Economische Visie 2020-2025 #KansvoorNijmegen

#

m j i rN

o o sv

n a K

n e eg

Knooppunt van innovatie

economische visie 2020 - 2025 nijmegen.nl

#

m j i rN

o o sv

n a K

n e eg

Knooppunt van innovatie economische visie 2020 - 2025

Inhoud 3

Kans voor Nijmegen

4

Urgentie en aanpak

6

Zes actielijnen

10

TECHNOLOGIE

Innoveren

Excelleren

22

De trots op de stad uitdragen

Circulariteit

12

Investeren in nieuwe ontwikkelingen

32

Duurzaamheid en ondernemerschap verbinden

HUMAN

Ondernemerschap FACTOR

42

Human Capital

50

Stimuleren van nieuwe en bestaande bedrijvigheid

Opleiden, aantrekken en vasthouden van talent

Ecosystemen

60

Economische netwerken nog beter laten functioneren

We gaan door!

70

#KansvoorNijmegen

72

Kans voor Nijmegen 4 Wat een energie en liefde voor de stad hebben

Juist die samenwerking tussen overheid, bedrijfs­

we afgelopen jaar gezien tijdens vele werk­

leven en kennisinstellingen biedt mogelijkheden

bezoeken en bijeenkomsten met Nijmeegse

voor innovatie, groei en het creëren van banen.

bedrijven en instellingen. En wat een ideeën

Ik vind dat de gemeente niet alleen maar vanuit

hebben we samen in relatief korte tijd ver­

het stadhuis beleid moet maken, maar op pad

zameld. Nijmeegse ondernemers, kennis­

moet om mensen, organisaties en initiatieven

instellingen en raadsleden werken sinds januari

te ver­binden, en te kijken hoe wij kunnen onder­

2019 samen met de gemeente aan een nieuwe

steunen. Dat leidt tot nieuwe inzichten en kan­

visie voor de toekomst van de economie, onder

sen. Dat hebben we in de afgelopen maanden

het motto #kansvoornijmegen. De twee sleutel­

direct kunnen zien. Door mensen uit te nodigen

woorden die de energie rond het traject het

die elkaar nog niet vaak treffen in Nijmeegse en

best uitdrukken zijn voor mij netwerken en

regionale netwerken, ontstonden verrassende

trots: belang hechten aan elkaar (toevallig)

ontmoetingen. Zo heb ik in dit traject jonge

ontmoeten en trots zijn op onze stad.

ondernemers gevraagd om mij met raad en daad

De conclusie van dit samenwerkingsproces is

bij te staan in de vorm van de Young Talent Board.

rooskleurig: kansen zijn er genoeg, de uitdaging

Zij zitten niet altijd als vanzelfsprekend in de

ligt erin om die te ontwikkelen tot gezamenlijke

bestaande netwerken en ze zorgen voor een

acties. En dat is waar deze actiegerichte visie

andere kijk op wat de gemeente kan betekenen

om draait: samenwerken om kansen voor

voor nieuwe en toekomstige ondernemers.

Nijmegen te verzilveren.

Ook is er een estafette gestart met twee ‘kansen­ pijlen’, die Nijmeegse bedrijven bij wijze van estafette konden doorgeven aan een bedrijf in een andere sector waarmee ze samenwerkings­ kansen zagen.

5 Ontmoetingen bieden inspiratie, maar zijn ook

Nijmegen heeft een goede uitgangspositie voor

een broodnodige katalysator om op kansen

de toekomst: een gunstige geografische ligging,

door te pakken die bedrijven zelf nuttig vinden.

ruimte voor groei en een aantrekkelijk woon-,

Zij gaan nu met elkaar aan de slag, om de dingen

werk- en leefklimaat. Het goede vestigings­

te doen die echt nodig zijn voor onze economie.

klimaat is voor de economische ontwikkeling

Daarom blijft het wat mij betreft niet bij één

van Nijmegen uitermate belangrijk. Dat geldt

gezamenlijk traject, maar hebben we een trend

ook voor andere steden in Nederland. Nijmegen

ingezet om met elkaar te blijven werken aan

is daarin niet anders. En met een sterk, actief

praktische oplossingen vanuit een breed

netwerk van bedrijven, organisaties en kennis­

gedeelde visie.

instellingen maakt Nijmegen écht het verschil! Monique Esselbrugge wethouder economie

Urgentie en aanpak 6

Ambitie

gezien de grote veran­deringen op grond van

Het gaat goed met Nijmegen. Het inwoneraantal

technologie en digitali­sering en de snelheid

nadert de 180.000, het aantal banen piekt voor

daarbij. Nijmegen is knooppunt van innovatie

het eerst sinds 2011 boven de 100.000 en de

en wil dat blijven.

bedrijfsvestigingen zijn afgelopen jaren met gemiddeld 5% per jaar toegenomen. Onder­ nemers waarderen het ondernemersklimaat

De kracht van verbinden

steeds beter. De positieve ontwikkeling van de

Succesvolle steden en regio’s kenmerken zich

economie heeft een grote positieve impact op

door een duidelijke focus gebaseerd op aan­

het dagelijks leven van bewoners. Tegelijkertijd

wezige sterke punten en een gezamenlijke

staan we wereldwijd, maar ook op lokaal niveau

aanpak. Dus juist de meest kansrijke zaken

voor enorme uitdagingen: we groeien als stad,

aanpakken om vanuit de successen andere

we willen dat er meer banen bij komen om onze

ondernemers te stimuleren. Daarnaast geldt

welvaart en sociale voorzieningen te behouden.

dat bedrijven hun vestigingsplaats steeds vaker

In tegenstelling tot veel andere gemeenten in

op basis van aanwezige ecosystemen kiezen.

Gelderland blijft Nijmegen het aantal inwoners

Om te komen tot keuzes voor Nijmegen zijn

de komende decennia toenemen. De groei van

grondige analyses uitgevoerd van eerder

het aantal inwoners vraagt om groei van banen.

economisch beleid en de staat van de stad.

Dat is een enorme uitdaging, zeker ook de kwa­ litatieve match met onze inwoners. Om dit te

Om te komen tot deze visie is een intensief

bereiken is het belangrijk dat bedrijven in de

participatief traject doorlopen. De Young Talent

regio blijven en ondersteund worden in hun

Board, een klankbordgroep met jonge inno­

groei, dat nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen

vatieve ondernemers, is opgericht. Twee

en ondernemer­schap gestimuleerd wordt door

estafette­pijlen #kansvoornijmegen zijn bij

ondersteuning bij de stap naar een eigen bedrijf.

ondernemend Nijmegen uitgezet. Er zijn net­

Niet voor niets is het versterken van de econo­

werkcafés georganiseerd met ondernemers,

mische veerkracht van de stad Nijmegen en haar

kennisinstellingen en andere stakeholders.

inwoners één van de hoofdopgaven van de

Hierdoor is al een breed draagvlak ontstaan voor

gemeente Nijmegen. Het belangrijkste doel van

deze visie. Ook is gebleken dat er veel energie in

deze economische visie is het creëren van banen

de stad is om gezamenlijk aan de slag te gaan.

op alle niveaus. Onze ambitie is om in 10 jaar tijd

Tijdens bezoeken aan toonaangevende bedrijven

10.000 extra banen te creëren. Innovatie is hierbij

werden al kansen en ideeën opgehaald. Zo ont­

een absolute noodzaak voor ondernemingen

stonden de belangrijkste thema’s in deze visie:

7 technologie en human factor. Om in de nabije

wikkeling, aan een goede match tussen vraag en

toekomst succesvol te blijven ondernemen zijn

aanbod op de arbeidsmarkt en aan het ver­ster­

deze twee factoren cruciaal. De snelheid waar­

ken van het economisch ecosysteem. In de

mee technologie ons leven verandert is enorm.

economische visie staan bij het thema human

Denk alleen al aan de effecten van roboti­sering

factor de actielijnen onder­nemerschap, human

en verdergaande automatisering. Hier­door zullen

capital en ecosystemen centraal.

sommige taken en banen verdwijnen. Daar staat tegenover dat we door de toepassing van techno­

