Debatnotitie mentale gezondheid jongeren

Mentale gezondheid van jongeren Debatnotitie

Versie 14 augustus 2024

Inleiding In de afgelopen jaren is de mentale gezondheid van jongeren steeds meer onder druk komen te staan. Verschillende onderzoeken en rapporten wijzen op een zorgwekkende toename van psychische klachten onder jongeren, variërend van stress en angst tot depressie en eenzaamheid. Deze trend is niet alleen zichtbaar op nationaal niveau, maar wordt ook lokaal in Nijmegen waargenomen. De combinatie van maatschappelijke druk, prestatiedwang en de nasleep van de coronapandemie hebben een negatieve impact gehad op het welzijn van jongeren. Als gemeente staan we voor de uitdaging om passende maatregelen te nemen die de mentale veerkracht van onze jongeren versterken en hen ondersteunen in een wereld vol uitdagingen. Het is dan ook niet verrassend dat veel partijen de afgelopen tijd aandacht hebben gevraagd voor de mentale gezondheid van jongeren. In deze debatnotitie presenteren we een reeks voorstellen die specifiek gericht zijn op het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren in Nijmegen. Deze voorstellen variëren van preventieve interventies en laagdrempelige trainingen tot het verbeteren van de toegankelijkheid van jeugdzorg. We gaan graag met elkaar in gesprek over de voorstellen, zodat iedere partij zijn ideeën kan delen en we tot meningsvorming komen.

We streven ernaar om met deze maatregelen een solide basis te leggen voor een toekomst waarin jongeren zich mentaal gezond en veerkrachtig kunnen ontwikkelen.

2

Mentale gezondheid van jongeren in Nijmegen De afgelopen jaren is de mentale gezondheid van jongeren hard achteruitgegaan. Opeenvolgende onderzoeksrapporten tonen aan dat jongeren geconfronteerd worden met toegenomen maatschappelijke verwachtingen en steeds hogere mentale druk ervaren123. Deze factoren kunnen zich vertalen in depressies, angsten en eenzaamheid. Deze trend is al enige tijd zichtbaar, maar is verder versterkt door de coronacrisis4. Dit is een beeld dat we zowel landelijk terugzien, als in Nijmegen. In 2022 gaf meer dan de helft van de jongeren in Nijmegen aan last van psychische klachten te hebben, zoals stress, eenzaamheid en somberheid8. Tegelijkertijd staat de jeugdzorg enorm onder druk. In Nijmegen heeft 11,4% van de kinderen in 2023 een vorm van jeugdhulp ontvangen5. De gemeente overschrijdt al jaren haar budget op jeugdzorg6. Daarbij staan er grote bezuinigingen in het sociaal domein op ons te wachten7 en hebben we te maken met personeelstekorten in de zorg. Wachtlijsten lopen hierdoor op, vooral voor de jongeren met ernstige en/of complexe problematiek die de zorg het meest nodig hebben. Dat vraagt van de politiek om keuzes maken. Als er geen actie wordt ondernomen, zijn het juist de meest kwetsbare jongeren die hier het meest onder lijden.

Mentale gezondheidstour In november 2023 startte de D66 fractie met een ‘mentale gezondheidstour’. Het doel van de tour was om te ontdekken hoe we de mentale veerkracht van jongeren kunnen vergroten en welke rol de gemeente hierbij kan spelen. We spraken met tientallen ervaringsdeskundigen, waaronder jongeren zelf, maar ook hulpverleners, wetenschappers, beleidsmakers, projectleiders, docenten en een schrijver. Uit de gesprekken kwamen duidelijk een tweetal thema’s naar voren: - Taboe rond mentale gezondheid: Veel jongeren ervaren nog steeds een taboe rondom het bespreken van hun mentale gezondheid. Er is een sterke behoefte aan open gesprekken tussen jongeren onderling. Vaak is volgens de jongeren een luisterend oor, zonder oordeel of oplossing, al voldoende. Er liggen barrières die overwonnen moeten worden zoals stigmatisering en taboes om over mentale gezondheid te praten. -

Normaliseren van diversiteit: Het is van groot belang dat jongeren zich geaccepteerd voelen, ook als ze niet voldoen aan hoge maatschappelijke eisen en standaarden. Er moet ruimte zijn voor fouten en imperfectie. De maatschappij zou moeten stimuleren dat er ruimte is voor uiteenlopende levensinvullingen, passend bij de verschillende persoonlijke situaties, kwaliteiten en gebreken.

