Document · PDF

Energie aan zet - energiemonitoringrapportage 2009 - 2023 versie LES

Besluitronde (raadsvergadering) 29 januari 2025, gemeente NijmegenBij agendapunt: Raadsvoorstel Lokale Energie Strategie 2025-2050 (126/2024)7.086 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Energie aan zet ! Energie en CO2 monitoring 1990-2023

November 2023

Inhoudsopgave 1

Inleiding ..........................................................................................................................4

Fysieke kenmerken woningen en bedrijven ........................................................................5 2.1

De buurten/wijken in Nijmegen ..................................................................................................................5

2.2

Aantal inwoners ...........................................................................................................................................6

2.3

Aantal en oppervlakte gebouwen ...............................................................................................................6

2.4

Sloop en bouw van panden in de periode 2008-2023 ................................................................................6

Verbruik gas, elektra en warmte in 2023 ............................................................................8 3.1

Verbruik gas, elektra en warmte in 2023 ....................................................................................................8

3.2

Elektraverbruik in 2023 ................................................................................................................................8

3.3

Gasverbruik in 2023 .....................................................................................................................................9

3.4

Verdeling gas en elektra tussen particulier en bedrijven in 2023 ..............................................................9

3.5

Warmtenet in 2023 .....................................................................................................................................10

Energie – opwek .............................................................................................................11 4.1

Zonnepanelen ............................................................................................................................................11

4.2

WKO open en gesloten systemen ..............................................................................................................12

4.3

Warmtepompen .........................................................................................................................................12

4.4

Wind ............................................................................................................................................................13

4.5

Warmtenet ..................................................................................................................................................13

4.6

Overzicht duurzame opwek.......................................................................................................................13

Energiebesparing 2008-2023 ...........................................................................................15 5.1

Elektra besparing 2008-2023 .....................................................................................................................15

5.2

Gas verbruik 2008-2023 .............................................................................................................................17

5.3

Warmte verbruik 2008-2023 ......................................................................................................................19

5.4

Besparing elektra, gas en warmte t.o.v. totaal energieverbruik (2008-2023).........................................20

5.5

CO2 emissie ................................................................................................Error! Bookmark not defined.

5.6

Routekaart energieneutrale stad in 2045 .................................................................................................24 Conclusie/samenvatting .................................................................................................26

Inleiding De gemeente Nijmegen wenst haar klimaatambities te realiseren, onder meer door het tegengaan van het gebruik van fossiele brandstoffen en de reductie van de uitstoot van CO2. Nijmegen heeft nu de doelstelling om voor de gebouwde omgeving in 2045 energieneutraal te zijn. Deze doelstelling wordt met een nieuw te nemen raadsbesluit in overeenstemming gebracht met de landelijke doelstelling: 55% CO2 reductie in 2030 t.o.v. 1990 en klimaat neutraal in 2050. Voor de monitoring van de klimaatdoelstelling is het van belang het energieverbruik in de gebouwde omgeving, industrie en mobiliteit cijfermatig te beoordelen en te volgen. De monitoringrapportage 2023 geeft inzicht in het afgelegde pad van 2008 tot en met 2023. Voor de klimaatdoelstelling wordt tot 1990 teruggekeken. Een vergelijkbare rapportage “Energie aan zet” is eerder jaarlijks opgesteld in de jaren 2016 t/m 2022. Voorliggende rapportage is daar een actualisatie van met gegevens over het jaar 2023. De opzet en vorm van de rapportage is daarbij gelijk gehouden. Dit geactualiseerde rapport van “Energie aan zet!” geeft op wijkniveau inzicht in de bestaande gebouwenvoorraad, het historische en bestaande energieverbruik en duurzame opwek. Op basis van de analyse van de stedelijke energievraag kan de toekomstige ruimtelijke invulling en langetermijn-planning van de duurzame energie infrastructuur bepaald worden.

Fysieke kenmerken woningen en bedrijven In dit hoofdstuk worden enkele fysieke kenmerken van woningen en bedrijven in Nijmegen besproken.

2.1

De buurten/wijken in Nijmegen Het energieverbruik in deze rapportage wordt niet alleen op gemeentelijk niveau, maar ook op wijkniveau beschreven en geanalyseerd. Als basis dient daar de wijkindeling van Nijmegen voor. Met die gebiedsindeling in 44 wijken kunnen de energie kentallen nog op een overzichtelijke wijze worden gepresenteerd/besproken.

2.2

Aantal inwoners Nijmegen telt in 2023 187.049 inwoners (CBS) (Tabel 1). Nijmegen groeide vanaf 2000 met gemiddeld 1.300 inwoners per jaar. In de laatste drie jaren is het aantal inwoners met 10.000 sterk gestegen. Er wonen gemiddeld 2,2 personen in één woning. Tabel 1: Aantal inwoners Nijmegen (1960-2023)

2.3

Jaar

1960

1970

1980

1990

2000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Aantal

131.593

150.185

147.346

145.782

153.705

172.064

173.556

175.948

176.731

177.659

177.359

Jaar

2019

2020

2021

2022

2023

Aantal

177.659

177.359

179.100

182.465

187.049

Aantal en oppervlakte gebouwen Nijmegen telt in 2023 in totaal 92.000 verblijfsobjecten (Tabel 2). Een verblijfsobject is een woning (bijvoorbeeld rijtjeswoning, vrijstaande woning, flatwoning in een flat) of een bedrijf (fabriekshal of een bedrijf in een bedrijfsverzamelgebouw). Een pand kan bestaan uit één verblijfsobject (een woning) of uit meerdere verblijfsobjecten (bv een flatgebouw, boven-/benedenwoning, bedrijfsverzamelgebouw). Van de 91.855 verblijfsobjecten zijn 86.410 (94 %) woningen en 5.545 (6%) bedrijven. Van de woningen zijn 46.661 (54 %) eengezinswoningen (EGW) en 39.749 (46 %) meergezinswoningen (MGW). Er is 14,5 miljoen m2 aan vloeroppervlakte in gebouwen, waarvan 2/3 deel in woningen en 1/3 deel in bedrijven. Tabel 2: Verdeling oppervlakte en aantal wonigen en bedrijven (2023) Functie

Vloeroppervlakte

Aantal verblijfs-

(miljoen m2)

2.4

objecten

Wonen

9,8

86.410

Bedrijf

4,7

5.545

Totaal

14,5

91.855

Waarvan: 46.661 eengezinswoningen (54 %) en 39.749 meergezinswoningen (46 %)