Deze visie ademt nadrukkelijk de intentie uit om

logie waardevoller werk verrichten en er ook

sa­men aan de slag te gaan. Een veerkrachtige

nieuwe banen bij zullen komen. Techno­logie kan

eco­nomie draait om een actiegerichte houding

ons helpen om de uitdagingen van de toe­komst

en de wil om samen te werken. Een plan of idee

makkelijker op te lossen. Uiteindelijk wordt bijna

is de ba­sis, maar wat je ermee doet en wie je erbij

elk bedrijf een ‘techbedrijf’. Of het nu gaat om

be­trekt om het tot een succes te maken is cru­

een chipfabrikant op de Novio Tech Campus of

ciaal. De kracht van de verbinding maakt het

om de keuken van een restaurant in de binnen­

verschil.

stad, het toepassen van nieuwe tech­nologie bepaalt het succes in de toekomst. Innovatie gaat snel en het is belangrijk is om bij te blijven en

Sterker maken wat sterk is

kansen te pakken. In deze econo­mische visie

Nijmegen heeft een uitstekende ruimtelijke-

zetten we daarom in op inno­vatie, excelleren en

economische uitgangspositie. Mede dankzij

circulaire kansen.

de Radboud Universiteit, Hogeschool ArnhemNijmegen en het ROC hebben stad en regio een

Technologie is belangrijk, maar het zijn de men­

hoogwaardige kennisbasis en een opvallend

sen die zorgen voor het verschil. Het is duidelijk

jonge en groeiende bevolking met een creatieve

dat er steeds meer sprake is van een kennis­

inslag. Er is een positief ondernemersklimaat met

economie, waarbij het belangrijkste kapitaal het

financieel gezonde en hoogwaardige bedrijven.

menselijke kapitaal is. De toename van de poten­

De stad kan bouwen op sterke economische

tiële beroepsbevolking kan de economische

sectoren als stuwende economische kracht.

mogelijkheden en ontwikkeling van Nijmegen

Nijmegen ligt bovendien strategisch, heeft een

positief beïnvloeden en biedt kansen voor bedrij­

aantrekkelijke binnenstad en ligt in een prachtige

ven om verder te groeien. Aan de hand van het

groene omgeving aan de rivier.

thema human factor werken we met partners aan ondersteuning van bedrijven in hun verdere ont­

8

Visie en strategie

Ambitie

Nijmegen: Knoopunt van innovatie

Doel

Het creëren van banen

Kansen

Behoud en groei van werkgelegenheid Start en groei van bedrijven stimuleren Aantrekken van nieuwe bedrijven

Kansrijke sectoren

Health & Hightech

Logistiek

Mkb / Zakelijke dienstverlening

Groeibepalende factoren

Technologie

Human factor

Strategie: zes actielijnen

Innoveren

Human capital

Excelleren

Ondernemerschap

Circulair

Ecosysteem

9 Uit recente onderzoeken blijkt dat de belang­

De gemeente Nijmegen wil kansrijke ver­bin­

rijkste sectoren voor de stad health & high tech,

dingen leggen, start en groei faciliteren en

mkb/zakelijke dienstverlening en logistiek zijn.

bedrijf­sinitiatieven (financieel) ondersteunen en geeft hier en daar een duwtje in de goede

De werkgelegenheid in de stad groeit weer. In

richting. Samen met partners wil de gemeente

2018 is het aantal banen met bijna 3000 sterk

economische kansen benutten binnen de sterke

gestegen (+ 3.1%), waarmee het aantal banen

sectoren en op belangrijke locaties. Want door dit

voor het eerst sinds 2011 weer boven de 100.000

samen met de ondernemers te doen en ruimte te

uitkomt. De banengroei speelt in bijna alle sec­

bieden aan ondernemers, kennisinstellingen en

toren. Ook het aantal vestigingen van bedrijven

andere partners ontstaat een krachtig econo­

en instellingen in Nijmegen is in 2018 sterk

misch ecosysteem.

gegroeid, van ruim 14.500 in 2017 naar ruim 15.500. De geprognotiseerde bevolkingsgroei in Nijmegen (14,6%) is hoger dan in andere steden

We zijn begonnen en gaan door!

en dat biedt kansen. Nijmegen beschikt, na

De komende jaren gaan de gemeente en partners

Utrecht, over de hoogst opgeleide beroeps­

aan de slag om de actielijnen uit deze econo­

bevolking. Ook zien we dat ’werken’ steeds meer

mische visie uit te voeren en spelen wij gezamen­

het ‘wonen’ volgt. Een belangrijke kernkwaliteit

lijk in op nieuwe kansen. Dat is een doorlopend

van Nijmegen is dat we hoog scoren op de index

proces, waarbij we de bestaande en nieuwe

van woonaantrekkelijkheid (bron: atlas voor

netwerken blijvend benutten. In wisselende

gemeenten).

bondgenootschappen geven we invulling aan de economische ont­wikkeling van Nijmegen. We beginnen hierbij nadrukkelijk niet op nul.

Aantal arbeidsplaatsen in Nijmegen

Er zijn al acties opgepakt in het kader van Health 100.580

100.000

& High Tech en het gemeentelijk account­ management is versterkt. Natuurlijk houden de economische netwerken

99.000

en belangen niet op bij de grenzen van onze stad. Bedrijven maken vaak deel uit van regionale en

98.000

(inter)nationale ecosystemen. De regionale en soms (inter)nationale context is dus van groot 2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

97.000

belang. Nijmegen werkt intensief samen met regiogemeenten, provincie, Euregio en de part­­­ners binnen The Economic Board.

Zes actielijnen 10

Technologie

Innoveren In deze actielijn staat het stimuleren van vernieuwingen centraal. Door ondernemers en kennisinstellingen actief aan elkaar te koppelen, door kennis naar de markt te brengen, de Campus Nijmegen verder te ontwikkelen en de innovatieve kracht van Nijmegen te stimuleren en beter te profileren.

Excelleren We dragen samen met ondernemend Nijmegen de trots van de stad uit. Door blijvend in te zetten op de speerpunten van onze sterke sectoren Health & High Tech, via marketing en acquisitie, door meer te investeren in R&D­faciliteiten en door het potentieel van het mkb beter te benutten en talenten aan onze stad te binden.

Circulair Het verbinden van duurzaamheid en ondernemerschap staat centraal in deze actielijn. Door hergebruik van goederen te stimuleren en door circulaire ondernemers te verbinden en een podium te bieden. Samen met ondernemers geven we invulling aan de last mile.

11

Human factor

Ondernemerschap In deze actielijn ligt de focus op het stimuleren van nieuwe en bestaande bedrijvigheid met voldoende en kwalitatief goede werklocaties, ondersteuning via het gemeentelijk accountmanagement en het OndernemersPunt en door starters, jongeren en andere doelgroepen te helpen bij het ondernemerschap.

Human capital De inzet is gericht op het aanpakken van krapte op de arbeidsmarkt. En op de kwalitatieve match tussen onze beroepsbevolking en de banen. Dit doen we door de samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers te versterken en samen te investeren in concrete acties voor het aantrekken, opleiden en vasthouden van talent.

Ecosysteem Bedrijven kiezen steeds vaker hun vestigingsplaats op basis van het aanwezige ecosysteem. Daar vinden zij gelijkgestemden en kunnen ondernemers gezamenlijk hun talenten inzetten. Daarnaast is het ecosysteem gebaat bij voldoende en kwalitatief goede werklocaties en professioneel parkmanagement.

12

Innoveren 13

Investeren in nieuwe ontwikkelingen

14

Innoveren

“Niet het vestigingsklimaat maakt het verschil, wél het netwerk in de stad.” Arnoud Lagendijk, Radboud Universiteit

Belang 15 Innovatie is een overkoepelende opgave voor alle

het vergroten van welvaart (uit te drukken in

sectoren, en speelt in het bijzonder een rol in de

productiviteit, verdienvermogen, en banen)

sterke, stuwende clusters van de Nijmeegse

en welzijn (gezondheid, duurzaamheid, etc.).

economie. Innovatie vindt plaats bij kennis­

Wereldwijd, maar ook in de regio Nijmegen zijn

instellingen en R&D-afdelingen van bedrijven op

er grote uitdagingen: het aantal inwoners in

de Nijmeegse campuslocaties, maar ook in het

Nijmegen groeit, er zijn meer banen nodig om

innovatief mkb en bij jonge, startende bedrijven.

welvaart te behouden, de stad moet bereikbaar

De voornaamste uitdaging om te komen tot inno­

blijven, er zijn belangrijke doelstellingen te

vatie is valorisatie: het vertalen van nieuwe ken­

behalen op het gebied van duurzaamheid en

nis en ontdekkingen naar concepten en product-

de groeiende vraag naar zorg moet op een zorg­

marktcombinaties, die breed gebruikt en

vuldige en betaalbare manier georganiseerd

toe­­gepast kunnen worden. Om dit te bereiken

worden. Dit kan niet zonder innovatie.

moeten de werelden van de kennisinstellingen (deep research) en marktpartijen (fast innova­ tion) bijeengebracht worden. De gemeente kan een rol spelen bij het verbinden van deze werel­ den door het scheppen van een gunstig inno­vatie­klimaat.