1 Stevens, G., Van Dorsselaer, S., Boer, M., De Roos, S., Duinhof, E., Ter Bogt, T. & De Looze, M. (2018). Gezondheid en

Welzijn van Jongeren in Nederland. Utrecht: Universiteit Utrecht/Trimbos-insituut/Sociaal en Cultureel Planbureau. 2 RIVM (2018). Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018: Een gezond vooruitzicht. Synthese. RIVM: Bilthoven. 3 RVS (2018) Essay Over bezorgd: Maatschappelijke verwachtingen en mentale druk onder jongvolwassenen. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, Den Haag. 4 Traag, T. (2022). Position paper mentale gezondheid bij jongeren. CBS: Den Haag. 5 Stadsrekening 2023 6 Gemeente Nijmegen – Koersdocument 2025

3

Wat doen we in Nijmegen al? In Nijmegen doen we al veel goede dingen voor de mentale gezondheid van jongeren. Zo werken we middels het GALA-akkoord samen met veel verschillende partners aan een gezonde Nijmeegse generatie in 2040. Een van de onderdelen van het akkoord is het versterken van de mentale weerbaarheid van jongeren, waarbij ook de bestrijding van eenzaamheid onder jongeren een plek krijgt8. Na 2025 is er echter geen geoormerkt geld voor gemeenten beschikbaar dus langjarige subsidies aan samenwerkingspartners vanuit deze inkomstenbron zijn na 2024 niet meer aan de orde9. In Nijmegen zetten we ons al actief in om de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren. Enkele voorbeelden van initiatieven zijn onder anderen: • Voorlichting en psycho-educatie: Pro Persona Connect biedt twee preventieve programma’s aan. Het eerste programma bestaat uit online webinars die onderwerpen zoals stressmanagement, piekeren, slaapproblemen en eenzaamheid behandelen. Daarnaast verzorgt Pro Persona Connect de Mental Health First Aid (MHFA) cursussen. Deze cursussen zijn gericht op personen die, zonder uitgebreide zorgopleiding, te maken krijgen met jongeren die psychische problemen ervaren. Deelnemers zijn onder meer docenten, hulpverleners, sportcoaches en vrijwilligers uit de wijk. •

Jongerenwerkers: Op scholen en wijken zijn jongerenwerkers actief die jongeren gemakkelijk benaderen en ondersteunen. Ze helpen jongeren hun talenten te ontwikkelen, beantwoorden hun vragen en moedigen sociale interacties in de wijk aan.

•

STORM-aanpak: Deze preventieve aanpak is gericht op het voorkomen van depressie en zelfdoding onder jongeren door vroegtijdige signalering en aanpak van somberheidsklachten bij middelbare scholieren. Het project bevordert de ontwikkeling van veerkracht, een positief zelfbeeld en weerbaarheid.

•

Preventieplatform jeugd: In elk stadsdeel is er een jeugdpreventieplatform waarin de GGD, het sociaal domein en scholen vertegenwoordigd zijn. In Nijmegen-Noord is een project gelanceerd onder het model ‘Hand voor mentale gezondheid’. In Dukenburg werkt het platform aan het vergroten van de zichtbaarheid van het bestaande aanbod voor bewoners en professionals. Een specifiek voorbeeld van preventief aanbod in de wijken is ‘Welzijn op Recept’ waarbij jongeren vanuit gezondheidscentra worden doorverwezen naar jeugdhulpverleners binnen de buurtteams, in samenwerking met buurtsportcoaches en gezondheidsmakelaars10.