Sloop en bouw van panden in de periode 2008-2023 Tabel 3 geeft vanaf 2012 per jaar het aantal woningen en bedrijven dat nieuw is gebouwd en dat is gesloopt (CBS). Per jaar worden gemiddeld 1.000 woningen gebouwd en 130 panden gesloopt. De netto toename is ca. 900 woningen per jaar met in 2023 een sterke toename van 1.582 woningen. De netto toename van het aantal bedrijven is beperkt. Tabel 3: aantallen nieuwbouw en sloop Woningen en bedrijven

woningen

bedrijven

Nieuwbouw

sloop

nieuwbouw

sloop

Nieuwbouw

sloop

844

278

734

226

110

2013

687

233

639

187

2014

1140

1103

2015

733

686

2016

1436

1411

2017

1440

320

1367

237

2018

1119

179

1092

119

2019

966

195

863

132

103

2012

2020

498

472

2021

837

145

778

2022

981

129

852

129

2023

1894

122

1582

312

De sloop en nieuwbouw van gebouwen heeft grote invloed op de energiebesparingspercentages. Als er bijvoorbeeld een pand wordt gesloopt, dan komt dat in de cijfers terug als een energiebesparing, terwijl nieuwbouw juist een toename laat zien. Inzicht in het verloop in sloop en nieuwbouw is nuttig, omdat het verklaart waarom in bepaalde wijken, in bepaalde jaren een besparing of juist verbruikstoename is te zien.

Verbruik gas, elektra en warmte in 2023

3.1

Verbruik gas, elektra en warmte in 2023 Het totale energieverbruik in de gebouwde omgeving bedraagt in 2023 7,1 PJ. De onderverdeling naar elektra/gas/warmte en particulieren/bedrijven is hieronder gegeven. warmte part., 0,26

warmte zakelijk; 0,006

elektra part., 0,71

7,1 PJ totaal energieverbruik, waarvan: 2,72 PJ (38 %) elektra, waarvan: 0,71 PJ (10%) particulier

gas zakelijk, 1,88

2,01 PJ (28%) bedrijven

elektra zakelijk, 2,01

4,12 PJ (58%) aardgas, waarvan: 2,24 PJ (32%) particulier 1,88 PJ (26%) bedrijven

gas part., 2,24

0,26 PJ (3,8%) warmte, waarvan: 0,26 PJ (3,7%) particulier 0,006 PJ (0,1%) bedrijven

Het overgrote deel, ongeveer twee-derde, van het energieverbruik in Nijmegen, betreft het gebruik van fossiel gas door zowel bedrijven als particulieren. Elektra maakt voor ongeveer een-derde van het energieverbruik uit, met name door bedrijven.

Elektraverbruik in 2023 Het totale verbruik aan elektra voor de hele stad Nijmegen bedraagt in 2023:

619.000.000 kWh (zonder NXP) = 2,23 PJ 757.000.000 kWh (met NXP) = 2,73 PJ

Het elektraverbruik is het hoogst in de wijken Biezen, Goffert, Havengebied, Heijendaal, Stadscentrum en Westkanaaldijk (de industrie- en bedrijfsgebieden). NXP verbruik 18 % van het totale elektraverbruik in Nijmegen. Het valt op dat het totale zakelijke elektraverbruik veel hoger is dan het particulier verbruik (Figuur 1). Figuur 1: Elektra verbruik (kWh/jaar) per wijk verdeeld naar particulier en zakelijk (2023) 200.000.000 160.000.000

Particulier

Zakelijk

120.000.000 80.000.000 40.000.000 0

Aldenhof Altrade Benedenstad Biezen Bijsterhuizen Bottendaal Brakkenstein De Kamp Galgenveld Goffert Groenewoud Grootstal Hatert Hatertse Hei Haven- en industrieterrein Hazenkamp Hees Heijendaal Hengstdal Heseveld Hunnerberg Kerkenbos Kwakkenberg Lankforst Lent Malvert Meijhorst Neerbosch-Oost Neerbosch-West Nije Veld Oosterhout Ooyse Schependom Ressen St, Anna Staddijk Stadscentrum 't Acker 't Broek Tolhuis Vogelzang Weezenhof Westkanaaldijk Wolfskuil Zwanenveld

3.2

3.3

Gasverbruik in 2023 Het totale verbruik aan aardgas in 2023 bedraagt:

117.000.000 m3 = 4,12 PJ

Het gasverbruik is het hoogst in de wijken Goffert, Havengebied, Heijendaal, Stadscentrum en Westkanaaldijk. Het verschil tussen woonwijken en wijken met hoofdzakelijk zakelijke verbruikers, komt duidelijk naar voren in de wijken Bijsterhuizen, Goffert, Havengebied, Heijendaal, Kerkenbos, Stadscentrum en Westkanaaldijk. Deze kennen een laag particulier verbruik. Figuur 2: Totaal gas verbruik (m3/jaar) per wijk onderverdeeld naar wonen en bedrijven (2023) 12.000.000 10.000.000

Particulier

8.000.000

Zakelijk

6.000.000 4.000.000

3.4

2.000.000

Verdeling gas en elektra tussen particulier en bedrijven in 2023 De verdeling van gas en elektra verbruik tussen particulieren en bedrijven is, als we naar heel Nijmegen kijken, getoond in Figuur 3. Particulieren verbruiken iets meer gas als bedrijven (afgerond: 55 % : 45 %). Bedrijven verbruiken meer elektra dan particulieren (afgerond: 75 % : 25 %). Figuur 3: Verdeling totaal gas en elektra verbruik particulier en zakelijk (procent), in 2023

Gas

Elektra

26%

particulier bedrijven

45%

55%

particulier bedrijven

74%

Totaal jaarlijks verbruik elektra (kWh) particulier 199.000.000

bedrijf 558.000.000

Totaal jaarlijks verbruik gas (m3) particulier 64.000.000

bedrijf 53.000.000

3.5

Warmtenet in 2023 Het totale verbruik aan warmte via het warmtenet bedraagt in 2023:

0,26 PJ

Warmte wordt middels het warmtenet geleverd vanuit de ARN en via een leidingennet afgeleverd bij de huizen en bedrijven in de Waalsprong en het Waalfront. Per 1 januari 2024 zijn er 9.183 woningen en 583 woningequivalenten bedrijven op het warmtenet aangesloten (zie Figuur 4). Dit is in totaal 9.766 woningequivalenten. De totaal geleverde warmte vanuit de ARN bedraagt 285.965 GJ (per 1-1-2024). Het totaal aan afgeleverde warmte bij de gebouwen bedraagt ca 212.000 GJ vergelijkbare met 7.420.000 m3 aardgas per jaar. Figuur 4: Aantal woningequivalenten (weq) op warmtenet aangesloten in Waalsprong/Waalfront

12.000

Aantal weq-woningen

Aantal weq-bedrijven

10.000 444

8.000 6.000 4.000 2.000 0

211

169

184

224

297

444

251

3.112

3.425

3.646

3.964

4.564

2012

2013

2014

2015

2016

583

5.603

5.907

6.243

6.847

7.245

2017

2018

2019

2020

2021

8.473

2022

9.183

2023

Energie – opwek

4.1

Zonnepanelen In Nijmegen zijn zonnepanelen geïnstalleerd bij gebouwen van bedrijven, particulieren en corporaties en op open grond. In 2023 is ca. 128.000.000 kWh aan zonne-energie opgewekt. Dit is 17 % van het huidige totale elektraverbruik. In Figuur 5 is de hoeveelheid opgewekte stroom voor de periode 2008-2023 gegeven. Vanaf 2012 stijgt de hoeveelheid langzaam, maar vanaf 2018 is er een trendbreuk naar een sterke stijging. De hoeveelheid zonopwek bij woningen en bedrijven stijgt bijna even snel als voorgaande jaren. De hoeveelheid zonopwek op woningen is meer dan het drievoudige op bedrijfsdaken. Woningen leveren dus een grote bijdrage aan de totale zonopwek in Nijmegen. De drie zonneweide in Nijmegen leveren een grote bijdrage aan zonopwek: zonnepark Engie-terrein (ca 2 miljoen kWh sinds 2016), zonnepark Nijmegen Noord (4,6 miljoen kWh sinds 2022) en zonnepark langs de A73 (38 miljoen kWh sinds 2023). Figuur 5: kWh zonopwek in Nijmegen in de jaren 2008-2023 Woningen

Bedrijven

Zonneweides

80.000.000 70.000.000 60.000.000 50.000.000 40.000.000 30.000.000 20.000.000 10.000.000 0

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

JAAR

Het aantal adressen met een zonopwekinstallatie is in Figuur 6 getoond. Er zijn ca 22.000 woning met zonnepanelen op het dak, een kwart van alle woningen. Het aantal bedrijven met zonnepanelen is beperkt maar daar liggen per bedrijf wel meer zonnepanelen op de daken. De laatste jaren worden er per jaar bij ca 3.000 adressen zonnepanelen geplaatst. Figuur 6: Aantal adressen met zonnepanelen in de jaren 2012-2023 22.190

25.000

18.940

20.000

15.037

15.000 10.000 5.000 0

815

4.775 2.748 3.644 1.979 1.234

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Woningen

6.548

2018

9.395

12.055

143

181

217

313

378

2019

2020

2021

2022

2023

Bedrijven

Omgerekend naar aantal zonnepanelen (1 zonnepaneel 300 Wp) lagen er in 2023 225.000 zonnepanelen op ca 22.000 woningen en ca. 60.000 zonnepanelen op ca. 400 bedrijfsdaken en ca. 145.000 zonnepanelen op de drie zonneparken. In totaal liggen er in Nijmegen ca. 428.000 zonnepanelen. Figuur 7 toont hoeveel van de in totaal 279.000 zonnepanelen op daken er in de wijken aanwezig zijn. Figuur 7: Aantal zonnepanelen (300 Wp) per wijk

50.000 43.034 45.000 40.000 31.620 35.000 30.000 20.300 25.000 20.000 10.208 9.909 8.707 15.000 8.360 7.583 7.568 6.599 5.650 6.424 7.329 6.650 5.831 6.061 7.332 5.624 5.514 4.805 6.976 4.787 2.878 6.272 4.595 4.631 5.073 4.246 3.835 10.000 2.915 3.314 3.339 2.356 2.033 1.740 1.612 1.581 486 298 194 115 583 95 0 5.000 0

4.2

WKO open en gesloten systemen In Nijmegen zijn er 13 open Warmte Koude opslagsystemen aanwezig. Figuur 8: WKO locaties Alle WKO systemen samen leveren een besparing van gas op van 732.000 m3 (0,026 PJ). Dat is 0,4 % van het totale gasverbruik. Er zijn ca. 150 gesloten WKO installaties die energie uit de bodem onttrekken. Het aandeel duurzame opwek op het totale Nijmeegse verbruik is nog beperkt. Deze installaties staan bij particuliere woningen en een aantal Utiliteitsgebouwen.

4.3

Warmtepompen De CBS publiceert het percentage woningen met verschillende warmtevoorzieningen. Dit geeft een indicatie van het aantal woningen en bedrijven met een (hybride) warmtepomp (Tabel 4). Dit zijn indicatieve waarden omdat dit modelmatig met energieverbruiksdata wordt berekend. Het percentage woningen met een hybride warmtepomp bedraagt 1,6 %, ca 1.400 woningen. Er zijn ca 1.000 woningen die alleen met een elektrische verwarming of warmtepomp worden verwarmd.

Tabel 4: Percentage woningen met een (hybride) warmtepomp Jaar

% elektrisch verwarmd met hoog gasverbruik (hybride warmtepomp) 0,8 0,8 1,0 1,2 1,3 1,6 (1.376 woningen)

2017 2018 2019 2020 2021 2022

% elektrisch verwarmd zonder gasverbruik (warmtepomp) 0,2 0,4 0,6 0,8 1,0 1,2 (1.032 woningen)

De totale duurzame warmte bij een hybride warmtepomp bedraagt voor 1.400 woningen ca. 8,4 miljoen kWh = 0,031 PJ en voor 1.000 volledige warmtepompen 9 miljoen kWh (0,032 PJ). De totale duurzame warmte van (hybride) warmtepompen komt daarmee op 17,4 miljoen kWh (0,063 PJ). [COP=4; gemiddeld elektraverbruik volledig warmtepomp ca 3.000 kWh en hybride warmtepomp ca 2.000 kWh]. Opgemerkt wordt dat de ondanks dat de hoeveelheid elektriciteit tussen een hybride en all electric iets verscheelt, 2.000 t.o.v. 3000 kWh, het gevraagde electrisch vermogen van een all electric wel veel meer verschilt met de hybride variant. Een hybride variant zal het electriciteitsnet minder belasten.