In de uitdaging om te komen tot de toepassing van innovaties kunnen overheden inzetten op versnelling

Economische omzet >

Vraaggerichte innovatie vanuit mkb

Onderzoek

Kennisinstellingen, R&D-afdelingen

Trekkende partijen >

Stimulerende/facil­i­ terende rol Overheid door versterken inno­vatieklimaat

Versnellingsmogelijkheden

Valorisatie

Brede marktuitrol

Kennis & Markt komen samen

Marktpartijen

bron: BCI (2019)

Innoveren

Innovatie is een belangrijke bouwsteen voor

Onze ambitie 16

Innoveren

Nijmegen biedt een goede basis voor innovatie en heeft als stad veel in huis om te komen tot succesvolle innovaties: het is een stad met een creatieve inslag, hoogwaardige kennis­ instellingen en bedrijven, een relatief jonge beroepsbevolking en twee sterke campuslocaties (Novio Tech Campus en Campus Heijendaal). Het is de gezamenlijke ambitie van de gemeente Nijmegen, onderwijs/kennis­ instellingen en ondernemers om vernieuwing te stimuleren als belangrijke bouwsteen voor de maatschappelijke én voor onze economische ontwikkeling. Samen zetten we in op groei en innovatie van de kansrijke sectoren en bedrijven. Om dit te realiseren geven we uitvoering aan de volgende acties:

Nijmegen is een stad met een creatieve inslag en hoog­waardige kennisinstellingen.

Acties 17

Het actief koppelen van lokale ondernemers aan kennisinstellingen is belangrijk om innovatie te stimuleren.

Verbinden

Nijmegen kent een aantal goed gewortelde netwerken waar onder­ nemers en (kennis/onderwijs)instellingen elkaar treffen, zoals Briskr, Ondernemerscafé, StartUp Nijmegen en RvN@. In de stad is behoefte aan aanvullende en gerichte netwerkbijeenkomsten voor ondernemers en partners in de stad, waarbij actief wordt ingezet op het verbinden. De gemeente Nijmegen gaat samen met het bedrijfsleven daarom door met het gericht organiseren van deze “toevallige ontmoetingen” op verrassende en inspirerende locaties. Daarbij ligt de focus op generieke onderwerpen en thema’s waar ondernemers in de stad belang bij hebben.

Ontwikkelen onderzoeksagenda

Om wetenschap en lokale ondernemers beter te verbinden en onder­ zoeksvragen/ PHD sponsoring uit het bedrijfsleven te stimuleren ont­ wikkelt de gemeente samen met de RU, HAN en ROC en anderen een goed gestructureerde onderzoeksagenda op basis van initiatieven vanuit het bedrijfsleven. Belangrijk is om aan te sluiten op wat er als is: initiatieven van Mercator Launch, valorisatie-afdelingen Radboudumc, Radboud Innovation, het AI-center en straks het CITC.

RvN@ Labs en Mercator Launch

De Nijmeegse kennisinstellen zijn dé kweekvijver van talent voor stad en regio en zijn zodoende een belangrijke bron van potentieel onder­ nemer­schap en groei van werkgelegenheid. Mercator Launch is een programma van Radboud Universiteit, Radboudumc en Hogeschool Arnhem Nijmegen gericht op het stimu­leren van ondernemerschap op de campus. Doel van het programma is studenten, PhD’s en mede­ werkers te enthousiasmeren voor onder­nemer­schap en hen te onder­ steunen in de eerste stappen van het opstarten van een bedrijf. >

Innoveren

 1 Actief koppelen van ondernemers en kennisinstellingen

Acties 18

Innoveren

RvN@ Labs en Mercator Launch vervolg

Hiertoe biedt het programma coaching en advies, workshops en evenementen, netwerk, hulp bij het vinden van financiering, werkplekken en faciliteiten. RvN@ heeft nadrukkelijk de opdracht de innovatie kracht van het mkb te vergroten door studenten en ondernemers samen te brengen in zogenoemde labs. Studenten van ROC, HAN of RU kunnen de RvN@labs benutten om van ideeën en kennis naar uitvoering te komen.

 2 Kennis naar de markt brengen  oor kennis naar de markt te brengen stimuleren we de economische ontwikkeling en D innovatiekracht van Nijmegen en de regio. We willen hieraan bijdragen met gemeentelijk accountmanagement en door instrumenten te ontwikkelen die kennis­overdracht stimuleren. ­

Innovatieve bedrijven en kennisinstellingen in kaart

 r wordt een overzicht gemaakt van innovatieve bedrijven en dit overzicht E wordt beschikbaar gesteld aan kennisinstellingen, bedrijven, studenten en toekomstige kenniswerkers. Hierbij maken we gebruik van initiatieven die op dit vlak al lopen, zoals de “innovatie­spotter” en het in kaart brengen van het ecosysteem voor de vijf speer­punten op het vlak van Health & High Tech. De gemeentelijke account­managers kunnen dit overzicht gebruiken bij hun rol van intermediair tussen bedrijven en instellingen.

Account­ management kennis­ instellingen

 et het aanstellen van een accountmanager bij kennis/onderwijs­ M instellingen, ontstaat een aanspreekpunt voor bedrijven bij RU, Radboudumc, HAN en ROC en kan kennis beter naar de markt worden gebracht. Sluit daarbij aan bij wat er al is: de RU heeft bijvoorbeeld research faciliteiten waar bedrijven gebruik van kunnen maken. Ook is er Radboud Innovation dat actief het bedrijfsleven benadert om kennis en faciliteiten onder de aandacht te brengen. Het ROC werkt met “praktoren”: docenten met een netwerk in het bedrijfsleven, die praktijkopdrachten regelen en begeleiden.

19

Uit de grote belangstelling bij bedrijven voor de Digitale Werkplaats van Google blijkt dat er bij ondernemers veel vraag is naar kennis op het vlak van digitale vaardigheden. De digitale werkplaats voorziet duidelijk in een behoefte. HAN, RU, provincie Gelderland, gemeenten Nijmegen en Arnhem, Rabobank en Oost NL onderzoeken of het haalbaar is om een structurele regionale digitale werkplaats op te richten. Mocht haalbaarheid blijken, dan steunt de gemeente dit initiatief. De HAN werkt hiervoor een voorstel uit.

 3 P rofileren van onze innovatiekracht Ondernemers willen de innovatieve kracht van Nijmegen beter profileren.

Newsroom Health & High Tech

 an belang is dat ondernemersnieuws meer in beeld komt, zowel op lokaal V als op regionaal en (inter)nationaal niveau. Dit kan door een Newsroom in te richten en hiermee heel gericht in te zetten op (social) media watching en online activiteiten. Dit wordt opgepakt door de gevestigde partijen binnen het cluster Health en High Tech. Indien succesvol, kan deze actie worden uitgebreid naar de andere sterke sectoren.

Evenementen verbinden aan innovatiekracht

 et grote evenementen kunnen wetenschap, technologie en innovatie bij M het grote publiek onder de aandacht worden gebracht. In 2019 is de eerste editie van de Dutch Technology Week (DTW) in Nijmegen georga­niseerd. De eerste editie van de DTW wordt geëvalueerd en de aanpak aangepast naar aanleiding van de wensen van ondernemende partijen in de stad. Andere voorbeelden van succesvolle evenementen die de innovatiekracht van Nijmegen op de kaart zetten zijn het wetenschap­sfilmfestival Inscience, de RF Conference en het Health Valley Event. We ondersteunen als gemeente deze evenementen en willen vanaf 2021 de Nijmeegse innovatieprijs gaan uitreiken aan toonaangevende bedrijven op het vlak van innovatie. Met deze prijs willen we het innovatieve karakter van de stad op de kaart benadrukken, zetten we toonaangevende innovaties in de etalage en moedigen we bedrijven aan om innovatief bezig te zijn.