•

Lokaal preventie akkoord: Dit is een initiatief van de GGD Gelderland Zuid, Radboudumc, Radboud Universiteit, HAN en de gemeente Nijmegen, waarbij inmiddels 58 organisaties zijn aangesloten. Vanuit Groen Gezond en in Beweging is de werkgroep ‘mentaal fit’ bezig met initiatieven en samenwerking tussen aangesloten organisaties om mentale gezondheid te verbeteren.

8 GALA 2023-2024 9 GALA blz 16

10 Sterk een-tweetje met de Buurtteams | Welzijnoprecept.nl

4

•

Buurtteams Jeugd en Gezin: Elk stadsdeel heeft een eigen buurtteam met gezinswerkers die zonder indicatie werken, wat betekent dat zij maatwerk leveren zonder diagnose. Deze teams vormen een cruciale schakel binnen het sociale domein en onderhouden nauwe contacten met zorginstellingen, huisartsen en verenigingen.

•

Geestelijke gezondheidszorg: In Nijmegen en omstreken is er een breed pallet aan behandelaren van basis en specialistische GGZ voor jongeren met een (verdenking) op een DSM-stoornis. Juist in de specialistische GGZ is de wachttijd fors opgelopen, zelfs met een spoedverwijzing wachten jongeren soms wel een maand.

Oplossingsrichtingen Ondanks alle initiatieven die al lopen, concluderen we dat er wat ons betreft nog kansen worden gemist bij het bevorderen van de mentale gezondheid van jongeren. D66, GroenLinks, CDA, PvdD en Stadspartij Nijmegen stellen daarom een aantal oplossingsrichtingen voor:

Belang van ontmoeting en gesprek Jongeren groeien op in een wereld waar zowel online als offline de druk om te presteren erg hoog is. In die wereld vindt meer dan de helft van de jongeren het een taboe om over mentale gezondheid te praten. Toch blijkt uit diverse onderzoeken dat sociaal contact tussen mensen met en zonder psychiatrische achtergrond veruit de meest effectieve manier is om geestelijke problemen te leren het hoofd te bieden. Hoe het mentaal en emotioneel met je gaat moet bespreekbaar worden: in de klas, thuis, met familie en vrienden en ook op sociale media. Deze gesprekken moeten makkelijker gevoerd worden, en dit vereist een aanpassing in de houding van iedereen: van ouders en familieleden tot docenten, sportcoaches en professionals in onze stad.

1. Een plek voor jongerenwerk binnen Voor jongeren is elkaar ontmoeten op een speelplek of sportveld een ideale uitlaatklep, een kans om even niet online maar persoonlijk met elkaar om te gaan11. Jongerenwerkers in onze wijken faciliteren deze ontmoetingen, vooral voor de jongeren voor wie sociaal contact niet vanzelfsprekend is. Gedurende het grootste deel van het jaar zijn de weersomstandigheden buiten echter niet optimaal, vaak is het koud, nat, of vroeg donker. Daarom is er ook grote behoefte aan plek binnen. In sommige wijken, zoals het Tolhuis, is er al structureel een binnenruimte waar gebruik van kan worden. Echter, in veel andere wijken in Nijmegen is het gebrek aan structurele locaties een grote uitdaging voor het jongerenwerk. Ondanks dat in het beleidskader voor wijkcentra 12 is opgenomen dat ”laagdrempelige welzijnsorganisaties voorrang krijgen", blijkt uit gesprekken met jongerenwerkers dat het in de 11 https://www.vo-raad.nl/onderwerpen/mentale-gezondheid-en-welbevinden/praktijk-ondersteuning 12 Gemeente Nijmegen – Beleidskader Ruimte voor ontmoeten (2020)