4.4

Wind In Noord Nijmegen zijn 4 windturbines opgesteld, welke stroom voor 7.000 huishoudens produceren. De bouw van de windturbines is op april 2016 gestart. In 2023 is een productie gedraaid ter grootte van 24.545.000 kWh. Dit komt overeen met 3 % van het huidige totale elektraverbruik. Op het Engie terrein staan twee windturbines met een vermogen van 7,2 MW waarmee circa 6.000 gemiddelde huishoudens van elektriciteit kunnen worden voorzien. In 2021 is gestart met de bouw en waren de turbines in Q1 2022 operationeel. De twee turbines leveren op jaarbasis naar schatting 14.000.000 kWh.

4.5

Warmtenet De totale via een warmtenet geleverde warmte bij de woningen bedraagt 212.000 GJ. Het verbruik per woning bedraagt circa 27 GJ per jaar. Dat is vergelijkbaar met ongeveer 783 m3 gas per jaar. Het totaal aan duurzaam verbruikte warmte bij de woningen is vergelijkbaar met 7.420.000 m3 aardgas per jaar. Ongeveer 70 % (tov aardgas) van de warmte uit het warmtenet mag als duurzaam wordt gerekend. Op dit moment is ca 9,2 % van de woningen op een warmtenet aangesloten.

4.6

Overzicht duurzame opwek In onderstaande tabel is de hoeveelheid duurzame opgewekte energie samengevat, samen met het percentage ten opzichte van het totale energieverbruik. Opwek

toegevoegde opwek t.o.v. 2008 in PJ

% van totaal energieverbruik

Zonnepanelen

128.000.000 kWh

0,46 PJ

4,2 %

WKO Wind Warmte ARN Warmtepomp

732.000 m3 (aardgaseq.) 38.500.000 kWh 70% van 7.420.000 m3 (aardgaseq.)

0,03 PJ 0,14 PJ 0,18 PJ 0,063PJ

0,2 % 1.3 % 1,7 % 0,6%

Totaal

0,87 PJ

8,0 %

Sinds 2008 is het aandeel duurzame energie 8 % van het energieverbruik in 2008. Het grootste aandeel wordt ingenomen door zonnepanelen, gevolgd door warmtenet en wind.

Energiebesparing 2008-2023 In de tekst wordt met een negatief getal altijd een vermindering van het energiebruik aangeduid en met een positief getal een vermeerdering van het energieverbruik. Zo wordt met “een besparing van -3 %” bedoeld dat er 3 % minder energie wordt verbruikt.

5.1

Elektra besparing 2008-2023 Het totale elektraverbruik (Figuur 9) is met -23 % gedaald. Gemiddeld genomen is de afname -1,4 % per jaar. Figuur 9: Besparing elektra (%) t.o.v. 2008

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2,0 -2,0 -6,0 -10,0 -14,0 -18,0 -22,0

0,0 0,0

-2,4 0,3 -2,6

-1,7 0,2 -1,8

0,4 -4,3

0,1 -5,3

0,4 -5,0

-4,6

-5,3

-5,4

-0,1

0,4

-11,0 -10,7

-11,6 -11,9

1,0

-10,7

-10,6

-11,6

-11,5

1,0

-12,0 -12,8

2,1

0,6

1,1

1,0

0,0

Particulier

-12,4 -14,3

-18,4 -18,8

-17,4 -18,2

-21,2 -21,9

-26,0

-23,1 Totaal -23,2 Bedrijven

Zakelijk elektraverbruik domineert besparing op elektra De besparing op elektra komt volledig op conto van het zakelijk verbruik. Bedrijven besparen -23 % elektra terwijl voor particulieren het elektraverbruik niet wijzigt. Opgemerkt wordt dat een verlaging van de hoeveelheid elektriciteit niet betekent dat het electriciteitsnet minder wordt belast. We zien juist het omgekeerde gebeuren. Dat komt omdat het electrisch vermogen bij bedrijven door electrificatie van ruimteverwarming, bedrijfsprocessen en mobiliteit juist meer wordt. Particulier elektraverbruik neemt toe Nieuwe woningen in de Waalsprong, Waalfront en het Stadscentrum laten het elektraverbruik stijgen. Daar staat tegenover de elektrabesparing ín de bestaande woningen. Dit resultaat in ongewijzigde hoeveelheid elektra bij particulieren. Besparing per wijk In Figuur 10 is af te lezen hoeveel procent een wijk bijdraagt aan de totale besparing van -23 %. In de volgende paragrafen wordt ingegaan wat uit deze figuur kan worden geconcludeerd.

Figuur 10: Besparinspercentages per wijk, elektra (2023 t.o.v 2008) 8,00 6,00 4,00

-8,00

De wijken Biezen, Goffert, Havengebied en Stadscentrum grootste aandeel in besparing De totale besparing in deze vier wijken ligt op -25 %. In het Waalfront, liggend in de wijk de Biezen (-6 %), zijn veel bedrijfsgebouwen gesloopt en gesloten. De elektra besparing in de Goffert (-8 %) is nagenoeg geheel te danken aan de gewijzigde bedrijfsvoering van NXP. In het Havengebied was in 2023 een elektra besparing van -9 %. Tot slot, de besparing in het Stadscentrum bedroeg -2%. De wijken Lent, Ressen, Oosterhout, Biezen en Heijendaal kennen een grote toename In de nieuwbouwwijken Lent, Ressen, Oosterhout en Biezen zijn veel woningen bijgebouwd en enkele bedrijven gevestigd (+ 11%). In Heijendaal (+1 %) kan de toename in het elektraverbruik meerdere redenen hebben. Zo blijken meerdere panden in de periode nieuw te zijn gebouwd. Ook zijn in bepaalde jaren WKO systemen in gebruik genomen, waardoor het elektra verbruik hoger is geworden. Maar mogelijk zijn er ook andere oorzaken aan te dragen. Overige wijken dragen slechts voor een klein deel bij aan besparing De overige wijken hebben ieder een kleine bijdrage aan de totale besparing, optellend tot zo’n -10%. Nadere beschouwing van elektraverbruik op zes bedrijventerreinen In Figuur 11 zijn de besparingscijfers in zes bedrijventerreinen gepresenteerd. De besparingspercentages zijn ten opzichte van het totaal elektraverbruik bedrijven.