Innoveren

Digitale werkplaats inrichten

Acties 20

Innoveren

Bedrijven zichtbaar maken voor inwoners

Laat aan passanten aan de buitenkant zien wat er binnen in de inno­ vatieve bedrijven in de stad gebeurt. Bijvoorbeeld op de universiteit met slogans als: “Hier wordt gewerkt aan uw digitale identiteit” of “Hier werd het zwarte gat ontrafeld”. En bij de Novio Tech Campus: “Alle nieuwe auto’s ter wereld zijn voorzien van chips die hier worden gemaakt”. De kansen hiervoor worden in kaart gebracht.

 4 Ontwikkelen van een bruisende campus I n de stad zijn aantrekkelijke campuslocaties gevestigd (Novio Tech Campus en Campus Heijendaal). De Campus Nijmegen is dé plek waar innovatie ontstaat. Niet voor niets wordt de komende jaren ingezet op de verdere ontwikkeling van deze locaties: om ruimte te bieden aan fysieke groei van bedrijven en tegelijkertijd het aanbod aan functies op deze campussen versterken.

Opstellen visie voor de campus

 ijmegen beschikt over twee aantrekkelijke campuslocaties: Novio Tech N Campus en Campus Heijendaal. Als stad willen wij investeren in een verdere versterking en groei van onze campussen. Dit doen wij omdat de campus dé plek is waar innovatie en nieuwe bedrijvigheid ontstaat. We bieden ruimte aan groei en investeren in uitstraling en kwaliteit, bijvoorbeeld door functies toe te voegen. Dat doen we samen met onze belangrijke partners, waaronder bedrijven, kennisinstellingen, campus­ organisaties en de provincie Gelderland. Op dit moment werken we aan een gezamenlijke ontwikkelvisie voor de ruimtelijke ontwikkeling van de Novio Tech Campus (NTC). Naast de ruimtelijke ontwikkeling van NTC is in de visie ook aandacht voor (de organisatie van) ondernemershuis­ vesting en programma’s voor profilering, acquisitie en de ondersteuning van bedrijven voor Health & High Tech in de stad.

21

 ndernemers in Nijmegen zijn trots op de aanwezigheid van de vele midden- en klein­ O bedrijven (mkb) in diverse sectoren. De gezamenlijk ambitie is om met onderstaande acties het mkb verder te versterken.

Versterken van het ondernemersklimaat van het mkb

I n het najaar van 2019 start het Rijk met het programma mkb deals. Dit programma zal kennisdeling en opschaling van sterke regionale projecten en initiatieven gericht op het brede mkb ondersteunen en co-financieren. Als regio willen we hierbij aansluiten. Samen met de regiogemeenten willen we inzetten op betere onder­ steuning van (kleine) bedrijven. Dit werken we de komende tijd verder uit, waarbij we aansturen op steun van het Rijk. In het overleg met de regio (portefeuillehoudersoverleg, werk­groep arbeidsmarkt en werk­ gelegenheid) wordt draagvlak verkend en goede, al lopende initia­tieven in kaart gebracht. Er is al een link gelegd met RvN@ en VNO NCW.

RvN@ als netwerk voor het mkb

RvN@ zal zich meer dan voorheen richten op het mkb binnen de thema’s Food & Health, Smart & IT en circulair ondernemen. RvN@ biedt een platform voor het mkb en heeft tot doel de samenwerking tussen mkb en onderwijs te versterken, het behouden en ontwikkelen van talent en tot slot het bevorderen van markten en productinnovaties.

Innoveren

 5 I nnovatiekracht mkb vergroten

22

Excelleren 23

De trots op de stad uitdragen

24

Excelleren

“Laat met meer lef zien wat de stad te bieden heeft, ook internationaal.” Mark Bos, Opgemerkt

Belang 25 De afgelopen jaren hebben de clusters Health en High Tech zich bewezen, dit manifesteert zich

Radboud Universiteit (de ‘beste brede universi­

met name op de campussen. In de periode 2014-

teit’ van Nederland), het Radboudumc, de HAN

2018 zagen we op de campussen een groei met

en het ROC hebben stad en regio een hoog­

1175 banen en 88 nieuwe vestigingen. Het is

waardige kennisbasis en een jonge, groeiende

belangrijk om deze groei door te zetten. Niet

bevolking. Nijmegen ligt strategisch, heeft een

alleen om concurrerend te blijven binnen de

historische binnenstad (de oudste stad van

clusters, maar ook omdat groei van economische

het land) en wordt omgeven door een aan­

activiteit in de clusters een drager kan zijn voor

trekke­lijke omgeving. Het is bovendien een

groei in de toeleverende diensten.

bruisende stad met vele evenementen, festivals en concerten. Het woon- en leefklimaat scoort

Om de positie aan de top te behouden moet

al jaren hoog. Benutten we als stad en regio

Nijmegen excelleren. Dit betekent dat de stad

onze potentie wel voldoende? Is er niet meer uit

zich moet onderscheiden van andere inter­

te halen? Zijn de kwaliteiten van Nijmegen

nationale technologie-hotspots. Nijmegen kan

voldoende bekend nationaal en internationaal?

qua vestigingsklimaat het verschil maken met talent, kennis, innovatiekracht, connectiviteit,

Nijmegen kent binnen de brede economische

specifieke vestigingsmilieus en een aantrekkelijk

structuur een aantal excellente uitblinkers.

woon- en leefklimaat1. Op al deze thema’s wordt

Zo hebben we de grootste binnenhaven van

hard gewerkt. Om te kunnen excelleren is het

Nederland. En ook bedrijven en kennis­instel­

belangrijk het succes verder uit te bouwen, maar

lingen in Nijmegen binnen de sterke clusters

ook om ervoor te zorgen dat de propositie van

Health en High Tech behoren tot de wereldtop.

Nijmegen, en het succes, zichtbaar wordt.

Bij Health gaat het de om de niches Healthy

Dit helpt bij het aantrekken van nieuwe bedrijven

Brain, Drug Development & Discovery en

en internationaal toptalent.

Digital Health. In de High Tech-sector zijn Chip Integration en RF-technologie als speerpunten benoemd. Dit zijn de pieken in de Nijmeegse economie. Zij zijn belangrijk voor de economie en banenontwikkeling en maken Nijmegen en de omliggende regio uniek.

1 - BCI (2018) Toekomstbestendige Regionale Concurrentiekracht.

Excelleren

Nijmegen heeft een prachtige ruimtelijk-eco­ nomische uitgangspositie. Mede dankzij de

Onze ambitie 26

Excelleren

De bedrijven in Nijmegen binnen de sterke clus­ ters Health en High Tech behoren tot de wereld­ top. Zij geven Nijmegen en de omliggende regio onderscheidend vermogen. De clusters Health en High Tech zijn benoemd als iconische clusters in de regio Arnhem – Nijmegen. Nijmegen heeft de ambitie een internationale hotspot van Health & High Tech te zijn. Bij excelleren gaat het om je te onderscheiden, anderen te overtreffen en uit te stijgen boven de rest. Om dit als stad op economisch vlak te bereiken is het belangrijk om de sterke sectoren verder te versterken en deze sectoren nog beter te profileren. Om dit te realiseren zetten we in op de volgende 3 acties:

We willen tot de top van sterkst presterende stedelijke netwerken van Nederland gaan behoren.

Acties 27

Ondernemend Nijmegen ondersteunt de focus op de sterke sectoren Health & High Tech. Gezamenlijk zijn vijf speerpunten benoemd: RF-technology, chip integration, digital health, healthy brain en drug discovery & development. Per speerpunt zijn er speerpunttrekkers aangesteld en acties benoemd.

Health & High Tech

In 2018 is het plan van aanpak Versterken economische kracht Health & High Tech vastgesteld. Samen met de betrokken partners – kennis­instel­ lingen, bedrijven en uitvoeringsorganisaties – geven we uitvoering aan dit plan. Daarbij focussen we ons op de vijf economische speerpun­ten die zijn bepaald: Chip Integration, Digital Health, Healthy Brain en Drug Discovery & Development. In de afgelopen periode is voor deze speer­ punten de focus vastgesteld en zijn voorstellen voor concrete projecten uitgewerkt. Voor de komende periode gaat de aandacht uit naar het vertalen van de inhoud naar uitvoering. Per speerpunt en per project zal hier invulling aan worden gegeven, door draagvlak, uitvoeringskracht en financiering bij de betrokken organisaties te organiseren. Acties waaraan kan worden gedacht, zijn: • uitbreiden van het Health Valley Event via een aanvullend programma voor internationale gasten en expliciete aandacht voor de health speerpunten; • ontwikkelen van één regionale kalender van netwerkbijeenkomsten en workshop voor Drug Discovery & Development; • vanuit de bestaande Briskr acquisitiewerkgroepen verder invulling en uitvoering geven aan proactieve acquisitie voor de vijf speerpunten; • opzetten van een innovatiehub op het vlak van RF waar studenten werken aan innovatievragen van betrokken bedrijven; • uitvoering geven aan het CITC, o.a.

door te starten met de eerste twee innovatieprogramma’s en samen met HAN en bedrijven een opleidingsmodule op het vlak van packaging te ontwikkelen; • komen tot meer vraaggerichte innovatie op het vlak van digital health door regionaal de innovatiebehoeften van zorgaanbieders inzichtelijk te maken en vervolgens bedrijven uit te dagen hiermee aan de slag te gaan.