5

praktijk lastig is om structureel binnenruimte in wijkcentra te gebruiken. Met slimme functiemenging voor activiteiten overdag (zoals ouderenactiviteiten van Sterker in de Meijhorst) kunnen we veel beter gebruik maken van onze binnenruimte in wijkcentra. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We roepen het college op om, eventueel in samenspraak met Bindkracht 10, te onderzoeken of het mogelijk is om een structurele binnenruimte voor jongerenwerk in de stadsdelen te realiseren, waar de behoefte hoog is maar er nog geen plek beschikbaar is. 2. Van kansarm naar kansrijk perspectief Jongeren die uitdagende gezinssituaties komen, hebben vaak niet hetzelfde vooruitzicht op een rijk en gelukkig leven als jongeren uit stabielere gezinssituaties. Risico’s als drugsgebruik, schoolverlating en jeugdcriminaliteit liggen op de loer. Jeugdcriminaliteit is vaak het gevolg van kansenongelijkheid en een gebrek aan perspectief. Het verbeteren van de kansengelijkheid en bieden van betere toekomstperspectieven is de manier om overlast en jeugdcriminaliteit te voorkomen. Verschillende initiatieven tonen aan dat het creëren van een positieve leefomgeving met activiteiten en sport, jongeren gezond bijdraagt aan de ontwikkeling van jongeren tot gezonde en kansrijke individuen13.

Het project ’Alleen jij bepaalt wie je bent‘ (AJB) is een voorbeeld van een initiatief dat al in meer dan 30 gemeenten in Nederland loopt14. In 2019 is AJB erkent als effectief preventief gedragsprogramma. De resultaten zijn bemoedigend: 20% minder vandalisme, drie keer minder aanraking met politie en 28% minder geweld in de wijken waar dit project loopt. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om te onderzoeken of ‘Alleen jij bepaalt wie je bent’ (AJB) ook in Nijmegen geïmplementeerd kan worden in de stadsdelen die dat het meest nodig hebben en hierover uiterlijk in Q1 2025 aan de gemeenteraad te rapporteren. 3. Doorbreek het taboe met een luisterend oor Met het taboe dat er heerst op allerlei onderwerpen zoals seks, drugs of faalangst lopen jongeren vaak heel lang door met hun zorgen. Hoewel het praten over je emoties en binnenwereld voor veel jongeren niet vanzelfsprekend is, geven jongeren in alle gesprekken die we hebben gevoerd aan dat hier weldegelijk behoefte aan is. In de kern willen jongeren een uitlaatklep, zonder oordeel en zonder direct met oplossingen te komen. Gewoon kunnen delen. De herkenning en erkenning is vaak het medicijn.

Als de keukentafel thuis of de vriendengroep niet veilig voelt om te delen dan is het belangrijk dat er een professional een luisterend oor kan bieden zonder dat dit direct met ouders of mentoren besproken wordt. Het JongerenSTIP in Nijmegen heeft wel een inlooplocatie in de stad, maar de jongerenwerkers daar hebben in de praktijk niet te tijd om voor deze gesprekken. Er zijn projecten die jongeren op een laagdrempelige manier steun bieden, waaronder bijvoorbeeld @ease en JoinUs.

13 https://www.trimbos.nl/aanbod/webwinkel/af1674-de-ijslandse-aanpak-van-middelengebruik-onder-jongeren/ 14 https://www.alleenjijbepaalt.nl/over-ajb

6

@ease is een project die jongeren een plek biedt waar ze anoniem en zonder wachtlijst kunnen binnenlopen. De gesprekken worden gevoerd door vrijwillige jongeren die uitgebreid worden getraind. Dat maakt @ease voor jongeren, door jongeren. JoinUs is een stichting die de mentale gezondheid van jongeren probeert te versterken en eenzaamheid onder jongeren wil laten afnemen. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om te verkennen hoe er op een laagdrempelige manier informele steun aan jongeren geboden kan worden door bijvoorbeeld projecten als @ease in Nijmegen in te zetten.