Alle bedrijven hebben sinds 2008 -36 % minder elektra verbruikt. Daarvan komt de twee derde deel (-24 %) op het conto van de vier bedrijventerreinen.

Wolfskuil

Zwanenveld

Weezenhof

Zakelijk

-10,00

Westkanaaldijk

Tolhuis

Vogelzang

't Acker

't Broek

Staddijk

Stadscentrum

Ressen

St, Anna

Ooyse Schependom

Nije Veld

Oosterhout

Neerbosch-West

Meijhorst

Neerbosch-Oost

Lent

Malvert

Lankforst

Kerkenbos

Particulier

Kwakkenberg

Heseveld

Hunnerberg

Hengstdal

Hees

Heijendaal

Hazenkamp

Hatert

Hatertse Hei

Grootstal

Goffert

De Kamp

Galgenveld

Bottendaal

Brakkenstein

Haven- en industrieterrein

-6,00

Groenewoud

-4,00

Biezen

-2,00

Bijsterhuizen

% minder verbruik

0,00

Altrade

-----------

2,00

Benedenstad

verbruik

Aldenhof

% meer

Figuur 11 Besparingspercentages elektra op bedrijventerreinen (tov elektraverbruik bedrijven) 4,0 2,0 Heijendaal

0,0

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

-2,0

Westkanaaldijk

Stadscentrum

-4,0 -6,0 -8,0

Biezen Goffert Haventerrein

-10,0

Uit de figuur kan het volgende worden opgemaakt: • De wijk Goffert heeft in 2010 een sterke daling van het elektraverbruik om na 2015 tot 2023 redelijk constant te blijven. Rondom 2015 heeft bij NXP een productiewijziging plaatsgevonden dat een forse verlaging van het elektraverbruik tot gevolg had. Nadien is de elektravraag redelijk constant gebleven. • De wijk Biezen laat in 2009 een sterke daling zien om vervolgens gestaag af te nemen. Het verloop van de lijn wordt vooral bepaald door periodes waar bedrijven in het Waalfront zijn gesloopt. Op dit moment zijn de meeste bedrijven gesloopt en blijft het percentage de laatste jaren constant. • De wijk Havengebied heeft tot 2014 een dalende trend. Van 2014 tot 2019 blijft die op hetzelfde niveau. In 2020 is er een sterke daling die daarna weer uitvlakt. De grote sprong in 2020 heeft mogelijk te maken met sluiten van een bedrijf met een hoog elektra verbruik, bijvoorbeeld de failliete Latour B.V. • De besparing in het Stadscentrum schommelt rond de 0 %. Vier jaar geleden is het verbruik door bedrijven iets gedaald om vervolgens 4 jaar constant te blijven. • De Westkanaaldijk kent vanaf 2010 een kleine vermeerdering van het elektraverbruik en blijft dan op een eenzelfde niveau, met uitzondering van een kleine dip in 2018/2019. Het gaat om een afname van in totaal 12 miljoen kWh.

Gezien de hoogte van deze besparing is deze besparing waarschijnlijk ontstaan bij meerdere bedrijven met een hoog elektriciteitsverbruik zoals Smit Draad en Mead Johnson. • De wijk Heijendaal kent een gestage vermeerdering en vlakt daarna af. Dat heeft de maken met de transitie van gasgestookte ketels naar WKO systemen op elektra.

5.2

Gas verbruik 2008-2023 Het totale gasverbruik (Figuur 12) is met -45 % gedaald. De daling is niet geheel lineaire en kent in bepaalde jaren een sterke daling. Gemiddeld genomen is de afname -2,7 % per jaar.

Figuur 12: Besparingspercentages gas t.o.v. 2008

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 10,0 0,0

0,0 0,0

-0,7 -0,1

0,0

-0,8

-10,0 -20,0

-1,2 2,2 1,1

-2,0 -1,8

-3,7

-4,2

-7,9

-8,3

-3,8

-6,0 -9,9 -16,0

-5,4 -10,8 -16,4

-4,3

-5,3 -11,6 -17,2

-13,3 -18,0

-5,0

-14,6 -20,0

-30,0

-5,7

-16,2 -22,3

-6,1

-9,8

-9,8 -16,3 Particulier

-17,0

-20,6 -25,3

-23,6

-27,8 Bedrijven

-30,77

-40,0

-35,83

Totaal -44,53

-50,0

Bedrijven besparen meer dan particulieren De besparing op gas door bedrijven bedraagt -28 % en door particulieren -16 %. Bedrijven besparen dus meer gas dan particulieren. Particulieren besparen gas stagneerde tot 2020 maar zet nu door Door particulieren is er een gasbesparing van -16 %. De laatste jaren bleef het besparingspercentage hangen op ca -5 %, maar nu nieuwbouwwoningen niet meer op het aardgasnet worden aangesloten, woningen worden geïsoleerd, en het stookgedrag is veranderd door de hoge aardgasprijs, zet de daling van het gasverbruik door naar de huidige -16 %. Besparing per wijk In Figuur 13 is af te lezen hoeveel procent een wijk bijdraagt aan de totale besparing van -45 %. In de volgende paragrafen wordt ingegaan wat uit deze figuur kan worden geconcludeerd. Figuur 13: Besparinspercentages per wijk, gas (2023 t.o.v. 2008)

2,0

Particulier

Zakelijk

0,0

-4,0 -6,0 -8,0

Aldenhof Altrade Benedenstad Biezen Bijsterhuizen Bottendaal Brakkenstein De Kamp Galgenveld Goffert Groenewoud Grootstal Harert Harertse Hei Haven- en industrieterrein Hazenkamp Hees Heijendaal Hengstdal Heseveld Hunnerberg Kerkenbos Kwakkenberg Lankforst Lent Malvert Meijhorst Neerbosch-Oost Neerbosch-West Nije Veld Oosterhout Ooyse Schependom Ressen St, Anna Staddijk Stadscentrum 't Acker 't Broek Tolhuis Vogelzang Weezenhof Westkanaaldijk Wolfskuil Zwanenveld

-2,0

-10,0 -12,0 De wijken Biezen, Goffert en Heijendaal grootste aandeel in besparing In de wijk Biezen (-10 %) zijn in het Waalfrontgebied veel bedrijfsgebouwen gesloopt. In de Goffert (-6 %) is aan aantal bedrijfsgebouwen gesloopt, maar kan een wijziging in het productieproces ook een oorzaak hebben. In Heijendaal (-9 %) is mogelijk de verlaging het gevolg van de toename van WKO installaties bij de Universiteit/Ziekenhuis (nieuwbouw voor oudbouw). De totale besparing in deze drie wijken ligt op ca -25 %. 18