Excelleren

 1 Inzetten op speerpunten Health & High Tech

Acties 28

Excelleren

 2 Meer investeren in R&D R&D is belangrijk voor de economische ontwikkeling van een regio. Door de vestiging van het Chip Integration Technology Centre (CITC) op Novio Tech Campus creëren we een internationaal centrum waar wetenschap en bedrijfsleven samen onderzoek doen naar de innovatie op het vlak van chip integratie (semiconductors), nieuwe technieken en het toepassen daarvan. Ook van het nieuwe technologie- en innovatiecentrum OnePlanet is de verwachting dat innovaties voor gezondheid, voeding en landbouw versneld worden ontwikkeld tot toepassingen bij bedrijven.

CITC

Drie wereldspelers uit de chipindustrie – NXP, Ampleon en Nexperia – starten samen met TNO en TU Delft een open innovatiecentrum op het gebied van geïntegreerde chiptechnologie. Binnen het centrum bunde­ len de partijen hun krachten om nieuwe innovatieve technologieën sneller naar de markt te brengen. Hierbij werken ze nauw samen met andere bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en uitvoerings­ organisaties. Het nieuwe Chip Integration Technology Centre (CITC) levert een belangrijke bijdrage aan het regionale vestigingsklimaat en de economie en bedrijvigheid in de clusters Health & High Tech. Bovendien draagt het CITC bij aan de verspreiding van kennis op het vlak van chiptechnologie onder het MKB, het opleiden van nieuw en bestaand talent en de ondersteuning van nieuwe start ups. Het was de missing link in het ecosysteem van de high tech sector.

AI-labs

Van belang is dat de toepassing van R&D bij RU en Radboudumc verder wordt uitgebouwd. Binnen de clusterontwikkeling Health & High Tech wordt dit verder opgepakt. RU en Radboudumc werken samen aan het ontwikkelen van innovaties op het gebied van Artificial Intelligence, die de gezondheids­zorg verbeteren en goedkoper maken. Dit doen zij in twee recent opgerichte AI-labs: Thira Lab en Radboud AI for Health.

29

Een terugkerende oproep tijdens de bijeenkomsten met ondernemers is de ambitie om Nijmegen meer en beter op de kaart te zetten. Nijmegen is een aantrekkelijke woon- en werkstad met mooie bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen. Dit kunnen we beter en vaker laten zien, met als doel om bedrijven en werkers van de toekomst aan te trekken.

Health & High Tech thema van Citymarketing

De gemeente zet in op een sterkere citymarketing. Health & High Tech is een van de onderscheidende thema’s onder de paraplu ‘Old City, Young Vibe’. Dit thema wordt met partners verder uitgewerkt. Hierbij gaan we laten zien dat Nijmegen onderscheidend is op het gebied van Health & High Tech en daarnaast een zeer aantrekke­lijke stad is om te verblijven en om in te ondernemen. Dit doen we door te vertellen wat we hebben, verkopen en verleiden, ter stimulering van trots en het ambassadeur­ schap, gericht op specifieke doelgroepen in binnen en buiten Nederland.

High tech in de binnenstad

Er bevinden zich bovengemiddeld veel bedrijven die zich bezighouden met high tech ontwikkelingen op diverse locaties in en rond Nijmegen. Echter: het is nog niet goed zichtbaar dat Nijmegen veel te bieden heeft op het vlak van innovaties en innovatieve bedrijven. Dit kan anders. We gaan samen met EPR Partner en andere bedrijven aan de slag met het idee om de high tech sector meer zichtbaar te maken, als eerste in de binnenstad. We bieden de stad aan als etalage om de relevantie van innovaties voor onze inwoners en bezoekers zichtbaar te maken. Bijvoorbeeld door het toepassen van Smart Lighting-oplossingen bij (straat)verlichting voor mensen die gevoelig zijn voor lichtintensiteit, sensortechnologie voor een betere toegankelijkheid van gebouwen en ruimtes voor mensen die slecht ter been zijn en high tech toepassingen die de luchtkwaliteit verbeteren en daarmee de gezondheid en vitaliteit van mensen bevorderen.

Excelleren

 3 Trots laten zien

Acties 30

Excelleren

5G-netwerk

Nijmegen heeft bedrijven die kunnen worden aangemerkt als de grootste spelers op 5G gebied. Aanbeveling is om als stad de uitrol van 5G met aandacht voor privacy en straling goed op te pakken. 5G biedt de combinatie van hoge betrouwbaarheid en snelheid die er bij Wifi en 4G niet is. Vooral als het gaat om grote aantallen verbonden apparaten. Verschillende sectoren als robotica, connected cars en grootschalige evenementen worden de eerste gebruikers van 5G, ruim voordat de consument er profijt van gaat hebben. Om bedrijven aan te trekken op RF-vlak moet hier een aantrekkelijke infrastructuur liggen, gericht op de toekomst.

Economische profilering havens

Uit onderzoek blijkt dat locaties aan het water in Nijmegen ook worden bezet door bedrijven die de havenfunctie niet benutten. Een deel van de bedrijvigheid aan de kades slaat geen goederen over via het water. Bij verhuizing of vertrek van niet-watergebonden bedrijven wil de gemeente koppelingen maken met bedrijven die het water wel benutten in hun logistieke proces. Op dit moment is er geen beschikbaar aanbod aan watergebonden bedrijventerreinen. Nijmegen kan met de herontwikkeling van het Engie-terrein hierin voorzien. Ook zet de gemeente samen met ondernemers de Werkgroep Havens voort en draagt zij zorg voor goed beheer en onderhoud in de havens. Bij de economische marketing worden specifieke acties benoemd ter profilering van het havengebied.

31

Excelleren

32

Circulair 33

Duurzaamheid en ondernemerschap verbinden

34

Circulair

“Verbeter de last mile met gezamenlijk goederenvervoer.” Mark van de Drift, Cornelissen Groep

Belang 35 Er zijn verschillende domeinen binnen de

heeft de mens veel welvaart gebracht, maar

circulaire economie. Activiteiten rondom

zorgt ook voor druk op de leefomgeving en

recycling, afvalinzameling en bioraffinage zijn

natuurlijke hulpbronnen. Dit is niet vol te

vooral te vinden in het kanaalgebied, terwijl

houden op de lange termijn. Om in de behoeften

ambachten en start ups zich vestigen in diverse

van zowel de huidige als toekomstige gene­

bedrijfsverzamelgebouwen in de stad. Innovaties

raties te kunnen blijven voorzien, wil de

in de circulaire economie starten veelal op kleine

gemeente Nijmegen dat de druk op de leef­

schaal, door initiatieven van maatschappelijk

omgeving en natuurlijke hulp­bronnen wordt

betrokken ondernemers en bedrijven. Ook zijn er

verminderd. Dit kan door de transitie naar een

nieuwe technieken, deel- en leaseconcepten die

circulaire economie te ver­snellen, waarin her­

worden getest. Er is in Nijmegen voldoende

waardering van gebruikte grondstoffen

energie om op voort te bouwen, zo blijkt uit tal

plaatsvindt en het sluiten van ketens centraal

van initiatieven die opborrelen vanuit de stad.

staat. De transitie naar een circulaire economie

Steeds meer bedrijven maken van circulariteit

is ook vanuit economisch oogpunt urgent en

hun business.

biedt economische kansen. In een recente studie van het Planbureau voor de Leefbaarheid is gesteld dat de circulaire economie in Nederland een bron is van nieuwe werkgelegenheid. Eerste schattingen voor­ spellen een potentie van meer dan 50.000 banen. Een deel van die banen kan in Nijmegen landen, als we er samen in slagen een kop­ lopers­positie op te bouwen en de kansen te verzilveren. Als Green Capital heeft Nijmegen een uitstekende uitgangs­positie om deze banengroei te benutten.

