De brief aan de raad Bomenplan Nijmegen

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Thomas van der Hulst t.van.der.hulst@nijmegen.nl T 024 – 329 33 65

6 juli 2021 Aanbieding Bomenplan Nijmegen

Geachte leden van de raad,

Ons kenmerk D21.0978328

Bomen leven, zorgen voor leven en maken leven mogelijk. Ze bepalen voor een belangrijk deel het uiterlijk en imago van onze stad. Het aangezicht van de Waalkade, de monumentale stadsparken met evenementen zoals het Valkhof, een aantrekkelijk binnenstad en dito woonomgeving. Jarenlang hebben we kunnen genieten van de investeringen van vroeger. Op plekken waar men 200 jaar geleden heeft geïnvesteerd in bomen, kunnen wij nu in 2021 daar nog steeds van genieten. Met u zijn wij van mening dat het tijd is voor een geactualiseerde aanpak rondom bomen. Met het Bomenplan Nijmegen en de Uitvoeringsagenda Bomen denken wij hier invulling aan te geven door in te zetten op meer en gezondere bomen.

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Het Bomenplan Nijmegen geeft uiteraard ook invulling aan andere belangrijke waarden, zoals biodiversiteit, klimaatadaptatie en cultuurhistorie. We gaan investeren in de toekomst, dus ook in goede plantplaatsen, een beter beschermingsregime, boombehoud, maar ook in compensatie voor gekapte bomen. Aan de basis hiervan ligt het initiatiefvoorstel ‘Niet bomen, maar planten’ dat u vorig jaar zomer heeft gesteund. We hebben dit signaal serieus genomen. Een klankbordgroep met vertegenwoordiging uit ons groene netwerk, onder andere lokale natuur en milieu instanties en boomverzorgers, hebben kritisch meegedacht over de nieuwe aanpak. Het initiatiefvoorstel heeft ons daarbij richting gegeven om het beleid omtrent bomen in Nijmegen te actualiseren en te verbeteren. Per kernpunt uit uw voorstel nemen we u daarom mee langs het nieuwe beleid rondom bomen. Kapitaliseer het groen kapitaal De mogelijkheden voor het kapitaliseren van de boomwaarden hebben we eerder aan u mogen presenteren. Helaas sluiten de mogelijkheden voor het kapitaliseren van boomwaarden niet aan bij uw doel uit het initiatiefvoorstel. Daarom hebben we besloten om de verschillende boomwaarden vanuit ITree en de totale boomkroonoppervlakte als indicator op te nemen in de evaluatiemomenten Ga uit van een minimale levensduur

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 5

We blijven bij ons standpunt en beleid dat we nooit bomen kappen op basis van een geprognotiseerde eindleeftijd. Voor ons staat de veiligheid voor de omgeving en onze zorgplicht centraal. Wel kiezen we boomsoorten uit op basis van hun mogelijke eindleeftijd. Langs een belangrijke verbindingsweg wil je bomen hebben die misschien wel 100 jaar kunnen worden en in een buurtparkje, waar aan appelboom na 40 jaar afsterft, is ook acceptabel. Kwaliteit gaat boven kwantiteit In het Bomenplan en de Uitvoeringsagenda Bomen hebben we opgenomen dat we voor nieuwe bomen een plantplaats gaan inrichten die past bij de beoogde levensduur die natuurlijk is voor de soort (in de stad). We zetten daarbij in op voldoende onder- en bovengrondse groeiruimte. We onderzoeken welke plantplaatsinrichting past bij onze wensen voor gezonde bomen die ook gezond oud kunnen worden. Daarnaast stellen we onszelf de mogelijkheid te experimenteren met plantplaatsinrichting. Dat kan helpen de beste invulling van de plantplaats te vinden voor onze lokale omstandigheden. Daarnaast gaan we investeren in de plantplaatsen van onze monumentale en waardevolle bomen die dat het hardste nodig hebben. Zo kunnen we langer blijven genieten van oude bomen in de stad. Maak een gelijkwaardige afweging In het Bomenplan zetten we in op het toepassen van ‘de ladder van boombehoud’.

