Kops Plateau is Unesco Werelderfgoed, maar daar is op de locatie zelf te weinig van te zien. We willen de waarde van dit gebied met bijzondere romeinse sporen beter beleefbaar maken voor inwoners en bezoekers. We onderzoeken de mogelijkheden dit op een moderne, natuurinclusieve manier te realiseren zonder de functie als stadspark en ecologische waarden te verliezen.

Economisch veerkrachtige stad Een goed voorzieningenaanbod Het voorzieningenaanbod is een kwaliteiten van het stadsdeel. Winkels, horeca, maatschappelijke voorzieningen en werken zijn in de meeste wijken aanwezig. Dit aanbod willen we behouden voor het stadsdeel. De druk op de sportaccommodaties is hoog.

Duurzame stad Vergroening voor een klimaat adaptief stadsdeel Nijmegen Oost heeft een grote opgave om klimaat adaptief te worden. Dat is nodig om wateroverlast en hittestress tegen te gaan. In een nog te maken masterplan formuleren we hiervoor maatregelen. Als het nodig is, leggen we dit vast in het omgevingsplan. Bijna heel Nijmegen-Oost is een zoekgebied voor maatregelen tegen wateroverlast, met daarbinnen een aantal prioritair gebieden. Het is de bedoeling om het water zoveel mogelijk vast te houden en lokaal te verwerken. Dit is nodig om droogte en (extreme) wateroverlast in lagergelegen wijken tegen te gaan. Hiervoor is samenwerking met de gemeente Berg en Dal van belang. Voor hittestress ligt de prioriteit in Bottendaal en een deel van Galgenveld. Bottendaal voldoet ook niet aan de ambitie van 40% groen in de wijk. Over het algemeen is het aantal (grote) groenvoorzieningen en koelteplekken binnen 300 meter, en de schaduw op loop- en fietsroutes, onvoldoende in het stadsdeel.

87

Klimaatadaptatie verdient prioriteit bij de ruimtelijke inrichting en vergroening is daar een belangrijk onderdeel van. De openbare ruimte in Nijmegen-Oost is relatief versteend. Privégrond is er echter groener dan het Nijmeegse gemiddelde. Omdat Nijmegen-Oost weinig openbare ruimte heeft en de privéruimte beperkt is versteend kan vergroening alleen plaatsvinden door ruimte te scheppen vanuit andere functies. Een versnelde mobiliteitstransitie in Oost kan hiervoor de benodigde ruimte vrijmaken. Daarbij zijn er koppelkansen om de beleving van het landschap en de cultuurhistorie te versterken. Ook is het belangrijk dat groen op privégrond niet afneemt. De bestaande groenstructuur willen we behouden en versteken, o.a. door betere verbinding met buitengebieden, betere verbindingen tussen kerngebieden en de ontwikkeling van een groene corridor langs het spoor. Vanuit inwoners is er de vraag om vergroening en zijn er initiatieven. Het Paterbosje is een belangrijke groene parel die bijdraagt biodiversiteit, recreatie, bewegen, ontmoeten en spelen. Nijmegen wil het watersysteem, binnen onze mogelijkheden, beter voorbereiden op de toekomst. Nijmegen verwacht ook van de inwoners en bedrijven een actieve houding om wateroverlast op hun perceel te voorkomen. Nijmegen kan dit niet alleen.

Om de wateroverlast en verdroging te beperken, moet bij nieuwbouw en reconstructie op eigen perceel voldoende regen opgevangen kunnen worden, in het plangebied of in het oppervlaktewater worden verwerkt, behalve als dit redelijkerwijs niet gevraagd kan worden. We willen regels maken om te voorkomen dat er schade optreedt bij zware regenval. We maken hiervoor regels in het omgevingsplan.

88

Energietransitie We willen als stad energieneutraal zijn, daarvoor ligt een grote opgave in de bebouwde omgeving. In Nijmegen-Oost bestaat een groot deel van de woningvoorraad uit oude woningen, waardoor er een grote opgave ligt om de bestaande woningvoorraad te verduurzamen. In het stadsdeel zijn ook veel monumentale of waardevolle panden en gebieden waar rekening mee moet worden gehouden bij verduurzaming, daarnaast is er niet veel ruimte. Door de afstand tot een warmtebron leent het stadsdeel zich minder goed voor een warmtenet. Volgens de nieuwe warmtevisie is in het grootste deel van Oost geen collectief warmtenet gepland. Bottendaal en een strook langs het spoor vormen hierop de uitzondering door de ligging bij of in het verlengde van het beoogde warmtenet van het Stationsgebied. Om van het gas af te gaan is voor de meeste woningen een (collectieve) warmtepomp de beste oplossing. Bij een deel van de inwoners bestaat draagvlak voor de energietransitie en er zijn buurtinitiatieven op dat vlak.

Prioritering voor Nijmegen-Oost •

• • • •

Balans houden tussen groei van het aantal inwoners en leefbaarheid, met name in de wijken rondom het centrum Aanpak prioritaire gebied klimaatadaptatie Behoud van de cultuurhistorische waarden en karakteristieke wijken Versnellen van de mobiliteitstransitie Verduurzamen van de woningvoorraad

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

89

Legenda

Nijmegen-Oost 1

Mogelijk terugbrengen maximale snelheid: Heyendaalseweg, Coehoornstraat – Prins Bernhardstraat, Berg en Dalseweg, Van ’t Santstraat, Hengstdalseweg, Groenewoudseweg, Postweg

2

Verbeteren van de beleefbaarheid van het Kops Plateau (Unesco werelderfgoed)

3

Aanpak van de prioritaire gebieden klimaatadaptatie . O.a. Berg en Dalseweg en Groesbeekseweg. Hittestress in Bottendaal en deel Galgenveld en wateroverlast (blauwe gebieden klimaatapadatatiestrategie)

4

Herinrichting openbare ruimte Spoorbuurt

5

Werken aan een groene corridor langs het spoor

6

We realiseren groene sociale knooppunten voor BOSS.

2

3

6

6

6 1

1

6 6 5

3

6

6

3 4

1

3

6

6 1

1

3

5

6

1

90

5

Omgevingsvisie 2050 | De Nabije Stad

Gebiedsuitwerking Omgevingsvisie

91