Circulair

Het bestaande, industriële economische stelsel

Onze ambitie 36

Circulair

Duurzaamheid zit in het DNA van Nijmegen, ook bij ondernemers. Zij droegen dit onderwerp expliciet aan in dit visietraject. Het valt overigens ook op buiten de stad: de regio Arnhem – Nijmegen is eind 2018 zelfs uitgeroepen tot beste circulaire regio van Nederland. Het Rijk en de provincie hebben de ambitie om volledig circulair te zijn in 2050. Dat is ook minimaal de Nijmeegse ambitie. Verder onderschrijft de gemeente de provinciale doelstelling om 50% afvalvrij te zijn in 2030. In het Rijk van Nijmegen zijn actieve net­ werken, waardoor het bedrijfsleven, overheden, onderwijs, banken en inwoners elkaar sneller vinden, kennis delen en van elkaar leren.

We staan voor belangrijke maatschappelijke uitdagingen de komende decennia.

Acties 37

In Nijmegen is meer dan driekwart van de afvalstromen bedrijfsafval. De belangrijkste sectoren zijn maakindustrie, bouw & infra, zorg, agro & food en consumenten. Om hergebruik van afval te stimuleren zijn de volgende acties relevant:

Mkb verbinden met Programma Circulaire Kickstart

Het programma Circulaire Kickstart (RvN@) is een samenwerking tussen RvN@, HAN, Rabobank en gemeenten in de regio. Het programma helpt ondernemers op weg om hun circulaire businesskansen te ontwikkelen en is daarmee belangrijk voor de ontwikkeling van een bedrijf. Het programma onderzoekt de specifieke situatie per bedrijf en levert een concreet plan om te verduurzamen. Hiermee kan op verschillende manieren waarde worden opgeleverd: financieel, in de keten, innovatie, PR, sociaal en compliance. De kosten voor een bedrijf bedragen € 5.500. De gemeente wil de kosten voor mkb-ondernemers verlagen om onder­ nemers in hun ambitie te ondersteunen en circulaire kansen te benutten.

Hergebruik afval bij bedrijven NEC 3.0

Grote instellingen en bedrijven in Nijmegen hebben zich verenigd in Nijmeegse Economie Circulair 3.0 (NEC 3.0) om hun afval te vermin­ deren. Dit project focust zich vooral op bewustwording en inzicht te krijgen in het gezamenlijke afval van alle partijen. Bedrijven hebben het meeste afval. Beter scheiden van afval is het begin van de circulaire economie. Daarom willen we bedrijven bij elkaar brengen om te komen tot een pilot waarbij bedrijven gezamenlijk via een tender marktpartijen uitdagen om afval gescheiden op te laten halen.

Afvalstromen binnenstad beter benutten

Horecaondernemers in de binnenstad willen zich gezamenlijk inzetten voor circulaire afvalstromen en verduurzaming. Initiatiefnemers zijn Credible en Collectief Klei. Het initiatief wordt ondersteund door de accountmanagers van de gemeente Nijmegen. >

Circulair

 1 Duurzaamheidsmaatregelen stimuleren

Acties 38

Circulair

Afvalstromen binnenstad beter benutten vervolg

Daarnaast werkt het Huis voor de Binnenstad samen met de gemeente aan collec­tieve inzameling. Hierbij kan het recent ingerichte Binnenstads­fonds een belangrijke rol vervullen. De kosten voor individuele ondernemers nemen af en het aanzicht van de stad wordt beter doordat er minder tot geen afval wordt buitengezet en het afval on demand wordt opgehaald.

Plasma­ vergasser afvalverwerking Radboud UMC

Op Campus Heijendaal wil het Radboudumc in samenwerking met Dar afval op de eigen campus verwerken. Er wordt een nieuwe, innovatieve methode toegepast door via plasmavergassing het afval te vergassen en om te zetten in warmte en elektriciteit. Dit is een duurzamere manier van afvalverwerking en bovendien wordt transport van afval naar externe locaties voorkomen.

Panden binnenstad duurzaam

Het Huis voor de Binnenstad voert een pilot uit waarbij pandeigenaren samen met ondernemers in beeld brengen wat de haalbare duurzaam­ heidsmaatregelen zijn voor commercieel vastgoed.

Circulair Ambachtscentrum

In Nijmegen wordt gewerkt aan de oprichting van een Circulair Ambachtscentrum. Dit centrum bestaat uit een combinatie van een milieustraat, kringloopwinkel, repair-activiteiten en een ambachts­ werkplaats. In het Circulaire Ambachtscentrum kunnen werkgelegen­ heidskansen ontstaan voor mensen met een afstand tot de arbeids­ markt. Net als stagemogelijkheden voor praktijkgerichte opleidingen en ruimte voor upcycling en ambachten. Hoogwaardig hergebruik van producten en materialen staat er centraal. De mogelijkheden worden door de initiatiefnemers verkend in samenwerking met de KlokGroep en Eco+bouw.

39

Circulaire verdienmodellen zijn nog schaars en er zijn heel wat belemmeringen voor circulair ondernemen als het gaat om regelgeving, procedures en taxaties van restwaarden. In Nijmegen is al een kopgroep van zo’n 50 bedrijven die het voorbeeld zijn voor anderen. De gemeente wil de samenwerking in de keten ondersteunen en goede voorbeelden een podium bieden.

Podium bieden

De goede initiatieven van circulaire bedrijven zijn nog niet zichtbaar genoeg in de stad. Goede initiatieven verdienen trots en een podium. Dit kan o.a. via het Power2Nijmegen-netwerk en het jaarlijkse Festival Circulaire Economie met de Rabobank, provincie Gelderland en ARN, maar ook op festivals met een ander publiek, zoals de Dutch Techno­ logy­week, Zevenheuvelenloop of Music Meeting. Ook bedrijven die goede initiatieven laten zien willen we in de etalage zetten. Denk aan BCTN, Engie, Dar en Ecoplusbouw.

Circulair ICT

We ondersteunen de opzet van een regionaal netwerk van ICT, elektro­ nica- en reparatiebedrijven, die samenwerken om ICT-producten te recyclen (computers, servers en randapparatuur). Door koppeling van kennis en diensten in een netwerk krijgen bedrijven meer opdrachten. Een link wordt gelegd met de DAR, waar ook elektronica en bruinwitgoed wordt verzameld.

Centrum voor circulaire bouw

Bedrijven hebben voordeel van clustervorming en samenwerking in de keten. Initiatiefnemers uit de stad willen een centrum voor circulaire bouw oprichten en hebben een locatie gevonden om te starten. Partijen willen circulair bouwen stimuleren door kennisoverdracht (opleidingen voor studenten en docenten) en innovatie en inzet van herbruikbare materialen. Eerstbetrokkenen zijn Eco+Bouw, BAJA Networks BV en De KlokGroep, RU en HAN. Tevens komt er een mogelijke samenwerking met het circulair ambachtscentrum.

Circulair

 2 Een podium voor circulaire bedrijven

Acties 40

Circulair

 3 Werken aan de last mile Door te veel vrachtvervoerbewegingen komt de leefbaarheid in de (binnen)stad onder druk te staan. Samen geven we invulling aan de zogenaamde last mile de binnenstad in.

Stadshub TPN-West

Bij Cornelissen op de Hogelandseweg 41 worden goederen van AH, Etos en Gall & Gall gebundeld. Lange en zware vrachtwagens worden hier ingewisseld voor kleine bezorgwagens. Cornelissen wil een zogenaamde stadshub creëren samen met andere bedrijven. Een goed voorbeeld van hoe binnenstadsdistributie gekoppeld wordt aan gezamenlijk vervoer de stad in en uit.

Living Lab Campus Heijendaal

Living Lab Campus Heijendaal is een samenwerkingsverband waarin HAN, RadboudUMC, KennisDC Logistiek Gelderland en de Radboud Universiteit onderzoeken hoe het dagelijkse goederentransport van en naar de campus schoner, duurzamer, innovatiever en veiliger kan. Met het ontwikkelen van een duurzame logistieke hub wordt gekeken naar herinrichting van het centraal magazijn van het RadboudUMC en het distributienetwerk van de campus.