4. Inclusief werken en spreken Uit onderzoek blijkt dat de verminderde mentale gezondheid van jongeren met een migratieachtergrond op een significant andere manier ontwikkelt dan die van een jongere zonder migratieachtergrond15. Jongeren hebben een ander sociaal netwerk, denk aan familie, waar andere verwachtingen en druk bij komt kijken. Zij geven aan dat zij hechten aan culturele sensitiviteit en culturele representatie in jongerenwerk en jeugdzorg, maar dat het hier bij zorgprofessionals nog in ontbreekt. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om te onderzoeken op welke manier cultuursensitief werken is geïmplementeerd bij de sectors die met jongeren werken en welke potentie er nog is om hier extra op in te zetten.

5. Een duidelijke koppeling met armoedebestrijding Uit verschillende onderzoeken blijkt dat financiële problemen bij jongeren zelf of thuis kan leiden tot een verminderde mentale gezondheid. Daarom is het extra belangrijk dat we, als het gaat over gezondheid, ook nadenken over het integrale plaatje van het gezin of de jongeren. Via de buurtteams zetten we hier goede stappen in en in verschillende debatten heeft de raad zich in meerderheid uitgesproken voor een duidelijkere koppeling tussen het sociaal domein en het gezondheidsdomein. Daarnaast lopen er verschillende programma’s om jongeren financieel te steunen. Denk hierbij aan het Jongerenperspectieffonds dat in het huidige coalitieakkoord is geregeld, de tussen-wal-en-schipaanpak en de financiële experts voor jongeren. Tegelijkertijd zien we dat er nog teveel verschotting is tussen de verschillende delen van het sociale domein. Daarom dient harder te worden getrokken aan een integraal perspectief. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om te onderzoeken welke mogelijkheden er nog zitten om een duidelijkere koppeling te maken tussen het zorgdomein en het armoedebestrijdingsdomein, met nadruk ten aanzien van jongeren.

15 https://www.verwey-jonker.nl/wp-content/uploads/2023/12/322030_Ongelijkheid-in-welzijn.pdf

7

Houdbare jeugdzorg is een zorg voor ons allemaal Jeugdzorg is van groot belang voor een substantieel deel van de kinderen in Nijmegen. Maar in een veranderende realiteit waarbij tekorten in personeel en financiële middelen ervoor zorgen dat niet alle kinderen de zorg krijgen die ze nodig hebben moet er op een andere manier gekeken worden naar de manier waarop we jeugdzorg inzetten. Houdbare jeugdzorg zorgt ervoor dat de kinderen die echt jeugdzorg nodig hebben, dit kunnen blijven krijgen. We moeten meer focussen op preventie. Minder handelen vanuit een medisch model van diagnose en behandeling en meer integraal en context meenemen. Een investering in preventie op jonge leeftijd kan de druk op de geestelijk jeugdzorg terugbrengen en de kans op geestelijke problemen op latere leeftijd terugbrengen. De meeste psychische problemen beginnen voor het 24ste levensjaar en de helft al voor de leeftijd van 14 jaar. De jongvolwassen leeftijd is een kwetsbare fase maar biedt ook juist mogelijkheden voor het aanleren van vaardigheden en werken aan weerbaarheid. Om dat te laten gebeuren is er een culturele omslag nodig en een verschuiving van speciale preventie naar universele preventie. Op dit moment is er van universele preventie nauwelijks sprake.

Wat betreft preventie zijn de huidige programma’s gericht op jongeren met een hoog risico of lichte klachten; de zogenoemde geïndiceerde preventie. Geïndiceerde preventie richt zich dus alleen op een bepaalde groep jongeren waardoor het negatieve stigma juist wordt vergroot en een algemeen gesprek wordt vermeden. Preventie zou breder getrokken worden door de erkenning dat alle jongeren opgroeien in een klimaat met hoge prestatiedruk en te veel prikkels. Universele preventieprogramma’s die onderliggende stressoren aanpakken en uitdagingen in het leven normaliseren kunnen voorkomen dat een jongeren bij de huisarts terechtkomen met psychische klachten. Daarmee wordt de kans vergroot dat wachtlijsten bij GGZ-jeugdzorg worden teruggebracht. Met het verkorten van de wachttijden komen de jongeren die zorg het meest nodig hebben sneller aan de beurt. 1. Meer collectieve interventies Het is inmiddels duidelijk dat de jeugdzorg in de huidige vorm n op de langere termijn niet houdbaar is. We hebben niet meer de financiële middelen en de arbeidskrachten om de jeugdzorg in de huidige vorm te behouden. Bij milde klachten past een minder intensief traject en dat mist momenteel. We zullen naar een aanbod moeten met meer collectieve interventies. Dat lost niet alleen de schaarste op, maar heeft bovendien ook twee andere belangrijke effecten.