Dit houdt in dat we vanuit het behoud van de boom kijken naar de veranderende omgeving. Te beginnen bij inpassing (van bomen in het plan) tot de uiterste compenseren (financieel of fysiek compenseren van dat wat verloren is gegaan). Hiertoe stellen we een ook format op voor boomeffectanalyses. Zo krijgen we de antwoorden die we nodig hebben om zorgvuldig te kunnen beslissen over de bomen. Over die van onszelf, maar ook die van andere partijen in de stad. Zet de juiste boom op de juiste plek Bovenstaande zinsnede is als jaren ons devies. Toch kan het beter. Het toepassen van meer diversiteit in boomsoorten in de stad heeft in het Bomenplan onze aandacht. Ook willen we experimenteren met meerdere boomsoorten in één laan wanneer dit gepast is. We gaan de monoculturen van een aantal boomsoorten in de stad niet uitbreiden en kiezen dan liever voor soorten die nog niet oververtegenwoordigd zijn. Daarbij kijken we ook goed naar wat deze soorten toevoegen aan boomwaarden voor zoals bloeitijd, schaduw en meerwaarde voor biodiversiteit. Laat biodiversiteitspotentie meewegen We nemen in onze uitvoering ook mee dat we onderbeplanting aanbrengen bij nieuwe bomen in de stad waar deze in de verharding komen te staan. Dit zorgt voor meer biodiversiteit, een beter bodemleven, minder snel schade aan de boomstammen, een fraaier beeld en meer natuurbeleving op maaiveldniveau.

Doe recht aan de ambitie klimaatakkoord Hier zetten we vol op in. Meer zichtbaar dan ooit gaan we de komende jaren investeren in meer bomen. We stellen onszelf ten doel de bomen in ons beheersysteem met zeker 625 stuks per jaar te laten groeien. Uiteraard kunnen ‘tiny forests’ of voedselbosjes ook

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 5

meetellen voor dit aantal, maar vooral willen we inzetten op extra bomen op zichtbare plaatsen. Straten zonder bomen, lege bermen en gazons en in de loop der jaren weggevallen structuren. We betrekken hierbij ook ons groene netwerk in de stad. Bescherm monumentale bomen net zoals monumentale gebouwen We hebben de definitie van monumentale en waardevolle bomen aangepast. Omdat het onze inwoners veelal niet uitmaakt of een oude boom bijzonder is qua boomsoort, cultuurhistorisch waardevol, of de volmaakte vorm heeft. We kiezen in plaats daarvan voor leeftijd en stamomtrek. Dit zijn de twee meest aansprekende criteria die iedere Nijmegenaar kan begrijpen. Een dikke oude gezonde boom is in de meeste ogen een monumentale boom en daarmee het behouden waard. Daarnaast dragen deze bomen het meest positief bij aan een gezonde en fraaie leefomgeving. Denk daarbij aan schaduw/koelte, afvang van fijnstof, voedselbron, schuilplek voor vogels en insecten, natuur- en seizoensbeleving etc. De monumentale en waardevolle gemeentebomen gaan we online inzichtelijk maken. Laat cultuurhistorie (her)leven We hebben de invulling en indeling van onze hoofdboomstructuur aangepast. We kijken niet langer naar de hiërarchie van het wegennet, maar naar de waarden die de boomstructuren voor onze stad vertegenwoordigen. We onderscheiden daarbij;   

Stadsgezicht Ecologie Cultuurhistorie

Daarmee vormt cultuurhistorie vanaf nu een belangrijke basiswaarde onder de hoofdboomstructuur. Op basis van die drie waarden beheren en vervangen we de bomen of vullen we bestaande of vervallen structuren aan. Voorkomen is beter dan genezen We zetten in op het beter beschermen van bomen. We zetten daarbij zowel in op betere bescherming door een aangescherpte kapvergunning als ook op fysieke controle en advies op het vlak van bomen door een gemeentelijke bomenwachter. Ons kapbeleid ging altijd al uit van het principe “nee, tenzij”. Nu verbinden we, naast het beoordelen van de boom op zijn waarde, ook een oordeel aan de motivatie voor de kap. Daarnaast stellen we voor dat de stamomtrek voor heel Nijmegen straks naar 95 cm gaat. De gebieden waar tot dan toe de stamomtrek tot 150 cm de norm was, komen dan te vervallen. Om de eenduidigheid en begrijpelijkheid van de regels te vergroten, kiezen we voor één maat stamomtrek voor zowel gemeentelijke als private bomen. Hierdoor is in één oogopslag duidelijk waar iedereen aan toe is. Het maakt immers niet uit van wie een boom is. Het gaat erom wat hij bijdraagt aan de omgeving. Om beter in beeld te brengen wat een boom bijdraagt aan zijn omgeving hebben we de waarderingstabel (en hindertabel) geactualiseerd. Dan kan ook lokale klimaatinvloed een afweging zijn om een vergunning te weigeren.