41

Circulair

42

Ondernemerschap 43

Stimuleren van nieuwe en bestaande bedrijvigheid

44

Ondernemerschap

“Creëer een co-werken experimenteerplek voor grote vraagstukken en kleine vragen die er toe doen.” Patrick Jansen en Ruud Linssen, Collectief Klei

Belang 45 De gemeente heeft twee rollen als het gaat om

innovaties en zorgen daarmee voor vernieuwing

het stimuleren van ondernemerschap. Enerzijds

en werkgelegenheid. Het ondernemerschap in

is de gemeente een dienstverlener. Via het

Nederland, en ook in Nijmegen, is aan een

Onder­nemerspunt verstrekt de gemeente ver­

opmars bezig en kent een toenemend belang

gunningen en kunnen ondernemers terecht als zij

van jonge, snelgroeiende bedrijven2. Dit zien we

vragen hebben aan de gemeente. Anderzijds kan

bijvoorbeeld ook terug in de Nijmeegse techno­

de gemeente via een stimulerende of facili­

logieclusters waar de afgelopen 10 jaar 17

terende rol, of ingrepen in het fysieke domein,

nieuwe bedrijven zijn opgericht met in totaal

invloed uitoefenen op het ondernemers-

ca. 300 nieuwe arbeidsplaatsen tot gevolg.

­ecosysteem.

Ook buiten de campussen kent Nijmegen een bruisend onder­nemersklimaat met nieuwe startups, zoals in de binnenstad en op creatieve locaties als het Honigcomplex en NYMA/Vasim. Daarnaast kan Nijmegen al jaren bouwen op gevestigde onder­nemers en een grote groep ZZP-ers.

2 - Bron: Rabobank (2016).

Ondernemerschap

Ondernemers zijn inventief, creëren waarde en

Onze ambitie 46

Ondernemerschap

De gemeente vindt het belangrijk om goede relaties te onderhouden met bestaande bedrijven en om nieuwe bedrijven binnen te halen. Uit de recente monitor Vestigingsklimaat en andere monitoren blijkt dat bedrijven over het algemeen heel tevreden zijn over Nijmegen als vestigingsplaats. Dat willen we graag zo houden en waar mogelijk verder versterken voor nieuwe en bestaande bedrijven. We willen nieuw ondernemerschap stimuleren en hebben daarbij speciale aandacht voor het helpen van startups om door te groeien tot scale-ups. Door bestaande en potentieel nieuwe bedrijven beter te leren ken­nen en te ondersteunen bij hun ontwikkeling, draagt de gemeente bij aan meer werkgelegen­ heid in de stad. Dit vraagt om een versterking van het gemeentelijk accountmanagement en een meer gerichte acquisitieaanpak. Daarnaast wil de gemeente de dienstverlening voor bestaande en startende bedrijven en grote werkgevers in de stad professionaliseren en pro-actiever inrichten.

We willen nieuw ondernemerschap stimuleren en bestaande bedrijven versterken.

Acties 47

Om bestaande en nieuwe bedrijven nu en in de toekomst te kunnen huisvesten is goed aanbod aan werklocaties in de stad en omgeving een primaire voorwaarde.

Beter beeld van mogelijkheden werklocaties

De ondernemersverenigingen krijgen de opdracht om de werklocaties in Nijmegen (en de regio) beter in beeld te brengen en een (online) over­ zicht te maken waarop locaties makkelijk vindbaar zijn. Per werklocatie of bedrijventerrein wordt aangegeven welke faciliteiten er zijn, welke bedrijven er gevestigd zijn en in welke sectoren. In het overzicht zijn ook de contactgegevens van parkmanagement en accountmanagement van de gemeente goed zichtbaar.

 2 Ondersteunen bedrijfsleven Ondernemers waarderen de beschikbaarheid van het OndernemersPunt voor bedrijven en de helpende hand van de gemeentelijke accountmanagers als het gaat om vragen over regelgeving, vergunningverlening, het zoeken naar een geschikte bedrijfslocatie en andere essentiële zaken voor een goede bedrijfsvoering.

Versterking accountmanagement

Met nieuwe accountmanagers zet de gemeente in op een (nog) meer proactieve en een (nog) betere reactieve houding. De zichtbaarheid en vindbaarheid van de accountmanagers voor het bedrijfsleven wordt verbeterd, onder andere via bedrijfsbezoeken, sociale media, door meer de publiciteit te zoeken en spreektijd te vragen bij businessbijeenkom­ sten van ondernemersverenigingen. Het accountmanagement is de ingang voor bedrijven: zij weten waar ondernemers binnen de gemeente moeten zijn met vragen op het vlak van regelgeving, huisvesting, bedrijfssteun, etc.

Ondernemerschap

 1 Zorgen voor voldoende en kwalitatief goede bedrijfslocaties

Acties 48

Ondernemerschap

Eén loket voor vergunningen

Specifieke aandacht vereist het aanvragen van vergunningen via de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). Dit kan worden verbeterd door de dienstverlening van gemeente en ODRN dichter bij elkaar te brengen door de oprichting van één loket. Daarnaast onderzoekt de gemeente de wenselijkheid/haalbaarheid van het idee van bedrijven om een checklist voor bedrijven voor het indienen van vergunningen te maken. Ook kijken we of de herinvoering van het “principeverzoek” voor bedrijven mogelijk is.

 3 Stimuleren ondernemerschap Om ondernemerschap te stimuleren wordt ingezet op onderstaande acties voor verschil­ lende doelgroepen: starters, jongeren, maar ook initiatiefnemers die aan de slag willen met sociaal ondernemerschap.

Aanbestedingsontbijt

De gemeente is voor ondernemers van belang als grote opdrachtgever en wil ondernemers uitnodigen tijdens een jaarlijks event, waarin zij geïnformeerd worden hoe ze het beste kunnen meedingen naar opdrachten van de gemeente Nijmegen.

Stimuleren starters

Startende bedrijven worden gesteund door een breed netwerk. Denk aan Start up Nijmegen, Mercator Launch (waaronder ook HAN Young in Business), Briskr en de Zomerondernemer. De gemeente blijft deze netwerken (ook financieel) ondersteunen, op voorwaarde dat ook de andere partners in de stad een bijdrage leveren.

49 Snelgroeiende bedrijven verdienen aandacht. Door een lijst te maken van de 30 snelst groeiende bedrijven in Nijmegen wordt in kaart gebracht welke toekomstperspectieven deze bedrijven voor zichzelf zien en wat zij nodig hebben bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting.

Sociaal Ondernemerschap

Bij sociaal ondernemerschap gaat het om het bouwen van een businesscase rond een sociaal en maatschappelijk initiatief. Sociaal ondernemers zoeken naar innovatieve oplossingen voor maatschap­ pelijke uitdagingen. De maatschappelijke missie staat bij hen voorop (impact first). Sociaal ondernemerschap is een thema dat bij een stad als Nijmegen hoort. De gemeente zet accountmanagers, samen met UWV en het regionale WerkBedrijf, in om dit thema in Nijmegen meer op de kaart te zetten.

Start Up Nijmegen

Van belang is om ondernemerschap bij jongeren te stimuleren. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor Start Up Nijmegen. Zij organiseren al een jaarlijkse prijsvraag, waaraan ook jongeren kunnen deelnemen.

Stadsvouchers voor ondernemerschap

Met een gemeentelijke bijdrage willen we ideeën van partners steunen, die een impuls geven aan ondernemerschap: van een idee naar concept en uiteindelijk uitvoering.

Ondernemerschap onder scholieren

Om scholieren op het voortgezet onderwijs kennis te laten maken met ondernemerschap en vaardigheden aan te leren, wordt er nog dit school­jaar een prijsvraag vormgegeven. Een jury, bestaande uit partijen uit de stad zoals Startup Nijmegen, ondernemers etc., zullen een win­ naar kiezen uit de inzendingen. Insteek is dat scholieren een idee bedenken voor een onderneming.