Ten eerste is het effect van herkenning en erkenning veel groter als je dit met andere jongeren kunt delen. Groepssessies en groepstherapie is nu al een geijkt onderdeel van GGZ-behandelingen omdat het werkt. Echter, op dit moment gaat er altijd een heel diagnosetraject aan vooraf. Bij milde klachten is dat onnodig arbeidsintensief en duur. Ten tweede kun je met indicatievrije collectieve interventies hulp aanbieden zonder in een medisch model van diagnose en behandeling te vervallen. Hiermee voorkom je (zelf)stigmatisering en lage verwachtingen bij leerkrachten en ouders. Dit heeft weer een negatieve invloed op kansengelijkheid. Door het aanbieden van indicatievrije collectieve

8

interventies voor milde klachten, bied je wel hulp, maar zonder de boodschap mee te geven dat kinderen jongeren psychisch ziek zijn. Deze nieuwe vorm van meer collectieve interventies past bij de beweging van ‘De Nieuwe GGZ’ 16. Buurtteams Utrecht hebben bijvoorbeeld al inloopgroepen voor jongeren die het moeilijk hebben 17. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om met een plan te komen om individuele basis-GGZ voor milde klachten om te buigen naar collectieve interventies. 2. Druk en dwars We benaderen leer- en gedragsproblemen nog te veel vanuit een medisch model. We moeten veel meer kijken naar de achterliggende problemen, maar momenteel is het frame van psychische stoornissen leidend in de hulpverlening18. In Groningen is een methode ontwikkeld - Druk en dwars – om de beweging te maken van zorg en ondersteuning vanuit een medisch model naar meer een context model19. Hierbij wordt er gewerkt aan het normaliseren van gedrag en wordt er op systematische wijze een aantal stappen doorlopen waarbij de school, het buurtteam, jeugdhulp en ouders betrokken worden. Door laagdrempelige hulp aan te bieden bij milde problemen, worden onnodige psychiatrische classificaties en behandelingen bij kinderen voorkomen, zodat specialistische hulp bewaard kan blijven voor degenen met de meest ernstige en hardnekkige problematiek.

In gesprekken met stichting Stromenland, Connexus, scholen, de gemeente, de buurtteams en Stichting Druk en Dwars blijkt er veel bereidheid om te werken middels de methodiek van Druk en dwars. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om kleinschalig het programma Druk en Dwars in een beperkt aantal stadsdelen in Nijmegen te implementeren en een jaar na start de pilot te evalueren en aan de raad daarover te rapporteren. 3. Echtscheidingsproblematiek Een scheiding van ouders heeft vaak een groot effect op kinderen, allereerst omdat kinderen vaak al langere tijd last hebben van spanningen in huis. Daarnaast ervaren veel kinderen ook op de langere termijn problemen als gevolg van een scheiding. Zo blijkt dat kinderen als gevolg van een scheiding vaker last hebben van emotionele problemen, gedragsproblemen, problemen op school en lichamelijke problemen20. Bij 80% van de kinderen duren deze problemen één tot twee jaar, maar bij zo’n 20% van de kinderen, spelen deze problemen langer en worden ze soms zelfs erger gedurende de tijd.