Dit helpt om ongewenste kap in stenige gebieden te voorkomen. Ook willen we sterker inzetten op compensatie. Liefst door het

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 5

planten van een nieuwe boom door de vergunninghouder. De grens voor het opleggen van herplant verlagen we en daarbij wordt er vanaf de kap van een tweede boom altijd herplantplicht opgelegd. Zo voorkomen we kaalkap van percelen. Om geen ongewenst hoge invloed uit te oefenen op andermans eigendommen geven we vergunninghouders wel de mogelijkheid om een herplant financieel af te kunnen doen via een nog in te stellen reserve. Het instellen van een reserve is een bevoegdheid van gemeenteraad. Een uitgewerkt voorstel zal hiervoor te zijner tijd aan de gemeenteraad worden toegezonden. Op basis van de middelen uit die reserve kunnen we (zo mogelijk) in de buurt waar gekapt is, dan als gemeente zelf een of meerdere bomen planten als compensatie. Voor de waardebepaling van een gekapte boom en voor de omgang met compensatie in ruimtelijke projecten, stellen we in samenspraak met de betrokken afdelingen een werkwijze op. Op die manier willen we in samenhang met andere belangen in de stad een adequate en werkbare methode opzetten en deze inbedden in de werkzaamheden van onze eigen organisatie. Versteende stadsdelen hebben voorrang Ook hierop zetten we in. Bij de aanplant van onze jaarlijkse 625 extra bomen zoeken we in eerste instantie specifiek naar locaties in wijken met het minste groen of het minste aantal bomen.

Waar mogelijk en effectief sluiten we uiteraard aan bij Operatie Steenbreek. Ook hier zetten we in op samenwerking met ons groene netwerk in de stad en enthousiaste bewoners. Ze kennen hun stad en buurt als geen ander en hebben goed zicht op de lokale mogelijkheden voor extra bomen. Ook willen we in de meest ‘versteende’ wijken jaarlijks een aantal bomen beschikbaar stellen om private tuinen te vergroenen. Benut kansen beter Bij renovatieprojecten en andere ontwikkelingen sluiten we waar mogelijk aan met de aanplant van extra bomen. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden bij ruimtelijke projecten, rondom gemeentelijk vastgoed en stenige gebieden in de stad. Monitoring en evaluatie Zoals ieder beleid zullen we ook het Bomenplan Nijmegen en de acties die daaruit voortvloeien, monitoren en evalueren. Het kwantitatieve effect van het beleid monitoren we jaarlijks door het aantal bomen dat we in ons beheer hebben te vermelden in de Stadsrekening. Daarmee geven we inzicht in onze vorderingen op het vlak van de areaalgroei van 1%. Om het effect aan de achterkant te kunnen beoordelen, maken we voor het Bomenplan Nijmegen ook een zogenaamde nulmeting. In deze nulmeting geven we aan wat de waarde en het effect is van de drie ecosysteemwaarden die het programma ITree kan op Nederlandse standaarden kan calculeren. Het gaat dan om: -

Waterberging Fijnstof afvang CO2-opname

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 5

Daarnaast bepalen we de boomkroonoppervlakte voor de hele stad en sturen we op een groei van 5% na vier jaar. Twee jaar na het effectueren van, het nog in te stellen, compensatieplan Bomen en de nieuwe regels voor de kapvergunning, evalueren we wat daarvan de effecten zijn. Op basis van die evaluatie kunnen we eventuele aanpassingen doorvoeren. Vier jaar na het aannemen van het Bomenplan Nijmegen zullen we het effect en het succes van het complete beleid evalueren op basis van de kwantitatieve uitbreiding van ons boomareaal en de indicatoren; de drie genoemde ecosysteemdiensten en het boomkroomoppervlakte. In het Bomenplan Nijmegen staat al het bovenstaande per ambitie nader uitgeschreven. In de bijbehorende Uitvoeringsagenda Bomen lichten we de te nemen maatregelen en beleidsuitwerking verder toe. Tevens geven we daarbij een planning, benodigde middelen en het mandaat aan. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

drs. H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 5