Opmerking bij Havengebied Het energieverbruik van de papierfabriek is hier buiten de berekening gehouden. Het werkelijk gasverbruik van de papierfabriek bedroeg circa 47.000.000 m3 aardgas per jaar. De sluiting van de papierfabriek zou een verlaging van -28 % van het totale gasverbruik in de figuren tonen, evenveel als de huidige besparing door alle bedrijven. Overige wijken dragen bij aan besparing De overige wijken dragen -20 % bij aan de besparing, per wijk -1 a -2 %, Gasverbruik op bedrijventerreinen In Figuur 14 zijn de besparingscijfers in zes bedrijventerreinen gepresenteerd. De besparingspercentages zijn ten opzichte van het totaal gasverbruik bedrijven. De bedrijven verbruiken sinds 2008 ca -53 % minder gas. Daarvan komt circa -40 % besparing op het conto van de vijf bedrijventerreinen.

Figuur 14: Besparingspercentages gas op bedrijventerreinen (tov gasverbruik bedrijven) 6 4 2 0

Westkanaaldijk

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

-2

Haventerrein Stadscentrum

-4

Goffert

-6 Heijendaal Biezen

-8 -10

Uit de Figuur is het volgende op te maken: • In het Havengebied is tot 2021 een toename in het gasverbruik zien tov 2008. Deze toename is in 2010 ontstaan. Pas in de laatste jaren is er een dalende trend waarneembaar, met een uitschieter in 2022. • Het gasverbruik in het Stadscentrum gaat geleidelijk omlaag naar ca -3 % • Ook het gasverbruik van Heijendaal gaat gestaag naar beneden tot ca -9 % • In de Goffert is tot 2014 een daling van ca -5,5 % en blijft daarna op dit percentage constant. • De Biezen kent de grootste daling tot 2013 waarna de besparing per jaar lichtjes daalt naar -10 %. • In Westkanaaldijk is in 2015 een stijging in het gasverbruik door de fabrieksuitbreiding van Mead Johnson. Daarna is er een lichte maar gestage daling van het gasverbruik, voornamelijk terug te voeren om het iets lager gasverbruik bij Mead Johnson.

5.3

Warmte verbruik 2008-2023 Per 1 januari 2024 zijn er 9.183 woningen en 583 woningequivalenten (weq) bedrijven op het warmtenet aangesloten. Dat zijn in totaal 9.766 woningequivalenten. De totale geleverde warmte vanuit de ARN bedraagt 285.965 GJ. Het totaal aan afgeleverde warmte bij de gebouwen bedraagt 212.000 GJ vergelijkbaar 19

met 7.420.000 m3 aardgas per jaar. De verdeling van totale warmteverbruik tussen ruimteverwarming en warm tapwater is 85 - 15 %.

5.4

Besparing elektra, gas en warmte t.o.v. totaal energieverbruik (2008-2023) Het totale energieverbruik in 2008 lag op 11 PJ en is gedaald in 2023 naar 7,1 PJ.

12,00

P Joule

10,00 8,00 6,00 4,00

gas

elektra

2023

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

0,00

2008

2,00

warmte

De totale energiebesparing in 2023 bedraagt -36 % (zie Figuur 15). Daarvan bedraagt de besparing op gas 30,4 %, elektra -7,5 % en warmte + 2,4 %. De besparing op gas draagt voor het grootste deel bij aan de totale besparing. In 2014 is een grote daling in het energieverbruik. Na 2014 vlakt de besparing af naar een kleinere jaarlijkse besparing. De coronapandemie in 2020 speelt mee bij de daling in 2020. De hoge gasprijs in 2021/2022/2023 heeft een sterk effect op de recente daling van het gasverbruik gehad. Figuur 15: Besparingspercentages elektra, gas en warmte tov totaal energieverbruik.

5,0 0,0 -5,0 -10,0 -15,0 -20,0 -25,0 -30,0 -35,0 -40,0

elektra gas warmte

elektra gas

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 0,0 -0,8 -0,5 -1,4 -1,7 -1,6 -3,6 -3,8 -3,5 -3,4 -3,9 -4,0 -6,0 -5,6 -6,8 -7,5 0,0 -0,5 0,8 -2,6 -5,3 -5,6 -10,9 -11,1 -11,6 -12,2 -13,5 -15,1 -16,0 -20,8 -24,3 -30,1

warmte totaal

0,0 0,0

0,0 -1,3

0,0 0,2

0,0 -4,0

0,0 -7,0

0,0 0,0 1,0 1,2 1,4 1,5 1,6 1,8 1,9 2,2 2,4 -7,3 -14,4 -13,9 -14,0 -14,2 -15,9 -17,5 -20,2 -24,6 -28,9 -35,2

totaal

Figuur 16: Besparing gas en elektra door particulieren en bedrijven in % tov het totale energieverbruik (2023)

gas, particulier

gas, zakelijk

elektra, particulier

elektra, zakelijk

1,0 0,0

-2,0 -3,0 -4,0

Aldenhof Altrade Benedenstad Biezen Bijsterhuizen Bottendaal Brakkenstein De Kamp Galgenveld Goffert Groenewoud Grootstal Hatert Hatertse Hei Haven-... Hazenkamp Hees Heijendaal Hengstdal Heseveld Hunnerberg Kerkenbos Kwakkenberg Lankforst Lent Malvert Meijhorst Neerbosch-Oost Neerbosch-West Nije Veld Oosterhout Ooyse Schependom Ressen St, Anna Staddijk Stadscentrum 't Acker 't Broek Tolhuis Vogelzang Weezenhof Westkanaaldijk Wolfskuil Zwanenveld

-1,0

-5,0 -6,0 In Figuur 16 is voor het jaar 2023 de besparing door particulieren en bedrijven t.o.v. het totale energieverbruik gepresenteerd. Per wijk is een aantal oorzaken te geven voor het besparingspercentage. Een aantal die eruit springen zijn: • • • • • • •

De Biezen (-5 %): in het Waalfrontgebied zijn veel energie-intensieve bedrijfsgebouwen gesloopt. De Goffert (-4 %): een aantal bedrijfsgebouwen is gesloopt en is er een grote wijziging in het productieproces bij NXP geweest. Havengebied (-3%): de oorzaak van de verlaging in gas en elektriciteit is terug te voeren op de sloop van bedrijfsgebouwen. Heijendaal (-3 %): de daling van het aardgas is relateren aan de sloop van gebouwen van het Universiteit/Radboud waarbij de nieuwbouw op een WKO installaties wordt aangesloten. Lent (-1 %): de tijdelijke hulp centrales van het warmtenet, gestookt op aardgas, zijn gesloten waarbij de nieuwe woningen extra elektra verbruiken en worden verwarmd met warmte van de ARN. Stadscentrum (-1,5 % door bedrijven): de daling van het energieverbruik is te relateren aan de sloop/sluiting van een aantal grote bedrijfsgebouwen. De totale besparing in bovengenoemde wijken bedraagt -18 %. De besparing in overige 36 wijken is -18 % min of meerdere gelijkmatig over deze wijken verdeeld.