16 https://denieuweggz.nl/

17 https://www.buurtteamsutrecht.nl/activiteiten/

18 https://www.volkskrant.nl/wetenschap/waarom-we-volgens-deze-psychiater-af-moeten-van-het-woord-stoornis-en-zijn-

vakgebied-excuses-moet-aanbieden~b9b30d0d/ 19 https://drukendwars.nl/ 20https://www.nji.nl/scheiding#:~:text=Een%20scheiding%20van%20ouders%20heeft,op%20school%20en%20emotionele% 20problemen.

9

In gemeenten waar preventief scheidingshulp wordt geboden is te zien dat de problemen die kinderen ervaren minder worden. Een andere bijkomstigheid, tegen de trend in bij de meeste gemeenten: er is minder aanspraak op jeugdhulp en daarmee minder kosten. De meest bekende effectieve preventieve scheidingshulp is het Scheidingsplein21. Via het Scheidingsplein kunnen ouders informatie vinden, ontvangen ze hulp van het Juridisch Loket of het wijkteam, krijgen kinderen ondersteuning tijdens en/of na het scheidingsproces en leren professionals hoe ze samenwerken als ze ouders in scheiding te maken krijgen. De kracht van het Scheidingsplein is de proactieve en laagdrempelig hulp die ouders aangeboden krijgen om niet in een vechtscheiding te belanden en de samenwerking tussen buurtteams, juridisch loket en de rechtbank. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college te onderzoeken of de gemeente Nijmegen zich kan aansluiten bij het Scheidingsplein of een andere vergelijkbare vorm van preventieve echtscheidingshulp voor ouders mogelijk is en rapporteert hierover aan de gemeenteraad. 6.

Verbeteren van digitale dienstverlening Door vroegtijdig signalen op te vangen, laagdrempelige onlinehulp aan te bieden en preventieve interventies in te zetten, kan de veerkracht en mentale gezondheid van jongeren worden versterkt en kunnen ernstigere problemen worden voorkomen22. Goede digitale dienstverlening verbetert daarmee (preventieve) zorg en verlaagt zorgkosten. Daarbij zorgt goede digitale dienstverlening ervoor dat jongeren zelf regie kunnen behouden of kunnen vergroten en tegelijkertijd preventief al aan de slag kunnen met kleine obstakels of problemen die worden ervaren. Het sluit aan bij de belevingswereld van jongeren waarbij online en offline vaak naadloos in elkaar overlopen. Dat wat we in Nijmegen al doen op het gebied van preventie en veel van deze informatie is ook beschikbaar via de buurtteams of via wegwijzer024.nl. Deze website zou inwoners moeten helpen om passende en preventieve hulp zelf te vinden en in te schakelen. Toch blijkt uit de vele gesprekken die zijn gevoerd dat deze informatie niet bekend is bij inwoners. Het is dus van belang om de preventieve hulp die er wordt aangeboden aan te laten sluiten bij de belevingswereld van jongeren en makkelijk vindbaar te maken voor de jongeren. Zo worden zij in staat gesteld om zelf, preventief met kleine mentale problemen, aan de slag te gaan.

Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - We verzoeken het college om in kaart te brengen wat de kosten zijn om de informatie op wegwijzer024.nl makkelijker vindbaar te maken en ervoor te zorgen dat de informatie en de vindbaarheid ook aansluit bij de belevingswereld van jongeren.

7. Laagdrempelige korte trainingen voor ouders Preventie vormt een essentiële pijler in de aanpak van de mentale gezondheid van jongeren. Door tijdig zowel jongeren als hun ouders te voorzien van de juiste informatie en praktische hulpmiddelen, 21 https://www.scheidingsplein.nl/

22 https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-05/Werken-aan-mentale-gezondheid-van-jongeren.pdf