Ondernemerschap

Ondersteunen snelgroeiende bedrijven

50

Human Capital 51

Opleiden, aantrekken en vasthouden van talent

52

Human Capital

“Kansen voor iedereen in de bouw met WIL (werkeninspireren-leren).” Hans Schapenk, Scholengroep Rijk van Nijmegen Fons van de Klok, Klok Groep

Belang 53 Nieuwe banen die ontstaan zitten op het snijvlak

in de economie. Om aantrekkelijk te zijn voor

van traditionele sectoren, ICT en High Tech. Ze

bedrijven in een economie waarin concur­rentie

zijn complexer en vragen om andere competen­

tussen steden en regio’s toeneemt is de

ties (zie figuur pag. 54). Bovendien wordt de

arbeids­markt een doorslaggevende factor.

arbeids­markt sterk geflexibiliseerd, en wordt er

Bedrijven hebben behoefte aan gemotiveerde,

meer een beroep gedaan op het eigen vermogen

goed opge­leide arbeidskrachten op alle niveaus

van werknemers om zich te ontwikkelen. Er komt

om te blijven concurreren en groeien. Het

steeds meer nadruk te liggen op vaardigheden

belang dat bedrijven hechten aan de beschik­

(skills) dan op alleen diploma’s. Om vraag en

baar­heid van geschikte arbeidskrachten is

aanbod op de arbeidsmarkt zo goed mogelijk

onder andere goed terug te zien in het locatie­

te laten aansluiten is het ook belangrijk om voor

keuzegedrag. Zo blijkt uit studies dat talent­

mensen die minder vanzelfsprekend werk vinden

gerelateerde factoren voor minimaal 30 tot

en/of houden, door middel van scholing in com­

ruim 80% mee­wegen bij locatie­keuzes van in

binatie met werk, aan de slag te krijgen en te

een internationaal speelveld opererende

houden.

3

bedrijven . Het aantrekken en vast­houden van 4

talent is daarmee een belang­rijke voorwaarde

Over de hele linie waarderen Nijmeegse onder­

om stuwende bedrijvigheid te binden en uit te

nemers de arbeidsmarkt met een voldoende

breiden.

(6,7). Echter individuele Nijmeegse bedrijven geven aan dat de match tussen arbeids­markt,

Naast het binden van talent aan de stad is het

onderwijs en de behoeften van het bedrijfsleven

belangrijk om te zorgen voor een inclusieve en

verbeterd kan worden. Een belang­rijke uitdaging

toekomstbestendige arbeidsmarkt. Hier ligt

voor het onderwijs is het bijbenen van de snelle

specifiek voor Nijmegen een uitdaging, omdat

technologische ontwikkeling en digitalisering die

een deel van de beroepsbevolking er onvol­

in het bedrijfsleven plaatsvindt. Om internatio­

doende in slaagt succesvol mee te doen5.

naal concurrerend te blijven in de stuwende

Hierover gaat het regionaal arbeidsmarkt- en

economie én de sociaaleconomische positie van

reïntegratiebeleid. Voor de toekomst van de stad

de Nijmegenaren te verbeteren, heeft de

is het belangrijk om banen te creëren op alle

gemeente een belangrijke uitdaging op de

niveaus en in te spelen op structurele veran­der­

arbeidsmarkt. Het gaat om het aantrekken en

ingen op de arbeidsmarkt. Het échte hand- en

vasthouden van talent en het verbeteren van de

routinewerk zal naar verwachting steeds meer

match tussen vraag en aanbod over de gehele

worden uitgevoerd door robots en computers.

linie.

3 - Bron: PBL (2015) De concurrentiepositie van Nederlandse steden. 4 - Bron: BCI (2019) Battle for Talent in Europe. 5 - Bron: P31 (2018) Samenhangende opgaven voor Nijmegen in het komende decennium.

Human Capital

Er is steeds meer aandacht voor Human Capital

54

80%

Talent related

0%

R&D

20%

Call Center

40% Distribution

0%

Call Center

20%

Distribution

40%

60%

Production

60%

Other factors

Regional Headquarters

80%

Shared Services Center

100%

Regional Headquarters

100%

R&D

Labor component as % of total quality

Shared Services Center

Labor costs as % of total costs

Production

Human Capital

‘Human Capital’ speelt een belangrijke rol in locatiekeuze bedrijven

bron: BCI (2019)

Nieuwe banen op snijvlak traditionele sectoren, ICT & High Tech vragen 21e-eeuwse vaardigheden

Traditionele sectoren

ICT

High Tech

21e eeuwse

Communiceren

Samenwerken

Sociale & culturele vaardigheden

Creatief denken

Probleem oplossen

Computational thinking

Zelfregulering

Informatie vaardigheden

ICT­basis­ vaardigheden

Media wijsheid

Kritisch denken

vaardigheden

Bron: SLO (2019) Curriculum voor de toekomst; bewerking BCI

Onze ambitie 55

vestigingen in Nijmegen toegenomen. De banenontwikkeling laat een stijgende lijn zien, maar de match met geschikte werknemers blijkt moeilijk te maken. De ambitie is om de match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te verbeteren: het oplossen van tekorten én het verbeteren van kwalificaties van de beroeps­ bevolking in de brede zin. De beschikbaarheid van gekwalificeerde mensen, voldoende arbeidskrachten nu en op termijn is cruciaal.

De beschikbaarheid van gekwalificeerde mensen, nu en op termijn, is cruciaal.

Human Capital

De afgelopen jaren is het aantal bedrijfs­

Acties 56

Human Capital

 1 Arbeidstekorten aanpakken Van belang is om te investeren in werkgevers in de sterke sectoren health & high tech, logistiek en het mkb.

CITC

Belangrijke voor de ontwikkeling van de Health & High Tech sector is de realisatie van het Chip Integration Technology Centre (CITC) (zie ook Excelleren, Actielijn 2). Het CITC draagt bij aan de verspreiding van kennis op het vlak chips onder het mkb, het opleiden van nieuw en bestaand talent en de ondersteuning van nieuwe startups. Het CITC zoekt hierbij de samenwerking met HAN en ROC.

Project WIL: Werken – Inspireren - Leren-

De KlokGroep heeft samen met Stichting Sociaal Inclusief een leerwerktraject opgezet voor opleidingen in de bouw. Ook Het Rijks, school voor voortgezet onderwijs, heeft zich bij deze partijen aangesloten. Zij willen samen leerlingen en zij-instromers via een multifunctioneel opleidingscentrum opleiden voor de techniek (project WIL: werken, inspireren, leren). De samenwerking met het WerkBedrijf Rijk van Nijmegen en het ROC wordt nadrukkelijk opgezocht.

Initiatief werkgevers analyse werkkansen op werklocaties

Voor een betere aansluiting van vraag en aanbod is het belangrijk om inzichtelijk te krijgen wat de behoeften bij de werkgevers zijn als het gaat om personeel. Een goede vraag-aanbodanalyse van werk­ gelegenheid op de huidige werklocaties is nodig. Het initiatief van het ECN om een analyse te maken van werkkansen op werklocaties wil de gemeente ondersteunen.

57

De mismatch op de arbeidsmarkt zit in te veel eisen aan werknemers aan de ene kant en een potentieel aan werkzoekenden met ‘tekortkomingen’ aan de andere kant. Een opgave voor overheid, onderwijs en bedrijfsleven is om deze mismatch te verkleinen.

House of skills

De haalbaarheid van een House of Skills wordt regionaal onderzocht, met het voorbeeld van Amsterdam voor ogen. Het House of Skills is een living lab, waar mensen met een weinig kansrijke opleiding alternatieve scholingsprogramma’s krijgen aangeboden, die gericht zijn op het ontwikkelen van competenties. Het gaat hierbij om een triple helix samenwerking. Doel is meer regie geven aan de beroepsbevolking op hun arbeidsmarktcarrière.

ICT onderwijs verbeteren op basis- en voortgezet onderwijs

De ICT-sector groeit in de stad. Er zijn steeds meer werknemers in de ICT nodig. Belangrijk is om basisvaardigheden op jonge leeftijd aan te leren. In het primair en voortgezet onderwijs wordt nu nog weinig aan scholing in deze richting gedaan. We starten met een pilot van het bedrijfsleven en scholen in Nijmegen om het ICT-onderwijs te verbeteren. Initiatiefnemer is Isatis, waarbij ook andere bedrijven en netwerken zijn betrokken (o.a. VO Scholengroep RvN, Proud Nerds, Byron, LinkU, Planon, ICT-netwerk Nijmegen).

Modulair onderwijs

Het zou wenselijk zijn als een meer flexibele instroom binnen opleidingen mogelijk werd, bijvoorbeeld door het aanbieden van modulaire opleidingen. De gemeente onderzoekt samen met de onderwijsinstellingen, The Economic Board, provincie en regiogemeenten de mogelijkheden op het MBO.

“Hybride docenten”

Het is belangrijk dat docenten voldoende praktijkkennis hebben. Scholing van docenten in de bedrijven zelf (omgekeerd leren) kan daaraan bijdragen. Dit gebeurt bijvoorbeeld al bij Klokbouw: dit bedrijf stelt eigen werknemers beschikbaar aan onderwijsinstellingen.