Eindrapport benchmark huishoudelijk afval 2021
Tekst van het document
Nijmegen
Inhoud Kernprestaties
3
Milieu
5
Kosten
10
Dienstverlening
11
Regievaardigheden
12
Basisgegevens
13
Over de benchmark
14
Datum: 13 oktober 2022 Status: definitief
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD, in samenwerking met Rijkswaterstaat en uitgevoerd door Cyclusmanagement.
Pagina 2 van 15
Hoe presteert Nijmegen tov de benchmark?
Milieu
Restafval (kg/inw)
Nijmegen
KLASSE B
102
178
110
198
338
293
13
15
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Toelichting Op de vier prestatiegebieden van de benchmarkdriehoek is weergegeven hoe Nijmegen presteert ten opzichte van de benchmark. In de benchmark worden gemeenten vergeleken in hoogbouwklasses. Nijmegen is ingedeeld in KLASSE B (30 - 49% hoogbouw.
Pagina 3 van 15
Hoe kosten-effectief is Nijmegen? 280 270
Zoetermeer
260 250
Papendrecht
240 230 Zwolle
220
Velsen
210
Alphen a/d Rijn Dordrecht
Amersfoort
Restafval incl. grof (kg/inw)
200 190 Leeuwarden 180
Oegstgeest
Breda
170 GAD 160 150
De Bilt Wageningen Tilburg Zutphen
140
Waddinxveen Heerlen
130 Ede
120 110
Maastricht Veenendaal
Nijmegen
100 90
Deventer
80 70 80
100
120
140
160
180
200
220
240
260
280
300
320
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Basis-systeem Servicedifferentiatie Tariefdifferentiatie Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting In dit figuur zijn alle gemeenten weergegeven uit KLASSE B (30 - 49% hoogbouw, onderscheiden naar toegepaste inzamelstrategie (kleur van de bol). Servicedifferentiatie = omgekeerd inzamelen en/of laagfrequent inzamelen van restafval. De stippellijnen geven de gemiddelden van alle strategieën gezamenlijk weer. De gemeenten die linksonder zijn weergegeven zijn het meest kosten-effectief: zij hebben de minste hoeveelheid restafval (kernprestatie Milieu) tegen de laagste afvalbeheerkosten (kernprestatie Kosten).
Pagina 4 van 15
Milieu Nijmegen
KLASSE B
Huishoudelijk afval (kg/inw)
404
501
Afvalscheiding (%)
75%
65%
Restafval (kg/inw)
102
178
.
Huishoudelijk afval
Afvalscheiding
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
600
80
500
250 200
60
400
150
300
40 100
200 20
112
178
187 114
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
KLASSE B
267
Zoetermeer
248
223
Zwolle
Papendrecht
218
Dordrecht
214
211
Amersfoort
Velsen
208
Servicedifferentiatie
Alphen a/d Rijn
205
Katwijk
186
Leeuwarden
150
De Bilt
185
149
Wageningen
Oegstgeest
148
Tilburg
177
144
Zutphen
164
140
GAD
133
Heerlen
Waddinxveen
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Breda
122
103
Maastricht
Ede
102
Deventer
Nijmegen
.
100
kg per inwoner
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
Veenendaal
.
90
Restafval
216
Nijmegen KLASSE B
Tariefdifferentiatie
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Deze milieu-indicator kan worden vergeleken met de landelijke VANG-doelstelling.
Pagina 5 van 15
2021
2020
2019
2017
2021
2020
2019
2018
0 2017
2021
2020
2019
2018
0 2017
0
50
2018
100
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Nijmegen
KLASSE B
Fijn restafval
79
150
Groente-, fruit- en tuinafval
98
93
Oud papier en karton
48
49
Plastic, metalen en drankenkartons
40
29
Glas verpakkingen
25
23
Textiel
6
4
Klein chemisch afval
1
2
Luiers
0
0
Frituurvet
0
0
Minerale stoffen
0
2
Metalen uit bodemas
2
2
Biogranulaat (onf)
0
3
74%
58%
Grof (verbouwings-)restafval
23
27
Grof tuinafval
16
16
Kringloopgoederen
6
1
Oud IJzer
5
5
Elektr(on)ische apparatuur
5
6
Hout A en B
28
31
Hout C
1
4
Puin
6
33
Overig brongescheiden
8
16
Nagescheiden
5
4
78%
80%
404
501
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Scheidings% grof huishoudelijk afval
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Nijmegen presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding. Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Pagina 6 van 15
Groente-, fruit- en tuinafval
Oud papier en karton
kg per inwoner
kg per inwoner
100
60 50
80
40
60
30 40
20
20
10
2020
2021 2021
2019
2018
2020
Nijmegen KLASSE B
2017
2021
2020
2019
2018
0 2017
0
Nijmegen KLASSE B
Plastic, metalen en drankenkartons
Glas
kg per inwoner
kg per inwoner
40
30 25
30 20 20
15 10
10 5
Nijmegen KLASSE B
2019
2018
2017
2021
2020
2019
2018
0 2017
0
Nijmegen KLASSE B
Toelichting De trend geeft weer in welke mate de afvalscheidingsresultaten verbeteren danwel verslechteren in de tijd. Door de eigen trend te vergelijken met die van de benchmark, kan worden bepaald in hoeverre meer of minder progressie dan de benchmark wordt geboekt.