10

kunnen we ervoor zorgen dat dagelijkse stressfactoren niet uitgroeien tot ernstigere psychische problemen. Jongeren en ouders hebben behoefte aan laagdrempelige en toegankelijke strategieën om de druk van het dagelijks leven het hoofd te bieden. Denk hierbij aan technieken voor stressmanagement, het ontwikkelen van een positief zelfbeeld en maar ook zaken als het leren omgaan met geld. Maar het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren vereist niet alleen aandacht voor jongeren zelf, maar ook voor hun omgeving. Veel ouders voelen zich onzeker over hoe ze hun kinderen het beste kunnen ondersteunen bij mentale uitdagingen. Ouders en verzorgers hebben behoefte aan praktische kennis en vaardigheden om hun kinderen op een goede manier te ondersteunen. Hoe help je je kind wanneer het gepest wordt, onzeker is of veel stress ervaart? Hoe ga je om met een kind dat druk of agressief is? Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: -

We verzoeken het college om te onderzoeken hoe er trainingen aangeboden kunnen worden die op een laagdrempelige manier beschikbaar zijn voor ouders en verzorgers en dit uit te werken in een concreet voorstel in het eerste kwartaal van 2025.

8. Centraal aanmeld-/transferpunt Wanneer een kind of jongere specialistische jeugdzorg nodig heeft, worden ze vaak door de huisarts of buurtteams doorverwezen naar een organisatie voor gespecialiseerde zorg. Voor deze specialistische jeugdzorg (sGGZ) zijn er veelal lange wachtlijsten. Niet zelden gebeurt het dat een verwijzing na maanden alsnog wordt afgewezen en de jongere elders opnieuw op een wachtlijst komt te staan. Er zijn verschillende sGGZ instellingen met verschillende expertises. Kortom, het is lastig om de jongeren die specialistische jeugdzorg nodig hebben voor de juiste zorg op de juiste plek te krijgen. Voor dit probleem zijn er bij specialistische volwassen GGZ al verschillende initiatieven in onze regio ontstaan via het bovenregionaal expertisecentrum. Zo is er al een transfertafel waar alle grote GGZinstellingen vertegenwoordigd zijn die bij complexe casuïstiek een belangrijk richtinggevend advies geven over waar de patiënt op de juiste plek zit. Een degelijk transferpunt is er binnen de specialistische jeugdzorg nog niet. Bij een transferpunt kunnen een aantal gecontracteerde zorgaanbieders samen beoordelen welke zorgaanbieder de meest passende zorg kan bieden en welke aanbieder overbruggingszorg kan bieden indien er sprake is van een wachttijd.

Op deze manier wordt er gezorgd voor passende en snelle zorg en worden de grootste jeugdzorgaanbieders in Nijmegen gezamenlijk medeverantwoordelijk voor het komen tot een passend zorgaanbod voor jongeren met een complexere zorgvraag. Indienende partijen doen daarom het volgende voorstel: - Voor de regio Nijmegen te onderzoeken of er een centraal aanmeld- of transferpunt ontwikkeld kan worden waar aanbieders van veelvoorkomende specialistische jeugdzorg gezamenlijk bepalen waar een jongere het best en het snelst geholpen kan worden.

11

Financiële implicaties Een deel van bovengenoemde voorstellen zullen financiële implicaties hebben. Deze debatnotitie is in eerste instantie bedoeld om als raad het gesprek te voeren en om te onderzoeken in hoeverre er draagvlak voor de voorstellen is binnen de raad is. Daarnaast is het bedoeld om vanuit het college te horen in hoeverre de genoemde voorstellen een toevoeging zijn ten opzichte van wat we in Nijmegen al doen. Daarnaast zijn de voorstellen bewust zo geformuleerd dat in kaart gebracht kan worden wat de kosten zijn bij de verschillende voorstellen zodat bij de stadsbegroting een integrale afweging gemaakt kan worden welke voorstellen we wel en welke voorstellen we in Nijmegen niet gaan uitvoeren. Merk daarbij op dat ambtelijk is aangegeven dat het voorstel rondom Druk en Dwars op dit moment al verkend wordt om daar in Nijmegen binnen de bestaande middelen in de vorm van een pilot al eerste uitvoering aan te geven. Vandaar dat dit voorstel niet als onderzoeksopdracht is geformuleerd in voorliggende debatnotitie.

12