De totale besparing gas en elektra bedraagt -38 %. De woningen op het warmtenet verhogen het energieverbruik met +2,4 %. De totale besparing energie komt daarmee uit op -36 %.

5.5

CO2-emissie In Figuur 17 is het verloop van de CO2-emissie van 1990 tot en met 2023 weergegeven. De totale CO2-emissie bedroeg in 1990 1.023 kton en is met -39 % gedaald naar 621 kton in 2023. Deze netto daling is het gevolg van diverse factoren: een daling door besparing bij woningen en bedrijven, het sluiten van bedrijven en het verduurzamen van de landelijke elektriciteitsmix, en een stijging door de nieuwbouwwoningen.

Figuur 17: Totale CO2 emissie (in kton) 1200

1.116 1023

1.068

1.057

1.074

1.023

1.007 929

1000

905

869

800

810 690

705

654

621

-39% in 2023 tov 1990

600 400 200 0 2006

2008 1990

2010

2012

2014

2016

2018

2020

2022

2024

In Figuur 18 is de CO2-emissie verder uitgesplitst naar de vijf categorieën uit het klimaatakkoord. Uit de figuur is o.a. het volgende op te maken: In 1990 bedroeg de CO2-emissie in aflopende volgorde: woningen (298 kton), Industrie (294 kton), Utiliteit (235 ton), verkeer en vervoer (187 kton) en landbouw (9 kton), in totaal 1.023 kton CO2. In 2022 bedroeg de emissie in aflopende volgorde: woningen (196 kton), verkeer en vervoer (188 kton), Utiliteit (177 kton), Industrie (91 kton), en landbouw (2 kton), in totaal 655 kton CO2. (De cijfers van 2023 waren nog niet per sector beschikbaar op het moment van schrijven.) Woningen, Utiliteit en mobiliteit dragen in 2022 bijna alle evenveel bij aan de CO2 emissie in de orde van grootte van 180 kton. De Industrie is de helft van deze drie categorieën (90 kton) en landbouw draagt nauwelijks bij. De CO2-emissie van woningen blijft de laatste jaren dalen. Dit is terug te voeren op isolatiemaatregelen in de woningen, veranderd stookgedrag vanwege hoge aardgasprijs en de verbeterde duurzame elektriciteitsmix. De CO2-emissie van Utiliteit was sinds 1990 sterk gestegen voornamelijk door de uitbreiding van de dienstensector in de stad. De laatste jaren daalt de CO2-emissie van Utiliteit vanwege isolatiemaatregelen in de gebouwen, veranderd stookgedrag vanwege hoge aardgasprijs en de verbeterde duurzame elektriciteitsmix.

De CO2-emissie van Mobiliteit schommelt al jaren rond de 200 kton. De toename van het aantal (vracht)auto’s houdt gelijk tred met de energie efficiëntie van motoren. De CO2-emissie van Industrie is de sterkste daler en is nu 1/3 van dat die in 1990 was. Een belangrijk factor hierin is de sluiting van de papierfabriek, sluiting van andere bedrijven in nieuwbouwgebieden en de verbeterde duurzame elektriciteitsmix. De CO2-emissie van Landbouw en Natuur is verwaarloosbaar t.o.v. de overige sectoren.

Figuur 18: CO2 emissie sectoren Klimaatakkoord (in kton) 350 300 250 200

Woningen Industrie

Utiliteit Mobiliteit

150 100 50 0 2006

Landbouw

2008 1990

2010

2012

2014

2016

2018

Woningen

Utiliteit

Industrie, Energie, Afval en Water

Verkeer en vervoer

2020

2022

2024

Landbouw, bosbouw en visserij

Figuur 19 laat de CO2-emissie per energiebron zien: aardgas, mobiliteitsbrandstoffen en elektriciteit. De CO2emissie door verbranding van aardgas en mobiliteitsbrandstoffen scharen we onder directe CO2-emissie of scope 1 emissie. Dit is de CO2-emissie op de plek van verbranding. De CO2-emissie vanwege het verbruik van elektriciteit noemen we indirecte emissie of scope 2 emissie. Deze CO2-emissie kan overal in Nederland in elektriciteitscentrales plaatsvinden. In de Figuur 19 is de scope 1 en 2 emissie gepresenteerd. We kunnen het volgende zien: • De emissie van aardgas, brandstoffen en elektra hebben in 2023 elk een even groot aandeel in de totale CO2-emissie, ieder rond de 200 kton CO2. • De scope 2 emissie elektra daalt sterk door besparing en door verbetering van de duurzame landelijke elektriciteitsmix. 60 % van de daling is te relateren het verduurzamen van de elektra en 40 % ten gevolge van daadwerkelijke besparingen. • De CO2-emissie door aardgas heeft een dalende trend, terug te voeren op minder aardgasverbruik. • De CO2-emissie door brandstoffen in vervoer en mobiliteit schommelt al jaren rond de 200 kton en laat geen dalende trend zien.

Figuur 19: Scope 1 en 2 emissie (kton) 600 500 400 300 200 100 0 2006

2008

2010 Scope 2, elektra

2012

2014

2016

Scope 1, aardgas

2018

2020

2022

2024

scope 2, vervoer brandstof

Emissiefactoren Ieder jaar wordt de emissiefactor voor elektriciteit vastgesteld. Er wordt bepaald hoeveel elektriciteit is opgewekt via fossiele brandstoffen kolen en aardgas en de duurzame opwekkers zoals zon en wind. De emissiefactor wordt uitgedrukt in kg CO2 per kWh elektra. In 1990 lag de emissiefactor op 0,55 kg/kWh voornamelijk veroorzaakt door het hoge fossiele aandeel van de elektriciteitscentrales. De laatste jaren is het aandeel van duurzame elektriciteit uit zon en wind aan de elektriciteitsmix toegevoegd. Dit verlaagt de emissiefactor. In Figuur is de hoogte van de emissiefactor elektra over de jaren weergegeven.