Pagina 7 van 15
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner Nijmegen
KLASSE B
Groente-, fruit- en tuinafval
23
55
Oud papier en karton
3
14
Plastic, metalen en drankenkartons
7
14
Glas verpakkingen
2
6
Textiel
4
7
Totaal
39
96
.
30% gft
Nijmegen heeft 39 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 49% van de totale hoeveelheid fijn restafval.
51% overig 4% opk 2% glas
9% pmd
5% textiel
CO2-reductie kg per inwoner CO2-reductie (kg/inw)
Nijmegen
KLASSE B
143
109
.
Toelichting Grondstoffen in het restafval = geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval. Eventuele nagescheiden grondstoffen zijn hierop in mindering gebracht. CO2-reductie = de gereduceerde hoeveelheid CO2 als gevolg van het recyclen van grondstoffen (gft, pmd, oud papier, glas, textiel, hout, grof tuinafval, frituurvet en luiers). Bij het bepalen van deze indicator is gebruik gemaakt van de geactualiseerde CO2-kentallen van adviesbureau CE-Delft (2021).
Pagina 8 van 15
Grondstofketens Nijmegen in kaart
Toelichting Voor de belangrijkste grondstoffen is de verwijderingsketen in kaart gebracht, gebruikmakend van data die door sorteerders/ verwerkers zijn aangereikt. Meetpunt is de 'post sortering' voor pmd, en post verwerking voor gft, papier en glas. De verwerkingsrendementen zijn door de opbulking van de grondstromen op installatieniveau (en dus niet op gemeenteniveau) bepaald. De grondstofketens van textiel en bodemas zijn weergegeven in het bijlagerapport. Indien geen verwerkingsdata van een grondstof is opgevraagd, wordt de grondstofketen ervan niet weergegeven.
Pagina 9 van 15
Kosten € per aansluiting Nijmegen
KLASSE B
Inzamelkosten
83
107
Overslag- en transportkosten
4
9
Verwerkingskosten
36
47
Overige kosten
13
40
Vergoedingen Afvalfonds
-26
-21
Totale afvalbeheerkosten
110
198
207
214
218
Alphen a/d Rijn
GAD
Waddinxveen
238
198
193
Maastricht
186
193
Deventer
158
190
Zoetermeer
Tariefdifferentiatie
KLASSE B
187
Veenendaal
Servicedifferentiatie
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
Papendrecht
185
277
181
Breda
De Bilt
249
176
Zwolle
Velsen
174
Tilburg
Oegstgeest
171
Heerlen
244
171
Zutphen
219
170
Amersfoort
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Dordrecht
163
Wageningen
Katwijk
0
160
100
Nijmegen
110
200
Ede
300
Leeuwarden
400
196
. 306
Totale afvalbeheerkosten
.
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Nijmegen
KLASSE B
Fijn restafval
38
66
Groente-, fruit- en tuinafval
29
35
Oud papier en karton
-1
4
Plastic, metalen en drankenkartons
14
19
Glas verpakkingen
2
4
Textiel
1
0
Grof huishoudelijk afval
37
31
Fijn restafval
222
224
Groente-, fruit- en tuinafval
141
162
Oud papier en karton
-5
35
Plastic, metalen en drankenkartons
171
271
Glas verpakkingen
36
73
Textiel
125
32
.
€ per ton
Toelichting Totale afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing. De kosten per materiaalstroom zijn de kosten voor inzameling, overslag en transport, en verwerking.
Pagina 10 van 15
Dienstverlening Kernprestaties Nijmegen
KLASSE B
Dienstverlening grondstoffen (score)
338
293
Dienstverlening restafval (score)
79
52
Groente-, fruit- en tuinafval
26
28
Oud papier en karton
12
14
Plastic-, metalen en drankenkartons
26
27
Glas verpakkingen
0
20
Textiel
0
4
Fijn restafval
26
20
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening Groente-, fruit- en tuinafval
29
85
Oud papier en karton
2708
295
Plastic, metalen en drankenkartons
4419
401
Glas verpakkingen
954
512
Textiel
2153
2048
Milieustraat
36954
32585
Fijn restafval
48
49
Afvalscheiding gestapelde bouw % gestapelde bouw waar gescheiden wordt ingezameld Groente-, fruit- en etensresten (gfe)
100%
62%
Oud papier en karton
100%
72%
Plastic, metalen en drankenkartons
100%
70%
Aantal afvalstromen milieustraat
24
24
Openingsuren doordeweeks
40
37
Openingsuren zaterdag
8
7
Milieustraat
Toelichting Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding).