Vanaf 2015 is er een sterke daling van de emissiefactor. In 2023 bedraagt de emissiefactor 0,22 kg CO2 per kWh elektra, een daling van 60 % tov 1990. De emissiefactor van aardgas is ieder jaar gelijk en bedraagt 1,78 kg CO2 per m3 aardgas. Die factor kan in de toekomst dalen door de bijmenging van groengas. De emissiefactor voor mobiliteit is afhankelijk van de soort brandstof. Benzine: ca 2,3 kg per liter, diesel 2,6 kg/liter. Eén liter brandstof weegt circa 0,8 kg. (De CO2 emissie van één liter benzine in een auto staat ongeveer gelijk aan het verbruik van één kubieke meter aardgas in een woning.) De factoren zijn te vinden in www.co2emissiefactoren.nl/lijst-emissiefactoren/

5.6

Routekaart energieneutrale stad in 2045 De voormalige lange termijn doelstelling van de gemeente Nijmegen was om in 2045 energie neutraal te zijn. In de rapportage “Op weg naar een energie neutrale stad in 2045 Routekaart, 28 juni 2013” is een aantal scenario’s uitgewerkt om te komen tot een energie neutrale stad. In Figuur 20 is het scenario ‘2045-Max’ in een grafiek weergegeven waarin het energieverbruik en –opwek per jaar is af te lezen. De rode lijn geeft het 24

energieverbruik in een bepaalde jaar weer, de blauwe de hoeveelheid duurzame opwek. In 2045 kruizen deze lijnen zich en wordt evenveel duurzaam opgewekt als er energie wordt verbruikt. In dezelfde figuur is af te lezen hoe het daadwerkelijk energieverbruik (groene lijn) en –opwek (paarse lijn) in de voorafgaande jaren 2008 t/m 2023 is verlopen.

12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Opwek (prognose) Verbruik (prognose) Verbruik (historie) Opwek (historie)

2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2042 2044

P Joule

Figuur 20: Gepland verloop energieverbruik en duurzame opwek scenario 2045-max en het daadwerkelijk verloop in de periode 2008-2023

Jaar

Uit de Figuur 20 is het volgende op te maken: • Het energieverbruik (historie) vertoont grote fluctuaties • Het energieverbruik (historie) volgt eerst de doelstellingslijn en duikt daarna onder de doelstellingslijn; er wordt minder energie verbruikt dan beoogd. • De energie opwek (historie) vertoont een min of meer gelijkmatige opwaartse trend zonder grote fluctuaties. • De energie opwek (historie) ligt onder de doelstellingslijn; er wordt minder duurzame energie opgewekt dan beoogd. De grote fluctuaties in het energieverbruik zijn het gevolg van eenmalige grote gebeurtenissen in een bepaald jaar. Zo veroorzaakt de snelle sloop van een aantal bedrijfsgebouwen in het Waalfront een forse verlaging in het energieverbruik dat jaar. Daarnaast hebben een aantal bedrijven in een bepaald jaar hun productie gewijzigd (NXP) of zijn gestopt. De grote fluctuaties van het energie verbruik zijn dus niet het gevolg het vergaand isoleren van gebouwen of het verbeteren van productieprocessen. Door gebeurtenissen komt het daadwerkelijke energieverbruik sneller onder de doelstellingslijn. De recente sterke daling is voor een belangrijk deel het gevolg van de hoge gasprijzen. De curve van de energie opwek vertoond minder grote fluctuaties, omdat er minder grote duurzame projecten zijn die de opwek in ene keer sterk verhogen.

Wel is in 2014/2016 een kleine stijging te herkennen wat te relateren is aan de plaatsing van windturbines in het noorden van Nijmegen en de aansluiting van het warmtenet op de ARN en in 2023 de omvangrijke zonneweide langs de A73. De doelstelling van de energie opwek ligt onder de doelstellingslijn. Het “tekort” aan duurzame opwek in 2023 wordt gecompenseerd met het “overschot” aan besparing in 2023. Daarmee wordt per saldo de energiedoelstelling 2023 behaald.

Conclusie/samenvatting Nijmegen heeft 44 wijken, circa 85.500 woonobjecten, circa 5.500 bedrijfsobjecten en 187.000 inwoners. Nijmegen verbruik in totaal (2023) 7,1 PJ en er wordt 0,9 PJ duurzaam opgewerkt. De onderverdeling van elektra, gas en warmte en de gebruikersgroepen bedrijven en particulieren, geeft het volgende beeld. Duurzame energie 0,9 PJ

Verbruik energie 7,1 PJ

warmte warmte elektra part., 0,26 zakelijk, part., 0,71 0,006

gas zakelijk, 1,88

elektra zakelijk, 2,01

gas part., 2,24

Het grootste deel van het energieverbruik komt door het verbruik van aardgas door zowel de particulieren als de bedrijven. De totale energiebesparing bedraagt -35,2 % (prognose -19,5 %) en de duurzame energieopwek bedraagt 8,0 % (prognose 11,3 %). Er wordt meer bespaard dan gepland, maar de duurzame opwek loopt achter op schema. Per saldo wordt aan de gemeentelijke energiedoelstellingen voldaan. De trend 2008-2023 voor elektra: Een afname in het elektraverbruik, gelegen bij de zakelijke verbruikers. Particulieren besparen in geringe mate, maar door de toename van het aantal woningen is er in totaliteit bij de particulieren geen besparing. De afname in elektraverbruik is gerealiseerd in Biezen, Goffert, Havengebied en Stadscentrum. Er is een toename in elektraverbruik bij Lent, Oosterhout, Ressen en Heijendaal.

De trend 2008-2023 voor gas: Een afname in het gasverbruik, twee-derde door de zakelijke verbruikers, één-derde door de particuliere verbruikers. Het zakelijk verbruik is afgenomen in de wijken Biezen, Goffert, Havengebied, Heijendaal, Lent en Stadscentrum. Het particuliere gasverbruik is in bijna alle wijken afgenomen, de een wat meer dan de ander.

De trend 1990-2023 voor CO2: In 2023 is de CO2-emissie met 36 % gedaald tov 1990.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=66c0f27f-5985-4e00-b55d-c08a1d907399