Pagina 11 van 15
Regie Kernprestatie Nijmegen
KLASSE B
13
15
Score regievaardigheden
.
Beleidsregie Nijmegen
KLASSE B
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden
70%
Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld
65%
Bewoners zijn betrokken bij opstellen beleidsplan
57%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd
91%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd
39%
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
74%
Burgerregie Er wordt jaarlijks een communicatiekalender opgesteld
70%
Er wordt regelmatig een communicatiecampagne rond afvalpreventie en -scheiding uitgevoerd
78%
Gemeente maakt gebruik van afvalcoaches
74%
Er is een mobiele afval-app voor bewoners
91%
Met de mobiele app kun je een grofvuilafspraak maken
39%
Met de mobiele app kunnen bewoners klachten doorgeven
26%
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd
91%
Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement)
52%
Er wordt jaarlijks een afval-grondstoffenmonitor opgesteld
65%
Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus
74%
Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats
57%
Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
91%
Circulariteit Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld
43%
Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld
9%
Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren
30%
Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners
74%
De inzameldienst doet aan circulaire inkoop
78%
De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal
57%
Toelichting Er worden vier soorten regievaardigheden onderscheiden: - Beleidsregie: de mate waarin beleid wordt geëvalueerd en geformuleerd op huishoudelijk afvalbeheer. - Burgerregie: de mate waarin interactie plaatsvindt met de burger. - Informatiesturing: de mate waarin wordt gestuurd op managementinformatie. - Circulariteit: de mate waarin invloed wordt uitgeoefend op de circulaire economie. De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden. Het percentage geeft aan hoeveel % van de gemeenten de betreffende regievaardigheid hebben toegepast.
Pagina 12 van 15
Basisgegevens Algemeen Nijmegen
KLASSE B
Aantal inwoners
177359
80070
Aantal aansluitingen
83961
36638
Aandeel hoogbouw (in %)
45%
37%
Beleid Doelstelling 2025 restafval (grof + fijn) (kg/inw)
100
Doelstelling 2025 afvalscheiding (%)
75%
Tariefdifferentiatie Restafval op afstand Frequentieverlaging restafval Nascheiding PMD Nascheiding grof huishoudelijk
Geen nascheiding Alleen bij gehaald grof restafval
Tarieven Tariefsysteem
Dure zak
Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl) Diftar-tarief restafval (in €/100 liter)
275 2
4
Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
132
112
Verwerkingstarief gft (€/ton)
56
57
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
-126
-63
Verwerkingstarief glas (€/ton)
-11
-11
Diftar-tarief gft (in €/ 100 liter)
Pagina 13 van 15
Over de benchmark Benchmarken is een vorm van prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden. Zowel op beleids-strategisch gebied als op operationeel gebied. Gezocht wordt naar de factoren die van invloed zijn op de prestatie. Dit kan een strategie zijn (tarifering, acceptatie, etc.) of de keuze voor een inzamelwijze of inzamelmiddel. In deze rapportage worden de prestaties zoveel mogelijk in samenhang met de (prestatiebepalende) factoren weergegeven.
Methodiek In onderstaande driehoek en nevenstaande tabel is weergegeven welke prestatiegebieden en kern-indicatoren centraal staan in de benchmark. De benchmark gebruikt de methodiek van de benchmarkdriehoek. De driehoek benoemt de belangrijkste stuurgebieden (MILIEU, KOSTEN, SERVICE en VAARDIGHEDEN) en symboliseert hun onderlinge afhankelijkheid: verandering op het ene gebied heeft gevolgen voor andere gebieden en vice versa. Per stuurgebied is een aantal prestatie-indicatoren benoemd. Deze indicatoren geven per stuurgebied snel en gestructureerd inzicht in een gemeentelijke beheer/beleidssituatie. Zo wordt het mogelijk om consequenties van gemeentelijk beleid en beheer te vergelijken en wanneer nodig gericht bij te sturen. (Zie voor uitgebreide toelichting en definities het handboek van de benchmark).
Vergelijkingsbasis De gemeenten en bedrijven die aan de benchmark meedoen worden zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw
Deelnemersveld en dekking Aan de benchmark peiljaar 2021 hebben 105 deelnemers meegedaan die in totaal 171 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). Daarmee beslaat de benchmark 49% van de Nederlandse gemeenten.
Pagina 14 van 15
.
Pagina 15 van 15